📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
পাণ্ডবগীতা
Pandavagita
Gita Bengali
প্রহ্লাদনারদপরাশরপুণ্ডরীক-
ব্যাসাম্বরীষশুকশৌনকভীষ্মকাব্যাঃ ।
রুক্মাঙ্গদার্জুনবসিষ্ঠবিভীষণাদ্যা
এতানহং পরমভাগবতান্ নমামি ॥ 1॥
লোমহর্ষণ উবাচ ।
ধর্মো বিবর্ধতি যুধিষ্ঠিরকীর্তনেন
পাপং প্রণশ্যতি বৃকোদরকীর্তনেন ।
শত্রুর্বিনশ্যতি ধনঞ্জযকীর্তনেন
মাদ্রীসুতৌ কথযতাং ন ভবন্তি রোগাঃ ॥ 2॥
ব্রহ্মোবাচ ।
যে মানবা বিগতরাগপরা¶জ্ঞা
নারাযণং সুরগুরুং সততং স্মরন্তি ।
ধ্যানেন তেন হতকিল্বিষ চেতনাস্তে
মাতুঃ পযোধররসং ন পুনঃ পিবন্তি ॥ 3॥
ইন্দ্র উবাচ ।
নারাযণো নাম নরো নরাণাং
প্রসিদ্ধচৌরঃ কথিতঃ পৃথিব্যাম্ ।
অনেকজন্মার্জিতপাপসঞ্চযং
হরত্যশেষং স্মৃতমাত্র এব যঃ ॥ 4॥
যুধিষ্ঠির উবাচ ।
মেঘশ্যামং পীতকৌশেযবাসং
শ্রীবত্সাঙ্কং কৌস্তুভোদ্ভাসিতাঙ্গম্ ।
পুণ্যোপেতং পুণ্ডরীকাযতাক্ষং
বিষ্ণুং বন্দে সর্বলোকৈকনাথম্ ॥ 5॥
ভীম উবাচ ।
জলৌঘমগ্না সচরাঽচরা ধরা
বিষাণকোট্যাঽখিলবিশ্বমূর্তিনা ।
সমুদ্ধৃতা যেন বরাহরূপিণা
স মে স্বযম্ভূর্ভগবান্ প্রসীদরু ॥ 6॥
অর্জুন উবাচ ।
অচিন্ত্যমব্যক্তমনন্তমব্যযং
বিভুং প্রভুং ভাবিতবিশ্বভাবনম্ ।
ত্রৈলোক্যবিস্তারবিচারকারকং
হরিং প্রপন্নোঽস্মি গতিং মহাত্মনাম্ ॥ 7॥
নকুল উবাচ ।
যদি গমনমধস্তাত্ কালপাশানুবন্ধাদ্
যদি চ কুলবিহীনে জাযতে পক্ষিকীটে ।
কৃমিশতমপি গত্বা ধ্যাযতে চান্তরাত্মা
মম ভবতু হৃদিস্থা কেশবে ভক্তিরেকা ॥ 8॥
সহদেব উবাচ ।
তস্য যজ্ঞবরাহস্য বিষ্ণোরতুলতেজসঃ ।
প্রণামং যে প্রকুর্বন্তি তেষামপি নমো নমঃ ॥ 9॥
কুন্তী উবাচ ।
স্বকর্মফলনির্দিষ্টাং যাং যাং যোনিং ব্রজাম্যহম্ ।
তস্যাং তস্যাং হৃষীকেশ ত্বযি ভক্তির্দৃঢাঽস্তু মে ॥ 10॥
মাদ্রী উবাচ ।
কৃষ্ণে রতাঃ কৃষ্ণমনুস্মরন্তি
রাত্রৌ চ কৃষ্ণং পুনরুত্থিতা যে ।
তে ভিন্নদেহাঃ প্রবিশন্তি কৃষ্ণে
হবির্যথা মন্ত্রহুতং হুতাশে ॥ 11॥
দ্রৌপদী উবাচ ।
কীটেষু পক্ষিষু মৃগেষু সরীসৃপেষু
রক্ষঃপিশাচমনুজেষ্বপি যত্র যত্র ।
জাতস্য মে ভবতু কেশব ত্বত্প্রসাদাত্
ত্বয্যেব ভক্তিরচলাঽব্যভিচারিণী চ ॥ 12॥
সুভদ্রা উবাচ ।
একোঽপি কৃষ্ণস্য কৃতঃ প্রণামো
দশাশ্বমেধাবভৃথেন তুল্যঃ ।
দশাশ্বমেধী পুনরেতি জন্ম
কৃষ্ণপ্রণামী ন পুনর্ভবায ॥ 13॥
অভিমন্যুরুবাচ ।
গোবিন্দ গোবিন্দ হরে মুরারে
গোবিন্দ গোবিন্দ মুকুন্দ কৃষ্ণ
গোবিন্দ গোবিন্দ রথাঙ্গপাণে ।
গোবিন্দ গোবিন্দ নমামি নিত্যম্ ॥ 14॥
ধৃষ্টদ্যুম্ন উবাচ ।
শ্রীরাম নারাযণ বাসুদেব
গোবিন্দ বৈকুণ্ঠ মুকুন্দ কৃষ্ণ ।
শ্রীকেশবানন্ত নৃসিংহ বিষ্ণো
মাং ত্রাহি সংসারভুজঙ্গদষ্টম্ ॥ 15॥
সাত্যকিরুবাচ ।
অপ্রমেয হরে বিষ্ণো কৃষ্ণ দামোদরাঽচ্যুত ।
গোবিন্দানন্ত সর্বেশ বাসুদেব নমোঽস্তু তে ॥ 16॥
উদ্ধব উবাচ ।
বাসুদেবং পরিত্যজ্য যোঽন্যং দেবমুপাসতে ।
তৃষিতো জাহ্নবীতীরে কূপং খনতি দুর্মতিঃ ॥ 17॥
ধৌম্য উবাচ ।
অপাং সমীপে শযনাসনস্থিতে
দিবা চ রাত্রৌ চ যথাধিগচ্ছতা ।
যদ্যস্তি কিঞ্চিত্ সুকৃতং কৃতং মযা
জনার্দনস্তেন কৃতেন তুষ্যতু ॥ 18॥
সঞ্জয উবাচ ।
আর্তা বিষণ্ণাঃ শিথিলাশ্চ ভীতা
ঘোরেষু ব্যাঘ্রাদিষু বর্তমানাঃ ।
সঙ্কীর্ত্য নারাযণশব্দমাত্রং
বিমুক্তদুঃখাঃ সুখিনো ভবন্তি ॥ 19॥
অক্রূর উবাচ ।
অহং তু নারাযণদাসদাস-
