📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
মুণ্ডক উপনিষদ্ - প্রথম মুণ্ডক, দ্বিতীয কাণ্ডঃ
Mundaka Upanishad - Prathama Mundaka, Dvitiya Kandah
Upanishad Bengali
॥ প্রথমমুণ্ডকে দ্বিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
তদেত-থ্সত্য-ম্মন্ত্রেষু কর্মাণি কবযো
যান্যপশ্যংস্তানি ত্রেতাযা-ম্বহুধা সন্ততানি ।
তান্যাচরথ নিযতং সত্যকামা এষ বঃ
পন্থা-স্সুকৃতস্য লোকে ॥ 1॥
যদা লেলাযতে হ্যর্চি-স্সমিদ্ধে হব্যবাহনে ।
তদা-ঽঽজ্যভাগাবন্তরেণা-ঽঽহুতীঃ প্রতিপাদযেত্ ॥ 2॥
যস্যাগ্নিহোত্রমদর্​শমপৌর্ণমাস-
মচাতুর্মাস্যমনাগ্রযণমতিথিবর্জিত-ঞ্চ ।
অহুতমবৈশ্বদেবমবিধিনা হুত-
মাসপ্তমাংস্তস্য লোকান্ হিনস্তি ॥ 3॥
কালী করালী চ মনোজবা চ
সুলোহিতা যা চ সুধূম্রবর্ণা ।
স্ফুলিঙ্গিনী বিশ্বরুচী চ দেবী
লেলাযমানা ইতি সপ্ত জিহ্বাঃ ॥ 4॥
এতেষু যশ্চরতে ভ্রাজমানেষু যথাকালং
চাহুতযো হ্যাদদাযন্ন্ ।
ত-ন্নযন্ত্যেতা-স্সূর্যস্য রশ্মযো যত্র
দেবানা-ম্পতিরেকো-ঽধিবাসঃ ॥ 5॥
এহ্যেহীতি তমাহুতয-স্সুবর্চসঃ
সূর্যস্য রশ্মিভির্যজমানং-বঁহন্তি ।
প্রিযাং-বাঁচমভিবদন্ত্যো-ঽর্চযন্ত্য
এষ বঃ পুণ্য-স্সুকৃতো ব্রহ্মলোকঃ ॥ 6॥
প্লবা হ্যেতে অদৃঢা যজ্ঞরূপা
অষ্টাদশোক্তমবরং-যেঁষু কর্ম ।
এতচ্ছ্রেযো যে-ঽভিনন্দন্তি মূঢা
জরামৃত্যু-ন্তে পুনরেবাপি যন্তি ॥ 7॥
অবিদ্যাযামন্তরে বর্তমানাঃ
স্বয-ন্ধীরাঃ পণ্ডিত-ম্মন্যমানাঃ ।
জঙ্ঘন্যমানাঃ পরিযন্তি মূঢা
অন্ধেনৈব নীযমানা যথান্ধাঃ ॥ 8॥
অবিদ্যায-ম্বহুধা বর্তমানা বযং
কৃতার্থা ইত্যভিমন্যন্তি বালাঃ ।
য-ত্কর্মিণো ন প্রবেদযন্তি রাগাত্
তেনাতুরাঃ, ক্ষীণলোকাশ্চ্যবন্তে ॥ 9॥
ইষ্টাপূর্ত-ম্মন্যমানা বরিষ্ঠং
নান্যচ্ছ্রেযো বেদযন্তে প্রমূঢাঃ ।
নাকস্য পৃষ্ঠে তে সুকৃতে-ঽনুভূত্বেমং
লোকং হীনতরং-বাঁ বিশন্তি ॥ 10॥
তপস্শ্রদ্ধে যে হ্যুপবসন্ত্যরণ্যে
শান্তা বিদ্বাংসো ভৈক্ষ্যচর্যা-ঞ্চরন্তঃ ।
সূর্যদ্বারেণ তে বিরজাঃ প্রযান্তি
যত্রামৃত-স্স পুরুষো হ্যব্যযাত্মা ॥ 11॥
পরীক্ষ্য লোকান্ কর্মচিতা-ন্ব্রাহ্মণো
নির্বেদমাযান্নাস্ত্যকৃতঃ কৃতেন ।
তদ্বিজ্ঞানার্থং স গুরুমেবাভিগচ্ছেত্
সমিত্পাণি-শ্শ্রোত্রিয-ম্ব্রহ্মনিষ্ঠম্ ॥ 12॥
তস্মৈ স বিদ্বানুপসন্নায সম্যক্
প্রশান্তচিত্তায শমান্বিতায ।
যেনাক্ষর-ম্পুরুষং-বেঁদ সত্য-ম্প্রোবাচ
তা-ন্তত্ত্বতো ব্রহ্মবিদ্যাম্ ॥ 13॥
