📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.3 - অপা ন্ত্বেম ন্থ্সাদযামি - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয সংহিতা পাঠঃ
4.3 - Apa Ntvema Nthsadayami - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah
Krishna Vedic Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ঞ্চতুর্থকাণ্ডে তৃতীযঃ প্রশ্নঃ - চিতিবর্ণনং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
অ॒পা-ন্ত্বেম᳚ন্-থ্সাদযাম্য॒পা-ন্ত্বোদ্ম᳚ন্-থ্সাদযাম্য॒পা-ন্ত্বা॒ ভস্ম᳚ন্-থ্সাদযাম্য॒পা-ন্ত্বা॒ জ্যোতি॑ষি সাদযাম্য॒পা-ন্ত্বা-ঽয॑নে সাদযাম্যর্ণ॒বে সদ॑নে সীদ সমু॒দ্রে সদ॑নে সীদ সলি॒লে সদ॑নে সীদা॒পা-ঙ্ক্ষযে॑ সীদা॒পাগ্ং সধি॑ষি সীদা॒পা-ন্ত্বা॒ সদ॑নে সাদযাম্য॒পা-ন্ত্বা॑ স॒ধস্থে॑ সাদযাম্য॒পা-ন্ত্বা॒ পুরী॑ষে সাদযাম্য॒পা-ন্ত্বা॒ যোনৌ॑ সাদযাম্য॒পা-ন্ত্বা॒ পাথ॑সি সাদযামি গায॒ত্রী ছন্দ॑-স্ত্রি॒ষ্টু-প্ছন্দো॒ জগ॑তী॒ ছন্দো॑-ঽনু॒ষ্টু-প্ছন্দঃ॑ প॒ঙ্ক্তিশ্ছন্দঃ॑ ॥ 1 ॥
(যোনৌ॒ - পঞ্চ॑দশ চ) (অ. 1)
অ॒য-ম্পু॒রো ভুব॒স্তস্য॑ প্রা॒ণো ভৌ॑বায॒নো ব॑স॒ন্তঃ প্রা॑ণায॒নো গা॑য॒ত্রী বা॑স॒ন্তী গা॑যত্রি॒যৈ গা॑য॒ত্র-ঙ্গা॑য॒ত্রাদু॑পা॒গ্ং॒ শুরু॑পা॒গ্ং॒ শোস্ত্রি॒বৃ-ত্ত্রি॒বৃতো॑ রথন্ত॒রগ্ং র॑থন্ত॒রা-দ্বসি॑ষ্ঠ॒ ঋষিঃ॑ প্র॒জাপ॑তি গৃহীতযা॒ ত্বযা᳚ প্রা॒ণ-ঙ্গৃ॑হ্ণামি প্র॒জাভ্যো॒-ঽয-ন্দ॑ক্ষি॒ণা বি॒শ্বক॑র্মা॒ তস্য॒ মনো॑ বৈশ্বকর্ম॒ণ-ঙ্গ্রী॒ষ্মো মা॑ন॒সস্ত্রি॒ষ্টুগ্গ্রৈ॒ষ্মী ত্রি॒ষ্টুভ॑ ঐ॒ডমৈ॒ডা-দ॑ন্তর্যা॒মো᳚ ঽন্তর্যা॒মা-ত্প॑ঞ্চদ॒শঃ প॑ঞ্চদ॒শা-দ্বৃ॒হ-দ্বৃ॑হ॒তো ভ॒রদ্বা॑জ॒ ঋষিঃ॑ প্র॒জাপ॑তি গৃহীতযা॒ ত্বযা॒ মনো॑ [ত্বযা॒ মনঃ॑, গৃ॒হ্ণা॒মি॒ প্র॒জাভ্যো॒-ঽয-] 2
গৃহ্ণামি প্র॒জাভ্যো॒-ঽয-ম্প॒শ্চা-দ্বি॒শ্বব্য॑চা॒স্তস্য॒ চক্ষু॑র্বৈশ্বব্যচ॒সং-বঁ॒র্॒ষাণি॑ চাক্ষু॒ষাণি॒ জগ॑তী বা॒র্॒ষী জগ॑ত্যা॒ ঋক্ষ॑ম॒মৃক্ষ॑মাচ্ছু॒ক্র-শ্শু॒ক্রা-থ্স॑প্তদ॒শ-স্স॑প্তদ॒শা-দ্বৈ॑রূ॒পং-বৈঁ॑রূ॒পা-দ্বি॒শ্বামি॑ত্র॒ ঋষিঃ॑ প্র॒জাপ॑তি গৃহীতযা॒ ত্বযা॒ চক্ষু॑র্গৃহ্ণামি প্র॒জাভ্য॑ ই॒দমু॑ত্ত॒রা-থ্সুব॒স্তস্য॒ শ্রোত্রগ্ং॑ সৌ॒বগ্ং শ॒রচ্ছ্রৌ॒ত্র্য॑নু॒ষ্টুপ্-ছা॑র॒দ্য॑নু॒ষ্টুভঃ॑ স্বা॒রগ্গ্​ স্বা॒রান্ম॒ন্থী ম॒ন্থিন॑ একবি॒গ্ং॒শ এ॑কবি॒গ্ং॒শা-দ্বৈ॑রা॒জং-বৈঁ॑রা॒জাজ্জ॒মদ॑গ্নি॒র্॒ ঋষিঃ॑ প্র॒জাপ॑তি গৃহীতযা॒ [গৃহীতযা, ত্বযা॒] 3
ত্বযা॒ শ্রোত্র॑-ঙ্গৃহ্ণামি প্র॒জাভ্য॑ ই॒যমু॒পরি॑ ম॒তিস্তস্যৈ॒ বাম্মা॒তী হে॑ম॒ন্তো বা᳚চ্যায॒নঃ প॒ঙ্ক্তির্​হৈ॑ম॒ন্তী প॒ক্ত্যৈ-ন্নি॒ধন॑বন্নি॒ধন॑বত আগ্রয॒ণ আ᳚গ্রয॒ণা-ত্ত্রি॑ণবত্রযস্ত্রি॒গ্ং॒শৌ ত্রি॑ণবত্রযস্ত্রি॒গ্ং॒শাভ্যাগ্ং॑ শাক্বররৈব॒তে শা᳚ক্বররৈব॒তাভ্যাং᳚-বিঁ॒শ্বক॒র্মর্​ষিঃ॑ প্র॒জাপ॑তি গৃহীতযা॒ ত্বযা॒ বাচ॑-ঙ্গৃহ্ণামি প্র॒জাভ্যঃ॑ ॥ 4 ॥
(ত্বযা॒ মনো॑-জ॒মদ॑গ্নি॒র্॒ঋষিঃ॑ প্র॒জাপ॑তিগৃহীতযা-ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 2)
প্রাচী॑ দি॒শাং-বঁ॑স॒ন্ত ঋ॑তূ॒নাম॒গ্নির্দে॒বতা॒ ব্রহ্ম॒ দ্রবি॑ণ-ন্ত্রি॒বৃ-থ্স্তোম॒-স্স উ॑ পঞ্চদ॒শব॑র্তনি॒-স্ত্র্যবি॒র্বযঃ॑ কৃ॒তমযা॑না-ম্পুরোবা॒তো বাত॒-স্সান॑গ॒ ঋষি॑র্দক্ষি॒ণা দি॒শা-ঙ্গ্রী॒ষ্ম ঋ॑তূ॒নামিন্দ্রো॑ দে॒বতা᳚ ক্ষ॒ত্র-ন্দ্রবি॑ণ-ম্পঞ্চদ॒শ-স্স্তোম॒-স্স উ॑ সপ্তদ॒শ ব॑র্তনি-র্দি॑ত্য॒বাড্-বয॒স্ত্রেতা-ঽযা॑না-ন্দক্ষিণাদ্বা॒তো বাতঃ॑ সনা॒তন॒ ঋষিঃ॑ প্র॒তীচী॑ দি॒শাং-বঁ॒র্॒ষা ঋ॑তূ॒নাং-বিঁশ্বে॑ দে॒বা দে॒বতা॒ বি- [দে॒বতা॒ বিট্, দ্রবি॑ণগ্ং] 5
-ড্দ্রবি॑ণগ্ং সপ্তদ॒শ স্তোম॒-স্স উ॑ বেকবি॒গ্ং॒ শব॑র্তনি-স্ত্রিব॒থ্সো বযো᳚ দ্বাপ॒রো-ঽযা॑না-ম্পশ্চাদ্বা॒তো বাতো॑-ঽহ॒ভূন॒ ঋষি॒রুদী॑চী দি॒শাগ্ং শ॒রদ্-ঋ॑তূ॒না-ম্মি॒ত্রাবরু॑ণৌ দে॒বতা॑ পু॒ষ্ট-ন্দ্রবি॑ণমেকবি॒গ্ং॒শ-স্স্তোম॒-স্স উ॑ ত্রিণ॒বব॑র্তনি-স্তুর্য॒বা-ড্বয॑ আস্ক॒ন্দো ঽযা॑নামুত্তরা-দ্বা॒তো বাতঃ॑ প্র॒ত্ন ঋষি॑রূ॒র্ধ্বা দি॒শাগ্ং হে॑মন্তশিশি॒রাবৃ॑তূ॒না-ম্বৃহ॒স্পতি॑র্দে॒বতা॒ বর্চো॒ দ্রবি॑ণ-ন্ত্রিণ॒ব স্তোম॒-স্স উ॑ ত্রযস্ত্রি॒গ্ং॒শব॑র্তনিঃ পষ্ঠ॒বাদ্বযো॑ ঽভি॒ভূরযা॑নাং-বিঁষ্বগ্বা॒তো বাতঃ॑ সুপ॒র্ণ ঋষিঃ॑ পি॒তরঃ॑ পিতাম॒হাঃ পরে-ঽব॑রে॒ তে নঃ॑ পান্তু॒ তে নো॑-ঽবন্ত্ব॒স্মি-ন্ব্রহ্ম॑ন্ন॒স্মিন্ ক্ষ॒ত্রে᳚-ঽস্যা-মা॒শিষ্য॒স্যা-ম্পু॑রো॒ধাযা॑ম॒স্মিন্ কর্ম॑ন্ন॒স্যা-ন্দে॒বহূ᳚ত্যাম্ ॥ 6 ॥
(বিট্ - প॑ষ্ঠ॒বা-দ্বযো॒ - ঽষ্টাবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 3)
ধ্রু॒বক্ষি॑তি -র্ধ্রু॒বযো॑নি-র্ধ্রু॒বা-ঽসি॑ ধ্রু॒বাং-যোঁনি॒মা সী॑দ সা॒দ্ধ্যা । উখ্য॑স্য কে॒তু-ম্প্র॑থ॒ম-ম্পু॒রস্তা॑দ॒শ্বিনা᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যূ সা॑দযতামি॒হ ত্বা᳚ ॥ স্বে দক্ষে॒ দক্ষ॑পিতে॒হ সী॑দ দেব॒ত্রা পৃ॑থি॒বী বৃ॑হ॒তী ররা॑ণা । স্বা॒স॒স্থা ত॒নুবা॒ সং-বিঁ॑শস্ব পি॒তেবৈ॑ধি সূ॒নব॒ আ সু॒শেবা॒-ঽশ্বিনা᳚দ্ধ্ব॒র্যূ সা॑দযতামি॒হ ত্বা᳚ ॥ কু॒লা॒যিনী॒ বসু॑মতী বযো॒ধা র॒যি-ন্নো॑ বর্ধ বহু॒লগ্ং সু॒বীর᳚ম্ । 7