দাসস্য দাসস্য চ দাসদাসঃ ।
অন্যো ন হীশো জগতো নরাণাং
তস্মাদহং ধন্যতরোঽস্মি লোকে ॥ 20॥
বিরাট উবাচ ।
বাসুদেবস্য যে ভক্তাঃ শান্তাস্তদ্গতচেতসঃ ।
তেষাং দাসস্য দাসোঽহং ভবেযং জন্মজন্মনি ॥ 21॥
ভীষ্ম উবাচ ।
বিপরীতেষু কালেষু পরিক্ষীণেষু বন্ধুষু ।
ত্রাহি মাং কৃপযা কৃষ্ণ শরণাগতবত্সল ॥ 22॥
দ্রোণ উবাচ ।
যে যে হতাশ্চক্রধরেণ দৈত্যাং-
স্ত্রৈলোক্যনাথেন জনার্দনেন ।
তে তে গতা বিষ্ণুপুরীং প্রযাতাঃ
ক্রোধোঽপি দেবস্য বরেণ তুল্যঃ ॥ 23॥
কৃপাচার্য উবাচ ।
মজ্জন্মনঃ ফলমিদং মধুকৈটভারে
মত্প্রার্থনীয মদনুগ্রহ এষ এব ।
ত্বদ্ভৃত্যভৃত্যপরিচারকভৃত্যভৃত্য-
ভৃত্যস্য ভৃত্য ইতি মাং স্মর লোকনাথ ॥ 24॥
অশ্বত্থাম উবাচ ।
গোবিন্দ কেশব জনার্দন বাসুদেব
বিশ্বেশ বিশ্ব মধুসূদন বিশ্বরূপ ।
শ্রীপদ্মনাভ পুরুষোত্তম দেহি দাস্যং
নারাযণাচ্যুত নৃসিংহ নমো নমস্তে ॥ 25॥
কর্ণ উবাচ ।
নান্যং বদামি ন শ‍ঋণোমি ন চিন্তযামি
নান্যং স্মরামি ন ভজামি ন চাশ্রযামি ।
ভক্ত্যা ত্বদীযচরণাম্বুজমাদরেণ
শ্রীশ্রীনিবাস পুরুষোত্তম দেহি দাস্যম্ ॥ 26॥
ধৃতরাষ্ট্র উবাচ ।
নমো নমঃ কারণবামনায
নারাযণাযামিতবিক্রমায ।
শ্রীশার্ঙ্গচক্রাসিগদাধরায
নমোঽস্তু তস্মৈ পুরুষোত্তমায ॥ 27॥
গান্ধারী উবাচ ।
ত্বমেব মাতা চ পিতা ত্বমেব
ত্বমেব বন্ধুশ্চ সখা ত্বমেব ।
ত্বমেব বিদ্যা দ্রবিণং ত্বমেব
ত্বমেব সর্বং মম দেব দেব ॥ 28॥
দ্রুপদ উবাচ ।
যজ্ঞেশাচ্যুত গোবিন্দ মাধবানন্ত কেশব ।
কৃষ্ণ বিষ্ণো হৃষীকেশ বাসুদেব নমোঽস্তু তে ॥ 29॥
জযদ্রথ উবাচ ।
নমঃ কৃষ্ণায দেবায ব্রহ্মণেঽনন্তশক্তযে ।
যোগেশ্বরায যোগায ত্বামহং শরণং গতঃ ॥ 30॥
বিকর্ণ উবাচ ।
কৃষ্ণায বাসুদেবায দেবকীনন্দনায চ ।
নন্দগোপকুমারায গোবিন্দায নমো নমঃ ॥ 31॥
বিরাট উবাচ ।
নমো ব্রহ্মণ্যদেবায গোব্রাহ্মণহিতায চ ।
জগদ্ধিতায কৃষ্ণায গোবিন্দায নমো নমঃ ॥ 32॥
শল্য উবাচ ।
অতসীপুষ্পসঙ্কাশং পীতবাসসমচ্যুতম্ ।
যে নমস্যন্তি গোবিন্দং তেষাং ন বিদ্যতে ভযম্ ॥ 33॥
বলভদ্র উবাচ ।
কৃষ্ণ কৃষ্ণ কৃপালো ত্বমগতীনাং গতির্ভব ।
সংসারার্ণবমগ্নানাং প্রসীদ পুরুষোত্তম ॥ 34॥
শ্রীকৃষ্ণ উবাচ ।
কৃষ্ণ কৃষ্ণেতি কৃষ্ণেতি যো মাং স্মরতি নিত্যশঃ ।
জলং ভিত্বা যথা পদ্মং নরকাদুদ্ধরাম্যহম্ ॥ 35॥
শ্রীকৃষ্ণ উবাচ ।
নিত্যং বদামি মনুজাঃ স্বযমূর্ধ্ববাহু-
র্যো মাং মুকুন্দ নরসিংহ জনার্দনেতি ।
জীবো জপত্যনুদিনং মরণে রণে বা
পাষাণকাষ্ঠসদৃশায দদাম্যভীষ্টম্ ॥ 36॥
ঈশ্বর উবাচ ।
সকৃন্নারাযণেত্যুক্ত্বা পুমান্ কল্পশতত্রযম্ ।
গঙ্গাদিসর্বতীর্থেষু স্নাতো ভবতি পুত্রক ॥ 37॥
সূত উবাচ ।
তত্রৈব গঙ্গা যমুনা চ তত্র
গোদাবরী সিন্ধু সরস্বতী চ ।
সর্বাণি তীর্থানি বসন্তি তত্র
যত্রাচ্যুতোদার কথাপ্রসঙ্গঃ ॥ 38॥
যম উবাচ ।
নরকে পচ্যমানং তু যমেনং পরিভাষিতম্ ।
কিং ত্বযা নার্চিতো দেবঃ কেশবঃ ক্লেশনাশনঃ ॥ 35॥
নারদ উবাচ ।
জন্মান্তরসহস্রেণ তপোধ্যানসমাধিনা ।
নরাণাং ক্ষীণপাপানাং কৃষ্ণে ভক্তিঃ প্রজাযতে ॥ 40॥
প্রহ্লাদ উবাচ ।
নাথ যোনিসহস্রেষু যেষু যেষু ব্রজাম্যহম্ ।
তেষু তেষ্বচলা ভক্তিরচ্যুতাঽস্তু সদা ত্বযি ॥ 41॥
যা প্রীতিরবিবেকনাং বিষযেষ্বনপাযিনি ।
ত্বামনুস্মরতঃ সা মে হৃদযান্মাঽপসর্পতু ॥ 42॥
বিশ্বামিত্র উবাচ ।
কিং তস্য দানৈঃ কিং তীর্থৈঃ কিং তপোভিঃ কিমধ্বরৈঃ ।