॥ ইতি মুণ্ডকোপনিষদি প্রথমমুণ্ডকে দ্বিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
tadeta-thsatya-mmantreṣu karmāṇi kavayo
yānyapaśyaṃstāni tretāyā-mbahudhā santatāni |
tānyācaratha niyataṃ satyakāmā eṣa vaḥ
panthā-ssukṛtasya loke || 1||
yadā lelāyate hyarci-ssamiddhe havyavāhane |
tadā-''jyabhāgāvantareṇā-''hutīḥ pratipādayet || 2||
yasyāgnihotramadar​śamapaurṇamāsa-
macāturmāsyamanāgrayaṇamatithivarjita-ñca |
ahutamavaiśvadevamavidhinā huta-
māsaptamāṃstasya lokān hinasti || 3||
kālī karālī ca manojavā ca
sulohitā yā ca sudhūmravarṇā |
sphuliṅginī viśvarucī ca devī
lelāyamānā iti sapta jihvāḥ || 4||
eteṣu yaścarate bhrājamāneṣu yathākālaṃ
cāhutayo hyādadāyann |
ta-nnayantyetā-ssūryasya raśmayo yatra
devānā-mpatireko-'dhivāsaḥ || 5||
ehyehīti tamāhutaya-ssuvarcasaḥ
sūryasya raśmibhiryajamānaṃ-va~hanti |
priyāṃ-vā~camabhivadantyo-'rcayantya
eṣa vaḥ puṇya-ssukṛto brahmalokaḥ || 6||
plavā hyete adṛḍhā yajñarūpā
aṣṭādaśoktamavaraṃ-ye~ṣu karma |
etacchreyo ye-'bhinandanti mūḍhā
jarāmṛtyu-nte punarevāpi yanti || 7||
avidyāyāmantare vartamānāḥ
svaya-ndhīrāḥ paṇḍita-mmanyamānāḥ |
jaṅghanyamānāḥ pariyanti mūḍhā
andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ || 8||
avidyāya-mbahudhā vartamānā vayaṃ
kṛtārthā ityabhimanyanti bālāḥ |
ya-tkarmiṇo na pravedayanti rāgāt
tenāturāḥ, kṣīṇalokāścyavante || 9||
iṣṭāpūrta-mmanyamānā variṣṭhaṃ
nānyacchreyo vedayante pramūḍhāḥ |
nākasya pṛṣṭhe te sukṛte-'nubhūtvemaṃ
lokaṃ hīnataraṃ-vā~ viśanti || 10||
tapasśraddhe ye hyupavasantyaraṇye
śāntā vidvāṃso bhaikṣyacaryā-ñcarantaḥ |
sūryadvāreṇa te virajāḥ prayānti
yatrāmṛta-ssa puruṣo hyavyayātmā || 11||
parīkṣya lokān karmacitā-nbrāhmaṇo
nirvedamāyānnāstyakṛtaḥ kṛtena |
tadvijñānārthaṃ sa gurumevābhigacchet
samitpāṇi-śśrotriya-mbrahmaniṣṭham || 12||
tasmai sa vidvānupasannāya samyak
praśāntacittāya śamānvitāya |
yenākṣara-mpuruṣaṃ-ve~da satya-mprovāca
tā-ntattvato brahmavidyām || 13||
|| iti muṇḍakopaniṣadi prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||