অপাম॑তি-ন্দুর্ম॒তি-ম্বাধ॑মানা রা॒যস্পোষে॑ য॒জ্ঞপ॑তিমা॒ভজ॑ন্তী॒ সুব॑র্ধেহি॒ যজ॑মানায॒ পোষ॑ম॒শ্বিনা᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যূ সা॑দযতামি॒হ ত্বা᳚ ॥ অ॒গ্নেঃ পুরী॑ষমসি দেব॒যানী॒ তা-ন্ত্বা॒ বিশ্বে॑ অ॒ভি গৃ॑ণন্তু দে॒বাঃ । স্তোম॑পৃষ্ঠা ঘৃ॒তব॑তী॒হ সী॑দ প্র॒জাব॑দ॒স্মে দ্রবি॒ণা ঽঽয॑জস্বা॒শ্বিনা᳚ ঽদ্ধ্ব॒র্যূ সা॑দযতামি॒হ ত্বা᳚ ॥ দি॒বো মূ॒র্ধা-ঽসি॑ পৃথি॒ব্যা নাভি॑র্বি॒ষ্টম্ভ॑নী দি॒শামধি॑পত্নী॒ ভুব॑নানাম্ । 8
ঊ॒র্মির্দ্র॒ফ্সো অ॒পাম॑সি বি॒শ্বক॑র্মা ত॒ ঋষি॑র॒শ্বিনা᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যূ সা॑দযতামি॒হ ত্বা᳚ ॥ স॒জূর্-ঋ॒তুভিঃ॑ স॒জূর্বি॒ধাভিঃ॑ স॒জূর্বসু॑ভি-স্স॒জূ রু॒দ্রৈ-স্স॒জূরা॑দি॒ত্যৈ-স্স॒জূর্বিশ্বৈ᳚র্দে॒বৈ-স্স॒জূর্দে॒বৈ-স্স॒জূর্দে॒বৈর্ব॑যো-না॒ধৈর॒গ্নযে᳚ ত্বা বৈশ্বান॒রাযা॒শ্বিনা᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যূ সা॑দযতামি॒হ ত্বা᳚ ॥ প্রা॒ণ-ম্মে॑ পাহ্যপা॒ন-ম্মে॑ পাহি ব্যা॒ন-ম্মে॑ পাহি॒ চক্ষু॑র্ম উ॒র্ব্যা বি ভা॑হি॒ শ্রোত্র॑-ম্মে শ্লোকযা॒প-স্পি॒ন্বৌষ॑ধীর্জিন্ব দ্বি॒পা-ত্পা॑হি॒ চতু॑ষ্পাদব দি॒বো বৃষ্টি॒মের॑য ॥ 9 ॥
(সু॒বীরং॒ - ভুব॑নানা - মু॒র্ব্যা - স॒প্তদ॑শ চ) (অ. 4)
ত্র্যবি॒র্বয॑স্ত্রি॒ষ্টু-প্ছন্দো॑ দিত্য॒বা-ড্বযো॑ বি॒রাট্ ছন্দঃ॒ পঞ্চা॑বি॒র্বযো॑ গায॒ত্রী ছন্দ॑স্ত্রিব॒থ্সো বয॑ উ॒ষ্ণিহা॒ ছন্দ॑ স্তুর্য॒বা-ড্বযো॑-ঽনু॒ষ্টু-প্ছন্দঃ॑ পষ্ঠ॒বা-দ্বযো॑ বৃহ॒তী ছন্দ॑ উ॒ক্ষা বযঃ॑ স॒তোবৃ॑হতী॒ ছন্দ॑ ঋষ॒ভো বযঃ॑ ক॒কুচ্ছন্দো॑ ধে॒নুর্বযো॒ জগ॑তী॒ ছন্দো॑-ঽন॒ড্বান্. বযঃ॑ প॒ঙ্ক্তি শ্ছন্দো॑ ব॒স্তো বযো॑ বিব॒ল-ঞ্ছন্দো॑ বৃ॒ষ্ণির্বযো॑ বিশা॒ল-ঞ্ছন্দঃ॒ পুরু॑ষো॒ বয॑ স্ত॒ন্দ্র-ঞ্ছন্দো᳚ ব্যা॒ঘ্রো বযো-ঽনা॑ধৃষ্ট॒-ঞ্ছন্দঃ॑ সি॒গ্ং॒হো বয॑ শ্ছ॒দি শ্ছন্দো॑ বিষ্ট॒ভোং-বঁযো-ঽধি॑পতি॒ শ্ছন্দঃ॑ ক্ষ॒ত্রং-বঁযো॒ ময॑ন্দ॒-ঞ্ছন্দো॑ বি॒শ্বক॑র্মা॒ বযঃ॑ পরমে॒ষ্ঠী ছন্দো॑ মূ॒র্ধা বযঃ॑ প্র॒জাপ॑তি॒ শ্ছন্দঃ॑ ॥ 10 ॥
(পুরু॑ষো॒ বযঃ॒ - ষ-ড্বিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 5)
ইন্দ্রা᳚গ্নী॒ অব্য॑থমানা॒মিষ্ট॑কা-ন্দৃগ্ংহতং-যুঁ॒বম্ । পৃ॒ষ্ঠেন॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী অ॒ন্তরি॑ক্ষ-ঞ্চ॒ বি বা॑ধতাম্ ॥ বি॒শ্বক॑র্মা ত্বা সাদযত্ব॒ন্তরি॑ক্ষস্য পৃ॒ষ্ঠে ব্যচ॑স্বতী॒-ম্প্রথ॑স্বতী॒-ম্ভাস্ব॑তীগ্ং সূরি॒মতী॒মা যা দ্যা-ম্ভাস্যা পৃ॑থি॒বীমোর্ব॑ন্তরি॑ক্ষ-ম॒ন্তরি॑ক্ষং-যঁচ্ছা॒ন্তরি॑ক্ষ-ন্দৃগ্ংহা॒ন্তরি॑ক্ষ॒-ম্মা হিগ্ং॑সী॒ র্বিশ্ব॑স্মৈ প্রা॒ণাযা॑পা॒নায॑ ব্যা॒নাযো॑দা॒নায॑ প্রতি॒ষ্ঠাযৈ॑ চ॒রিত্রা॑য বা॒যুস্ত্বা॒-ঽভি পা॑তু ম॒হ্যা স্ব॒স্ত্যা ছ॒র্দিষা॒ [ছ॒র্দিষা᳚, শন্ত॑মেন॒ তযা॑] 11
শন্ত॑মেন॒ তযা॑ দে॒ব॑তযা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা সী॑দ ॥ রাজ্ঞ্য॑সি॒ প্রাচী॒ দিগ্-বি॒রাড॑সি দক্ষি॒ণা দি-খ্স॒ম্রাড॑সি প্র॒তীচী॒ দিখ্-স্ব॒রাড॒স্যুদী॑চী॒ দিগধি॑পত্ন্যসি বৃহ॒তী দিগাযু॑র্মে পাহি প্রা॒ণ-ম্মে॑ পাহ্যপা॒ন-ম্মে॑ পাহি ব্যা॒ন-ম্মে॑ পাহি॒ চক্ষু॑র্মে পাহি॒ শ্রোত্র॑-ম্মে পাহি॒ মনো॑ মে জিন্ব॒ বাচ॑-ম্মে পিন্বা॒ ঽঽত্মান॑-ম্মে পাহি॒ জ্যোতি॑র্মে যচ্ছ ॥ 12 ॥
(ছ॒র্দিষা॑ - পিন্ব॒ - ষট্চ॑) (অ. 6)
মা ছন্দঃ॑ প্র॒মা ছন্দঃ॑ প্রতি॒মা ছন্দো᳚-ঽস্রী॒বি শ্ছন্দঃ॑ প॒ঙ্ক্তি শ্ছন্দ॑ উ॒ষ্ণিহা॒ ছন্দো॑ বৃহ॒তী ছন্দো॑-ঽনু॒ষ্টু-প্ছন্দো॑ বি॒রাট্ ছন্দো॑ গায॒ত্রী ছন্দ॑-স্ত্রি॒ষ্টু-প্ছন্দো॒ জগ॑তী॒ ছন্দঃ॑ পৃথি॒বী ছন্দো॒ ঽন্তরি॑ক্ষ॒-ঞ্ছন্দো॒ দ্যৌ শ্ছন্দ॒-স্সমা॒ শ্ছন্দো॒ নক্ষ॑ত্রাণি॒ ছন্দো॒ মন॒ শ্ছন্দো॒ বাক্ ছন্দঃ॑ কৃ॒ষি শ্ছন্দো॒ হির॑ণ্য॒-ঞ্ছন্দো॒ গৌ শ্ছন্দো॒ ঽজা ছন্দো ঽশ্ব॒ শ্ছন্দঃ॑ ॥ অ॒গ্নির্দে॒বতা॒ [অ॒গ্নির্দে॒বতা᳚, বাতো॑ দে॒বতা॒] 13
বাতো॑ দে॒বতা॒ সূর্যো॑ দে॒বতা॑ চ॒ন্দ্রমা॑ দে॒বতা॒ বস॑বো দে॒বতা॑ রু॒দ্রা দে॒বতা॑ ঽঽদি॒ত্যা দে॒বতা॒ বিশ্বে॑ দে॒বা দে॒বতা॑ ম॒রুতো॑ দে॒বতা॒ বৃহ॒স্পতি॑ র্দে॒বতেন্দ্রো॑ দে॒বতা॒ বরু॑ণো দে॒বতা॑ মূ॒র্ধা-ঽসি॒ রা-ড্ধ্রু॒বা-ঽসি॑ ধ॒রুণা॑ য॒ন্ত্র্য॑সি॒ যমি॑ত্রী॒ষে ত্বো॒র্জে ত্বা॑ কৃ॒ষ্যৈ ত্বা॒ ক্ষেমা॑য ত্বা॒ যন্ত্রী॒ রা-ড্ধ্রু॒বা-ঽসি॒ ধর॑ণী ধ॒র্ত্র্য॑সি॒ ধরি॒ত্র্যাযু॑ষে ত্বা॒ বর্চ॑সে॒ ত্বৌজ॑সে ত্বা॒ বলা॑য ত্বা ॥ 14 ॥
(দে॒বতা - ঽঽযু॑ষে ত্বা॒ - ষট্ চ॑ ) (অ. 7)
আ॒শুস্ত্রি॒বৃ-দ্ভা॒ন্তঃ প॑ঞ্চদ॒শো ব্যো॑ম সপ্তদ॒শঃ প্রতূ᳚র্তিরষ্টাদ॒শ স্তপো॑ নবদ॒শো॑ ঽভিব॒র্ত-স্স॑বি॒গ্ং॒শো ধ॒রুণ॑ একবি॒গ্ং॒শো বর্চো᳚ দ্বাবি॒গ্ং॒শ-স্স॒ম্ভর॑ণস্ত্রযোবি॒গ্ং॒শো যোনি॑শ্চতুর্বি॒গ্ং॒শো গর্ভাঃ᳚ পঞ্চবি॒গ্ং॒শ ওজ॑স্ত্রিণ॒বঃ ক্রতু॑রেকত্রি॒গ্ং॒শঃ প্র॑তি॒ষ্ঠা ত্র॑যস্ত্রি॒গ্ং॒শো ব্র॒দ্ধ্নস্য॑ বি॒ষ্টপ॑-ঞ্চতুস্ত্রি॒গ্ং॒শো নাকঃ॑ ষট্ত্রি॒গ্ং॒শো বি॑ব॒র্তো᳚-ঽষ্টাচত্বারি॒গ্ং॒শো ধ॒র্ত্রশ্চ॑তুষ্টো॒মঃ ॥ 15 ॥