যো নিত্যং ধ্যাযতে দেবং নারাযণমনন্যধীঃ ॥ 43॥
জমদগ্নিরুবাচ ।
নিত্যোত্সবো ভবেত্তেষাং নিত্যং নিত্যং চ মঙ্গলম্ ।
যেষাং হৃদিস্থো ভগবান্মঙ্গলাযতনং হরিঃ ॥ 44॥
ভরদ্বাজ উবাচ ।
লাভস্তেষাং জযস্তেষাং কুতস্তেষাং পরাজযঃ ।
যেষামিন্দীশ্বরশ্যামো হৃদযস্থো জনার্দনঃ ॥ 45॥
গৌতম উবাচ ।
গোকোটিদানং গ্রহণেষু কাশী-
প্রযাগগঙ্গাযুতকল্পবাসঃ ।
যজ্ঞাযুতং মেরুসুবর্ণদানং
গোবিন্দনামস্মরণেন তুল্যম্ ॥ 46॥
অগ্নিরুবাচ ।
গোবিন্দেতি সদা স্নানং গোবিন্দেতি সদা জপঃ ।
গোবিন্দেতি সদা ধ্যানং সদা গোবিন্দকীর্তনম্ ॥ 47॥
ত্র্যক্ষরং পরমং ব্রহ্ম গোবিন্দ ত্র্যক্ষরং পরম্ ।
তস্মাদুচ্চারিতং যেন ব্রহ্মভূযায কল্পতে ॥ 48॥
বেদব্যাস উবাচ ।
অচ্যুতঃ কল্পবৃক্ষোঽসাবনন্তঃ কামধেনু বৈ ।
চিন্তামণিস্তু গোবিন্দো হরের্নাম বিচিন্তযেত্ ॥ 49॥
ইন্দ্র উবাচ ।
জযতু জযতু দেবো দেবকীনন্দনোঽযং
জযতু জযতু কৃষ্ণো বৃষ্ণিবংশপ্রদীপঃ ।
জযতু জযতু মেঘশ্যামলঃ কোমলাঙ্গো
জযতু জযতু পৃথ্বীভারনাশো মুকুন্দঃ ॥ 50॥
পিপ্পলাযন উবাচ ।
শ্রীমন্নৃসিংহবিভবে গরুডধ্বজায
তাপত্রযোপশমনায ভবৌষধায ।
কৃষ্ণায বৃশ্চিকজলাগ্নিভুজঙ্গরোগ-
ক্লেশব্যযায হরযে গুরবে নমস্তে ॥ 51॥
আবির্হোত্র উবাচ ।
কৃষ্ণ ত্বদীযপদপঙ্কজপঞ্জরান্তে
অদ্যৈব মে বিশতু মানসরাজহংসঃ ।
প্রাণপ্রযাণসমযে কফবাতপিত্তৈঃ
কণ্ঠাবরোধনবিধৌ স্মরণং কুতস্তে ॥ 52॥
বিদুর উবাচ ।
হরের্নামৈব নামৈব নামৈব মম জীবনম্ ।
কলৌ নাস্ত্যেব নাস্ত্যেব নাস্ত্যেব গতিরন্যথা ॥ 53॥
বসিষ্ঠ উবাচ ।
কৃষ্ণেতি মঙ্গলং নাম যস্য বাচি প্রবর্ততে ।
ভস্মীভবন্তি তস্যাশু মহাপাতককোটযঃ ॥ 54॥
অরুন্ধত্যুবাচ ।
কৃষ্ণায বাসুদেবায হরযে পরমাত্মনে ।
প্রণতক্লেশনাশায গোবিন্দায নমো নমঃ ॥ 55॥
কশ্যপ উবাচ ।
কৃষ্ণানুস্মরণাদেব পাপসঙ্ঘট্টপঞ্জরম্ ।
শতধা ভেদমাপ্নোতি গিরির্বজ্রহতো যথা ॥ 56॥
দুর্যোধন উবাচ ।
জানামি ধর্মং ন চ মে প্রবৃত্তি-
র্জানামি পাপং ন চ মে নিবৃত্তিঃ ।
কেনাপি দেবেন হৃদি স্থিতেন
যথা নিযুক্তোঽস্মি তথা করোমি ॥ 57॥
যন্ত্রস্য মম দোষেণ ক্ষম্যতাং মধুসূদন ।
অহং যন্ত্রং ভবান্ যন্ত্রী মম দোষো ন দীযতাম্ ॥ 58॥
ভৃগুরুবাচ ।
নামৈব তব গোবিন্দ নাম ত্বত্তঃ শতাধিকম্ ।
দদাত্ত্যুচ্চারণান্মুক্তিঃ ভবানষ্টাঙ্গযোগতঃ ॥ 59॥
লোমশ উবাচ ।
নমামি নারাযণ পাদপঙ্কজং
করোমি নারাযণপূজনং সদা ।
বদামি নারাযণনাম নির্মলং
স্মরামি নারাযণতত্ত্বমব্যযম্ ॥ 60॥
শৌনক উবাচ ।
স্মৃতেঃ সকলকল্যাণং ভজনং যস্য জাযতে ।
পুরুষং তমজং নিত্যং ব্রজামি শরণং হরিম্ ॥ 61॥
গর্গ উবাচ ।
নারাযণেতি মন্ত্রোঽস্তি বাগস্তি বশবর্তিনী ।
তথাপি নরকে ঘোরে পতন্তীত্যদ্ভুতং মহত্ ॥ 62॥
দাল্ভ্য উবাচ ।
কিং তস্য বহুভির্মন্ত্রৈর্ভক্তির্যস্য জনার্দনে ।
নমো নারাযণাযেতি মন্ত্রঃ সর্বার্থসাধাকে ॥ 63॥
বৈশম্পাযন উবাচ ।
যত্র যোগেশ্বরঃ কৃষ্ণো যত্র পার্থো ধনুর্ধরঃ ।
তত্র শ্রীর্বিজযো ভূতির্ধ্রুবা নীতির্মতির্মম ॥ 64॥
অগ্নিরুবাচ ।
হরির্হরতি পাপানি দুষ্টচিত্তৈরপি স্মৃতঃ ।
অনিচ্ছযাপি সংস্পৃষ্টো দহত্যেব হি পাবকঃ ॥ 65॥
পরমেশ্বর উবাচ ।
সকৃদুচ্চরিতং যেন হরিরিত্যক্ষরদ্বযম্ ।
লব্ধঃ পরিকরস্তেন মোক্ষায গমনং প্রতি ॥ 66॥
পুলস্ত্য উবাচ ।
হে জিহ্বে রসসারজ্ঞে সর্বদা মধুরপ্রিযে ।
