📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
শ্রী মহান্যাসম্ - 7.5. প্রতি পূরুষং
Shri Mahanyasam - 7.5. Prati Purusham
Bengali
(তৈ. সং. 1.8.6.1 - তৈ. সং. 1.8.6.2)
(তৈ. ব্রা. 1.6.10.1 - তৈ. ব্রা. 1.6.10.5)
প্র॒তি॒পূ॒রু॒ষ মেক॑কপালা॒-ন্নির্ব॑প॒ত্যে-ক॒মতি॑রিক্তং॒-যাঁব॑ন্তো গৃ॒হ্যা᳚-স্স্মস্তেভ্যঃ॒ কম॑কর-ম্পশূ॒নাগ্ং শর্মা॑সি॒ শর্ম॒ যজ॑মানস্য॒ শর্ম॑ মে
য॒চ্ছৈক॑ এ॒ব রু॒দ্রো ন দ্বি॒তীযা॑য তস্থ আ॒খুস্তে॑ রুদ্র প॒শুস্ত-ঞ্জু॑ষস্বৈ॒ষ তে॑ রুদ্র ভা॒গ-স্স॒হ স্বস্রাং-ঽবি॑কযা॒ তঞ্জু॑ষস্ব ভেষ॒জ-ঙ্গবে-ঽশ্বা॑য॒
পুরু॑ষায ভেষ॒জমথো॑ অ॒স্মভ্য॑-ম্ভেষ॒জগ্ং সুভে॑ষজং॒-যঁথা-ঽস॑তি । 1
সু॒গ-ম্মে॒ষায॑ মে॒ষ্যা॑ অবা᳚বং রু॒দ্রম॑দি-ম॒হ্যব॑ দে॒ব-ন্ত্র্য॑বঙ্কম্ ।
যথা॑ ন॒-শ্শ্রেয॑সঃ॒ কর॒দ্যথা॑ নো॒ বস্য॑ সঃ॒ কর॒দ্যথা॑ নঃ পশু॒মতঃ॒
কর॒দ্যথা॑ নো ব্যবসা॒যযা᳚ত্ । ত্র্য॑বঙ্কং-যঁজামহে সুগ॒ন্ধি-ম্পু॑ষ্টি॒বর্ধ॑নম্ ।
উ॒র্বা॒রু॒কমি॑ব॒ বন্ধ॑না-ন্মৃ॒ত্যো র্মু॑ক্ষীয॒ মা-ঽমৃতা᳚ত্ । এ॒ষতে॑ রুদ্র ভা॒গ স্তঞ্জু॑ষস্ব॒ তেনা॑ব॒সেন॑ প॒রো মূজ॑ব॒তো-ঽতী॒হ্যব॑তত
2
ধন্বা॒ পিনা॑কহস্তঃ॒ কৃত্তি॑বাসাঃ ॥ 2
প্র॒তি॒পূ॒রু॒ষ-মেক॑কপালা॒-ন্নির্ব॑পতি । জা॒তা এ॒ব প্র॒জা রু॒দ্রা-ন্নি॒রব॑দযতে । এক॒মতি॑রিক্তম্ । জ॒নি॒ষ্যমা॑ণা এ॒ব প্র॒জা রু॒দ্রা-ন্নি॒রব॑দযতে । এক॑কপালা ভবন্তি । এ॒ক॒ধৈব রু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে । নাভিঘা॑রযতি । যদ॑ভিঘা॒রযে᳚ত্ । অ॒ন্ত॒র॒ব॒-চা॒রিণগ্ং॑ রু॒দ্র-ঙ্কু॑র্যাত্ ।
এ॒কো॒ল্মু॒কেন॑ যন্তি । 3
তদ্ধি রু॒দ্রস্য॑ ভাগ॒ধেয᳚ম্ । ই॒মা-ন্দিশং॑-যঁন্তি । এ॒ষা বৈ রু॒দ্রস্য॒ দিক্ । স্বাযা॑ মে॒ব দি॒শি রু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে । রু॒দ্রো বা অ॑প॒শুকা॑যা॒ আহু॑ত্যৈ॒ নাতি॑ষ্ঠত । অ॒সৌ তে॑ প॒শুরিতি॒ নির্দি॑শে॒দ্য-ন্দ্বি॒ষ্যাত্ । যমে॒ব দ্বেষ্টি॑ ।
তম॑স্মৈ প॒শু-ন্নির্দি॑শতি । যদি॒ ন দ্বি॒ষ্যাত্ ।
আ॒খুস্তে॑ প॒শুরিতি॑ ব্রূযাত্ । 4
ন গ্রা॒ম্যা-ন্প॒শূন্ হি॒নস্তি॑ । নার॒ণ্যান্ । চ॒তু॒ষ্প॒থে জু॑হোতি । এ॒ষ বা অ॑গ্নী॒না-ম্পড্বী॑শো॒ নাম॑ । অ॒গ্নি॒বত্যে॒ব জু॑হোতি ।
ম॒দ্ধ্য॒মেন॑ প॒র্ণেন॑ জুহোতি । স্রুগ্ঘ্যে॑ষা । অথো॒ খলু॑ । অ॒ন্ত॒মেনৈ॒ব হো॑ত॒ব্য᳚ম্ । অ॒ন্ত॒ত এ॒ব রু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে । 5