(আ॒শুঃ - স॒প্তত্রিগ্ং॑শত্) (অ. 8)
অ॒গ্নের্ভা॒গো॑-ঽসি দী॒ক্ষাযা॒ আধি॑পত্য॒-ম্ব্রহ্ম॑ স্পৃ॒ত-ন্ত্রি॒বৃ-থ্স্তোম॒ ইন্দ্র॑স্য ভা॒গো॑-ঽসি॒ বিষ্ণো॒রাধি॑পত্য-ঙ্ক্ষ॒ত্রগ্গ্​ স্পৃ॒ত-ম্প॑ঞ্চদ॒শ-স্স্তোমো॑ নৃ॒চক্ষ॑সা-ম্ভা॒গো॑-ঽসি ধা॒তুরাধি॑পত্য-ঞ্জ॒নিত্রগ্গ্॑ স্পৃ॒তগ্ং স॑প্তদ॒শ-স্স্তোমো॑ মি॒ত্রস্য॑ ভা॒গো॑-ঽসি॒ বরু॑ণ॒স্যা-ঽঽধি॑পত্য-ন্দি॒বো বৃ॒ষ্টির্বাতা᳚-স্স্পৃ॒তা এ॑কবি॒গ্ং॒শ-স্স্তোমো-ঽদি॑ত্যৈ ভা॒গো॑-ঽসি পূ॒ষ্ণ আধি॑পত্য॒মোজঃ॑ স্পৃ॒ত-ন্ত্রি॑ণ॒ব-স্স্তোমো॒ বসূ॑না-ম্ভা॒গো॑-ঽসি [ ] 16
রু॒দ্রাণা॒মাধি॑পত্য॒-ঞ্চতু॑ষ্পা-থ্স্পৃ॒ত-ঞ্চ॑তুর্বি॒গ্ং॒শ-স্স্তোম॑ আদি॒ত্যানা᳚-ম্ভা॒গো॑-ঽসি ম॒রুতা॒মাধি॑পত্য॒-ঙ্গর্ভা᳚-স্স্পৃ॒তাঃ প॑ঞ্চবি॒গ্ং॒শ-স্স্তোমো॑ দে॒বস্য॑ সবি॒তুর্ভা॒গো॑-ঽসি॒ বৃহ॒স্পতে॒রাধি॑পত্যগ্ং স॒মীচী॒র্দিশঃ॑ স্পৃ॒তাশ্চ॑তুষ্টো॒ম-স্স্তোমো॒ যাবা॑না-ম্ভা॒গো᳚-ঽস্যযা॑বানা॒মাধি॑পত্য-ম্প্র॒জা-স্স্পৃ॒তা-শ্চ॑তু-শ্চত্বারি॒গ্ং॒শ-স্স্তোম॑ ঋভূ॒ণা-ম্ভা॒গো॑-ঽসি॒ বিশ্বে॑ষা-ন্দে॒বানা॒মাধি॑পত্য-ম্ভূ॒ত-ন্নিশা᳚ন্তগ্গ্​ স্পৃ॒ত-ন্ত্র॑যস্ত্রি॒গ্ং॒শ-স্স্তোমঃ॑ ॥ 17 ॥
(বসূ॑না-ম্ভা॒গো॑-ঽসি॒ - ষট্চ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 9)
এক॑যা-ঽস্তুবত প্র॒জা অ॑ধীযন্ত প্র॒জাপ॑তি॒রধি॑পতিরাসী-ত্তি॒সৃভি॑রস্তুবত॒ ব্রহ্মা॑সৃজ্যত॒ ব্রহ্ম॑ণ॒স্পতি॒-রধি॑পতিরাসী-ত্প॒ঞ্চভি॑রস্তুবত ভূ॒তান্য॑সৃজ্যন্ত ভূ॒তানা॒-ম্পতি॒রধি॑পতিরাসী-থ্স॒প্তভি॑রস্তুবত সপ্ত॒র্॒ষযো॑-ঽসৃজ্যন্ত ধা॒তা-ধি॑পতিরাসী-ন্ন॒বভি॑রস্তুবত পি॒তরো॑-ঽসৃজ্য॒ন্তা-ঽদি॑তি॒রধি॑পত্ন্যাসী-দেকাদ॒শভি॑-রস্তুবত॒র্তবো॑-ঽ সৃজ্যন্তা- ঽঽর্ত॒বো-ঽধি॑পতি-রাসী-ত্ত্রযোদ॒শভি॑-রস্তুবত॒ মাসা॑ অসৃজ্যন্ত সং​বঁথ্স॒রো-ঽধি॑পতি- [-ঽধি॑পতিঃ, আ॒সী॒-ত্প॒ঞ্চ॒দ॒শভি॑রস্তুবত] 18
-রাসী-ত্পঞ্চদ॒শভি॑রস্তুবত ক্ষ॒ত্রম॑সৃজ্য॒তেন্দ্রো ঽধি॑পতিরাসী-থ্সপ্তদ॒শভি॑রস্তুবত প॒শবো॑-ঽসৃজ্যন্ত॒ বৃহ॒স্পতি॒রধি॑পতি-রাসীন্নবদ॒শভি॑-রস্তুবত শূদ্রা॒র্যাব॑সৃজ্যেতামহোরা॒ত্রে অধি॑পত্নী আস্তা॒মেক॑বিগ্ং শত্যা-ঽস্তুব॒তৈক॑শফাঃ প॒শবো॑-ঽসৃজ্যন্ত॒ বরু॒ণো ঽধি॑পতিরাসী॒-ত্ত্রযো॑বিগ্ংশত্যা-ঽস্তুবত ক্ষু॒দ্রাঃ প॒শবো॑-ঽসৃজ্যন্ত পূ॒ষা ঽধি॑পতিরাসী॒-ত্পঞ্চ॑বিগ্ংশত্যা ঽস্তুবতা-ঽঽর॒ণ্যাঃ প॒শবো॑-ঽসৃজ্যন্ত বা॒যুরধি॑পতিরাসী-থ্স॒প্তবিগ্ং॑শত্যা-ঽস্তুবত॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী ব্যৈ॑- [দ্যাবা॑পৃথি॒বী বি, ঈ॒তাং॒-বঁস॑বো রু॒দ্রা] 19
-তাং॒-বঁস॑বো রু॒দ্রা আ॑দি॒ত্যা অনু॒ ব্যা॑য॒-ন্তেষা॒মাধি॑পত্যমাসী॒-ন্নব॑বিগ্ং শত্যা-ঽস্তুবত॒ বন॒স্পত॑যো-ঽসৃজ্যন্ত॒ সোমো ঽধি॑পতিরাসী॒-দেক॑ত্রিগ্ংশতা ঽস্তুবত প্র॒জা অ॑সৃজ্যন্ত॒ যাবা॑না॒-ঞ্চাযা॑বানা॒-ঞ্চা-ঽঽধি॑পত্যমাসী॒-ত্ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশতা ঽস্তুবত ভূ॒তান্য॑শাম্য-ন্প্র॒জাপ॑তিঃ পরমে॒ষ্ঠ্যধি॑পতিরাসীত্ ॥ 20 ॥
(সং॒​বঁ॒থ্স॒রো-ঽধি॑পতি॒- র্বি - পঞ্চ॑ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 10)
ই॒যমে॒ব সা যা প্র॑থ॒মা ব্যৌচ্ছ॑দ॒ন্তর॒স্যা-ঞ্চ॑রতি॒ প্রবি॑ষ্টা । ব॒ধূর্জ॑জান নব॒গজ্জনি॑ত্রী॒ ত্রয॑ এনা-ম্মহি॒মানঃ॑ সচন্তে ॥ ছন্দ॑স্বতী উ॒ষসা॒ পেপি॑শানে সমা॒নং-যোঁনি॒মনু॑ স॒ঞ্চর॑ন্তী । সূর্য॑পত্নী॒ বি চ॑রতঃ প্রজান॒তী কে॒তু-ঙ্কৃ॑ণ্বা॒নে অ॒জর॒ ভূরি॑রেতসা ॥ ঋ॒তস্য॒ পন্থা॒মনু॑ তি॒স্র আ-ঽগু॒স্ত্রযো॑ ঘ॒র্মাসো॒ অনু॒ জ্যোতি॒ষা-ঽঽগুঃ॑ । প্র॒জামেকা॒ রক্ষ॒ত্যূর্জ॒মেকা᳚ [ ] 21
ব্র॒তমেকা॑ রক্ষতি দেবযূ॒নাম্ ॥ চ॒তু॒ষ্টো॒মো অ॑ভব॒দ্যা তু॒রীযা॑ য॒জ্ঞস্য॑ প॒ক্ষাবৃ॑ষযো॒ ভব॑ন্তী । গা॒য॒ত্রী-ন্ত্রি॒ষ্টুভ॒-ঞ্জ॑গতীমনু॒ষ্টুভ॑-ম্বৃ॒হদ॒র্কং-যুঁ॑ঞ্জা॒না-স্সুব॒রা-ঽভ॑রন্নি॒দম্ ॥ প॒ঞ্চভি॑র্ধা॒তা বি দ॑ধাবি॒দং-যঁ-ত্তাসা॒গ্॒ স্বসৄ॑রজনয॒-ত্পঞ্চ॑পঞ্চ । তাসা॑মু যন্তি প্রয॒বেণ॒ পঞ্চ॒ নানা॑ রূ॒পাণি॒ ক্রত॑বো॒ বসা॑নাঃ ॥ ত্রি॒গ্ং॒শ-থ্স্বসা॑র॒ উপ॑যন্তি নিষ্কৃ॒তগ্ং স॑মা॒ন-ঙ্কে॒তু-ম্প্র॑তিমু॒ঞ্চমা॑নাঃ । 22
ঋ॒তূগ্​স্ত॑ন্বতে ক॒বযঃ॑ প্রজান॒তীর্মদ্ধ্যে॑ছন্দসঃ॒ পরি॑ যন্তি॒ ভাস্ব॑তীঃ ॥ জ্যোতি॑ষ্মতী॒ প্রতি॑ মুঞ্চতে॒ নভো॒ রাত্রী॑ দে॒বী সূর্য॑স্য ব্র॒তানি॑ । বি প॑শ্যন্তি প॒শবো॒ জায॑মানা॒ নানা॑রূপা মা॒তুর॒স্যা উ॒পস্থে᳚ ॥ এ॒কা॒ষ্ট॒কা তপ॑সা॒ তপ্য॑মানা জ॒জান॒ গর্ভ॑-ম্মহি॒মান॒মিন্দ্র᳚ম্ । তেন॒ দস্যূ॒ন্ ব্য॑সহন্ত দে॒বা হ॒ন্তা-ঽসু॑রাণা-মভব॒চ্ছচী॑ভিঃ ॥ অনা॑নুজামনু॒জা-ম্মাম॑কর্ত স॒ত্যং-বঁদ॒ন্ত্যন্বি॑চ্ছ এ॒তত্ । ভূ॒যাস॑- [ভূ॒যাস᳚ম্, অ॒স্য॒ সু॒ম॒তৌ যথা॑] 23