নারাযণাখ্যপীযূষং পিব জিহ্বে নিরন্তরম্ ॥ 67॥
ব্যাস উবাচ ।
সত্যং সত্যং পুনঃ সত্যং সত্যং সত্যং বদাম্যহম্ ।
নাস্তি বেদাত্পরং শাস্ত্রং ন দেবঃ কেশবাত্পরঃ ॥ 68॥
ধন্বন্তরিরুবাচ ।
অচ্যুতানন্ত গোবিন্দ নামোচ্চারণভেষজাত্ ।
নশ্যন্তি সকলা রোগাঃ সত্যং সত্যং বদাম্যহম্ ॥ 69॥
মার্কণ্ডেয উবাচ ।
স্বর্গদং মোক্ষদং দেবং সুখদং জগতো গুরুম্ ।
কথং মুহুর্তমপি তং বাসুদেবং ন চিন্তযেত্ ॥ 70॥
অগস্ত্য উবাচ ।
নিমিষং নিমিষার্ধং বা প্রাণিনাং বিষ্ণুচিন্তনম্ ।
তত্র তত্র কুরুক্ষেত্রং প্রযাগো নৈমিষং বরম্ ॥ 71॥
বামদেব উবাচ ।
নিমিষং নিমিষার্ধং বা প্রাণিনাং বিষ্ণুচিন্তনম্ ।
কল্পকোটিসহস্রাণি লভতে বাঞ্ছিতং ফলম্ ॥ 72॥
শুক উবাচ ।
আলোড্য সর্বশাস্ত্রাণি বিচার্য চ পুনঃ পুনঃ ।
ইদমেকং সুনিষ্পন্নং ধ্যেযো নারাযণঃ সদা ॥ 73॥
শ্রীমহাদেব উবাচ ।
শরীরে জর্জরীভূতে ব্যাধিগ্রস্তে কলেবরে ।
ঔষধং জাহ্নবীতোযং বৈদ্যো নারাযণো হরিঃ ॥ 74॥
শৌনক উবাচ ।
ভোজনাচ্ছাদনে চিন্তাং বৃথা কুর্বন্তি বৈষ্ণবাঃ ।
যোঽসৌ বিশ্বম্ভরো দেবঃ স কিং ভক্তানুপেক্ষতে ॥ 75॥
সনত্কুমার উবাচ ।
যস্য হস্তে গদা চক্রং গরুডো যস্য বাহনম্ ।
শঙ্খচক্রগদাপদ্মী স মে বিষ্ণুঃ প্রসীদতু ॥ 76॥
এবং ব্রহ্মাদযো দেবা ঋষযশ্চ তপোধনাঃ ।
কীর্তযন্তি সুরশ্রেষ্ঠমেবং নারাযণং বিভুম্ ॥ 77॥
ইদং পবিত্রমাযুষ্যং পুণ্যং পাপপ্রণাশনম্ ।
দুঃস্বপ্ননাশনং স্তোত্রং পাণ্ডবৈঃ পরিকীর্তিতম্ ॥ 78॥
যঃ পঠেত্প্রাতরুত্থায শুচিস্তদ্গতমানসঃ ।
গবাং শতসহস্রস্য সম্যগ্দত্তস্য যত্ফলম্ ॥ 79॥
তত্ফলং সমবাপ্নোতি যঃ পঠেদিতি সংস্তবম্ ।
সর্বপাপবিনির্মুক্তো বিষ্ণুলোকং স গচ্ছতি ॥ 80॥
গঙ্গা গীতা চ গাযত্রী গোবিন্দো গরুডধ্বজঃ ।
গকারৈঃ পঞ্চভির্যুক্তঃ পুনর্জন্ম ন বিদ্যতে ॥ 81॥
গীতাং যঃ পঠতে নিত্যং শ্লোকার্ধং শ্লোকমেব বা ।
মুচ্যতে সর্বপাপেভ্যো বিষ্ণুলোকং স গচ্ছতি ॥ 82॥
ইতি পাণ্ডবগীতা অথবা প্রপন্নগীতা সমাপ্তা ।
ওঁ তত্সত্ ।
Roman (IAST) Transliteration
prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka-
vyāsāmbarīṣaśukaśaunakabhīṣmakāvyāḥ |
rukmāṅgadārjunavasiṣṭhavibhīṣaṇādyā
etānahaṃ paramabhāgavatān namāmi || 1||
lomaharṣaṇa uvāca |
dharmo vivardhati yudhiṣṭhirakīrtanena
pāpaṃ praṇaśyati vṛkodarakīrtanena |
śatrurvinaśyati dhanañjayakīrtanena
mādrīsutau kathayatāṃ na bhavanti rogāḥ || 2||
brahmovāca |
ye mānavā vigatarāgaparā¶jñā
nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti |
dhyānena tena hatakilbiṣa cetanāste
mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti || 3||
indra uvāca |
nārāyaṇo nāma naro narāṇāṃ
prasiddhacauraḥ kathitaḥ pṛthivyām |
anekajanmārjitapāpasañcayaṃ
haratyaśeṣaṃ smṛtamātra eva yaḥ || 4||
yudhiṣṭhira uvāca |
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 5||
bhīma uvāca |
jalaughamagnā sacarā'carā dharā
viṣāṇakoṭyā'khilaviśvamūrtinā |
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā
sa me svayambhūrbhagavān prasīdaru || 6||
arjuna uvāca |
acintyamavyaktamanantamavyayaṃ
