📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.5 - ইন্দ্রো বৃত্রায বজ্রমুদযচ্ছত্ - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয সংহিতা পাঠঃ
6.5 - Indro Vritraya Vajramudayachchat - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah
Krishna Vedic Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযাং ষষ্ঠকাণ্ডে পঞ্চমঃ প্রশ্নঃ - সোমমন্ত্রব্রাহ্মণনিরূপণং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রায॒ বজ্র॒মুদ॑যচ্ছ॒-থ্স বৃ॒ত্রো বজ্রা॒দুদ্য॑তাদবিভে॒-থ্সো᳚-ঽব্রবী॒ন্মা মে॒ প্র হা॒রস্তি॒ বা ই॒দ-ম্মযি॑ বী॒র্যং॑ ত-ত্তে॒ প্র দা᳚স্যা॒মীতি॒ তস্মা॑ উ॒ক্থ্য॑-ম্প্রায॑চ্ছ॒-ত্তস্মৈ᳚ দ্বি॒তীয॒মুদ॑যচ্ছ॒-থ্সো᳚-ঽব্রবী॒ন্মা ম॒ প্র হা॒রস্তি॒ বা ই॒দ-ম্মযি॑ বী॒র্য॑-ন্ত-ত্তে॒ প্র দা᳚স্যা॒মীতি॒ [প্র দা᳚স্যা॒মীতি॑, তস্মা॑ উ॒ক্থ্য॑মে॒ব] 1
তস্মা॑ উ॒ক্থ্য॑মে॒ব প্রায॑চ্ছ॒-ত্তস্মৈ॑ তৃ॒তীয॒মুদ॑যচ্ছ॒-ত্তং-বিঁষ্ণু॒রন্ব॑তিষ্ঠত জ॒হীতি॒ সো᳚-ঽব্রবী॒ন্মা মে॒ প্র হা॒রস্তি॒ বা ই॒দ-ম্মযি॑ বী॒র্য॑-ন্ত-ত্তে॒ প্র দা᳚স্যা॒মীতি॒ তস্মা॑ উ॒ক্থ্য॑মে॒ব প্রায॑চ্ছ॒-ত্ত-ন্নির্মা॑য-ম্ভূ॒তম॑হন্. য॒জ্ঞো হি তস্য॑ মা॒যা-ঽঽসী॒-দ্যদু॒ক্থ্যো॑ গৃ॒হ্যত॑ ইন্দ্রি॒যমে॒ব [ ] 2
ত-দ্বী॒র্যং॑-যঁজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যস্য বৃঙ্ক্ত॒ ইন্দ্রা॑য ত্বা বৃ॒হ-দ্ব॑তে॒ বয॑স্বত॒ ইত্যা॒হেন্দ্রা॑য॒ হি স ত-ম্প্রায॑চ্ছ॒-ত্তস্মৈ᳚ ত্বা॒ বিষ্ণ॑বে॒ ত্বেত্যা॑হ॒ যদে॒ব বিষ্ণু॑র॒ন্বতি॑ষ্ঠত জ॒হীতি॒ তস্মা॒-দ্বিষ্ণু॑ম॒ন্বাভ॑জতি॒ ত্রির্নির্গৃ॑হ্ণাতি॒ ত্রির্​হি স ত-ন্তস্মৈ॒ প্রায॑চ্ছদে॒ষ তে॒ যোনিঃ॒ পুন॑র্​হবির॒সীত্যা॑হ॒ পুনঃ॑পুন॒- [পুনঃ॑পুনঃ, হ্য॑স্মা-] 3
র্-হ্য॑স্মা-ন্নির্গৃ॒হ্ণাতি॒ চক্ষু॒র্বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ যদু॒ক্থ্য॑-স্তস্মা॑দু॒ক্থ্যগ্ং॑ হু॒তগ্ং সোমা॑ অ॒ন্বায॑ন্তি॒ তস্মা॑দা॒ত্মা চক্ষু॒রন্বে॑তি॒ তস্মা॒দেকং॒-যঁন্ত॑-ম্ব॒হবো-ঽনু॑ যন্তি॒ তস্মা॒দেকো॑ বহূ॒না-ম্ভ॒দ্রো ভ॑বতি॒ তস্মা॒দেকো॑ ব॒হ্বীর্জা॒যা বি॑ন্দতে॒ যদি॑ কা॒মযে॑তা-দ্ধ্ব॒র্যু-রা॒ত্মানং॑-যঁজ্ঞ যশ॒সেনা᳚-র্পযেয॒-মিত্য॑ন্ত॒রা-ঽঽহ॑ব॒নীয॑-ঞ্চ হবি॒র্ধান॑-ঞ্চ॒ তিষ্ঠ॒ন্নব॑ নযে- [নযেত্, আ॒ত্মান॑মে॒ব] 4
-দা॒ত্মান॑মে॒ব য॑জ্ঞযশ॒সেনা᳚র্পযতি॒ যদি॑ কা॒মযে॑ত॒ যজ॑মানং-যঁজ্ঞ যশ॒সেনা᳚র্পযেয॒-মিত্য॑ন্ত॒রা স॑দোহবির্ধা॒নে তিষ্ঠ॒ন্নব॑ নযে॒-দ্যজ॑মানমে॒ব য॑জ্ঞযশ॒সেনা᳚-র্পযতি॒ যদি॑ কা॒মযে॑ত সদ॒স্যান্॑ যজ্ঞ যশ॒সেনা᳚-র্পযেয॒মিতি॒ সদ॑ আ॒লভ্যাব॑ নযে-থ্সদ॒স্যা॑নে॒ব য॑জ্ঞযশ॒সেনা᳚র্পযতি ॥ 5 ॥
(ইতী᳚ - ন্দ্রি॒যমে॒ব - পুনঃ॑ পুন - র্নযে॒ত্ - ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 1)
আযু॒র্বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ য-দ্ধ্রু॒ব উ॑ত্ত॒মো গ্রহা॑ণা-ঙ্গৃহ্যতে॒ তস্মা॒-দাযুঃ॑ প্রা॒ণানা॑-মুত্ত॒ম-ম্মূ॒র্ধান॑-ন্দি॒বো অ॑র॒তি-ম্পৃ॑থি॒ব্যা ইত্যা॑হ মূ॒র্ধান॑-মে॒বৈনগ্ং॑ সমা॒নানা᳚-ঙ্করোতি বৈশ্বান॒র-মৃ॒তায॑ জা॒ত-ম॒গ্নি-মিত্যা॑হ বৈশ্বান॒রগ্ং হি দে॒বত॒যা-ঽঽযু॑-রুভ॒যতো॑ বৈশ্বানরো গৃহ্যতে॒ তস্মা॑-দুভ॒যতঃ॑ প্রা॒ণা অ॒ধস্তা᳚-চ্চো॒পরি॑ষ্টা-চ্চা॒র্ধিনো॒-ঽন্যে গ্রহা॑ গৃ॒হ্যন্তে॒-ঽর্ধী ধ্রু॒ব-স্তস্মা॑- [ধ্রু॒ব-স্তস্মা᳚ত্, অ॒র্ধ্যবা᳚-] 6
-দ॒র্ধ্যবা᳚-ম্প্রা॒ণো᳚-ঽন্যেষা᳚-ম্প্রা॒ণানা॒-মুপো᳚প্তে॒-ঽন্যে গ্রহা᳚-স্সা॒দ্যন্তে-ঽনু॑পোপ্তে ধ্রু॒বস্তস্মা॑-দ॒স্থ্নান্যাঃ প্র॒জাঃ প্র॑তি॒তিষ্ঠ॑ন্তি মা॒গ্ং॒সেনা॒ন্যা অসু॑রা॒ বা উ॑ত্তর॒তঃ পৃ॑থি॒বী-ম্প॒র্যাচি॑কীর্​ষ॒-ন্তা-ন্দে॒বা ধ্রু॒বেণা॑দৃগ্ংহ॒-ন্ত-দ্ধ্রু॒বস্য॑ ধ্রুব॒ত্বং-যঁ-দ্ধ্রু॒ব উ॑ত্তর॒ত-স্সা॒দ্যতে॒ ধৃত্যা॒ আযু॒র্বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ য-দ্ধ্রু॒ব আ॒ত্মা হোতা॒ যদ্ধো॑তৃচম॒সে ধ্রু॒ব-ম॑ব॒নয॑ত্যা॒ত্মন্নে॒ব য॒জ্ঞস্যা- [য॒জ্ঞস্য॑, আযু॑-র্দধাতি] 7
-ঽঽযু॑-র্দধাতি পু॒রস্তা॑-দু॒ক্থস্যা॑-ঽব॒নীয॒ ইত্যা॑হুঃ পু॒রস্তা॒দ্ধ্যাযু॑ষো ভু॒ঙ্ক্তে ম॑দ্ধ্য॒তো॑-ঽব॒নীয॒ ইত্যা॑হুর্মদ্ধ্য॒মেন॒ হ্যাযু॑ষো ভু॒ঙ্ক্ত উ॑ত্তরা॒র্ধে॑-ঽব॒নীয॒ ইত্যা॑হুরুত্ত॒মেন॒ হ্যাযু॑ষো ভু॒ঙ্ক্তে বৈ᳚শ্বদে॒ব্যামৃ॒চি শ॒স্যমা॑নাযা॒মব॑ নযতি বৈশ্বদে॒ব্যো॑ বৈ প্র॒জাঃ প্র॒জাস্বে॒বা-ঽঽযু॑র্দধাতি ॥ 8 ॥
(ধ্রু॒বস্তস্মা॑ - দে॒ব য॒জ্ঞস্যৈ - কা॒ন্নচ॑ত্বারি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 2)
য॒জ্ঞেন॒ বৈ দে॒বা-স্সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑য॒-ন্তে॑-ঽমন্যন্ত মনু॒ষ্যা॑ নো॒-ঽন্বাভ॑বিষ্য॒ন্তীতি॒ তে সং॑​বঁথ্স॒রেণ॑ যোপযি॒ত্বা সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑য॒-ন্তমৃষ॑য ঋতুগ্র॒হৈরে॒বানু॒ প্রাজা॑ন॒ন্॒. যদৃ॑তুগ্র॒হা গৃ॒হ্যন্তে॑ সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ প্রজ্ঞা᳚ত্যৈ॒ দ্বাদ॑শ গৃহ্যন্তে॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সং​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রস্য॒ প্রজ্ঞা᳚ত্যৈ স॒হ প্র॑থ॒মৌ গৃ॑হ্যেতে স॒হোত্ত॒মৌ তস্মা॒-দ্দ্বৌদ্বা॑বৃ॒তূ উ॑ভ॒যতো॑মুখ-মৃতুপা॒ত্র-ম্ভ॑বতি॒ কো [ম্ভ॑বতি॒ কঃ, হি ত-দ্বেদ॒] 9
হি ত-দ্বেদ॒ যত॑ ঋতূ॒না-ম্মুখ॑মৃ॒তুনা॒ প্রেষ্যেতি॒ ষ-ট্কৃত্ব॑ আহ॒ ষড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তূনে॒ব প্রী॑ণাত্যৃ॒তুভি॒রিতি॑ চ॒তুশ্চতু॑ষ্পদ এ॒ব প॒শূ-ন্প্রী॑ণাতি॒ দ্বিঃ পুন॑র্-ঋ॒তুনা॑-ঽঽহ দ্বি॒পদ॑ এ॒ব প্রী॑ণাত্যৃ॒তুনা॒ প্রেষ্যেতি॒ ষ-ট্কৃত্ব॑ আহ॒র্তুভি॒রিতি॑ চ॒তুস্তস্মা॒-চ্চতু॑ষ্পাদঃ প॒শব॑ ঋ॒তূনুপ॑ জীবন্তি॒ দ্বিঃ [দ্বিঃ, পুন॑র্-ঋ॒তুনা॑-ঽঽহ॒] 10
পুন॑র্-ঋ॒তুনা॑-ঽঽহ॒ তস্মা᳚-দ্দ্বি॒পাদ॒শ্চতু॑ষ্পদঃ প॒শূনুপ॑ জীবন্ত্যৃ॒তুনা॒ প্রেষ্যেতি॒ ষ-ট্কৃত্ব॑ আহ॒র্তুভি॒রিতি॑ চ॒তুর্দ্বিঃ পুন॑র্-ঋ॒তুনা॑-ঽঽহা॒ ঽঽক্রম॑ণমে॒ব ত-থ্সেতুং॒-যঁজ॑মানঃ কুরুতে সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্ট্যৈ॒ নান্যো᳚-ঽন্যমনু॒ প্রপ॑দ্যেত॒ যদ॒ন্যো᳚-ঽন্যম॑নু প্র॒পদ্যে॑ত॒র্তুর্-ঋ॒তুমনু॒ প্রপ॑দ্যেত॒র্তবো॒ মোহু॑কা-স্স্যুঃ॒ [মোহু॑কা-স্স্যুঃ, প্রসি॑দ্ধমে॒বা-] 11