মস্য সুম॒তৌ যথা॑ যূ॒যম॒ন্যা বো॑ অ॒ন্যামতি॒ মা প্র যু॑ক্ত ॥ অভূ॒ন্মম॑ সুম॒তৌ বি॒শ্ববে॑দা॒ আষ্ট॑ প্রতি॒ষ্ঠামবি॑দ॒দ্ধি গা॒ধম্ । ভূ॒যাস॑মস্য সুম॒তৌ যথা॑ যূ॒যম॒ন্যা বো॑ অ॒ন্যামতি॒ মা প্রযু॑ক্ত ॥ পঞ্চ॒ ব্যু॑ষ্টী॒রনু॒ পঞ্চ॒ দোহা॒ গা-ম্পঞ্চ॑নাম্নীমৃ॒তবো-ঽনু॒ পঞ্চ॑ । পঞ্চ॒ দিশঃ॑ পঞ্চদ॒শেন॑ কৢ॒প্তা-স্স॑মা॒নমূ᳚র্ধ্নীর॒ভি লো॒কমেক᳚ম্ ॥ 24 ॥
ঋ॒তস্য॒ গর্ভঃ॑ প্রথ॒মা ব্যূ॒ষুষ্য॒পামেকা॑ মহি॒মান॑-ম্বিভর্তি । সূর্য॒স্যৈকা॒ চর॑তি নিষ্কৃ॒তেষু॑ ঘ॒র্মস্যৈকা॑ সবি॒তৈকা॒-ন্নি য॑চ্ছতি ॥ যা প্র॑থ॒মা ব্যৌচ্ছ॒-থ্সা ধে॒নুর॑ভবদ্য॒মে । সা নঃ॒ পয॑স্বতী ধু॒ক্ষ্বোত্ত॑রামুত্তরা॒গ্ং॒ সমা᳚ম্ ॥ শু॒ক্রর্​ষ॑ভা॒ নভ॑সা॒ জ্যোতি॒ষা ঽঽগা᳚-দ্বি॒শ্বরূ॑পা শব॒লীর॒গ্নিকে॑তুঃ । স॒মা॒নমর্থগ্গ্॑ স্বপ॒স্যমা॑না॒ বিভ্র॑তী জ॒রাম॑জর উষ॒ আ-ঽগাঃ᳚ ॥ ঋ॒তূ॒না-ম্পত্নী᳚ প্রথ॒মেযমা-ঽগা॒দহ্না᳚-ন্নে॒ত্রী জ॑নি॒ত্রী প্র॒জানা᳚ম্ । একা॑ স॒তী ব॑হু॒ধোষো॒ ব্যু॑চ্ছ॒স্যজী᳚র্ণা॒ ত্ব-ঞ্জ॑রযসি॒ সর্ব॑ম॒ন্যত্ ॥ 25 ॥
(ঊর্জ॒মেকা᳚ - প্রতিমু॒ঞ্চমা॑না - ভূ॒যাস॒ - মেকং॒ - পত্ন্যে কা॒ন্ন বিগ্ং॑শ॒তিশ্চ॑) (অ. 11)
অগ্নে॑ জা॒তা-ন্প্রণু॑দা ন-স্স॒পত্না॒-ন্প্রত্যজা॑তাঞ্জাতবেদো নুদস্ব । অ॒স্মে দী॑দিহি সু॒মনা॒ অহে॑ড॒-ন্তব॑ স্যা॒গ্ং॒ শর্ম॑-ন্ত্রি॒বরূ॑থ উ॒দ্ভিত্ ॥ সহ॑সা জা॒তা-ন্প্রণু॑দান-স্স॒পত্না॒-ন্প্রত্যজা॑তাঞ্জাতবেদো নুদস্ব । অধি॑ নো ব্রূহি সুমন॒স্যমা॑নো ব॒যগ্গ্​ স্যা॑ম॒ প্রণু॑দা ন-স্স॒পত্নান্॑ ॥ চ॒তু॒শ্চ॒ত্বা॒রি॒গ্ং॒শ-স্স্তোমো॒ বর্চো॒ দ্রবি॑ণগ্ং ষোড॒শ-স্স্তোম॒ ওজো॒ দ্রবি॑ণ-ম্পৃথি॒ব্যাঃ পুরী॑ষম॒- [পুরী॑ষমসি, অফ্সো॒ নাম॑ ।] 26
-স্যফ্সো॒ নাম॑ । এব॒ শ্ছন্দো॒ বরি॑ব॒ শ্ছন্দঃ॑ শ॒ভূং শ্ছন্দঃ॑ পরি॒ভূ শ্ছন্দ॑ আ॒চ্ছচ্ছন্দো॒ মন॒ শ্ছন্দো॒ ব্যচ॒ শ্ছন্দ॒-স্সিন্ধু॒ শ্ছন্দঃ॑ সমু॒দ্র-ঞ্ছন্দঃ॑ সলি॒ল-ঞ্ছন্দঃ॑ সং॒​যঁচ্ছন্দো॑ বি॒যচ্ছন্দো॑ বৃ॒হচ্ছন্দো॑ রথন্ত॒র-ঞ্ছন্দো॑ নিকা॒য শ্ছন্দো॑ বিব॒ধ শ্ছন্দো॒ গির॒ শ্ছন্দো॒ ভ্রজ॒ শ্ছন্দঃ॑ স॒ষ্টু-প্ছন্দো॑ ঽনু॒ষ্টু-প্ছন্দঃ॑ ক॒কুচ্ছন্দ॑ স্ত্রিক॒কুচ্ছন্দঃ॑ কা॒ব্য-ঞ্ছন্দো᳚ -ঽঙ্কু॒প-ঞ্ছন্দঃ॑ [-ঽঙ্কু॒প-ঞ্ছন্দঃ॑, প॒দপ॑ঙ্ক্তি॒ শ্ছন্দো॒] 27
প॒দপ॑ঙ্ক্তি॒ শ্ছন্দো॒ ঽক্ষর॑পঙ্ক্তি॒ শ্ছন্দো॑ বিষ্টা॒রপ॑ঙ্ক্তি॒ শ্ছন্দঃ॑ ক্ষু॒রো ভৃজ্বা॒ঞ্ছন্দঃ॑ প্র॒চ্ছচ্ছন্দঃ॑ প॒ক্ষ শ্ছন্দ॒ এব॒ শ্ছন্দো॒ বরি॑ব॒ শ্ছন্দো॒ বয॒ শ্ছন্দো॑ বয॒স্কৃচ্ছন্দো॑ বিশা॒ল-ঞ্ছন্দো॒ বিষ্প॑র্ধা॒ শ্ছন্দ॑ শ্ছ॒দি শ্ছন্দো॑ দূরোহ॒ণ-ঞ্ছন্দ॑স্ত॒ন্দ্র-ঞ্ছন্দো᳚ ঽঙ্কা॒ঙ্ক-ঞ্ছন্দঃ॑ ॥ 28 ॥
(অ॒স্য॒ - ঙ্কু॒পঞ্ছন্দ॒ - স্ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 12)
অ॒গ্নির্বৃ॒ত্রাণি॑ জঙ্ঘন-দ্দ্রবিণ॒স্যুর্বি॑প॒ন্যযা᳚ । সমি॑দ্ধ-শ্শু॒ক্র আহু॑তঃ ॥ ত্বগ্ং সো॑মাসি॒ সত্প॑তি॒স্ত্বগ্ং রাজো॒ত বৃ॑ত্র॒হা । ত্ব-ম্ভ॒দ্রো অ॑সি॒ ক্রতুঃ॑ ॥ ভ॒দ্রা তে॑ অগ্নে স্বনীক স॒দৃঙ্গ্ঘো॒রস্য॑ স॒তো বিষু॑ণস্য॒ চারুঃ॑ । ন য-ত্তে॑ শো॒চিস্তম॑সা॒ বর॑ন্ত॒ ন ধ্ব॒স্মান॑স্ত॒নুবি॒ রেপ॒ আ ধুঃ॑ ॥ ভ॒দ্র-ন্তে॑ অগ্নে সহসি॒ন্ননী॑কমুপা॒ক আ রো॑চতে॒ সূর্য॑স্য । 29
রুশ॑-দ্দৃ॒শে দ॑দৃশে নক্ত॒যা চি॒দরূ᳚ক্ষিত-ন্দৃ॒শ আ রূ॒পে অন্ন᳚ম্ ॥ সৈনা-ঽনী॑কেন সুবি॒দত্রো॑ অ॒স্মে যষ্টা॑ দে॒বাগ্ং আয॑জিষ্ঠ-স্স্ব॒স্তি । অদ॑ব্ধো গো॒পা উ॒ত নঃ॑ পর॒স্পা অগ্নে᳚ দ্যু॒মদু॒ত রে॒ব-দ্দি॑দীহি ॥ স্ব॒স্তি নো॑ দি॒বো অ॑গ্নে পৃথি॒ব্যা বি॒শ্বাযু॑র্ধেহি য॒জথা॑য দেব । য-থ্সী॒মহি॑ দিবিজাত॒ প্রশ॑স্ত॒-ন্তদ॒স্মাসু॒ দ্রবি॑ণ-ন্ধেহি চি॒ত্রম্ ॥ যথা॑ হোত॒র্মনু॑ষো [হোত॒র্মনু॑ষঃ, দে॒বতা॑তা] 30
দে॒বতা॑তা য॒জ্ঞেভিঃ॑ সূনো সহসো॒ যজা॑সি । এ॒বা নো॑ অ॒দ্য স॑ম॒না স॑মা॒নানু॒-শন্ন॑গ্ন উশ॒তো য॑ক্ষি দে॒বান্ ॥ অ॒গ্নিমী॑ডে পু॒রোহি॑তং-যঁ॒জ্ঞস্য॑ দে॒বমৃ॒ত্বিজ᳚ম্ । হোতা॑রগ্ং রত্ন॒ধাত॑মম্ ॥ বৃষা॑ সোম দ্যু॒মাগ্ং অ॑সি॒ বৃষা॑ দেব॒ বৃষ॑ব্রতঃ । বৃষা॒ ধর্মা॑ণি দধিষে ॥ সান্ত॑পনা ই॒দগ্ং হ॒বির্মরু॑ত॒স্তজ্জু॑জুষ্টন । যু॒ষ্মাকো॒তী রি॑শাদসঃ ॥ যো নো॒ মর্তো॑ বসবো দুর্​হৃণা॒যুস্তি॒র-স্স॒ত্যানি॑ মরুতো॒ [মরুতঃ, জিঘাগ্ং॑সাত্ ।] 31
জিঘাগ্ং॑সাত্ । দ্রু॒হঃ পাশ॒-ম্প্রতি॒ স মু॑চীষ্ট॒ তপি॑ষ্ঠেন॒ তপ॑সা হন্তনা॒ তম্ ॥ সং॒​বঁ॒থ্স॒রীণা॑ ম॒রুতঃ॑ স্ব॒র্কা উ॑রু॒ক্ষযা॒-স্সগ॑ণা॒ মানু॑ষেষু । তে᳚-ঽস্ম-ত্পাশা॒-ন্প্র মু॑ঞ্চ॒ন্ত্বগ্ংহ॑স-স্সান্তপ॒না ম॑দি॒রা মা॑দযি॒ষ্ণবঃ॑ ॥ পি॒প্রী॒হি দে॒বাগ্ং উ॑শ॒তো য॑বিষ্ঠ বি॒দ্বাগ্ং ঋ॒তূগ্ংর্-ঋ॑তুপতে যজে॒হ । যে দৈব্যা॑ ঋ॒ত্বিজ॒স্তেভি॑রগ্নে॒ ত্বগ্ং হোতৄ॑ণাম॒স্যায॑জিষ্ঠঃ ॥ অগ্নে॒ যদ॒দ্য বি॒শো অ॑দ্ধ্বরস্য হোতঃ॒ পাব॑ক [পাব॑ক, শো॒চে॒ বেষ্ট্বগ্ং হি] 32
শোচে॒ বেষ্ট্বগ্ং হি যজ্বা᳚ । ঋ॒তা য॑জাসি মহি॒না বি যদ্ভূর্​হ॒ব্যা ব॑হ যবিষ্ঠ॒ যা তে॑ অ॒দ্য ॥ অ॒গ্নিনা॑ র॒যি-ম॑শ্ঞব॒-ত্পোষ॑মে॒ব দি॒বেদি॑বে । য॒শসং॑-বীঁ॒রব॑ত্তমম্ ॥ গ॒য॒স্ফানো॑ অমীব॒হা ব॑সু॒বি-ত্পু॑ষ্টি॒বর্ধ॑নঃ । সু॒মি॒ত্র-স্সো॑ম নো ভব ॥ গৃহ॑মেধাস॒ আ গ॑ত॒ মরু॑তো॒ মা-ঽপ॑ ভূতন । প্র॒মু॒ঞ্চন্তো॑ নো॒ অগ্ংহ॑সঃ ॥ পূ॒র্বীভি॒র্॒হি দ॑দাশি॒ম শ॒রদ্ভি॑র্মরুতো ব॒যম্ । মহো॑ভি- [মহো॑ভিঃ, চ॒র্॒ষ॒ণী॒নাম্ ।] 33