vibhuṃ prabhuṃ bhāvitaviśvabhāvanam |
trailokyavistāravicārakārakaṃ
hariṃ prapanno'smi gatiṃ mahātmanām || 7||
nakula uvāca |
yadi gamanamadhastāt kālapāśānubandhād
yadi ca kulavihīne jāyate pakṣikīṭe |
kṛmiśatamapi gatvā dhyāyate cāntarātmā
mama bhavatu hṛdisthā keśave bhaktirekā || 8||
sahadeva uvāca |
tasya yajñavarāhasya viṣṇoratulatejasaḥ |
praṇāmaṃ ye prakurvanti teṣāmapi namo namaḥ || 9||
kuntī uvāca |
svakarmaphalanirdiṣṭāṃ yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyaham |
tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me || 10||
mādrī uvāca |
kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇamanusmaranti
rātrau ca kṛṣṇaṃ punarutthitā ye |
te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇe
haviryathā mantrahutaṃ hutāśe || 11||
draupadī uvāca |
kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu
rakṣaḥpiśācamanujeṣvapi yatra yatra |
jātasya me bhavatu keśava tvatprasādāt
tvayyeva bhaktiracalā'vyabhicāriṇī ca || 12||
subhadrā uvāca |
eko'pi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo
daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ |
daśāśvamedhī punareti janma
kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || 13||
abhimanyuruvāca |
govinda govinda hare murāre
govinda govinda mukunda kṛṣṇa
govinda govinda rathāṅgapāṇe |
govinda govinda namāmi nityam || 14||
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrīrāma nārāyaṇa vāsudeva
govinda vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa |
śrīkeśavānanta nṛsiṃha viṣṇo
māṃ trāhi saṃsārabhujaṅgadaṣṭam || 15||
sātyakiruvāca |
aprameya hare viṣṇo kṛṣṇa dāmodarā'cyuta |
govindānanta sarveśa vāsudeva namo'stu te || 16||
uddhava uvāca |
vāsudevaṃ parityajya yo'nyaṃ devamupāsate |
tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ khanati durmatiḥ || 17||
dhaumya uvāca |
apāṃ samīpe śayanāsanasthite
divā ca rātrau ca yathādhigacchatā |
yadyasti kiñcit sukṛtaṃ kṛtaṃ mayā
janārdanastena kṛtena tuṣyatu || 18||
sañjaya uvāca |
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā
ghoreṣu vyāghrādiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 19||
akrūra uvāca |
ahaṃ tu nārāyaṇadāsadāsa-
dāsasya dāsasya ca dāsadāsaḥ |
anyo na hīśo jagato narāṇāṃ
tasmādahaṃ dhanyataro'smi loke || 20||
virāṭa uvāca |
vāsudevasya ye bhaktāḥ śāntāstadgatacetasaḥ |
teṣāṃ dāsasya dāso'haṃ bhaveyaṃ janmajanmani || 21||
bhīṣma uvāca |
viparīteṣu kāleṣu parikṣīṇeṣu bandhuṣu |
trāhi māṃ kṛpayā kṛṣṇa śaraṇāgatavatsala || 22||
droṇa uvāca |
ye ye hatāścakradhareṇa daityāṃ-
strailokyanāthena janārdanena |
te te gatā viṣṇupurīṃ prayātāḥ
krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ || 23||