প্রসি॑দ্ধমে॒বা-দ্ধ্ব॒র্যু-র্দক্ষি॑ণেন॒ প্রপ॑দ্যতে॒ প্রসি॑দ্ধ-ম্প্রতিপ্রস্থা॒তোত্ত॑রেণ॒ তস্মা॑-দাদি॒ত্য-ষ্ষণ্মা॒সো দক্ষি॑ণেনৈতি॒ ষডুত্ত॑রেণো-পযা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি স॒গ্ং॒ সর্পো᳚-ঽস্যগ্ংহস্প॒ত্যায॒ ত্বেত্যা॒হাস্তি॑ ত্রযোদ॒শো মাস॒ ইত্যা॑হু॒স্ত-মে॒ব ত-ত্প্রী॑ণাতি ॥ 12 ॥
(কো - জী॑বন্তি॒ দ্বিঃ - স্যু॒ - শ্চতু॑স্ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
সু॒ব॒র্গায॒ বা এ॒তে লো॒কায॑ গৃহ্যন্তে॒ যদৃ॑তুগ্র॒হা জ্যোতি॑-রিন্দ্রা॒গ্নী যদৈ᳚ন্দ্রা॒গ্ন-মৃ॑তুপা॒ত্রেণ॑ গৃ॒হ্ণাতি॒ জ্যোতি॑-রে॒বা-ঽস্মা॑ উ॒পরি॑ষ্টা-দ্দধাতি সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্যা-ঽনু॑খ্যাত্যা ওজো॒ভৃতৌ॒ বা এ॒তৌ দে॒বানাং॒-যঁদি॑ন্দ্রা॒গ্নী যদৈ᳚ন্দ্রা॒গ্নো গৃ॒হ্যত॒ ওজ॑ এ॒বাব॑ রুন্ধে বৈশ্বদে॒বগ্ং শু॑ক্রপা॒ত্রেণ॑ গৃহ্ণাতি বৈশ্বদে॒ব্যো॑ বৈ প্র॒জা অ॒সাবা॑দি॒ত্য-শ্শু॒ক্রো য-দ্বৈ᳚শ্বদে॒বগ্ং শু॑ক্রপা॒ত্রেণ॑ গৃ॒হ্ণাতি॒ তস্মা॑-দ॒সা-বা॑দি॒ত্য- [তস্মা॑-দ॒সা-বা॑দি॒ত্যঃ, সর্বাঃ᳚] 13
-স্সর্বাঃ᳚ প্র॒জাঃ প্র॒ত্যঙ্ঙুদে॑তি॒ তস্মা॒-থ্সর্ব॑ এ॒ব ম॑ন্যতে॒ মা-ম্প্রত্যুদ॑গা॒দিতি॑ বৈশ্বদে॒বগ্ং শু॑ক্রপা॒ত্রেণ॑ গৃহ্ণাতি বৈশ্বদে॒ব্যো॑ বৈ প্র॒জাস্তেজঃ॑ শু॒ক্রো য-দ্বৈ᳚শ্বদে॒বগ্ং শু॑ক্রপা॒ত্রেণ॑ গৃ॒হ্ণাতি॑ প্র॒জাস্বে॒ব তেজো॑ দধাতি ॥ 14 ॥
(তস্মা॑দ॒সাবা॑দি॒ত্য - স্ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 4)
ইন্দ্রো॑ ম॒রুদ্ভি॒-স্সাং​বিঁ॑দ্যেন॒ মাদ্ধ্য॑ন্দিনে॒ সব॑নে বৃ॒ত্রম॑হ॒ন্॒. যন্মাদ্ধ্য॑ন্দিনে॒ সব॑নে মরুত্ব॒তীযা॑ গৃ॒হ্যন্তে॒ বার্ত্র॑ঘ্না এ॒ব তে যজ॑মানস্য গৃহ্যন্তে॒ তস্য॑ বৃ॒ত্র-ঞ্জ॒ঘ্নুষ॑ ঋ॒তবো॑-ঽমুহ্য॒ন্​থ্স ঋ॑তুপা॒ত্রেণ॑ মরুত্ব॒তীযা॑নগৃহ্ণা॒-ত্ততো॒ বৈ স ঋ॒তূ-ন্প্রাজা॑না॒-দ্যদৃ॑তুপা॒ত্রেণ॑ মরুত্ব॒তীযা॑ গৃ॒হ্যন্ত॑ ঋতূ॒না-ম্প্রজ্ঞা᳚ত্যৈ॒ বজ্রং॒-বাঁ এ॒তং-যঁজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যায॒ প্র হ॑রতি॒ যন্ম॑রুত্ব॒তীযা॒ উদে॒ব প্র॑থ॒মেন॑ [উদে॒ব প্র॑থ॒মেন॑, য॒চ্ছ॒তি॒ প্র হ॑রতি] 15
যচ্ছতি॒ প্র হ॑রতি দ্বি॒তীযে॑ন স্তৃণু॒তে তৃ॒তীযে॒না-ঽঽযু॑ধং॒-বাঁ এ॒ত-দ্যজ॑মান॒-স্সগ্গ্​ স্কু॑রুতে॒ যন্ম॑রুত্ব॒তীযা॒ ধনু॑রে॒ব প্র॑থ॒মো জ্যা দ্বি॒তীয॒ ইষু॑স্তৃ॒তীযঃ॒ প্রত্যে॒ব প্র॑থ॒মেন॑ ধত্তে॒ বিসৃ॑জতি দ্বি॒তীযে॑ন॒ বিদ্ধ্য॑তি তৃ॒তীযে॒নেন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রগ্ং হ॒ত্বা পরা᳚-ম্পরা॒বত॑-মগচ্ছ॒-দপা॑রাধ॒মিতি॒ মন্য॑মান॒-স্স হরি॑তো-ঽভব॒-থ্স এ॒তা-ন্ম॑রুত্ব॒তীযা॑-নাত্ম॒স্পর॑ণা-নপশ্য॒-ত্তান॑গৃহ্ণীত [ ] 16
প্রা॒ণমে॒ব প্র॑থ॒মেনা᳚-স্পৃণুতাপা॒ন-ন্দ্বি॒তীযে॑না॒-ঽঽত্মান॑-ন্তৃ॒তীযে॑না-ঽঽত্ম॒স্পর॑ণা॒ বা এ॒তে যজ॑মানস্য গৃহ্যন্তে॒ যন্ম॑রুত্ব॒তীযাঃ᳚ প্রা॒ণমে॒ব প্র॑থ॒মেন॑ স্পৃণুতে-ঽপা॒ন-ন্দ্বি॒তীযে॑না॒-ঽঽত্মান॑-ন্তৃ॒তীযে॒নেন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রম॑হ॒-ন্ত-ন্দে॒বা অ॑ব্রুব-ন্ম॒হান্. বা অ॒যম॑ভূ॒দ্যো বৃ॒ত্রমব॑ধী॒দিতি॒ তন্ম॑হে॒ন্দ্রস্য॑ মহেন্দ্র॒ত্বগ্ং স এ॒ত-ম্মা॑হে॒ন্দ্র-মু॑দ্ধা॒র-মুদ॑হরত বৃ॒ত্রগ্ং হ॒ত্বা-ঽন্যাসু॑ দে॒বতা॒স্ব ধি॒ যন্মা॑হে॒ন্দ্রো গৃ॒হ্যত॑ উদ্ধা॒রমে॒ব তং-যঁজ॑মান॒ উদ্ধ॑রতে॒-ঽন্যাসু॑ প্র॒জাস্বধি॑ শুক্রপা॒ত্রেণ॑ গৃহ্ণাতি যজমানদেব॒ত্যো॑ বৈ মা॑হে॒ন্দ্রস্তেজঃ॑ শু॒ক্রো যন্মা॑হে॒ন্দ্রগ্ং শু॑ক্রপা॒ত্রেণ॑ গৃ॒হ্ণাতি॒ যজ॑মান এ॒ব তেজো॑ দধাতি ॥ 17 ॥
(প্র॒থ॒মেনা॑ - গৃহ্ণীত - দে॒বতা᳚স্ব॒ - ষ্টাবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 5)
অদি॑তিঃ পু॒ত্রকা॑মা সা॒দ্ধ্যেভ্যো॑ দে॒বেভ্যো᳚ ব্রহ্মৌদ॒নম॑পচ॒-ত্তস্যা॑ উ॒চ্ছেষ॑ণমদদু॒স্ত-ত্প্রা-ঽঽশ্ঞা॒-থ্সা রেতো॑-ঽধত্ত॒ তস্যৈ॑ চ॒ত্বার॑ আদি॒ত্যা অ॑জাযন্ত॒ সা দ্বি॒তীয॑মপচ॒-থ্সা-ঽম॑ন্যতো॒চ্ছেষ॑ণান্ম ই॒মে᳚-ঽজ্ঞত॒ যদগ্রে᳚ প্রাশি॒ষ্যামী॒তো মে॒ বসী॑যাগ্ংসো জনিষ্যন্ত॒ ইতি॒ সা-ঽগ্রে॒ প্রা-ঽঽশ্ঞা॒-থ্সা রেতো॑-ঽধত্ত॒ তস্যৈ॒ ব্যৃ॑দ্ধমা॒ণ্ডম॑জাযত॒ সা-ঽঽদি॒ত্যেভ্য॑ এ॒ব [ ] 18
তৃ॒তীয॑মপচ॒-দ্ভোগা॑য ম ই॒দগ্গ্​ শ্রা॒ন্তম॒স্ত্বিতি॒ তে᳚-ঽব্রুব॒ন্ বরং॑-বৃঁণামহৈ॒ যো-ঽতো॒ জাযা॑তা অ॒স্মাক॒গ্ং॒ স একো॑-ঽস॒দ্যো᳚-ঽস্য প্র॒জাযা॒মৃদ্ধ্যা॑তা অ॒স্মাক॒-ম্ভোগা॑য ভবা॒দিতি॒ ততো॒ বিব॑স্বানাদি॒ত্যো॑ ঽজাযত॒ তস্য॒ বা ই॒য-ম্প্র॒জা যন্ম॑নু॒ষ্যা᳚স্তাস্বেক॑ এ॒বর্ধো যো যজ॑তে॒ স দে॒বানা॒-ম্ভোগা॑য ভবতি দে॒বা বৈ য॒জ্ঞা- [য॒জ্ঞাত্, রু॒দ্র-ম॒ন্ত-] 19
-দ্রু॒দ্র-ম॒ন্ত-রা॑য॒ন্-থ্স আ॑দি॒ত্যান॒ন্বাক্র॑মত॒ তে দ্বি॑দেব॒ত্যা᳚-ন্প্রাপ॑দ্যন্ত॒ তা-ন্ন প্রতি॒ প্রায॑চ্ছ॒-ন্তস্মা॒দপি॒ বদ্ধ্য॒-ম্প্রপ॑ন্ন॒-ন্ন প্রতি॒ প্রয॑চ্ছন্তি॒ তস্মা᳚-দ্দ্বিদেব॒ত্যে᳚ভ্য আদি॒ত্যো নির্গৃ॑হ্যতে॒ যদু॒চ্ছেষ॑ণা॒-দজা॑যন্ত॒ তস্মা॑-দু॒চ্ছেষ॑ণা-দ্গৃহ্যতে তি॒সৃভি॑র্-ঋ॒গ্ভির্গৃ॑হ্ণাতি মা॒তা পি॒তা পু॒ত্রস্তদে॒ব তন্মি॑থু॒ন-মুল্ব॒-ঙ্গর্ভো॑ জ॒রাযু॒ তদে॒ব ত- [তদে॒ব তত্, মি॒থু॒ন-ম্প॒শবো॒] 20
-ন্মি॑থু॒ন-ম্প॒শবো॒ বা এ॒তে যদা॑দি॒ত্য ঊর্গ্দধি॑ দ॒দ্ধ্না ম॑দ্ধ্য॒ত-শ্শ্রী॑ণা॒ত্যূর্জ॑মে॒ব প॑শূ॒না-ম্ম॑দ্ধ্য॒তো দ॑ধাতি শৃতাত॒ঙ্ক্যে॑ন মেদ্ধ্য॒ত্বায॒ তস্মা॑দা॒মা প॒ক্ব-ন্দু॑হে প॒শবো॒ বা এ॒তে যদা॑দি॒ত্যঃ প॑রি॒শ্রিত্য॑ গৃহ্ণাতি প্রতি॒রুদ্ধ্যৈ॒বা-ঽস্মৈ॑ প॒শূ-ন্গৃ॑হ্ণাতি প॒শবো॒ বা এ॒তে যদা॑দি॒ত্য এ॒ষ রু॒দ্রো যদ॒গ্নিঃ প॑রি॒শ্রিত্য॑ গৃহ্ণাতি রু॒দ্রাদে॒ব প॒শূ-ন॒ন্ত-র্দ॑ধা- [-ন॒ন্ত-র্দ॑ধাতি, এ॒ষ বৈ] 21
-ত্যে॒ষ বৈ বিব॑স্বানাদি॒ত্যো যদু॑পাগ্ং শু॒সব॑ন॒-স্স এ॒তমে॒ব সো॑মপী॒থ-ম্পরি॑ শয॒ আ তৃ॑তীযসব॒না-দ্বিব॑স্ব আদিত্যৈ॒ষ তে॑ সোমপী॒থ ইত্যা॑হ॒ বিব॑স্বন্ত-মে॒বা-ঽঽদি॒ত্যগ্ং সো॑মপী॒থেন॒ সম॑র্ধযতি॒ যা দি॒ব্যা বৃষ্টি॒স্তযা᳚ ত্বা শ্রীণা॒মীতি॒ বৃষ্টি॑কামস্য শ্রীণীযা॒-দ্বৃষ্টি॑মে॒বাব॑ রুন্ধে॒ যদি॑ তা॒জ-ক্প্র॒স্কন্দে॒-দ্বর্​ষু॑কঃ প॒র্জন্যঃ॑ স্যা॒দ্যদি॑ চি॒রমব॑র্​ষুকো॒ ন সা॑দয॒ত্যস॑ন্না॒দ্ধি প্র॒জাঃ প্র॒জায॑ন্তে॒ নানু॒ বষ॑-ট্করোতি॒ যদ॑নুবষট্কু॒র্যা--দ্রু॒দ্র-ম্প্র॒জা অ॒ন্বব॑সৃজে॒ন্ন হু॒ত্বান্বী᳚ক্ষেত॒ যদ॒ন্বীক্ষে॑ত॒ চক্ষু॑রস্য প্র॒মাযু॑কগ্গ্​ স্যা॒-ত্তস্মা॒ন্নান্বীক্ষ্যঃ॑ ॥ 22 ॥
(এ॒ব - য॒জ্ঞা - জ্জ॒রাযু॒ তদে॒ব তদ॒ - ন্তর্দ॑ধাতি॒ - ন - স॒প্তবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 6)