এষ॒ তে॑ রুদ্রভা॒গ-স্স॒হস্বস্রাং-ঽবি॑ক॒যেত্যা॑হ । শ॒রদ্বা অ॒স্যাম্বি॑কা॒ স্বসা᳚ ।
তযা॒ বা এ॒ষ হি॑নস্তি । যগ্ং হি॒নস্তি॑ । তযৈ॒বৈনগ্ং॑ স॒হ শ॑মযতি ।
ভে॒ষ॒জঙ্গব॒ ইত্যা॑হ । যাব॑ন্ত এ॒ব গ্রা॒ম্যাঃ প॒শবঃ॑ । তেভ্যো॑ ভেষ॒জ-ঙ্ক॑রোতি । অবা᳚বং রু॒দ্রম॑দি ম॒হীত্যা॑হ । আ॒শিষ॑মে॒বৈ-তামা শা᳚স্তে । 6
ত্র্য॑বঙ্কং-যঁজামহ॒ ইত্যা॑হ । মৃ॒ত্যো র্মু॑ক্ষীয॒ মা-ঽমৃতা॒-দিতি॒ বা বৈ তদা॑হ ।
উত্কি॑রন্তি । ভগ॑স্য লীফ্সন্তে । মূতে॑ কৃ॒ত্বা স॑জন্তি ।
7
যথা॒ জনং॑-যঁ॒তে॑-ঽব॒স-ঙ্ক॒রোতি॑ । তা॒দৃগে॒ব তত্ । এ॒ষ তে॑ রুদ্রভা॒গ ইত্যা॑হ নি॒রব॑ত্যৈ । অপ্র॑তীক্ষ॒-মায॑ন্তি । অ॒পঃ পরি॑ষিঞ্চতি । রু॒দ্রস্যা॒ন্ত র্​হি॑ত্যৈ । প্রবা এ॒তে᳚-ঽস্মা-ল্লো॒কা-চ্চ্য॑বন্তে । যে ত্র্য॑বঙ্কৈ॒-শ্চর॑ন্তি । আ॒দি॒ত্য-ঞ্চ॒রু-ম্পুন॒রেত্য॒ নির্ব॑পতি । ই॒যং-বাঁ অদি॑তিঃ । অ॒স্যামে॒ব প্রতি॑তিষ্ঠন্তি ॥ 7
ও-ন্নমো ভগবতে॑ রুদ্রা॒য ॥ প্রতিপূরুষং-বিঁভাডিতি নেত্রত্রযা॑য বৌ॒ষট্ ॥
Roman (IAST) Transliteration
(tai. saṃ. 1.8.6.1 - tai. saṃ. 1.8.6.2)
(tai. brā. 1.6.10.1 - tai. brā. 1.6.10.5)
pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa meka̭kapālā॒-nnirva̭pa॒tye-ka॒mati̭riktaṃ॒-yā~va̭nto gṛ॒hyā᳚-ssmastebhyaḥ॒ kama̭kara-mpaśū॒nāgṃ śarmā̭si॒ śarma॒ yaja̭mānasya॒ śarma̭ me
ya॒cchaika̭ e॒va ru॒dro na dvi॒tīyā̭ya tastha ā॒khustḙ rudra pa॒śusta-ñjṷṣasvai॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrāṃ-'bi̭kayā॒ tañjṷṣasva bheṣa॒ja-ṅgave-'śvā̭ya॒
purṷṣāya bheṣa॒jamatho̭ a॒smabhya̭-mbheṣa॒jagṃ subhḙṣajaṃ॒-ya~thā-'sa̭ti | 1
su॒ga-mme॒ṣāya̭ me॒ṣyā̭ avā᳚baṃ ru॒drama̭di-ma॒hyava̭ de॒va-ntrya̭baṅkam |
yathā̭ na॒-śśreya̭saḥ॒ kara॒dyathā̭ no॒ vasya̭ saḥ॒ kara॒dyathā̭ naḥ paśu॒mataḥ॒
kara॒dyathā̭ no vyavasā॒yayā᳚t | trya̭baṅkaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |
u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t | e॒ṣatḙ rudra bhā॒ga stañjṷṣasva॒ tenā̭va॒sena̭ pa॒ro mūja̭va॒to-'tī॒hyava̭tata
dhanvā॒ pinā̭kahastaḥ॒ kṛtti̭vāsāḥ || 2
pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa-meka̭kapālā॒-nnirva̭pati | jā॒tā e॒va pra॒jā ru॒drā-nni॒rava̭dayate | eka॒mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā ru॒drā-nni॒rava̭dayate | eka̭kapālā bhavanti | e॒ka॒dhaiva ru॒dra-nni॒rava̭dayate | nābhighā̭rayati | yada̭bhighā॒raye᳚t | a॒nta॒ra॒va॒-cā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryāt |
e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | 3
taddhi ru॒drasya̭ bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai ru॒drasya॒ dik | svāyā̭ me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate | ru॒dro vā a̭pa॒śukā̭yā॒ āhṷtyai॒ nāti̭ṣṭhata | a॒sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyāt | yame॒va dveṣṭi̭ |
tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt |
ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt | 4
na grā॒myā-npa॒śūn hi॒nasti̭ | nāra॒ṇyān | ca॒tu॒ṣpa॒the jṷhoti | e॒ṣa vā a̭gnī॒nā-mpaḍbī̭śo॒ nāma̭ | a॒gni॒vatye॒va jṷhoti |
ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ juhoti | srugghyḙṣā | atho॒ khalṷ | a॒nta॒menai॒va ho̭ta॒vya᳚m | a॒nta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate | 5
eṣa॒ tḙ rudrabhā॒ga-ssa॒hasvasrāṃ-'bi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ |
tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati |
bhe॒ṣa॒jaṅgava॒ ityā̭ha | yāva̭nta e॒va grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ | tebhyo̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti | avā᳚baṃ ru॒drama̭di ma॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vai-tāmā śā᳚ste | 6
trya̭baṅkaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā॒-diti॒ vā vai tadā̭ha |
utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā sa̭janti |
yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒va tat | e॒ṣa tḙ rudrabhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭tyai | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒nta r​hi̭tyai | pravā e॒te᳚-'smā-llo॒kā-ccya̭vante | ye trya̭baṅkai॒-ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhanti || 7
o-nnamo bhagavatḙ rudrā॒ya || pratipūruṣaṃ-vi~bhāḍiti netratrayā̭ya vau॒ṣaṭ ||