kṛpācārya uvāca |
majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
matprārthanīya madanugraha eṣa eva |
tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha || 24||
aśvatthāma uvāca |
govinda keśava janārdana vāsudeva
viśveśa viśva madhusūdana viśvarūpa |
śrīpadmanābha puruṣottama dehi dāsyaṃ
nārāyaṇācyuta nṛsiṃha namo namaste || 25||
karṇa uvāca |
nānyaṃ vadāmi na śa‍ṛṇomi na cintayāmi
nānyaṃ smarāmi na bhajāmi na cāśrayāmi |
bhaktyā tvadīyacaraṇāmbujamādareṇa
śrīśrīnivāsa puruṣottama dehi dāsyam || 26||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
namo namaḥ kāraṇavāmanāya
nārāyaṇāyāmitavikramāya |
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya
namo'stu tasmai puruṣottamāya || 27||
gāndhārī uvāca |
tvameva mātā ca pitā tvameva
tvameva bandhuśca sakhā tvameva |
tvameva vidyā draviṇaṃ tvameva
tvameva sarvaṃ mama deva deva || 28||
drupada uvāca |
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava |
kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa vāsudeva namo'stu te || 29||
jayadratha uvāca |
namaḥ kṛṣṇāya devāya brahmaṇe'nantaśaktaye |
yogeśvarāya yogāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 30||
vikarṇa uvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya devakīnandanāya ca |
nandagopakumārāya govindāya namo namaḥ || 31||
virāṭa uvāca |
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ || 32||
śalya uvāca |
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam |
ye namasyanti govindaṃ teṣāṃ na vidyate bhayam || 33||
balabhadra uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇa kṛpālo tvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇavamagnānāṃ prasīda puruṣottama || 34||
śrīkṛṣṇa uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti yo māṃ smarati nityaśaḥ |
jalaṃ bhitvā yathā padmaṃ narakāduddharāmyaham || 35||
śrīkṛṣṇa uvāca |
nityaṃ vadāmi manujāḥ svayamūrdhvabāhu-
ryo māṃ mukunda narasiṃha janārdaneti |
jīvo japatyanudinaṃ maraṇe raṇe vā
pāṣāṇakāṣṭhasadṛśāya dadāmyabhīṣṭam || 36||
īśvara uvāca |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumān kalpaśatatrayam |
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati putraka || 37||
sūta uvāca |
tatraiva gaṅgā yamunā ca tatra
godāvarī sindhu sarasvatī ca |
sarvāṇi tīrthāni vasanti tatra
yatrācyutodāra kathāprasaṅgaḥ || 38||
yama uvāca |
narake pacyamānaṃ tu yamenaṃ paribhāṣitam |
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ || 35||
nārada uvāca |
janmāntarasahasreṇa tapodhyānasamādhinā |
narāṇāṃ kṣīṇapāpānāṃ kṛṣṇe bhaktiḥ prajāyate || 40||
prahlāda uvāca |