অ॒ন্ত॒র্যা॒ম॒পা॒ত্রেণ॑ সাবি॒ত্র-মা᳚গ্রয॒ণা-দ্গৃ॑হ্ণাতি প্র॒জাপ॑তি॒র্বা এ॒ষ যদা᳚গ্রয॒ণঃ প্র॒জানা᳚-ম্প্র॒জন॑নায॒ ন সা॑দয॒ত্যস॑ন্না॒দ্ধি প্র॒জাঃ প্র॒জায॑ন্তে॒ নানু॒ বষ॑-ট্করোতি॒ যদ॑নুবষট্কু॒র্যা-দ্রু॒দ্র-ম্প্র॒জা অ॒ন্বব॑সৃজে-দে॒ষ বৈ গা॑য॒ত্রো দে॒বানাং॒-যঁ-থ্স॑বি॒তৈষ গা॑যত্রি॒যৈ লো॒কে গৃ॑হ্যতে॒ যদা᳚গ্রয॒ণো যদ॑ন্তর্যামপা॒ত্রেণ॑ সাবি॒ত্র-মা᳚গ্রয॒ণা-দ্গৃ॒হ্ণাতি॒ স্বা-দে॒বৈনং॒-যোঁনে॒-র্নির্গৃ॑হ্ণাতি॒ বিশ্বে॑ [বিশ্বে᳚, দে॒বা-স্তৃ॒তীয॒গ্ং॒] 23
দে॒বা-স্তৃ॒তীয॒গ্ং॒ সব॑ন॒-ন্নোদ॑যচ্ছ॒-ন্তে স॑বি॒তার॑-ম্প্রাতস্সব॒নভা॑গ॒গ্ং॒ সন্ত॑-ন্তৃতীযসব॒নম॒ভি পর্য॑ণয॒-ন্ততো॒ বৈ তে তৃ॒তীয॒গ্ং॒ সব॑ন॒-মুদ॑যচ্ছ॒ন্॒. য-ত্তৃ॑তীযসব॒নে সা॑বি॒ত্রো গৃ॒হ্যতে॑ তৃ॒তীয॑স্য॒ সব॑ন॒স্যোদ্য॑ত্যৈ সবিতৃপা॒ত্রেণ॑ বৈশ্বদে॒ব-ঙ্ক॒লশা᳚-দ্গৃহ্ণাতি বৈশ্বদে॒ব্যো॑ বৈ প্র॒জা বৈ᳚শ্বদে॒বঃ ক॒লশঃ॑ সবি॒তা প্র॑স॒বানা॑মীশে॒ য-থ্স॑বিতৃপা॒ত্রেণ॑ বৈশ্বদে॒ব-ঙ্ক॒লশা᳚-দ্গৃ॒হ্ণাতি॑ সবি॒তৃপ্র॑সূত এ॒বাস্মৈ᳚ প্র॒জাঃ প্র [প্র॒জাঃ প্র, জ॒ন॒য॒তি॒ সোমে॒ সোম॑ম॒ভি] 24
জ॑নযতি॒ সোমে॒ সোম॑ম॒ভি গৃ॑হ্ণাতি॒ রেত॑ এ॒ব ত-দ্দ॑ধাতি সু॒শর্মা॑-ঽসি সুপ্রতিষ্ঠা॒ন ইত্যা॑হ॒ সোমে॒ হি সোম॑মভিগৃ॒হ্ণাতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যা এ॒তস্মি॒ন্ বা অপি॒ গ্রহে॑ মনু॒ষ্যে᳚ভ্যো দে॒বেভ্যঃ॑ পি॒তৃভ্যঃ॑ ক্রিযতে সু॒শর্মা॑-ঽসি সুপ্রতিষ্ঠা॒ন ইত্যা॑হ মনু॒ষ্যে᳚ভ্য এ॒বৈতেন॑ করোতি বৃ॒হদিত্যা॑হ দে॒বেভ্য॑ এ॒বৈতেন॑ করোতি॒ নম॒ ইত্যা॑হ পি॒তৃভ্য॑ এ॒বৈতেন॑ করোত্যে॒ তাব॑তী॒ র্বৈ দে॒বতা॒স্তাভ্য॑ এ॒বৈন॒গ্ং॒ সর্বা᳚ভ্যো গৃহ্ণাত্যে॒ষ তে॒ যোনি॒র্বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বা দে॒বেভ্য॒ ইত্যা॑হ বৈশ্বদে॒বো হ্যে॑ষঃ ॥ 25 ॥
(বিশ্বে॒ - প্র - পি॒তৃভ্য॑ এ॒বৈতেন॑ করো॒ত্যে - কা॒ন্নবিগ্ং॑শ॒তিশ্চ॑) (অ. 7)
প্রা॒ণো বা এ॒ষ যদু॑পা॒গ্ং॒শু-র্যদু॑পাগ্ংশুপা॒ত্রেণ॑ প্রথ॒মশ্চো᳚ত্ত॒মশ্চ॒ গ্রহৌ॑ গৃ॒হ্যেতে᳚ প্রা॒ণমে॒বানু॑ প্র॒যন্তি॑ প্রা॒ণমনূদ্য॑ন্তি প্র॒জাপ॑তি॒র্বা এ॒ষ যদা᳚গ্রয॒ণঃ প্রা॒ণ উ॑পা॒গ্ং॒শুঃ পত্নীঃ᳚ প্র॒জাঃ প্র জ॑নযন্তি॒ যদু॑পাগ্ংশুপা॒ত্রেণ॑ পাত্নীব॒তমা᳚গ্রয॒ণা-দ্গৃ॒হ্ণাতি॑ প্র॒জানা᳚-ম্প্র॒জন॑নায॒ তস্মা᳚-ত্প্রা॒ণ-ম্প্র॒জা অনু॒ প্র জা॑যন্তে দে॒বা বা ই॒ত ই॑তঃ॒ পত্নী᳚-স্সুব॒র্গং- [পত্নী᳚-স্সুব॒র্গম্, লো॒ক-ম॑জিগাগ্ংস॒-ন্তে] 26
-ঁলো॒ক-ম॑জিগাগ্ংস॒-ন্তে সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ন্ন প্রাজা॑ন॒-ন্ত এ॒ত-ম্পা᳚ত্নীব॒তম॑পশ্য॒-ন্তম॑গৃহ্ণত॒ ততো॒ বৈ তে সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ম্প্রাজা॑ন॒ন্॒. য-ত্পা᳚ত্নীব॒তো গৃ॒হ্যতে॑ সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ প্রজ্ঞা᳚ত্যৈ॒ স সোমো॒ নাতি॑ষ্ঠত স্ত্রী॒ভ্যো গৃ॒হ্যমা॑ণ॒স্ত-ঙ্ঘৃ॒তং-বঁজ্র॑-ঙ্কৃ॒ত্বা-ঽঘ্ন॒-ন্ত-ন্নিরি॑ন্দ্রিয-ম্ভূ॒তম॑গৃহ্ণ॒-ন্তস্মা॒-থ্স্ত্রিযো॒ নিরি॑ন্দ্রিযা॒ অদা॑যাদী॒রপি॑ পা॒পা-ত্পু॒গ্ং॒স উপ॑স্তিতরং- [উপ॑স্তিতরম্, ব॒দ॒ন্তি॒ য-দ্ঘৃ॒তেন॑] 27
-ঁবদন্তি॒ য-দ্ঘৃ॒তেন॑ পাত্নীব॒তগ্গ্​ শ্রী॒ণাতি॒ বজ্রে॑ণৈ॒বৈনং॒-বঁশে॑ কৃ॒ত্বা গৃ॑হ্ণা-ত্যুপযা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীত্যা॑হে॒যং-বাঁ উ॑পযা॒ম-স্তস্মা॑দি॒মা-ম্প্র॒জা অনু॒ প্র জা॑যন্তে॒ বৃহ॒স্পতি॑সুতস্য ত॒ ইত্যা॑হ॒ ব্রহ্ম॒ বৈ দে॒বানা॒-ম্বৃহ॒স্পতি॒-র্ব্রহ্ম॑ণৈ॒বাস্মৈ᳚ প্র॒জাঃ প্র জ॑নযতীন্দো॒ ইত্যা॑হ॒ রেতো॒ বা ইন্দূ॒ রেত॑ এ॒ব ত-দ্দ॑ধাতীন্দ্রিযাব॒ ই- [ইতি॑, আ॒হ॒ প্র॒জা] 28
-ত্যা॑হ প্র॒জা বা ই॑ন্দ্রি॒য-ম্প্র॒জা এ॒বাস্মৈ॒ প্র জ॑নয॒ত্যগ্না(3) ইত্যা॑হা॒গ্নির্বৈ রে॑তো॒ধাঃ পত্নী॑ব॒ ইত্যা॑হ মিথুন॒ত্বায॑ স॒জূর্দে॒বেন॒ ত্বষ্ট্রা॒ সোম॑-ম্পি॒বেত্যা॑হ॒ ত্বষ্টা॒ বৈ প॑শূ॒না-ম্মি॑থু॒নানাগ্ং॑ রূপ॒কৃ-দ্রূ॒পমে॒ব প॒শুষু॑ দধাতি দে॒বা বৈ ত্বষ্টা॑রমজিঘাগ্ংস॒ন্-থ্স পত্নীঃ॒ প্রাপ॑দ্যত॒ ত-ন্ন প্রতি॒ প্রা-ঽয॑চ্ছ॒-ন্তস্মা॒দপি॒ [প্রা-ঽয॑চ্ছ॒-ন্তস্মা॒দপি॑, বদ্ধ্য॒-ম্প্রপ॑ন্ন॒-] 29
বদ্ধ্য॒-ম্প্রপ॑ন্ন॒-ন্ন প্রতি॒ প্রয॑চ্ছন্তি॒ তস্মা᳚-ত্পাত্নীব॒তে ত্বষ্ট্রে-ঽপি॑ গৃহ্যতে॒ ন সা॑দয॒ত্যস॑ন্না॒দ্ধি প্র॒জাঃ প্র॒জায॑ন্তে॒ নানু॒ বষ॑-ট্করোতি॒ যদ॑নুবষ-ট্কু॒র্যা-দ্রু॒দ্র-ম্প্র॒জা অ॒ন্বব॑সৃজে॒-দ্যন্না-ঽনু॑বষট্কু॒র্যা-দশা᳚ন্ত-ম॒গ্নী-থ্সোম॑-ম্ভক্ষযে-দুপা॒গ্॒শ্বনু॒ বষ॑-ট্করোতি॒ ন রু॒দ্র-ম্প্র॒জা অ॑ন্ববসৃ॒জতি॑ শা॒ন্তম॒গ্নী-থ্সোম॑-ম্ভক্ষয॒ত্যগ্নী॒-ন্নেষ্টু॑-রু॒পস্থ॒মা সী॑দ॒ [সী॑দ, নেষ্টঃ॒ পত্নী॑-] 30
নেষ্টঃ॒ পত্নী॑-মু॒দান॒যেত্যা॑হা॒-গ্নীদে॒ব নেষ্ট॑রি॒ রেতো॒ দধা॑তি॒ নেষ্টা॒ পত্নি॑যামু-দ্গা॒ত্রা স-ঙ্খ্যা॑পযতি প্র॒জাপ॑তি॒র্বা এ॒ষ যদু॑দ্গা॒তা প্র॒জানা᳚-ম্প্র॒জন॑নাযা॒প উপ॒ প্র ব॑র্তযতি॒ রেত॑ এ॒ব ত-থ্সি॑ঞ্চত্যূ॒রুণোপ॒ প্র ব॑র্তযত্যূ॒রুণা॒ হি রেতঃ॑ সি॒চ্যতে॑ নগ্ন॒-ঙ্কৃত্যো॒-রুমুপ॒ প্র ব॑র্তযতি য॒দা হি ন॒গ্ন ঊ॒রুর্ভব॒ত্যথ॑ মিথু॒নী ভ॑ব॒তো-ঽথ॒ রেতঃ॑ সিচ্য॒তে-ঽথ॑ প্র॒জাঃ প্র জা॑যন্তে ॥ 31 ॥
(পত্নী᳚-স্সুব॒র্গ - মুপ॑স্তিতর - মিন্দ্রিযাব॒ ইত্য - পি॑ - সীদ - মিথু॒ন্য॑ - ষ্টৌ চ॑) (অ. 8)
ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রম॑হ॒-ন্তস্য॑ শীর্​ষকপা॒ল-মুদৌ᳚ব্জ॒-থ্স দ্রো॑ণকল॒শো॑-ঽভব॒-ত্তস্মা॒-থ্সোম॒-স্সম॑স্রব॒-থ্স হা॑রিযোজ॒নো॑-ঽভব॒-ত্তং-ব্যঁ॑চিকিথ্স-জ্জু॒হবা॒নী(3) মা হৌ॒ষা(3)-মিতি॒ সো॑-ঽমন্যত॒ যদ্ধো॒ষ্যাম্যা॒মগ্ং হো᳚ষ্যামি॒ যন্ন হো॒ষ্যামি॑ যজ্ঞবেশ॒স-ঙ্ক॑রিষ্যা॒মীতি॒ তম॑দ্ধ্রিযত॒ হোতু॒গ্ং॒ সো᳚-ঽগ্নি-র॑ব্রবী॒ন্ন ময্যা॒মগ্ং হো᳚ষ্য॒সীতি॒ ত-ন্ধা॒নাভি॑-রশ্রীণা॒- [-রশ্রীণাত্, তগ্ং শৃ॒ত-] 32
-ত্তগ্ং শৃ॒ত-ম্ভূ॒ত-ম॑জুহো॒দ্য-দ্ধা॒নাভি॑র্-হারিযোজ॒নগ্গ্​ শ্রী॒ণাতি॑ শৃত॒ত্বায॑ শৃ॒ত-মে॒বৈন॑-ম্ভূ॒ত-ঞ্জু॑হোতি ব॒হ্বীভিঃ॑ শ্রীণাত্যে॒তাব॑তী-রে॒বাস্যা॒-মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে কা॑ম॒দুঘা॑ ভব॒ন্ত্যথো॒ খল্বা॑হুরে॒তা বা ইন্দ্র॑স্য॒ পৃশ্ঞ॑যঃ কাম॒দুঘা॒ যদ্ধা॑রিযোজ॒নীরিতি॒ তস্মা᳚-দ্ব॒হ্বীভিঃ॑ শ্রীণীযাদৃখ্সা॒মে বা ইন্দ্র॑স্য॒ হরী॑ সোম॒পানৌ॒ তযোঃ᳚ পরি॒ধয॑ আ॒ধানং॒-যঁদপ্র॑হৃত্য পরি॒ধী-ঞ্জু॑হু॒যা-দ॒ন্তরা॑ধানাভ্যা- [-দ॒ন্তরা॑ধানাভ্যাম্, ঘা॒স-ম্প্র] 33
-ঙ্ঘা॒স-ম্প্র য॑চ্ছে-ত্প্র॒হৃত্য॑ পরি॒ধীঞ্জু॑হোতি॒ নিরা॑ধানাভ্যা-মে॒ব ঘা॒স-ম্প্র য॑চ্ছত্যুন্নে॒তা জু॑হোতি যা॒তযা॑মেব॒ হ্যে॑তর্​হ্য॑দ্ধ্ব॒র্যু-স্স্ব॒গাকৃ॑তো॒ য-দ॑দ্ধ্ব॒র্যু-র্জু॑হু॒যা-দ্যথা॒ বিমু॑ক্ত॒-ম্পুন॑র্যু॒নক্তি॑ তা॒দৃগে॒ব তচ্ছী॒র্॒ষ-ন্ন॑ধিনি॒ধায॑ জুহোতি শীর্​ষ॒তো হি স স॒মভ॑ব-দ্বি॒ক্রম্য॑ জুহোতি বি॒ক্রম্য॒ হীন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রমহ॒ন্-থ্সমৃ॑দ্ধ্যৈ প॒শবো॒ বৈ হা॑রিযোজ॒নীর্য-থ্স॑ভি॒ন্ন্দ্যা-দল্পা॑ [-দল্পাঃ᳚, এ॒ন॒-ম্প॒শবো॑] 34
