📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
শিবসঙ্কল্পোপনিষত্ (শিব সঙ্কল্পমস্তু)
Shivasankalpopanishat (shiva Sankalpamastu)
Shiva Upanishad Vedic Bengali
যেনেদং ভূতং ভুবনং ভবিষ্যত্ পরিগৃহীতমমৃতেন সর্বম্ ।
যেন যজ্ঞস্তাযতে সপ্তহোতা তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 1॥
যেন কর্মাণি প্রচরন্তি ধীরা যতো বাচা মনসা চারু যন্তি ।
যত্সম্মিতমনু সংযন্তি প্রাণিনস্তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 2॥
যেন কর্মাণ্যপসো মনীষিণো যজ্ঞে কৃণ্বন্তি বিদথেষু ধীরাঃ ।
যদপূর্বং যক্ষমন্তঃ প্রজানাং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 3॥
যত্প্রজ্ঞানমুত চেতো ধৃতিশ্চ যজ্জ্যোতিরন্তরমৃতং প্রজাসু ।
যস্মান্ন ঋতে কিঞ্চন কর্ম ক্রিযতে তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 4॥
সুষারথিরশ্বানিব যন্মনুষ্যান্নেনীযতেঽভীশুভির্বাজিন ইব ।
হৃত্প্রতিষ্ঠং যদজিরং জবিষ্ঠং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 5॥
যস্মিন্নৃচঃ সাম যজূষি যস্মিন্ প্রতিষ্ঠিতা রথনাভাবিবারাঃ ।
যস্মিংশ্চিত্তং সর্বমোতং প্রজানাং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 6॥
যদত্র ষষ্ঠং ত্রিশতং সুবীরং যজ্ঞস্য গুহ্যং নবনাবমায্যং (?) ।
দশ পঞ্চ ত্রিংশতং যত্পরং চ তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 7॥
যজ্জাগ্রতো দূরমুদৈতি দৈবং তদু সুপ্তস্য তথৈবৈতি ।
দূরঙ্গমং জ্যোতিষাং জ্যোতিরেকং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 8॥
যেন দ্যৌঃ পৃথিবী চান্তরিক্ষং চ যে পর্বতাঃ প্রদিশো দিশশ্চ ।
যেনেদং জগদ্ব্যাপ্তং প্রজানাং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 9॥
যেনেদং বিশ্বং জগতো বভূব যে দেবা অপি মহতো জাতবেদাঃ ।
তদেবাগ্নিস্তমসো জ্যোতিরেকং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 10॥
যে মনো হৃদযং যে চ দেবা যে দিব্যা আপো যে সূর্যরশ্মিঃ ।
তে শ্রোত্রে চক্ষুষী সঞ্চরন্তং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 11॥
অচিন্ত্যং চাপ্রমেযং চ ব্যক্তাব্যক্তপরং চ যত ।
সূক্ষ্মাত্সূক্ষ্মতরং জ্ঞেযং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 12॥
একা চ দশ শতং চ সহস্রং চাযুতং চ
নিযুতং চ প্রযুতং চার্বুদং চ ন্যর্বুদং চ ।
সমুদ্রশ্চ মধ্যং চান্তশ্চ পরার্ধশ্চ
তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 13॥
যে পঞ্চ পঞ্চদশ শতং সহস্রমযুতং ন্যর্বুদং চ ।
তেঽগ্নিচিত্যেষ্টকাস্তং শরীরং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 14॥
বেদাহমেতং পুরুষং মহান্তমাদিত্যবর্ণং তমসঃ পরস্তাত্ ।
যস্য যোনিং পরিপশ্যন্তি ধীরাস্তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥
যস্যেদং ধীরাঃ পুনন্তি কবযো ব্রহ্মাণমেতং ত্বা বৃণুত ইন্দুম্ ।
স্থাবরং জঙ্গমং দ্যৌরাকাশং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 16॥
পরাত্ পরতরং চৈব যত্পরাচ্চৈব যত্পরম্ ।
যত্পরাত্ পরতো জ্ঞেযং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 17॥
পরাত্ পরতরো ব্রহ্মা তত্পরাত্ পরতো হরিঃ ।
তত্পরাত্ পরতোঽধীশস্তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 18॥
যা বেদাদিষু গাযত্রী সর্বব্যাপী মহেশ্বরী ।
ঋগ্যজুস্সামাথর্বৈশ্চ তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 19॥
যো বৈ দেবং মহাদেবং প্রণবং পুরুষোত্তমম্ ।