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacalā bhaktiracyutā'stu sadā tvayi || 41||
yā prītiravivekanāṃ viṣayeṣvanapāyini |
tvāmanusmarataḥ sā me hṛdayānmā'pasarpatu || 42||
viśvāmitra uvāca |
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ |
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇamananyadhīḥ || 43||
jamadagniruvāca |
nityotsavo bhavetteṣāṃ nityaṃ nityaṃ ca maṅgalam |
yeṣāṃ hṛdistho bhagavānmaṅgalāyatanaṃ hariḥ || 44||
bharadvāja uvāca |
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ |
yeṣāmindīśvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ || 45||
gautama uvāca |
gokoṭidānaṃ grahaṇeṣu kāśī-
prayāgagaṅgāyutakalpavāsaḥ |
yajñāyutaṃ merusuvarṇadānaṃ
govindanāmasmaraṇena tulyam || 46||
agniruvāca |
govindeti sadā snānaṃ govindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govindakīrtanam || 47||
tryakṣaraṃ paramaṃ brahma govinda tryakṣaraṃ param |
tasmāduccāritaṃ yena brahmabhūyāya kalpate || 48||
vedavyāsa uvāca |
acyutaḥ kalpavṛkṣo'sāvanantaḥ kāmadhenu vai |
cintāmaṇistu govindo harernāma vicintayet || 49||
indra uvāca |
jayatu jayatu devo devakīnandano'yaṃ
jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ |
jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo
jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ || 50||
pippalāyana uvāca |
śrīmannṛsiṃhavibhave garuḍadhvajāya
tāpatrayopaśamanāya bhavauṣadhāya |
kṛṣṇāya vṛścikajalāgnibhujaṅgaroga-
kleśavyayāya haraye gurave namaste || 51||
āvirhotra uvāca |
kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarānte
adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ |
prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste || 52||
vidura uvāca |
harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |
kalau nāstyeva nāstyeva nāstyeva gatiranyathā || 53||
vasiṣṭha uvāca |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate |
bhasmībhavanti tasyāśu mahāpātakakoṭayaḥ || 54||
arundhatyuvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya govindāya namo namaḥ || 55||
kaśyapa uvāca |
kṛṣṇānusmaraṇādeva pāpasaṅghaṭṭapañjaram |
śatadhā bhedamāpnoti girirvajrahato yathā || 56||
duryodhana uvāca |
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-
rjānāmi pāpaṃ na ca me nivṛttiḥ |
kenāpi devena hṛdi sthitena
yathā niyukto'smi tathā karomi || 57||
yantrasya mama doṣeṇa kṣamyatāṃ madhusūdana |
ahaṃ yantraṃ bhavān yantrī mama doṣo na dīyatām || 58||
bhṛguruvāca |
nāmaiva tava govinda nāma tvattaḥ śatādhikam |
dadāttyuccāraṇānmuktiḥ bhavānaṣṭāṅgayogataḥ || 59||
lomaśa uvāca |
namāmi nārāyaṇa pādapaṅkajaṃ
karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā |
vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam || 60||
śaunaka uvāca |
smṛteḥ sakalakalyāṇaṃ bhajanaṃ yasya jāyate |
puruṣaṃ tamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim || 61||
garga uvāca |
nārāyaṇeti mantro'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake ghore patantītyadbhutaṃ mahat || 62||
dālbhya uvāca |
kiṃ tasya bahubhirmantrairbhaktiryasya janārdane |
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhāke || 63||
vaiśampāyana uvāca |
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 64||
agniruvāca |
harirharati pāpāni duṣṭacittairapi smṛtaḥ |
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ || 65||
parameśvara uvāca |
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam |
labdhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati || 66||
pulastya uvāca |
he jihve rasasārajñe sarvadā madhurapriye |
nārāyaṇākhyapīyūṣaṃ piba jihve nirantaram || 67||
vyāsa uvāca |
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na devaḥ keśavātparaḥ || 68||
dhanvantariruvāca |
acyutānanta govinda nāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham || 69||
mārkaṇḍeya uvāca |
svargadaṃ mokṣadaṃ devaṃ sukhadaṃ jagato gurum |
kathaṃ muhurtamapi taṃ vāsudevaṃ na cintayet || 70||
agastya uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgo naimiṣaṃ varam || 71||
vāmadeva uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
kalpakoṭisahasrāṇi labhate vāñchitaṃ phalam || 72||
śuka uvāca |
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā || 73||
śrīmahādeva uvāca |
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ || 74||
śaunaka uvāca |
bhojanācchādane cintāṃ vṛthā kurvanti vaiṣṇavāḥ |
yo'sau viśvambharo devaḥ sa kiṃ bhaktānupekṣate || 75||
sanatkumāra uvāca |
yasya haste gadā cakraṃ garuḍo yasya vāhanam |
śaṅkhacakragadāpadmī sa me viṣṇuḥ prasīdatu || 76||
evaṃ brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
kīrtayanti suraśreṣṭhamevaṃ nārāyaṇaṃ vibhum || 77||
idaṃ pavitramāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam |
duḥsvapnanāśanaṃ stotraṃ pāṇḍavaiḥ parikīrtitam || 78||
yaḥ paṭhetprātarutthāya śucistadgatamānasaḥ |
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam || 79||
tatphalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhediti saṃstavam |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80||
gaṅgā gītā ca gāyatrī govindo garuḍadhvajaḥ |
gakāraiḥ pañcabhiryuktaḥ punarjanma na vidyate || 81||
gītāṃ yaḥ paṭhate nityaṃ ślokārdhaṃ ślokameva vā |
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati || 82||
iti pāṇḍavagītā athavā prapannagītā samāptā |
oṃ tatsat |