এন-ম্প॒শবো॑ ভু॒ঞ্জন্ত॒ উপ॑তিষ্ঠের॒ন্॒. যন্ন স॑ভি॒ন্ন্দ্যা-দ্ব॒হব॑ এন-ম্প॒শবো-ঽভু॑ঞ্জন্ত॒ উপ॑ তিষ্ঠের॒-ন্মন॑সা॒ স-ম্বা॑ধত উ॒ভয॑-ঙ্করোতি ব॒হব॑ এ॒বৈন॑-ম্প॒শবো॑ ভু॒ঞ্জন্ত॒ উপ॑ তিষ্ঠন্ত উন্নে॒তর্যু॑পহ॒ব-মি॑চ্ছন্তে॒ য এ॒ব তত্র॑ সোমপী॒থস্ত-মে॒বাব॑ রুন্ধত উত্তরবে॒দ্যা-ন্নিব॑পতি প॒শবো॒ বা উ॑ত্তরবে॒দিঃ প॒শবো॑ হারিযোজ॒নীঃ প॒শুষ্বে॒ব প॒শূ-ন্প্রতি॑ ষ্ঠাপযন্তি ॥ 35 ॥
(অ॒শ্রী॒ণা॒ - দ॒ন্তরা॑ধানাভ্যা॒ - মল্পাঃ᳚ - স্থাপযন্তি) (অ. 9)
গ্রহা॒ন্॒. বা অনু॑ প্র॒জাঃ প॒শবঃ॒ প্র জা॑যন্ত উপাগ্​শ্বন্তর্যা॒-মাব॑জা॒বযঃ॑ শু॒ক্রাম॒ন্থিনৌ॒ পুরু॑ষা ঋতুগ্র॒হা-নেক॑শফা আদিত্যগ্র॒হ-ঙ্গাব॑ আদিত্যগ্র॒হো ভূযি॑ষ্ঠাভির্-ঋ॒গ্ভির্গৃ॑হ্যতে॒ তস্মা॒-দ্গাবঃ॑ পশূ॒না-ম্ভূযি॑ষ্ঠা॒ য-ত্ত্রিরু॑পা॒গ্ং॒ শুগ্ং হস্তে॑ন বিগৃ॒হ্ণাতি॒ তস্মা॒-দ্দ্বৌ ত্রীন॒জা জ॒নয॒ত্যথাব॑যো॒ ভূয॑সীঃ পি॒তা বা এ॒ষ যদা᳚গ্রয॒ণঃ পু॒ত্রঃ ক॒লশো॒ যদা᳚গ্রয॒ণ উ॑প॒দস্যে᳚-ত্ক॒লশা᳚-দ্গৃহ্ণীযা॒-দ্যথা॑ পি॒তা [ ] 36
পু॒ত্র-ঙ্ক্ষি॒ত উ॑প॒ধাব॑তি তা॒দৃগে॒ব তদ্য-ত্ক॒লশ॑ উপ॒দস্যে॑-দাগ্রয॒ণা-দ্গৃ॑হ্ণীযা॒-দ্যথা॑ পু॒ত্রঃ পি॒তর॑-ঙ্ক্ষি॒ত উ॑প॒ধাব॑তি তা॒দৃগে॒ব তদা॒ত্মা বা এ॒ষ য॒জ্ঞস্য॒ যদা᳚গ্রয॒ণো যদ্গ্রহো॑ বা ক॒লশো॑ বোপ॒দস্যে॑-দাগ্রয॒ণা-দ্গৃ॑হ্ণীযাদা॒ত্মন॑ এ॒বাধি॑ য॒জ্ঞ-ন্নিষ্ক॑রো॒ত্যবি॑জ্ঞাতো॒ বা এ॒ষ গৃ॑হ্যতে॒ যদা᳚গ্রয॒ণ-স্স্থা॒ল্যা গৃ॒হ্ণাতি॑ বায॒ব্যে॑ন জুহোতি॒ তস্মা॒- [তস্মা᳚ত্, গর্ভে॒ণা ঽবি॑জ্ঞাতেন] 37
-দ্গর্ভে॒ণা ঽবি॑জ্ঞাতেন ব্রহ্ম॒হা ঽব॑ভৃ॒থমব॑ যন্তি॒ পরা᳚ স্থা॒লীরস্য॒ন্ত্যু-দ্বা॑য॒ব্যা॑নি হরন্তি॒ তস্মা॒-থ্স্ত্রিয॑-ঞ্জা॒তা-ম্পরা᳚-ঽস্য॒ন্ত্যু-ত্পুমাগ্ং॑ সগ্ং হরন্তি॒ য-ত্পু॑রো॒রুচ॒মাহ॒ যথা॒ বস্য॑স আ॒হর॑তি তা॒দৃগে॒ব ত-দ্য-দ্গ্রহ॑-ঙ্গৃ॒হ্ণাতি॒ যথা॒ বস্য॑স আ॒হৃত্য॒ প্রা-ঽঽহ॑ তা॒দৃগে॒ব ত-দ্য-থ্সা॒দয॑তি॒ যথা॒ বস্য॑স উপনি॒ধাযা॑-প॒ক্রাম॑তি তা॒দৃগে॒ব ত-দ্য দ্বৈ য॒জ্ঞস্য॒ সাম্না॒ যজু॑ষা ক্রি॒যতে॑ শিথি॒ল-ন্ত-দ্যদৃ॒চা ত-দ্দৃ॒ঢ-ম্পু॒রস্তা॑দুপযামা॒ যজু॑ষা গৃহ্যন্ত উ॒পরি॑ষ্টা-দুপযামা ঋ॒চা য॒জ্ঞস্য॒ ধৃত্যৈ᳚ ॥ 38 ॥
(যথা॑ পি॒তা-তস্মা॑-দপ॒ক্রাম॑তি তা॒দৃগে॒ব ত-দ্য-দ॒ষ্টা দ॑শ চ) (অ. 10)
প্রান্যানি॒ পাত্রা॑ণি যু॒জ্যন্তে॒ নান্যানি॒ যানি॑ পরা॒চীনা॑নি প্রযু॒জ্যন্তে॒-ঽমুমে॒ব তৈর্লো॒কম॒ভি জ॑যতি॒ পরা॑ঙিব॒ হ্য॑সৌ লো॒কো যানি॒ পুনঃ॑ প্রযু॒জ্যন্ত॑ ই॒মমে॒ব তৈর্লো॒কম॒ভি জ॑যতি॒ পুনঃ॑পুন-রিব॒ হ্য॑যং-লোঁ॒কঃ প্রান্যানি॒ পাত্রা॑ণি যু॒জ্যন্তে॒ নান্যানি॒ যানি॑ পরা॒চীনা॑নি প্রযু॒জ্যন্তে॒ তান্যন্বোষ॑ধযঃ॒ পরা॑ ভবন্তি॒ যানি॒ পুনঃ॑ [পুনঃ॑, প্র॒যু॒জ্যন্তে॒] 39
প্রযু॒জ্যন্তে॒ তান্যন্বোষ॑ধযঃ॒ পুন॒রা ভ॑বন্তি॒ প্রান্যানি॒ পাত্রা॑ণি যু॒জ্যন্তে॒ নান্যানি॒ যানি॑ পরা॒চীনা॑নি প্রযু॒জ্যন্তে॒ তান্যন্বা॑র॒ণ্যাঃ প॒শবো-ঽর॑ণ্য॒-মপ॑ যন্তি॒ যানি॒ পুনঃ॑ প্রযু॒জ্যন্তে॒ তান্যনু॑ গ্রা॒ম্যাঃ প॒শবো॒ গ্রাম॑-মু॒পাব॑যন্তি॒ যো বৈ গ্রহা॑ণা-ন্নি॒দানং॒-বেঁদ॑ নি॒দান॑বা-ন্ভব॒ত্যাজ্য॒-মিত্যু॒ক্থ-ন্তদ্বৈ গ্রহা॑ণা-ন্নি॒দানং॒-যঁদু॑পা॒গ্ং॒শু শগ্ংস॑তি॒ ত- [শগ্ংস॑তি॒ তত্, উ॒পা॒গ্​শ্ব॒ন্ত॒র্যা॒মযো॒-] 40
-দু॑পাগ্​শ্বন্তর্যা॒মযো॒-র্যদু॒চ্চৈ-স্তদিত॑রেষা॒-ঙ্গ্রহা॑ণামে॒তদ্বৈ গ্রহা॑ণা-ন্নি॒দানং॒-যঁ এ॒বং-বেঁদ॑ নি॒দান॑বা-ন্ভবতি॒ যো বৈ গ্রহা॑ণা-ম্মিথু॒নং-বেঁদ॒ প্র প্র॒জযা॑ প॒শুভি॑-র্মিথু॒নৈ-র্জা॑যতে স্থা॒লীভি॑-র॒ন্যে গ্রহা॑ গৃ॒হ্যন্তে॑ বায॒ব্যৈ॑-র॒ন্য এ॒তদ্বৈ গ্রহা॑ণা-ম্মিথু॒নং-যঁ এ॒বং-বেঁদ॒ প্র প্র॒জযা॑ প॒শুভি॑-র্মিথু॒নৈ-র্জা॑যত॒ ইন্দ্র॒স্ত্বষ্টু॒-স্সোম॑-মভী॒ষহা॑-ঽপিব॒-থ্স বিষ্ব॒- [বিষ্বঙ্ঙ্॑, ব্যা᳚র্চ্ছ॒-থ্স] 41
ঙ্ব্যা᳚র্চ্ছ॒-থ্স আ॒ত্মন্না॒রম॑ণ॒-ন্নাবি॑ন্দ॒-থ্স এ॒তা-ন॑নুসব॒ন-ম্পু॑রো॒ডাশা॑নপশ্য॒-ত্তা-ন্নির॑বপ॒-ত্তৈর্বৈ স আ॒ত্মন্না॒রম॑ণ-মকুরুত॒ তস্মা॑-দনুসব॒ন-ম্পু॑রো॒ডাশা॒ নিরু॑প্যন্তে॒ তস্মা॑-দনুসব॒ন-ম্পু॑রো॒ডাশা॑না॒-ম্প্রা-ঽশ্ঞী॑যাদা॒ত্ম-ন্নে॒বা-ঽঽরম॑ণ-ঙ্কুরুতে॒ নৈন॒গ্ং॒ সোমো-ঽতি॑ পবতে ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদন্তি॒ নর্চা ন যজু॑ষা প॒ঙ্ক্তি-রা᳚প্য॒তে-ঽথ॒ কিং ঁয॒জ্ঞস্য॑ পাঙ্ক্ত॒ত্বমিতি॑ ধা॒নাঃ ক॑র॒ম্ভঃ প॑রিবা॒পঃ পু॑রো॒ডাশঃ॑ পয॒স্যা॑ তেন॑ প॒ঙ্ক্তি-রা᳚প্যতে॒ ত-দ্য॒জ্ঞস্য॑ পাঙ্ক্ত॒ত্বম্ ॥ 42 ॥
(ভ॒ব॒ন্তি॒ যানি॒ পুনঃ॒ - শগ্ংস॑তি॒ ত - দ্বিষ্বং॒ - কিং - চতু॑র্দশ চ) (অ. 11)
(ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রায- ঽঽযু॒র্বে - য॒জ্ঞেন॑ - সুব॒র্গা - যেন্দ্রো॑ ম॒রুদ্ভি॒ - রদি॑তি - রন্তর্যামপা॒ত্রেণ॑ - প্রা॒ণ উ॑পাগ্ংশু পা॒ত্রে - ণেন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রম॑হ॒-ন্তস্য॒ - গ্রহা॒ন্ - প্রান্যা - ন্যেকা॑দশ)
(ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রায॒ - পুন॑র্-ঋ॒তুনা॑-ঽঽহ - মিথু॒ন-ম্প॒শবো॒ - নেষ্টঃ॒ পত্নী॑ - মুপাগ্​শ্বন্তর্যা॒মযো॒ - দ্বিচ॑ত্বারিগ্ংশত্)
(ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রায॑, পাঙ্ক্ত॒ত্বম্)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযাং ষষ্ঠকাণ্ডে পঞ্চমঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
indro̭ vṛ॒trāya॒ vajra॒muda̭yaccha॒-thsa vṛ॒tro vajrā॒dudya̭tādabibhe॒-thso᳚-'bravī॒nmā me॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da-mmayi̭ vī॒ryaṃ̭ ta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ tasmā̭ u॒kthya̭-mprāya̭ccha॒-ttasmai᳚ dvi॒tīya॒muda̭yaccha॒-thso᳚-'bravī॒nmā ma॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ [pra dā᳚syā॒mīti̭, tasmā̭ u॒kthya̭me॒va] 1
tasmā̭ u॒kthya̭me॒va prāya̭ccha॒-ttasmai̭ tṛ॒tīya॒muda̭yaccha॒-ttaṃ-vi~ṣṇu॒ranva̭tiṣṭhata ja॒hīti॒ so᳚-'bravī॒nmā me॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ tasmā̭ u॒kthya̭me॒va prāya̭ccha॒-tta-nnirmā̭ya-mbhū॒tama̭han. ya॒jño hi tasya̭ mā॒yā-''sī॒-dyadu॒kthyo̭ gṛ॒hyata̭ indri॒yame॒va [ ] 2
ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkta॒ indrā̭ya tvā bṛ॒ha-dva̭te॒ vaya̭svata॒ ityā॒hendrā̭ya॒ hi sa ta-mprāya̭ccha॒-ttasmai᳚ tvā॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha॒ yade॒va viṣṇṷra॒nvati̭ṣṭhata ja॒hīti॒ tasmā॒-dviṣṇṷma॒nvābha̭jati॒ trirnirgṛ̭hṇāti॒ trir​hi sa ta-ntasmai॒ prāya̭cchade॒ṣa te॒ yoniḥ॒ puna̭r​havira॒sītyā̭ha॒ punaḥ̭puna॒- [punaḥ̭punaḥ, hya̭smā-] 3
r-hya̭smā-nnirgṛ॒hṇāti॒ cakṣu॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒kthya̭-stasmā̭du॒kthyagṃ̭ hu॒tagṃ somā̭ a॒nvāya̭nti॒ tasmā̭dā॒tmā cakṣu॒ranvḙti॒ tasmā॒dekaṃ॒-ya~nta̭-mba॒havo-'nṷ yanti॒ tasmā॒deko̭ bahū॒nā-mbha॒dro bha̭vati॒ tasmā॒deko̭ ba॒hvīrjā॒yā vi̭ndate॒ yadi̭ kā॒mayḙtā-ddhva॒ryu-rā॒tmānaṃ̭-ya~jña yaśa॒senā᳚-rpayeya॒-mitya̭nta॒rā-''ha̭va॒nīya̭-ñca havi॒rdhāna̭-ñca॒ tiṣṭha॒nnava̭ naye- [nayet, ā॒tmāna̭me॒va] 4
-dā॒tmāna̭me॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jña yaśa॒senā᳚rpayeya॒-mitya̭nta॒rā sa̭dohavirdhā॒ne tiṣṭha॒nnava̭ naye॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta sada॒syāṋ yajña yaśa॒senā᳚-rpayeya॒miti॒ sada̭ ā॒labhyāva̭ naye-thsada॒syā̭ne॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚rpayati || 5 ||
(itī᳚ - ndri॒yame॒va - punaḥ̭ puna - rnaye॒t - traya̭strigṃśacca) (a. 1)
āyu॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ ya-ddhru॒va ṷtta॒mo grahā̭ṇā-ṅgṛhyate॒ tasmā॒-dāyuḥ̭ prā॒ṇānā̭-mutta॒ma-mmū॒rdhāna̭-ndi॒vo a̭ra॒ti-mpṛ̭thi॒vyā ityā̭ha mū॒rdhāna̭-me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti vaiśvāna॒ra-mṛ॒tāya̭ jā॒ta-ma॒gni-mityā̭ha vaiśvāna॒ragṃ hi de॒vata॒yā-''yṷ-rubha॒yato̭ vaiśvānaro gṛhyate॒ tasmā̭-dubha॒yataḥ̭ prā॒ṇā a॒dhastā᳚-cco॒pari̭ṣṭā-ccā॒rdhino॒-'nye grahā̭ gṛ॒hyante॒-'rdhī dhru॒va-stasmā̭- [dhru॒va-stasmā᳚t, a॒rdhyavā᳚-] 6
-da॒rdhyavā᳚-mprā॒ṇo᳚-'nyeṣā᳚-mprā॒ṇānā॒-mupo᳚pte॒-'nye grahā᳚-ssā॒dyante-'nṷpopte dhru॒vastasmā̭-da॒sthnānyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti mā॒gṃ॒senā॒nyā asṷrā॒ vā ṷttara॒taḥ pṛ̭thi॒vī-mpa॒ryāci̭kīr​ṣa॒-ntā-nde॒vā dhru॒veṇā̭dṛgṃha॒-nta-ddhru॒vasya̭ dhruva॒tvaṃ-ya~-ddhru॒va ṷttara॒ta-ssā॒dyate॒ dhṛtyā॒ āyu॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ ya-ddhru॒va ā॒tmā hotā॒ yaddho̭tṛcama॒se dhru॒va-ma̭va॒naya̭tyā॒tmanne॒va ya॒jñasyā- [ya॒jñasya̭, āyṷ-rdadhāti] 7
-''yṷ-rdadhāti pu॒rastā̭-du॒kthasyā̭-'va॒nīya॒ ityā̭huḥ pu॒rastā॒ddhyāyṷṣo bhu॒ṅkte ma̭ddhya॒to̭-'va॒nīya॒ ityā̭hurmaddhya॒mena॒ hyāyṷṣo bhu॒ṅkta ṷttarā॒rdhḙ-'va॒nīya॒ ityā̭hurutta॒mena॒ hyāyṷṣo bhu॒ṅkte vai᳚śvade॒vyāmṛ॒ci śa॒syamā̭nāyā॒mava̭ nayati vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāḥ pra॒jāsve॒vā-''yṷrdadhāti || 8 ||
(dhru॒vastasmā̭ - de॒va ya॒jñasyai - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
ya॒jñena॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntḙ-'manyanta manu॒ṣyā̭ no॒-'nvābha̭viṣya॒ntīti॒ te saṃ̭​va~thsa॒reṇa̭ yopayi॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntamṛṣa̭ya ṛtugra॒haire॒vānu॒ prājā̭na॒n॒. yadṛ̭tugra॒hā gṛ॒hyantḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai॒ dvāda̭śa gṛhyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒rasya॒ prajñā᳚tyai sa॒ha pra̭tha॒mau gṛ̭hyete sa॒hotta॒mau tasmā॒-ddvaudvā̭vṛ॒tū ṷbha॒yato̭mukha-mṛtupā॒tra-mbha̭vati॒ ko [mbha̭vati॒ kaḥ, hi ta-dveda॒] 9
hi ta-dveda॒ yata̭ ṛtū॒nā-mmukha̭mṛ॒tunā॒ preṣyeti॒ ṣa-ṭkṛtva̭ āha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇātyṛ॒tubhi॒riti̭ ca॒tuścatṷṣpada e॒va pa॒śū-nprī̭ṇāti॒ dviḥ puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha dvi॒pada̭ e॒va prī̭ṇātyṛ॒tunā॒ preṣyeti॒ ṣa-ṭkṛtva̭ āha॒rtubhi॒riti̭ ca॒tustasmā॒-ccatṷṣpādaḥ pa॒śava̭ ṛ॒tūnupa̭ jīvanti॒ dviḥ [dviḥ, puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha॒] 10
puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha॒ tasmā᳚-ddvi॒pāda॒ścatṷṣpadaḥ pa॒śūnupa̭ jīvantyṛ॒tunā॒ preṣyeti॒ ṣa-ṭkṛtva̭ āha॒rtubhi॒riti̭ ca॒turdviḥ puna̭r-ṛ॒tunā̭-''hā॒ ''krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ nānyo᳚-'nyamanu॒ prapa̭dyeta॒ yada॒nyo᳚-'nyama̭nu pra॒padyḙta॒rtur-ṛ॒tumanu॒ prapa̭dyeta॒rtavo॒ mohṷkā-ssyuḥ॒ [mohṷkā-ssyuḥ, prasi̭ddhame॒vā-] 11
prasi̭ddhame॒vā-ddhva॒ryu-rdakṣi̭ṇena॒ prapa̭dyate॒ prasi̭ddha-mpratiprasthā॒totta̭reṇa॒ tasmā̭-dādi॒tya-ṣṣaṇmā॒so dakṣi̭ṇenaiti॒ ṣaḍutta̭reṇo-payā॒magṛ̭hīto-'si sa॒gṃ॒ sarpo᳚-'syagṃhaspa॒tyāya॒ tvetyā॒hāsti̭ trayoda॒śo māsa॒ ityā̭hu॒sta-me॒va ta-tprī̭ṇāti || 12 ||
(ko - jī̭vanti॒ dviḥ - syu॒ - ścatṷstrigṃśacca) (a. 3)
su॒va॒rgāya॒ vā e॒te lo॒kāya̭ gṛhyante॒ yadṛ̭tugra॒hā jyoti̭-rindrā॒gnī yadai᳚ndrā॒gna-mṛ̭tupā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti॒ jyoti̭-re॒vā-'smā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā-'nṷkhyātyā ojo॒bhṛtau॒ vā e॒tau de॒vānāṃ॒-ya~di̭ndrā॒gnī yadai᳚ndrā॒gno gṛ॒hyata॒ oja̭ e॒vāva̭ rundhe vaiśvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛhṇāti vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jā a॒sāvā̭di॒tya-śśu॒kro ya-dvai᳚śvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti॒ tasmā̭-da॒sā-vā̭di॒tya- [tasmā̭-da॒sā-vā̭di॒tyaḥ, sarvāḥ᳚] 13
-ssarvāḥ᳚ pra॒jāḥ pra॒tyaṅṅudḙti॒ tasmā॒-thsarva̭ e॒va ma̭nyate॒ mā-mpratyuda̭gā॒diti̭ vaiśvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛhṇāti vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāstejaḥ̭ śu॒kro ya-dvai᳚śvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti̭ pra॒jāsve॒va tejo̭ dadhāti || 14 ||