-শ্চর্​ষণী॒নাম্ ॥ প্রবু॒দ্ধ্নিযা॑ ঈরতে বো॒ মহাগ্ং॑সি॒ প্রণামা॑নি প্রযজ্যবস্তিরদ্ধ্বম্ । স॒হ॒স্রিয॒-ন্দম্য॑-ম্ভা॒গমে॒ত-ঙ্গৃ॑হমে॒ধীয॑-ম্মরুতো জুষদ্ধ্বম্ ॥ উপ॒ যমেতি॑ যুব॒তি-স্সু॒দক্ষ॑-ন্দো॒ষা বস্তোর্॑. হ॒বিষ্ম॑তী ঘৃ॒তাচী᳚ । উপ॒ স্বৈন॑ম॒রম॑তির্ব-সূ॒যুঃ ॥ ই॒মো অ॑গ্নে বী॒তত॑মানি হ॒ব্যা ঽজ॑স্রো বক্ষি দে॒বতা॑তি॒মচ্ছ॑ । প্রতি॑ ন ঈগ্ং সুর॒ভীণি॑ বিযন্তু ॥ ক্রী॒ডং-বঁ॒-শ্শর্ধো॒ মারু॑তমন॒র্বাণগ্ং॑ রথে॒শুভ᳚ম্ । 34
কণ্বা॑ অ॒ভি প্র গা॑যত ॥ অত্যা॑সো॒ ন যে ম॒রুত॒-স্স্বঞ্চো॑ যক্ষ॒দৃশো॒ ন শু॒ভয॑ন্ত॒ মর্যাঃ᳚ । তে হ॑র্ম্যে॒ষ্ঠা-শ্শিশ॑বো॒ ন শু॒ভ্রা ব॒থ্সাসো॒ ন প্র॑ক্রী॒ডিনঃ॑ পযো॒ধাঃ ॥ প্রৈষা॒মজ্মে॑ষু বিথু॒রেব॑ রেজতে॒ ভূমি॒র্যামে॑ষু॒ যদ্ধ॑ যু॒ঞ্জতে॑ শু॒ভে । তে ক্রী॒ডযো॒ ধুন॑যো॒ ভ্রাজ॑দৃষ্টয-স্স্ব॒য-ম্ম॑হি॒ত্ব-ম্প॑নযন্ত॒ ধূত॑যঃ ॥ উ॒প॒হ্ব॒রেষু॒ যদচি॑দ্ধ্বং-যঁ॒যিং-বঁয॑ ইব মরুতঃ॒ কেন॑ [কেন॑, চি॒-ত্প॒থা ।] 35
চি-ত্প॒থা । শ্চোত॑ন্তি॒ কোশা॒ উপ॑ বো॒ রথে॒ষ্বা ঘৃ॒তমু॑ক্ষতা॒ মধু॑বর্ণ॒মর্চ॑তে ॥ অ॒গ্নিম॑গ্নি॒গ্ং॒ হবী॑মভি॒-স্সদা॑ হবন্ত বি॒শ্পতি᳚ম্ । হ॒ব্য॒বাহ॑-ম্পুরুপ্রি॒যম্ ॥ তগ্ং হি শশ্ব॑ন্ত॒ ঈড॑তে স্রু॒চা দে॒ব-ঙ্ঘৃ॑ত॒শ্চুতা᳚ । অ॒গ্নিগ্ং হ॒ব্যায॒ বোঢ॑বে ॥ ইন্দ্রা᳚গ্নী রোচ॒না দি॒ব-শ্শ্ঞথ॑দ্বৃ॒ত্র মিন্দ্রং॑-বোঁ বি॒শ্বত॒স্পরীন্দ্র॒-ন্নরো॒ বিশ্ব॑কর্মন্. হ॒বিষা॑ বাবৃধা॒নো বিশ্ব॑কর্মন্. হ॒বিষা॒ বর্ধ॑নেন ॥ 36 ॥
(সূর্য॑স্য॒ - মনু॑ষো - মরুতঃ॒ - পাব॑ক॒ - মহো॑ভী - রথে॒শুভ॒ - ঙ্কেন॒ - ষড্চ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 13)
(অ॒পান্ত্বেম॑ - ন্ন॒য-ম্পু॒রো ভুবঃ॒ - প্রাচী᳚ - ধ্রু॒বক্ষি॑তি॒ - স্ত্র্যবি॒ - রিন্দ্রা᳚গ্নী॒ - মা ছন্দ॑ - আ॒শুস্ত্রি॒বৃ - দ॒গ্নের্ভা॒গো᳚ - ঽস্যেক॑ - যে॒যমে॒ব সা যা - ঽগ্নে॑ জা॒তা - ন॒গ্নির্বৃ॒ত্রাণি॒ - ত্রযো॑দশ )
(অ॒পান্ত্বে - ন্দ্রা᳚গ্নী - ই॒যমে॒ব - দে॒বতা॑তা॒ - ষট্ত্রিগ্ং॑শত্ )
(অ॒পান্ত্বেম॑ন্, হ॒বিষা॒ বর্ধ॑নেন)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ঞ্চতুর্থ কাণ্ডে তৃতীযঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citivarṇanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
a॒pā-ntvema᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvodma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ bhasma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ jyoti̭ṣi sādayāmya॒pā-ntvā-'ya̭ne sādayāmyarṇa॒ve sada̭ne sīda samu॒dre sada̭ne sīda sali॒le sada̭ne sīdā॒pā-ṅkṣayḙ sīdā॒pāgṃ sadhi̭ṣi sīdā॒pā-ntvā॒ sada̭ne sādayāmya॒pā-ntvā̭ sa॒dhasthḙ sādayāmya॒pā-ntvā॒ purī̭ṣe sādayāmya॒pā-ntvā॒ yonaṷ sādayāmya॒pā-ntvā॒ pātha̭si sādayāmi gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chando̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ pa॒ṅktiśchandaḥ̭ || 1 ||
(yonau॒ - pañca̭daśa ca) (a. 1)
a॒ya-mpu॒ro bhuva॒stasya̭ prā॒ṇo bhaṷvāya॒no va̭sa॒ntaḥ prā̭ṇāya॒no gā̭ya॒trī vā̭sa॒ntī gā̭yatri॒yai gā̭ya॒tra-ṅgā̭ya॒trādṷpā॒gṃ॒ śurṷpā॒gṃ॒ śostri॒vṛ-ttri॒vṛto̭ rathanta॒ragṃ ra̭thanta॒rā-dvasi̭ṣṭha॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā᳚ prā॒ṇa-ṅgṛ̭hṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka̭rmā॒ tasya॒ mano̭ vaiśvakarma॒ṇa-ṅgrī॒ṣmo mā̭na॒sastri॒ṣṭuggrai॒ṣmī tri॒ṣṭubha̭ ai॒ḍamai॒ḍā-da̭ntaryā॒mo᳚ 'ntaryā॒mā-tpa̭ñcada॒śaḥ pa̭ñcada॒śā-dbṛ॒ha-dbṛ̭ha॒to bha॒radvā̭ja॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ mano̭ [tvayā॒ manaḥ̭, gṛ॒hṇā॒mi॒ pra॒jābhyo॒-'ya-] 2
gṛhṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒stasya॒ cakṣṷrvaiśvavyaca॒saṃ-va~॒r॒ṣāṇi̭ cākṣu॒ṣāṇi॒ jaga̭tī vā॒r॒ṣī jaga̭tyā॒ ṛkṣa̭ma॒mṛkṣa̭mācchu॒kra-śśu॒krā-thsa̭ptada॒śa-ssa̭ptada॒śā-dvai̭rū॒paṃ-vai~̭rū॒pā-dvi॒śvāmi̭tra॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ cakṣṷrgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒damṷtta॒rā-thsuva॒stasya॒ śrotragṃ̭ sau॒vagṃ śa॒racchrau॒trya̭nu॒ṣṭup-chā̭ra॒dya̭nu॒ṣṭubhaḥ̭ svā॒ragg​ svā॒rānma॒nthī ma॒nthina̭ ekavi॒gṃ॒śa ḙkavi॒gṃ॒śā-dvai̭rā॒jaṃ-vai~̭rā॒jājja॒mada̭gni॒r॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ [gṛhītayā, tvayā॒] 3