যঃ সর্বে সর্ববেদৈশ্চ তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 20॥
প্রযতঃ প্রণবোঙ্কারং প্রণবং পুরুষোত্তমম্ ।
ওঙ্কারং প্রণবাত্মানং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 21॥
যোঽসৌ সর্বেষু বেদেষু পঠ্যতে হ্যজ ইশ্বরঃ ।
অকাযো নির্গুণো হ্যাত্মা তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 22॥
গোভির্জুষ্টং ধনেন হ্যাযুষা চ বলেন চ ।
প্রজযা পশুভিঃ পুষ্করাক্ষং তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 23॥
ত্রিযম্বকং যজামহে সুগন্ধিং পুষ্টিবর্ধনম্ ।
উর্বারুকমিব বন্ধনান্মৃত্যোর্মুক্ষীয
মাঽমৃতাত্তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 24॥
কৈলাসশিখরে রম্যে শঙ্করস্য শিবালযে ।
দেবতাস্তত্র মোদন্তে তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 25॥
বিশ্বতশ্চক্ষুরুত বিশ্বতোমুখো বিশ্বতোহস্ত উত বিশ্বতস্পাত্ ।
সম্বাহুভ্যাং নমতি সম্পতত্রৈর্দ্যাবাপৃথিবী
জনযন্ দেব একস্তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 26॥
চতুরো বেদানধীযীত সর্বশাস্যমযং বিদুঃ ।
ইতিহাসপুরাণানাং তন্মে মন শিবসঙ্কন্ল্পমস্তু ॥ 27॥
মা নো মহান্তমুত মা নো অর্ভকং মা ন উক্ষন্তমুত মা ন উক্ষিতম্ ।
মা নো বধীঃ পিতরং মোত মাতরং প্রিযা মা নঃ
তনুবো রুদ্র রীরিষস্তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 28॥
মা নস্তোকে তনযে মা ন আযুষি মা নো গোষু মা নো অশ্বেষু রীরিষঃ ।
বীরান্মা নো রুদ্র ভামিতো বধীর্হবিষ্মন্তঃ
নমসা বিধেম তে তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 29॥
ঋতং সত্যং পরং ব্রহ্ম পুরুষং কৃষ্ণপিঙ্গলম্ ।
ঊর্ধ্বরেতং বিরূপাক্ষং বিশ্বরূপায বৈ নমো নমঃ
তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 30॥
কদ্রুদ্রায প্রচেতসে মীঢুষ্টমায তব্যসে ।
বোচেম শন্তমং হৃদে । সর্বো হ্যেষ রুদ্রস্তস্মৈ রুদ্রায
নমো অস্তু তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 31॥
ব্রহ্ম জজ্ঞানং প্রথমং পুরস্তাত্ বি সীমতঃ সুরুচো বেন আবঃ ।
স বুধ্নিযা উপমা অস্য বিষ্ঠাঃ সতশ্চ যোনিং
অসতশ্চ বিবস্তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 32॥
যঃ প্রাণতো নিমিষতো মহিত্বৈক ইদ্রাজা জগতো বভূব ।
য ঈশে অস্য দ্বিপদশ্চতুষ্পদঃ কস্মৈ দেবায
হবিষা বিধেম তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 33॥
য আত্মদা বলদা যস্য বিশ্বে উপাসতে প্রশিষং যস্য দেবাঃ ।
যস্য ছাযাঽমৃতং যস্য মৃত্যুঃ কস্মৈ দেবায
হবিষা বিধেম তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 34॥
যো রুদ্রো অগ্নৌ যো অপ্সু য ওষধীষু যো রুদ্রো বিশ্বা ভুবনাঽঽবিবেশ ।
তস্মৈ রুদ্রায নমো অস্তু তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 35॥
গন্ধদ্বারাং দুরাধর্ষাং নিত্যপুষ্টাং করীষিণীম্ ।
ঈশ্বরীং সর্বভূতানাং তামিহোপহ্বযে শ্রিযং
তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 36॥
য ইদং শিবসঙ্কল্পং সদা ধ্যাযন্তি ব্রাহ্মণাঃ ।
তে পরং মোক্ষং গমিষ্যন্তি তন্মে মনঃ শিবসঙ্কল্পমস্তু ॥ 37॥
ইতি শিবসঙ্কল্পমন্ত্রাঃ সমাপ্তাঃ ।
(শৈব-উপনিষদঃ)
ইতি শিবসঙ্কল্পোপনিষত্ সমাপ্ত ।
Roman (IAST) Transliteration
yenedaṃ bhūtaṃ bhuvanaṃ bhaviṣyat parigṛhītamamṛtena sarvam |
yena yajñastāyate saptahotā tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 1||