(tasmā̭da॒sāvā̭di॒tya - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)
indro̭ ma॒rudbhi॒-ssāṃ​vi~̭dyena॒ māddhya̭ndine॒ sava̭ne vṛ॒trama̭ha॒n॒. yanmāddhya̭ndine॒ sava̭ne marutva॒tīyā̭ gṛ॒hyante॒ vārtra̭ghnā e॒va te yaja̭mānasya gṛhyante॒ tasya̭ vṛ॒tra-ñja॒ghnuṣa̭ ṛ॒tavo̭-'muhya॒n​thsa ṛ̭tupā॒treṇa̭ marutva॒tīyā̭nagṛhṇā॒-ttato॒ vai sa ṛ॒tū-nprājā̭nā॒-dyadṛ̭tupā॒treṇa̭ marutva॒tīyā̭ gṛ॒hyanta̭ ṛtū॒nā-mprajñā᳚tyai॒ vajraṃ॒-vā~ e॒taṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭rati॒ yanma̭rutva॒tīyā॒ ude॒va pra̭tha॒mena̭ [ude॒va pra̭tha॒mena̭, ya॒ccha॒ti॒ pra ha̭rati] 15
yacchati॒ pra ha̭rati dvi॒tīyḙna stṛṇu॒te tṛ॒tīye॒nā-''yṷdhaṃ॒-vā~ e॒ta-dyaja̭māna॒-ssagg​ skṷrute॒ yanma̭rutva॒tīyā॒ dhanṷre॒va pra̭tha॒mo jyā dvi॒tīya॒ iṣṷstṛ॒tīyaḥ॒ pratye॒va pra̭tha॒mena̭ dhatte॒ visṛ̭jati dvi॒tīyḙna॒ viddhya̭ti tṛ॒tīye॒nendro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā parā᳚-mparā॒vata̭-magaccha॒-dapā̭rādha॒miti॒ manya̭māna॒-ssa hari̭to-'bhava॒-thsa e॒tā-nma̭rutva॒tīyā̭-nātma॒spara̭ṇā-napaśya॒-ttāna̭gṛhṇīta [ ] 16
prā॒ṇame॒va pra̭tha॒menā᳚-spṛṇutāpā॒na-ndvi॒tīyḙnā॒-''tmāna̭-ntṛ॒tīyḙnā-''tma॒spara̭ṇā॒ vā e॒te yaja̭mānasya gṛhyante॒ yanma̭rutva॒tīyāḥ᳚ prā॒ṇame॒va pra̭tha॒mena̭ spṛṇute-'pā॒na-ndvi॒tīyḙnā॒-''tmāna̭-ntṛ॒tīye॒nendro̭ vṛ॒trama̭ha॒-nta-nde॒vā a̭bruva-nma॒hān. vā a॒yama̭bhū॒dyo vṛ॒tramava̭dhī॒diti॒ tanma̭he॒ndrasya̭ mahendra॒tvagṃ sa e॒ta-mmā̭he॒ndra-mṷddhā॒ra-muda̭harata vṛ॒tragṃ ha॒tvā-'nyāsṷ de॒vatā॒sva dhi॒ yanmā̭he॒ndro gṛ॒hyata̭ uddhā॒rame॒va taṃ-ya~ja̭māna॒ uddha̭rate॒-'nyāsṷ pra॒jāsvadhi̭ śukrapā॒treṇa̭ gṛhṇāti yajamānadeva॒tyo̭ vai mā̭he॒ndrastejaḥ̭ śu॒kro yanmā̭he॒ndragṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti॒ yaja̭māna e॒va tejo̭ dadhāti || 17 ||
(pra॒tha॒menā̭ - gṛhṇīta - de॒vatā᳚sva॒ - ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 5)
adi̭tiḥ pu॒trakā̭mā sā॒ddhyebhyo̭ de॒vebhyo᳚ brahmauda॒nama̭paca॒-ttasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇamadadu॒sta-tprā-''śñā॒-thsā reto̭-'dhatta॒ tasyai̭ ca॒tvāra̭ ādi॒tyā a̭jāyanta॒ sā dvi॒tīya̭mapaca॒-thsā-'ma̭nyato॒ccheṣa̭ṇānma i॒me᳚-'jñata॒ yadagre᳚ prāśi॒ṣyāmī॒to me॒ vasī̭yāgṃso janiṣyanta॒ iti॒ sā-'gre॒ prā-''śñā॒-thsā reto̭-'dhatta॒ tasyai॒ vyṛ̭ddhamā॒ṇḍama̭jāyata॒ sā-''di॒tyebhya̭ e॒va [ ] 18
tṛ॒tīya̭mapaca॒-dbhogā̭ya ma i॒dagg​ śrā॒ntama॒stviti॒ te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai॒ yo-'to॒ jāyā̭tā a॒smāka॒gṃ॒ sa eko̭-'sa॒dyo᳚-'sya pra॒jāyā॒mṛddhyā̭tā a॒smāka॒-mbhogā̭ya bhavā॒diti॒ tato॒ viva̭svānādi॒tyo̭ 'jāyata॒ tasya॒ vā i॒ya-mpra॒jā yanma̭nu॒ṣyā᳚stāsveka̭ e॒vardho yo yaja̭te॒ sa de॒vānā॒-mbhogā̭ya bhavati de॒vā vai ya॒jñā- [ya॒jñāt, ru॒dra-ma॒nta-] 19
-dru॒dra-ma॒nta-rā̭ya॒n-thsa ā̭di॒tyāna॒nvākra̭mata॒ te dvi̭deva॒tyā᳚-nprāpa̭dyanta॒ tā-nna prati॒ prāya̭ccha॒-ntasmā॒dapi॒ vaddhya॒-mprapa̭nna॒-nna prati॒ praya̭cchanti॒ tasmā᳚-ddvideva॒tye᳚bhya ādi॒tyo nirgṛ̭hyate॒ yadu॒ccheṣa̭ṇā॒-dajā̭yanta॒ tasmā̭-du॒ccheṣa̭ṇā-dgṛhyate ti॒sṛbhi̭r-ṛ॒gbhirgṛ̭hṇāti mā॒tā pi॒tā pu॒trastade॒va tanmi̭thu॒na-mulba॒-ṅgarbho̭ ja॒rāyu॒ tade॒va ta- [tade॒va tat, mi॒thu॒na-mpa॒śavo॒] 20
-nmi̭thu॒na-mpa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya ūrgdadhi̭ da॒ddhnā ma̭ddhya॒ta-śśrī̭ṇā॒tyūrja̭me॒va pa̭śū॒nā-mma̭ddhya॒to da̭dhāti śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya॒ tasmā̭dā॒mā pa॒kva-ndṷhe pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tyaḥ pa̭ri॒śritya̭ gṛhṇāti prati॒ruddhyai॒vā-'smai̭ pa॒śū-ngṛ̭hṇāti pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya e॒ṣa ru॒dro yada॒gniḥ pa̭ri॒śritya̭ gṛhṇāti ru॒drāde॒va pa॒śū-na॒nta-rda̭dhā- [-na॒nta-rda̭dhāti, e॒ṣa vai] 21
-tye॒ṣa vai viva̭svānādi॒tyo yadṷpāgṃ śu॒sava̭na॒-ssa e॒tame॒va so̭mapī॒tha-mpari̭ śaya॒ ā tṛ̭tīyasava॒nā-dviva̭sva ādityai॒ṣa tḙ somapī॒tha ityā̭ha॒ viva̭svanta-me॒vā-''di॒tyagṃ so̭mapī॒thena॒ sama̭rdhayati॒ yā di॒vyā vṛṣṭi॒stayā᳚ tvā śrīṇā॒mīti॒ vṛṣṭi̭kāmasya śrīṇīyā॒-dvṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadi̭ tā॒ja-kpra॒skande॒-dvar​ṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒dyadi̭ ci॒ramava̭r​ṣuko॒ na sā̭daya॒tyasa̭nnā॒ddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte॒ nānu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ yada̭nuvaṣaṭku॒ryā--dru॒dra-mpra॒jā a॒nvava̭sṛje॒nna hu॒tvānvī᳚kṣeta॒ yada॒nvīkṣḙta॒ cakṣṷrasya pra॒māyṷkagg​ syā॒-ttasmā॒nnānvīkṣyaḥ̭ || 22 ||
(e॒va - ya॒jñā - jja॒rāyu॒ tade॒va tada॒ - ntarda̭dhāti॒ - na - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 6)
a॒nta॒ryā॒ma॒pā॒treṇa̭ sāvi॒tra-mā᳚graya॒ṇā-dgṛ̭hṇāti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇaḥ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ na sā̭daya॒tyasa̭nnā॒ddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte॒ nānu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ yada̭nuvaṣaṭku॒ryā-dru॒dra-mpra॒jā a॒nvava̭sṛje-de॒ṣa vai gā̭ya॒tro de॒vānāṃ॒-ya~-thsa̭vi॒taiṣa gā̭yatri॒yai lo॒ke gṛ̭hyate॒ yadā᳚graya॒ṇo yada̭ntaryāmapā॒treṇa̭ sāvi॒tra-mā᳚graya॒ṇā-dgṛ॒hṇāti॒ svā-de॒vainaṃ॒-yo~ne॒-rnirgṛ̭hṇāti॒ viśvḙ [viśve᳚, de॒vā-stṛ॒tīya॒gṃ॒] 23
