📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
মুণ্ডক উপনিষদ্ - তৃতীয মুণ্ডক, দ্বিতীয কাণ্ডঃ
Mundaka Upanishad - Tritiya Mundaka, Dvitiya Kandah
Upanishad Bengali
॥ তৃতীযমুণ্ডকে দ্বিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
স বেদৈত-ত্পরম-ম্ব্রহ্ম ধাম
যত্র বিশ্ব-ন্নিহিত-ম্ভাতি শুভ্রম্ ।
উপাসতে পুরুষং-যেঁ হ্যকামাস্তে
শুক্রমেতদতিবর্তন্তি ধীরাঃ ॥ 1॥
কামান্ যঃ কামযতে মন্যমানঃ
স কামভির্জাযতে তত্র তত্র ।
পর্যাপ্তকামস্য কৃতাত্মনস্তু
ইহৈব সর্বে প্রবিলীযন্তি কামাঃ ॥ 2॥
নাযমাত্মা প্রবচনেন লভ্যো
ন মেধযা ন বহুনা শ্রুতেন ।
যমেবৈষ বৃণুতে তেন লভ্য-
স্তস্যৈষ আত্মা বিবৃণুতে তনূং স্বাম্ ॥ 3॥
নাযমাত্মা বলহীনেন লভ্যো
ন চ প্রমাদা-ত্তপসো বাপ্যলিঙ্গাত্ ।
এতৈরুপাযৈর্যততে যস্তু বিদ্বাং-
স্তস্যৈষ আত্মা বিশতে ব্রহ্মধাম ॥ 4॥
সম্প্রাপ্যৈনমৃষযো জ্ঞানতৃপ্তাঃ
কৃতাত্মানো বীতরাগাঃ প্রশান্তাঃ
তে সর্বগং সর্বতঃ প্রাপ্য ধীরা
যুক্তাত্মান-স্সর্বমেবাবিশন্তি ॥ 5॥
বেদান্তবিজ্ঞানসুনিশ্চিতার্থাঃ
সন্ন্যাসযোগাদ্ যতয-শ্শুদ্ধসত্ত্বাঃ ।
তে ব্রহ্মলোকেষু পরান্তকালে
পরামৃতাঃ পরিমুচ্যন্তি সর্বে ॥ 6॥
গতাঃ কলাঃ পঞ্চদশ প্রতিষ্ঠা
দেবাশ্চ সর্বে প্রতিদেবতাসু ।
কর্মাণি বিজ্ঞানমযশ্চ আত্মা
পরে-ঽব্যযে সর্বে একীভবন্তি ॥ 7॥
যথা নদ্য-স্স্যন্দমানা-স্সমুদ্রে-ঽ
স্ত-ঙ্গচ্ছন্তি নামরূপে বিহায ।
তথা বিদ্বা-ন্নামরূপাদ্বিমুক্তঃ
পরাত্পর-ম্পুরুষমুপৈতি দিব্যম্ ॥ 8॥
স যো হ বৈ ত-ত্পরম-ম্ব্রহ্ম বেদ
ব্রহ্মৈব ভবতি নাস্যাব্রহ্মবিত্কুলে ভবতি ।
তরতি শোক-ন্তরতি পাপ্মান-ঙ্গুহাগ্রন্থিভ্যো
বিমুক্তো-ঽমৃতো ভবতি ॥ 9॥
তদেতদৃচা-ঽভ্যুক্তম্ ।
ক্রিযাবন্ত-শ্শ্রোত্রিযা ব্রহ্মনিষ্ঠাঃ
স্বয-ঞ্জুহ্বত একর্​ষিং শ্রদ্ধযন্তঃ ।
তেষামেবৈতা-ম্ব্রহ্মবিদ্যাং-বঁদেত
শিরোব্রতং-বিঁধিবদ্ যৈস্তু চীর্ণম্ ॥ 10॥
তদেত-থ্সত্যমৃষিরঙ্গিরাঃ
পুরোবাচ নৈতদচীর্ণব্রতো-ঽধীতে ।
নমঃ পরমৃষিভ্যো নমঃ পরমৃষিভ্যঃ ॥ 11॥
॥ ইতি মুণ্ডকোপনিষদি তৃতীযমুণ্ডকে দ্বিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
॥ ইত্যথর্ববেদীয মুণ্ডকোপনিষত্সমাপ্তা ॥
ও-ম্ভ॒দ্র-ঙ্কর্ণে॑ভি-শ্শৃণু॒যাম॑ দেবাঃ । ভ॒দ্র-ম্প॑শ্যেমা॒ক্ষভি॒-র্যজ॑ত্রাঃ । স্থি॒রৈরঙ্গৈ᳚স্তুষ্টু॒বাগ্ং স॑স্ত॒নূভিঃ॑ । ব্যশে॑ম দে॒বহি॑তং॒-যঁদাযুঃ॑ । স্ব॒স্তি ন॒ ইন্দ্রো॑ বৃ॒দ্ধশ্র॑বাঃ । স্ব॒স্তি নঃ॑ পূ॒ষা বি॒শ্ববে॑দাঃ । স্ব॒স্তি ন॒স্তার্ক্ষ্যো॒ অরি॑ষ্টনেমিঃ । স্ব॒স্তি নো॒ বৃহ॒স্পতি॑-র্দধাতু ॥
ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥
॥ ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| tṛtīyamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
sa vedaita-tparama-mbrahma dhāma
yatra viśva-nnihita-mbhāti śubhram |
upāsate puruṣaṃ-ye~ hyakāmāste
śukrametadativartanti dhīrāḥ || 1||
kāmān yaḥ kāmayate manyamānaḥ
sa kāmabhirjāyate tatra tatra |
paryāptakāmasya kṛtātmanastu
ihaiva sarve pravilīyanti kāmāḥ || 2||
nāyamātmā pravacanena labhyo
na medhayā na bahunā śrutena |
yamevaiṣa vṛṇute tena labhya-
stasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanūṃ svām || 3||
nāyamātmā balahīnena labhyo
na ca pramādā-ttapaso vāpyaliṅgāt |
etairupāyairyatate yastu vidvāṃ-
stasyaiṣa ātmā viśate brahmadhāma || 4||
samprāpyainamṛṣayo jñānatṛptāḥ
kṛtātmāno vītarāgāḥ praśāntāḥ
te sarvagaṃ sarvataḥ prāpya dhīrā
yuktātmāna-ssarvamevāviśanti || 5||
vedāntavijñānasuniścitārthāḥ
sannyāsayogād yataya-śśuddhasattvāḥ |
te brahmalokeṣu parāntakāle
parāmṛtāḥ parimucyanti sarve || 6||
gatāḥ kalāḥ pañcadaśa pratiṣṭhā
devāśca sarve pratidevatāsu |
karmāṇi vijñānamayaśca ātmā
pare-'vyaye sarve ekībhavanti || 7||
yathā nadya-ssyandamānā-ssamudre-'
sta-ṅgacchanti nāmarūpe vihāya |
tathā vidvā-nnāmarūpādvimuktaḥ
parātpara-mpuruṣamupaiti divyam || 8||
sa yo ha vai ta-tparama-mbrahma veda
brahmaiva bhavati nāsyābrahmavitkule bhavati |
tarati śoka-ntarati pāpmāna-ṅguhāgranthibhyo
vimukto-'mṛto bhavati || 9||
tadetadṛcā-'bhyuktam |
kriyāvanta-śśrotriyā brahmaniṣṭhāḥ
svaya-ñjuhvata ekar​ṣiṃ śraddhayantaḥ |
teṣāmevaitā-mbrahmavidyāṃ-va~deta
śirovrataṃ-vi~dhivad yaistu cīrṇam || 10||
tadeta-thsatyamṛṣiraṅgirāḥ
purovāca naitadacīrṇavrato-'dhīte |
namaḥ paramṛṣibhyo namaḥ paramṛṣibhyaḥ || 11||
|| iti muṇḍakopaniṣadi tṛtīyamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
|| ityatharvavedīya muṇḍakopaniṣatsamāptā ||
o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| oṃ śānti-śśānti-śśāntiḥ ||