tvayā॒ śrotra̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒yamu॒pari̭ ma॒tistasyai॒ vāmmā॒tī hḙma॒nto vā᳚cyāya॒naḥ pa॒ṅktir​hai̭ma॒ntī pa॒ktyai-nni॒dhana̭vanni॒dhana̭vata āgraya॒ṇa ā᳚graya॒ṇā-ttri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śau tri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śābhyāgṃ̭ śākvararaiva॒te śā᳚kvararaiva॒tābhyāṃ᳚-vi~॒śvaka॒rmar​ṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ vāca̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhyaḥ̭ || 4 ||
(tvayā॒ mano̭-ja॒mada̭gni॒r॒ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭tigṛhītayā-tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
prācī̭ di॒śāṃ-va~̭sa॒nta ṛ̭tū॒nāma॒gnirde॒vatā॒ brahma॒ dravi̭ṇa-ntri॒vṛ-thstoma॒-ssa ṷ pañcada॒śava̭rtani॒-stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā-mpurovā॒to vāta॒-ssāna̭ga॒ ṛṣi̭rdakṣi॒ṇā di॒śā-ṅgrī॒ṣma ṛ̭tū॒nāmindro̭ de॒vatā᳚ kṣa॒tra-ndravi̭ṇa-mpañcada॒śa-sstoma॒-ssa ṷ saptada॒śa va̭rtani-rdi̭tya॒vāḍ-vaya॒stretā-'yā̭nā-ndakṣiṇādvā॒to vātaḥ̭ sanā॒tana॒ ṛṣiḥ̭ pra॒tīcī̭ di॒śāṃ-va~॒r॒ṣā ṛ̭tū॒nāṃ-vi~śvḙ de॒vā de॒vatā॒ vi- [de॒vatā॒ viṭ, dravi̭ṇagṃ] 5
-ḍdravi̭ṇagṃ saptada॒śa stoma॒-ssa ṷ vekavi॒gṃ॒ śava̭rtani-striva॒thso vayo᳚ dvāpa॒ro-'yā̭nā-mpaścādvā॒to vāto̭-'ha॒bhūna॒ ṛṣi॒rudī̭cī di॒śāgṃ śa॒rad-ṛ̭tū॒nā-mmi॒trāvarṷṇau de॒vatā̭ pu॒ṣṭa-ndravi̭ṇamekavi॒gṃ॒śa-sstoma॒-ssa ṷ triṇa॒vava̭rtani-sturya॒vā-ḍvaya̭ āska॒ndo 'yā̭nāmuttarā-dvā॒to vātaḥ̭ pra॒tna ṛṣi̭rū॒rdhvā di॒śāgṃ hḙmantaśiśi॒rāvṛ̭tū॒nā-mbṛha॒spati̭rde॒vatā॒ varco॒ dravi̭ṇa-ntriṇa॒va stoma॒-ssa ṷ trayastri॒gṃ॒śava̭rtaniḥ paṣṭha॒vādvayo̭ 'bhi॒bhūrayā̭nāṃ-vi~ṣvagvā॒to vātaḥ̭ supa॒rṇa ṛṣiḥ̭ pi॒taraḥ̭ pitāma॒hāḥ pare-'va̭re॒ te naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantva॒smi-nbrahma̭nna॒smin kṣa॒tre᳚-'syā-mā॒śiṣya॒syā-mpṷro॒dhāyā̭ma॒smin karma̭nna॒syā-nde॒vahū᳚tyām || 6 ||
(viṭ - pa̭ṣṭha॒vā-dvayo॒ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 3)
dhru॒vakṣi̭ti -rdhru॒vayo̭ni-rdhru॒vā-'si̭ dhru॒vāṃ-yo~ni॒mā sī̭da sā॒ddhyā | ukhya̭sya ke॒tu-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā̭da॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sve dakṣe॒ dakṣa̭pite॒ha sī̭da deva॒trā pṛ̭thi॒vī bṛ̭ha॒tī rarā̭ṇā | svā॒sa॒sthā ta॒nuvā॒ saṃ-vi~̭śasva pi॒tevai̭dhi sū॒nava॒ ā su॒śevā॒-'śvinā᳚ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || ku॒lā॒yinī॒ vasṷmatī vayo॒dhā ra॒yi-nno̭ vardha bahu॒lagṃ su॒vīra᳚m | 7
apāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭timā॒bhaja̭ntī॒ suva̭rdhehi॒ yaja̭mānāya॒ poṣa̭ma॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || a॒gneḥ purī̭ṣamasi deva॒yānī॒ tā-ntvā॒ viśvḙ a॒bhi gṛ̭ṇantu de॒vāḥ | stoma̭pṛṣṭhā ghṛ॒tava̭tī॒ha sī̭da pra॒jāva̭da॒sme dravi॒ṇā ''ya̭jasvā॒śvinā᳚ 'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || di॒vo mū॒rdhā-'si̭ pṛthi॒vyā nābhi̭rvi॒ṣṭambha̭nī di॒śāmadhi̭patnī॒ bhuva̭nānām | 8
ū॒rmirdra॒phso a॒pāma̭si vi॒śvaka̭rmā ta॒ ṛṣi̭ra॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sa॒jūr-ṛ॒tubhiḥ̭ sa॒jūrvi॒dhābhiḥ̭ sa॒jūrvasṷbhi-ssa॒jū ru॒drai-ssa॒jūrā̭di॒tyai-ssa॒jūrviśvai᳚rde॒vai-ssa॒jūrde॒vai-ssa॒jūrde॒vairva̭yo-nā॒dhaira॒gnaye᳚ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrma u॒rvyā vi bhā̭hi॒ śrotra̭-mme ślokayā॒pa-spi॒nvauṣa̭dhīrjinva dvi॒pā-tpā̭hi॒ catṷṣpādava di॒vo vṛṣṭi॒mera̭ya || 9 ||
(su॒vīraṃ॒ - bhuva̭nānā - mu॒rvyā - sa॒ptada̭śa ca) (a. 4)
tryavi॒rvaya̭stri॒ṣṭu-pchando̭ ditya॒vā-ḍvayo̭ vi॒rāṭ chandaḥ॒ pañcā̭vi॒rvayo̭ gāya॒trī chanda̭striva॒thso vaya̭ u॒ṣṇihā॒ chanda̭ sturya॒vā-ḍvayo̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ paṣṭha॒vā-dvayo̭ bṛha॒tī chanda̭ u॒kṣā vayaḥ̭ sa॒tobṛ̭hatī॒ chanda̭ ṛṣa॒bho vayaḥ̭ ka॒kucchando̭ dhe॒nurvayo॒ jaga̭tī॒ chando̭-'na॒ḍvān. vayaḥ̭ pa॒ṅkti śchando̭ ba॒sto vayo̭ viva॒la-ñchando̭ vṛ॒ṣṇirvayo̭ viśā॒la-ñchandaḥ॒ purṷṣo॒ vaya̭ sta॒ndra-ñchando᳚ vyā॒ghro vayo-'nā̭dhṛṣṭa॒-ñchandaḥ̭ si॒gṃ॒ho vaya̭ ścha॒di śchando̭ viṣṭa॒bhoṃ-va~yo-'dhi̭pati॒ śchandaḥ̭ kṣa॒traṃ-va~yo॒ maya̭nda॒-ñchando̭ vi॒śvaka̭rmā॒ vayaḥ̭ parame॒ṣṭhī chando̭ mū॒rdhā vayaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒ śchandaḥ̭ || 10 ||