de॒vā-stṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭na॒-nnoda̭yaccha॒-nte sa̭vi॒tāra̭-mprātassava॒nabhā̭ga॒gṃ॒ santa̭-ntṛtīyasava॒nama॒bhi parya̭ṇaya॒-ntato॒ vai te tṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭na॒-muda̭yaccha॒n॒. ya-ttṛ̭tīyasava॒ne sā̭vi॒tro gṛ॒hyatḙ tṛ॒tīya̭sya॒ sava̭na॒syodya̭tyai savitṛpā॒treṇa̭ vaiśvade॒va-ṅka॒laśā᳚-dgṛhṇāti vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jā vai᳚śvade॒vaḥ ka॒laśaḥ̭ savi॒tā pra̭sa॒vānā̭mīśe॒ ya-thsa̭vitṛpā॒treṇa̭ vaiśvade॒va-ṅka॒laśā᳚-dgṛ॒hṇāti̭ savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra [pra॒jāḥ pra, ja॒na॒ya॒ti॒ some॒ soma̭ma॒bhi] 24
ja̭nayati॒ some॒ soma̭ma॒bhi gṛ̭hṇāti॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti su॒śarmā̭-'si supratiṣṭhā॒na ityā̭ha॒ some॒ hi soma̭mabhigṛ॒hṇāti॒ prati̭ṣṭhityā e॒tasmi॒n vā api॒ grahḙ manu॒ṣye᳚bhyo de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhyaḥ̭ kriyate su॒śarmā̭-'si supratiṣṭhā॒na ityā̭ha manu॒ṣye᳚bhya e॒vaitena̭ karoti bṛ॒hadityā̭ha de॒vebhya̭ e॒vaitena̭ karoti॒ nama॒ ityā̭ha pi॒tṛbhya̭ e॒vaitena̭ karotye॒ tāva̭tī॒ rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇātye॒ṣa te॒ yoni॒rviśve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityā̭ha vaiśvade॒vo hyḙṣaḥ || 25 ||
(viśve॒ - pra - pi॒tṛbhya̭ e॒vaitena̭ karo॒tye - kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 7)
prā॒ṇo vā e॒ṣa yadṷpā॒gṃ॒śu-ryadṷpāgṃśupā॒treṇa̭ pratha॒maśco᳚tta॒maśca॒ grahaṷ gṛ॒hyete᳚ prā॒ṇame॒vānṷ pra॒yanti̭ prā॒ṇamanūdya̭nti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇaḥ prā॒ṇa ṷpā॒gṃ॒śuḥ patnīḥ᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayanti॒ yadṷpāgṃśupā॒treṇa̭ pātnīva॒tamā᳚graya॒ṇā-dgṛ॒hṇāti̭ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ tasmā᳚-tprā॒ṇa-mpra॒jā anu॒ pra jā̭yante de॒vā vā i॒ta i̭taḥ॒ patnī᳚-ssuva॒rgaṃ- [patnī᳚-ssuva॒rgam, lo॒ka-ma̭jigāgṃsa॒-nte] 26
-~lo॒ka-ma̭jigāgṃsa॒-nte sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prājā̭na॒-nta e॒ta-mpā᳚tnīva॒tama̭paśya॒-ntama̭gṛhṇata॒ tato॒ vai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mprājā̭na॒n॒. ya-tpā᳚tnīva॒to gṛ॒hyatḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai॒ sa somo॒ nāti̭ṣṭhata strī॒bhyo gṛ॒hyamā̭ṇa॒sta-ṅghṛ॒taṃ-va~jra̭-ṅkṛ॒tvā-'ghna॒-nta-nniri̭ndriya-mbhū॒tama̭gṛhṇa॒-ntasmā॒-thstriyo॒ niri̭ndriyā॒ adā̭yādī॒rapi̭ pā॒pā-tpu॒gṃ॒sa upa̭stitaraṃ- [upa̭stitaram, va॒da॒nti॒ ya-dghṛ॒tena̭] 27
-~vadanti॒ ya-dghṛ॒tena̭ pātnīva॒tagg​ śrī॒ṇāti॒ vajrḙṇai॒vainaṃ॒-va~śḙ kṛ॒tvā gṛ̭hṇā-tyupayā॒magṛ̭hīto॒-'sītyā̭he॒yaṃ-vā~ ṷpayā॒ma-stasmā̭di॒mā-mpra॒jā anu॒ pra jā̭yante॒ bṛha॒spati̭sutasya ta॒ ityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayatīndo॒ ityā̭ha॒ reto॒ vā indū॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhātīndriyāva॒ i- [iti̭, ā॒ha॒ pra॒jā] 28
-tyā̭ha pra॒jā vā i̭ndri॒ya-mpra॒jā e॒vāsmai॒ pra ja̭naya॒tyagnā(3) ityā̭hā॒gnirvai rḙto॒dhāḥ patnī̭va॒ ityā̭ha mithuna॒tvāya̭ sa॒jūrde॒vena॒ tvaṣṭrā॒ soma̭-mpi॒betyā̭ha॒ tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛ-drū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti de॒vā vai tvaṣṭā̭ramajighāgṃsa॒n-thsa patnīḥ॒ prāpa̭dyata॒ ta-nna prati॒ prā-'ya̭ccha॒-ntasmā॒dapi॒ [prā-'ya̭ccha॒-ntasmā॒dapi̭, vaddhya॒-mprapa̭nna॒-] 29
vaddhya॒-mprapa̭nna॒-nna prati॒ praya̭cchanti॒ tasmā᳚-tpātnīva॒te tvaṣṭre-'pi̭ gṛhyate॒ na sā̭daya॒tyasa̭nnā॒ddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte॒ nānu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ yada̭nuvaṣa-ṭku॒ryā-dru॒dra-mpra॒jā a॒nvava̭sṛje॒-dyannā-'nṷvaṣaṭku॒ryā-daśā᳚nta-ma॒gnī-thsoma̭-mbhakṣaye-dupā॒g॒śvanu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ na ru॒dra-mpra॒jā a̭nvavasṛ॒jati̭ śā॒ntama॒gnī-thsoma̭-mbhakṣaya॒tyagnī॒-nneṣṭṷ-ru॒pastha॒mā sī̭da॒ [sī̭da, neṣṭaḥ॒ patnī̭-] 30
neṣṭaḥ॒ patnī̭-mu॒dāna॒yetyā̭hā॒-gnīde॒va neṣṭa̭ri॒ reto॒ dadhā̭ti॒ neṣṭā॒ patni̭yāmu-dgā॒trā sa-ṅkhyā̭payati pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadṷdgā॒tā pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāyā॒pa upa॒ pra va̭rtayati॒ reta̭ e॒va ta-thsi̭ñcatyū॒ruṇopa॒ pra va̭rtayatyū॒ruṇā॒ hi retaḥ̭ si॒cyatḙ nagna॒-ṅkṛtyo॒-rumupa॒ pra va̭rtayati ya॒dā hi na॒gna ū॒rurbhava॒tyatha̭ mithu॒nī bha̭va॒to-'tha॒ retaḥ̭ sicya॒te-'tha̭ pra॒jāḥ pra jā̭yante || 31 ||
(patnī᳚-ssuva॒rga - mupa̭stitara - mindriyāva॒ itya - pi̭ - sīda - mithu॒nya̭ - ṣṭau ca̭) (a. 8)
indro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya̭ śīr​ṣakapā॒la-mudau᳚bja॒-thsa dro̭ṇakala॒śo̭-'bhava॒-ttasmā॒-thsoma॒-ssama̭srava॒-thsa hā̭riyoja॒no̭-'bhava॒-ttaṃ-vya~̭cikithsa-jju॒havā॒nī(3) mā hau॒ṣā(3)-miti॒ so̭-'manyata॒ yaddho॒ṣyāmyā॒magṃ ho᳚ṣyāmi॒ yanna ho॒ṣyāmi̭ yajñaveśa॒sa-ṅka̭riṣyā॒mīti॒ tama̭ddhriyata॒ hotu॒gṃ॒ so᳚-'gni-ra̭bravī॒nna mayyā॒magṃ ho᳚ṣya॒sīti॒ ta-ndhā॒nābhi̭-raśrīṇā॒- [-raśrīṇāt, tagṃ śṛ॒ta-] 32
-ttagṃ śṛ॒ta-mbhū॒ta-ma̭juho॒dya-ddhā॒nābhi̭r-hāriyoja॒nagg​ śrī॒ṇāti̭ śṛta॒tvāya̭ śṛ॒ta-me॒vaina̭-mbhū॒ta-ñjṷhoti ba॒hvībhiḥ̭ śrīṇātye॒tāva̭tī-re॒vāsyā॒-muṣmi̭n ~lo॒ke kā̭ma॒dughā̭ bhava॒ntyatho॒ khalvā̭hure॒tā vā indra̭sya॒ pṛśña̭yaḥ kāma॒dughā॒ yaddhā̭riyoja॒nīriti॒ tasmā᳚-dba॒hvībhiḥ̭ śrīṇīyādṛkhsā॒me vā indra̭sya॒ harī̭ soma॒pānau॒ tayoḥ᳚ pari॒dhaya̭ ā॒dhānaṃ॒-ya~dapra̭hṛtya pari॒dhī-ñjṷhu॒yā-da॒ntarā̭dhānābhyā- [-da॒ntarā̭dhānābhyām, ghā॒sa-mpra] 33