yena karmāṇi pracaranti dhīrā yato vācā manasā cāru yanti |
yatsammitamanu saṃyanti prāṇinastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 2||
yena karmāṇyapaso manīṣiṇo yajñe kṛṇvanti vidatheṣu dhīrāḥ |
yadapūrvaṃ yakṣamantaḥ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 3||
yatprajñānamuta ceto dhṛtiśca yajjyotirantaramṛtaṃ prajāsu |
yasmānna ṛte kiñcana karma kriyate tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 4||
suṣārathiraśvāniva yanmanuṣyānnenīyate'bhīśubhirvājina iva |
hṛtpratiṣṭhaṃ yadajiraṃ javiṣṭhaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 5||
yasminnṛcaḥ sāma yajūṣi yasmin pratiṣṭhitā rathanābhāvivārāḥ |
yasmiṃścittaṃ sarvamotaṃ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 6||
yadatra ṣaṣṭhaṃ triśataṃ suvīraṃ yajñasya guhyaṃ navanāvamāyyaṃ (?) |
daśa pañca triṃśataṃ yatparaṃ ca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 7||
yajjāgrato dūramudaiti daivaṃ tadu suptasya tathaivaiti |
dūraṅgamaṃ jyotiṣāṃ jyotirekaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 8||
yena dyauḥ pṛthivī cāntarikṣaṃ ca ye parvatāḥ pradiśo diśaśca |
yenedaṃ jagadvyāptaṃ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 9||
yenedaṃ viśvaṃ jagato babhūva ye devā api mahato jātavedāḥ |
tadevāgnistamaso jyotirekaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 10||
ye mano hṛdayaṃ ye ca devā ye divyā āpo ye sūryaraśmiḥ |
te śrotre cakṣuṣī sañcarantaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 11||
acintyaṃ cāprameyaṃ ca vyaktāvyaktaparaṃ ca yata |
sūkṣmātsūkṣmataraṃ jñeyaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 12||
ekā ca daśa śataṃ ca sahasraṃ cāyutaṃ ca
niyutaṃ ca prayutaṃ cārbudaṃ ca nyarbudaṃ ca |
samudraśca madhyaṃ cāntaśca parārdhaśca
tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 13||
ye pañca pañcadaśa śataṃ sahasramayutaṃ nyarbudaṃ ca |
te'gnicityeṣṭakāstaṃ śarīraṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 14||
vedāhametaṃ puruṣaṃ mahāntamādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt |
yasya yoniṃ paripaśyanti dhīrāstanme manaḥ śivasaṅkalpamastu ||
yasyedaṃ dhīrāḥ punanti kavayo brahmāṇametaṃ tvā vṛṇuta indum |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ dyaurākāśaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 16||
parāt parataraṃ caiva yatparāccaiva yatparam |
yatparāt parato jñeyaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 17||
parāt parataro brahmā tatparāt parato hariḥ |
tatparāt parato'dhīśastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 18||
yā vedādiṣu gāyatrī sarvavyāpī maheśvarī |
ṛgyajussāmātharvaiśca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 19||
yo vai devaṃ mahādevaṃ praṇavaṃ puruṣottamam |
yaḥ sarve sarvavedaiśca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 20||