-ṅghā॒sa-mpra ya̭cche-tpra॒hṛtya̭ pari॒dhīñjṷhoti॒ nirā̭dhānābhyā-me॒va ghā॒sa-mpra ya̭cchatyunne॒tā jṷhoti yā॒tayā̭meva॒ hyḙtar​hya̭ddhva॒ryu-ssva॒gākṛ̭to॒ ya-da̭ddhva॒ryu-rjṷhu॒yā-dyathā॒ vimṷkta॒-mpuna̭ryu॒nakti̭ tā॒dṛge॒va tacchī॒r॒ṣa-nna̭dhini॒dhāya̭ juhoti śīr​ṣa॒to hi sa sa॒mabha̭va-dvi॒kramya̭ juhoti vi॒kramya॒ hīndro̭ vṛ॒tramaha॒n-thsamṛ̭ddhyai pa॒śavo॒ vai hā̭riyoja॒nīrya-thsa̭bhi॒nndyā-dalpā̭ [-dalpāḥ᳚, e॒na॒-mpa॒śavo̭] 34
ena-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭhera॒n॒. yanna sa̭bhi॒nndyā-dba॒hava̭ ena-mpa॒śavo-'bhṷñjanta॒ upa̭ tiṣṭhera॒-nmana̭sā॒ sa-mbā̭dhata u॒bhaya̭-ṅkaroti ba॒hava̭ e॒vaina̭-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭ tiṣṭhanta unne॒taryṷpaha॒va-mi̭cchante॒ ya e॒va tatra̭ somapī॒thasta-me॒vāva̭ rundhata uttarave॒dyā-nniva̭pati pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śavo̭ hāriyoja॒nīḥ pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ ṣṭhāpayanti || 35 ||
(a॒śrī॒ṇā॒ - da॒ntarā̭dhānābhyā॒ - malpāḥ᳚ - sthāpayanti) (a. 9)
grahā॒n॒. vā anṷ pra॒jāḥ pa॒śavaḥ॒ pra jā̭yanta upāg​śvantaryā॒-māva̭jā॒vayaḥ̭ śu॒krāma॒nthinau॒ purṷṣā ṛtugra॒hā-neka̭śaphā ādityagra॒ha-ṅgāva̭ ādityagra॒ho bhūyi̭ṣṭhābhir-ṛ॒gbhirgṛ̭hyate॒ tasmā॒-dgāvaḥ̭ paśū॒nā-mbhūyi̭ṣṭhā॒ ya-ttrirṷpā॒gṃ॒ śugṃ hastḙna vigṛ॒hṇāti॒ tasmā॒-ddvau trīna॒jā ja॒naya॒tyathāva̭yo॒ bhūya̭sīḥ pi॒tā vā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇaḥ pu॒traḥ ka॒laśo॒ yadā᳚graya॒ṇa ṷpa॒dasye᳚-tka॒laśā᳚-dgṛhṇīyā॒-dyathā̭ pi॒tā [ ] 36
pu॒tra-ṅkṣi॒ta ṷpa॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va tadya-tka॒laśa̭ upa॒dasyḙ-dāgraya॒ṇā-dgṛ̭hṇīyā॒-dyathā̭ pu॒traḥ pi॒tara̭-ṅkṣi॒ta ṷpa॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va tadā॒tmā vā e॒ṣa ya॒jñasya॒ yadā᳚graya॒ṇo yadgraho̭ vā ka॒laśo̭ vopa॒dasyḙ-dāgraya॒ṇā-dgṛ̭hṇīyādā॒tmana̭ e॒vādhi̭ ya॒jña-nniṣka̭ro॒tyavi̭jñāto॒ vā e॒ṣa gṛ̭hyate॒ yadā᳚graya॒ṇa-ssthā॒lyā gṛ॒hṇāti̭ vāya॒vyḙna juhoti॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, garbhe॒ṇā 'vi̭jñātena] 37
-dgarbhe॒ṇā 'vi̭jñātena brahma॒hā 'va̭bhṛ॒thamava̭ yanti॒ parā᳚ sthā॒līrasya॒ntyu-dvā̭ya॒vyā̭ni haranti॒ tasmā॒-thstriya̭-ñjā॒tā-mparā᳚-'sya॒ntyu-tpumāgṃ̭ sagṃ haranti॒ ya-tpṷro॒ruca॒māha॒ yathā॒ vasya̭sa ā॒hara̭ti tā॒dṛge॒va ta-dya-dgraha̭-ṅgṛ॒hṇāti॒ yathā॒ vasya̭sa ā॒hṛtya॒ prā-''ha̭ tā॒dṛge॒va ta-dya-thsā॒daya̭ti॒ yathā॒ vasya̭sa upani॒dhāyā̭-pa॒krāma̭ti tā॒dṛge॒va ta-dya dvai ya॒jñasya॒ sāmnā॒ yajṷṣā kri॒yatḙ śithi॒la-nta-dyadṛ॒cā ta-ddṛ॒ḍha-mpu॒rastā̭dupayāmā॒ yajṷṣā gṛhyanta u॒pari̭ṣṭā-dupayāmā ṛ॒cā ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 38 ||
(yathā̭ pi॒tā-tasmā̭-dapa॒krāma̭ti tā॒dṛge॒va ta-dya-da॒ṣṭā da̭śa ca) (a. 10)
prānyāni॒ pātrā̭ṇi yu॒jyante॒ nānyāni॒ yāni̭ parā॒cīnā̭ni prayu॒jyante॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati॒ parā̭ṅiva॒ hya̭sau lo॒ko yāni॒ punaḥ̭ prayu॒jyanta̭ i॒mame॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati॒ punaḥ̭puna-riva॒ hya̭yaṃ-lo~॒kaḥ prānyāni॒ pātrā̭ṇi yu॒jyante॒ nānyāni॒ yāni̭ parā॒cīnā̭ni prayu॒jyante॒ tānyanvoṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti॒ yāni॒ punaḥ̭ [punaḥ̭, pra॒yu॒jyante॒] 39
prayu॒jyante॒ tānyanvoṣa̭dhayaḥ॒ puna॒rā bha̭vanti॒ prānyāni॒ pātrā̭ṇi yu॒jyante॒ nānyāni॒ yāni̭ parā॒cīnā̭ni prayu॒jyante॒ tānyanvā̭ra॒ṇyāḥ pa॒śavo-'ra̭ṇya॒-mapa̭ yanti॒ yāni॒ punaḥ̭ prayu॒jyante॒ tānyanṷ grā॒myāḥ pa॒śavo॒ grāma̭-mu॒pāva̭yanti॒ yo vai grahā̭ṇā-nni॒dānaṃ॒-ve~da̭ ni॒dāna̭vā-nbhava॒tyājya॒-mityu॒ktha-ntadvai grahā̭ṇā-nni॒dānaṃ॒-ya~dṷpā॒gṃ॒śu śagṃsa̭ti॒ ta- [śagṃsa̭ti॒ tat, u॒pā॒g​śva॒nta॒ryā॒mayo॒-] 40
-dṷpāg​śvantaryā॒mayo॒-ryadu॒ccai-stadita̭reṣā॒-ṅgrahā̭ṇāme॒tadvai grahā̭ṇā-nni॒dānaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ ni॒dāna̭vā-nbhavati॒ yo vai grahā̭ṇā-mmithu॒naṃ-ve~da॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate sthā॒lībhi̭-ra॒nye grahā̭ gṛ॒hyantḙ vāya॒vyai̭-ra॒nya e॒tadvai grahā̭ṇā-mmithu॒naṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yata॒ indra॒stvaṣṭu॒-ssoma̭-mabhī॒ṣahā̭-'piba॒-thsa viṣva॒- [viṣvaṅṋ̇, vyā᳚rccha॒-thsa] 41
ṅvyā᳚rccha॒-thsa ā॒tmannā॒rama̭ṇa॒-nnāvi̭nda॒-thsa e॒tā-na̭nusava॒na-mpṷro॒ḍāśā̭napaśya॒-ttā-nnira̭vapa॒-ttairvai sa ā॒tmannā॒rama̭ṇa-makuruta॒ tasmā̭-danusava॒na-mpṷro॒ḍāśā॒ nirṷpyante॒ tasmā̭-danusava॒na-mpṷro॒ḍāśā̭nā॒-mprā-'śñī̭yādā॒tma-nne॒vā-''rama̭ṇa-ṅkurute॒ naina॒gṃ॒ somo-'ti̭ pavate brahmavā॒dino̭ vadanti॒ narcā na yajṷṣā pa॒ṅkti-rā᳚pya॒te-'tha॒ kiṃ ~ya॒jñasya̭ pāṅkta॒tvamiti̭ dhā॒nāḥ ka̭ra॒mbhaḥ pa̭rivā॒paḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ paya॒syā̭ tena̭ pa॒ṅkti-rā᳚pyate॒ ta-dya॒jñasya̭ pāṅkta॒tvam || 42 ||
(bha॒va॒nti॒ yāni॒ punaḥ॒ - śagṃsa̭ti॒ ta - dviṣvaṃ॒ - kiṃ - catṷrdaśa ca) (a. 11)
(indro̭ vṛ॒trāya- ''yu॒rve - ya॒jñena̭ - suva॒rgā - yendro̭ ma॒rudbhi॒ - radi̭ti - rantaryāmapā॒treṇa̭ - prā॒ṇa ṷpāgṃśu pā॒tre - ṇendro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya॒ - grahā॒n - prānyā - nyekā̭daśa)
(indro̭ vṛ॒trāya॒ - puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha - mithu॒na-mpa॒śavo॒ - neṣṭaḥ॒ patnī̭ - mupāg​śvantaryā॒mayo॒ - dvica̭tvārigṃśat)
(indro̭ vṛ॒trāya̭, pāṅkta॒tvam)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||