prayataḥ praṇavoṅkāraṃ praṇavaṃ puruṣottamam |
oṅkāraṃ praṇavātmānaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 21||
yo'sau sarveṣu vedeṣu paṭhyate hyaja iśvaraḥ |
akāyo nirguṇo hyātmā tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 22||
gobhirjuṣṭaṃ dhanena hyāyuṣā ca balena ca |
prajayā paśubhiḥ puṣkarākṣaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 23||
triyambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivardhanam |
urvārukamiva bandhanānmṛtyormukṣīya
mā'mṛtāttanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 24||
kailāsaśikhare ramye śaṅkarasya śivālaye |
devatāstatra modante tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 25||
viśvataścakṣuruta viśvatomukho viśvatohasta uta viśvataspāt |
sambāhubhyāṃ namati sampatatrairdyāvāpṛthivī
janayan deva ekastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 26||
caturo vedānadhīyīta sarvaśāsyamayaṃ viduḥ |
itihāsapurāṇānāṃ tanme mana śivasaṅkanlpamastu || 27||
mā no mahāntamuta mā no arbhakaṃ mā na ukṣantamuta mā na ukṣitam |
mā no vadhīḥ pitaraṃ mota mātaraṃ priyā mā naḥ
tanuvo rudra rīriṣastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 28||
mā nastoke tanaye mā na āyuṣi mā no goṣu mā no aśveṣu rīriṣaḥ |
vīrānmā no rudra bhāmito vadhīrhaviṣmantaḥ
namasā vidhema te tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 29||
ṛtaṃ satyaṃ paraṃ brahma puruṣaṃ kṛṣṇapiṅgalam |
ūrdhvaretaṃ virūpākṣaṃ viśvarūpāya vai namo namaḥ
tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 30||
kadrudrāya pracetase mīḍhuṣṭamāya tavyase |
vocema śantamaṃ hṛde | sarvo hyeṣa rudrastasmai rudrāya
namo astu tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 31||
brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastāt vi sīmataḥ suruco vena āvaḥ |
sa budhniyā upamā asya viṣṭhāḥ sataśca yoniṃ
asataśca vivastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 32||
yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva |
ya īśe asya dvipadaścatuṣpadaḥ kasmai devāya
haviṣā vidhema tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 33||
ya ātmadā baladā yasya viśve upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ |
yasya chāyā'mṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya
haviṣā vidhema tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 34||
yo rudro agnau yo apsu ya oṣadhīṣu yo rudro viśvā bhuvanā''viveśa |
tasmai rudrāya namo astu tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 35||
gandhadvārāṃ durādharṣāṃ nityapuṣṭāṃ karīṣiṇīm |
īśvarīṃ sarvabhūtānāṃ tāmihopahvaye śriyaṃ
tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 36||
ya idaṃ śivasaṅkalpaṃ sadā dhyāyanti brāhmaṇāḥ |
te paraṃ mokṣaṃ gamiṣyanti tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 37||
iti śivasaṅkalpamantrāḥ samāptāḥ |
(śaiva-upaniṣadaḥ)
iti śivasaṅkalpopaniṣat samāpta |