(purṷṣo॒ vayaḥ॒ - ṣa-ḍvigṃ̭śatiśca) (a. 5)
indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miṣṭa̭kā-ndṛgṃhataṃ-yu~॒vam | pṛ॒ṣṭhena॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa-ñca॒ vi bā̭dhatām || vi॒śvaka̭rmā tvā sādayatva॒ntari̭kṣasya pṛ॒ṣṭhe vyaca̭svatī॒-mpratha̭svatī॒-mbhāsva̭tīgṃ sūri॒matī॒mā yā dyā-mbhāsyā pṛ̭thi॒vīmorva̭ntari̭kṣa-ma॒ntari̭kṣaṃ-ya~cchā॒ntari̭kṣa-ndṛgṃhā॒ntari̭kṣa॒-mmā higṃ̭sī॒ rviśva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya̭ vyā॒nāyo̭dā॒nāya̭ prati॒ṣṭhāyai̭ ca॒ritrā̭ya vā॒yustvā॒-'bhi pā̭tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ [cha॒rdiṣā᳚, śanta̭mena॒ tayā̭] 11
śanta̭mena॒ tayā̭ de॒va̭tayā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || rājñya̭si॒ prācī॒ dig-vi॒rāḍa̭si dakṣi॒ṇā di-khsa॒mrāḍa̭si pra॒tīcī॒ dikh-sva॒rāḍa॒syudī̭cī॒ digadhi̭patnyasi bṛha॒tī digāyṷrme pāhi prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrme pāhi॒ śrotra̭-mme pāhi॒ mano̭ me jinva॒ vāca̭-mme pinvā॒ ''tmāna̭-mme pāhi॒ jyoti̭rme yaccha || 12 ||
(cha॒rdiṣā̭ - pinva॒ - ṣaṭca̭) (a. 6)
mā chandaḥ̭ pra॒mā chandaḥ̭ prati॒mā chando᳚-'srī॒vi śchandaḥ̭ pa॒ṅkti śchanda̭ u॒ṣṇihā॒ chando̭ bṛha॒tī chando̭-'nu॒ṣṭu-pchando̭ vi॒rāṭ chando̭ gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chandaḥ̭ pṛthi॒vī chando॒ 'ntari̭kṣa॒-ñchando॒ dyau śchanda॒-ssamā॒ śchando॒ nakṣa̭trāṇi॒ chando॒ mana॒ śchando॒ vāk chandaḥ̭ kṛ॒ṣi śchando॒ hira̭ṇya॒-ñchando॒ gau śchando॒ 'jā chando 'śva॒ śchandaḥ̭ || a॒gnirde॒vatā॒ [a॒gnirde॒vatā᳚, vāto̭ de॒vatā॒] 13
vāto̭ de॒vatā॒ sūryo̭ de॒vatā̭ ca॒ndramā̭ de॒vatā॒ vasa̭vo de॒vatā̭ ru॒drā de॒vatā̭ ''di॒tyā de॒vatā॒ viśvḙ de॒vā de॒vatā̭ ma॒ruto̭ de॒vatā॒ bṛha॒spati̭ rde॒vatendro̭ de॒vatā॒ varṷṇo de॒vatā̭ mū॒rdhā-'si॒ rā-ḍdhru॒vā-'si̭ dha॒ruṇā̭ ya॒ntrya̭si॒ yami̭trī॒ṣe tvo॒rje tvā̭ kṛ॒ṣyai tvā॒ kṣemā̭ya tvā॒ yantrī॒ rā-ḍdhru॒vā-'si॒ dhara̭ṇī dha॒rtrya̭si॒ dhari॒tryāyṷṣe tvā॒ varca̭se॒ tvauja̭se tvā॒ balā̭ya tvā || 14 ||
(de॒vatā - ''yṷṣe tvā॒ - ṣaṭ ca̭ ) (a. 7)
ā॒śustri॒vṛ-dbhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śo vyo̭ma saptada॒śaḥ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa stapo̭ navada॒śo̭ 'bhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śo dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śo varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa-ssa॒mbhara̭ṇastrayovi॒gṃ॒śo yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śo garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa oja̭striṇa॒vaḥ kratṷrekatri॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śo nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śo vi̭va॒rto᳚-'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śo dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒maḥ || 15 ||
(ā॒śuḥ - sa॒ptatrigṃ̭śat) (a. 8)
a॒gnerbhā॒go̭-'si dī॒kṣāyā॒ ādhi̭patya॒-mbrahma̭ spṛ॒ta-ntri॒vṛ-thstoma॒ indra̭sya bhā॒go̭-'si॒ viṣṇo॒rādhi̭patya-ṅkṣa॒tragg​ spṛ॒ta-mpa̭ñcada॒śa-sstomo̭ nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'si dhā॒turādhi̭patya-ñja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstomo̭ mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'si॒ varṷṇa॒syā-''dhi̭patya-ndi॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstomo-'di̭tyai bhā॒go̭-'si pū॒ṣṇa ādhi̭patya॒mojaḥ̭ spṛ॒ta-ntri̭ṇa॒va-sstomo॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si [ ] 16
ru॒drāṇā॒mādhi̭patya॒-ñcatṷṣpā-thspṛ॒ta-ñca̭turvi॒gṃ॒śa-sstoma̭ ādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'si ma॒rutā॒mādhi̭patya॒-ṅgarbhā᳚-sspṛ॒tāḥ pa̭ñcavi॒gṃ॒śa-sstomo̭ de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-'si॒ bṛha॒spate॒rādhi̭patyagṃ sa॒mīcī॒rdiśaḥ̭ spṛ॒tāśca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ yāvā̭nā-mbhā॒go᳚-'syayā̭vānā॒mādhi̭patya-mpra॒jā-sspṛ॒tā-śca̭tu-ścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma̭ ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'si॒ viśvḙṣā-nde॒vānā॒mādhi̭patya-mbhū॒ta-nniśā᳚ntagg​ spṛ॒ta-ntra̭yastri॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ || 17 ||
(vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)
eka̭yā-'stuvata pra॒jā a̭dhīyanta pra॒jāpa̭ti॒radhi̭patirāsī-tti॒sṛbhi̭rastuvata॒ brahmā̭sṛjyata॒ brahma̭ṇa॒spati॒-radhi̭patirāsī-tpa॒ñcabhi̭rastuvata bhū॒tānya̭sṛjyanta bhū॒tānā॒-mpati॒radhi̭patirāsī-thsa॒ptabhi̭rastuvata sapta॒r॒ṣayo̭-'sṛjyanta dhā॒tā-dhi̭patirāsī-nna॒vabhi̭rastuvata pi॒taro̭-'sṛjya॒ntā-'di̭ti॒radhi̭patnyāsī-dekāda॒śabhi̭-rastuvata॒rtavo̭-' sṛjyantā- ''rta॒vo-'dhi̭pati-rāsī-ttrayoda॒śabhi̭-rastuvata॒ māsā̭ asṛjyanta saṃ​va~thsa॒ro-'dhi̭pati- [-'dhi̭patiḥ, ā॒sī॒-tpa॒ñca॒da॒śabhi̭rastuvata] 18
-rāsī-tpañcada॒śabhi̭rastuvata kṣa॒trama̭sṛjya॒tendro 'dhi̭patirāsī-thsaptada॒śabhi̭rastuvata pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ bṛha॒spati॒radhi̭pati-rāsīnnavada॒śabhi̭-rastuvata śūdrā॒ryāva̭sṛjyetāmahorā॒tre adhi̭patnī āstā॒meka̭vigṃ śatyā-'stuva॒taika̭śaphāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ varu॒ṇo 'dhi̭patirāsī॒-ttrayo̭vigṃśatyā-'stuvata kṣu॒drāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta pū॒ṣā 'dhi̭patirāsī॒-tpañca̭vigṃśatyā 'stuvatā-''ra॒ṇyāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta vā॒yuradhi̭patirāsī-thsa॒ptavigṃ̭śatyā-'stuvata॒ dyāvā̭pṛthi॒vī vyai̭- [dyāvā̭pṛthi॒vī vi, ī॒tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā] 19
-tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā ā̭di॒tyā anu॒ vyā̭ya॒-nteṣā॒mādhi̭patyamāsī॒-nnava̭vigṃ śatyā-'stuvata॒ vana॒spata̭yo-'sṛjyanta॒ somo 'dhi̭patirāsī॒-deka̭trigṃśatā 'stuvata pra॒jā a̭sṛjyanta॒ yāvā̭nā॒-ñcāyā̭vānā॒-ñcā-''dhi̭patyamāsī॒-ttraya̭strigṃśatā 'stuvata bhū॒tānya̭śāmya-npra॒jāpa̭tiḥ parame॒ṣṭhyadhi̭patirāsīt || 20 ||
(saṃ॒​va~॒thsa॒ro-'dhi̭pati॒- rvi - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
i॒yame॒va sā yā pra̭tha॒mā vyauccha̭da॒ntara॒syā-ñca̭rati॒ pravi̭ṣṭā | va॒dhūrja̭jāna nava॒gajjani̭trī॒ traya̭ enā-mmahi॒mānaḥ̭ sacante || chanda̭svatī u॒ṣasā॒ pepi̭śāne samā॒naṃ-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭ntī | sūrya̭patnī॒ vi ca̭rataḥ prajāna॒tī ke॒tu-ṅkṛ̭ṇvā॒ne a॒jara॒ bhūri̭retasā || ṛ॒tasya॒ panthā॒manṷ ti॒sra ā-'gu॒strayo̭ gha॒rmāso॒ anu॒ jyoti॒ṣā-''guḥ̭ | pra॒jāmekā॒ rakṣa॒tyūrja॒mekā᳚ [ ] 21
vra॒tamekā̭ rakṣati devayū॒nām || ca॒tu॒ṣṭo॒mo a̭bhava॒dyā tu॒rīyā̭ ya॒jñasya̭ pa॒kṣāvṛ̭ṣayo॒ bhava̭ntī | gā॒ya॒trī-ntri॒ṣṭubha॒-ñja̭gatīmanu॒ṣṭubha̭-mbṛ॒hada॒rkaṃ-yu~̭ñjā॒nā-ssuva॒rā-'bha̭ranni॒dam || pa॒ñcabhi̭rdhā॒tā vi da̭dhāvi॒daṃ-ya~-ttāsā॒g॒ svasṝ̭rajanaya॒-tpañca̭pañca | tāsā̭mu yanti praya॒veṇa॒ pañca॒ nānā̭ rū॒pāṇi॒ krata̭vo॒ vasā̭nāḥ || tri॒gṃ॒śa-thsvasā̭ra॒ upa̭yanti niṣkṛ॒tagṃ sa̭mā॒na-ṅke॒tu-mpra̭timu॒ñcamā̭nāḥ | 22
ṛ॒tūg​sta̭nvate ka॒vayaḥ̭ prajāna॒tīrmaddhyḙchandasaḥ॒ pari̭ yanti॒ bhāsva̭tīḥ || jyoti̭ṣmatī॒ prati̭ muñcate॒ nabho॒ rātrī̭ de॒vī sūrya̭sya vra॒tāni̭ | vi pa̭śyanti pa॒śavo॒ jāya̭mānā॒ nānā̭rūpā mā॒tura॒syā u॒pasthe᳚ || e॒kā॒ṣṭa॒kā tapa̭sā॒ tapya̭mānā ja॒jāna॒ garbha̭-mmahi॒māna॒mindra᳚m | tena॒ dasyū॒n vya̭sahanta de॒vā ha॒ntā-'sṷrāṇā-mabhava॒cchacī̭bhiḥ || anā̭nujāmanu॒jā-mmāma̭karta sa॒tyaṃ-va~da॒ntyanvi̭ccha e॒tat | bhū॒yāsa̭- [bhū॒yāsa᳚m, a॒sya॒ su॒ma॒tau yathā̭] 23
masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā pra yṷkta || abhū॒nmama̭ suma॒tau vi॒śvavḙdā॒ āṣṭa̭ prati॒ṣṭhāmavi̭da॒ddhi gā॒dham | bhū॒yāsa̭masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā prayṷkta || pañca॒ vyṷṣṭī॒ranu॒ pañca॒ dohā॒ gā-mpañca̭nāmnīmṛ॒tavo-'nu॒ pañca̭ | pañca॒ diśaḥ̭ pañcada॒śena̭ kḷ॒ptā-ssa̭mā॒namū᳚rdhnīra॒bhi lo॒kameka᳚m || 24 ||
ṛ॒tasya॒ garbhaḥ̭ pratha॒mā vyū॒ṣuṣya॒pāmekā̭ mahi॒māna̭-mbibharti | sūrya॒syaikā॒ cara̭ti niṣkṛ॒teṣṷ gha॒rmasyaikā̭ savi॒taikā॒-nni ya̭cchati || yā pra̭tha॒mā vyauccha॒-thsā dhe॒nura̭bhavadya॒me | sā naḥ॒ paya̭svatī dhu॒kṣvotta̭rāmuttarā॒gṃ॒ samā᳚m || śu॒krar​ṣa̭bhā॒ nabha̭sā॒ jyoti॒ṣā ''gā᳚-dvi॒śvarṷ̄pā śaba॒līra॒gnikḙtuḥ | sa॒mā॒namarthagg̭ svapa॒syamā̭nā॒ bibhra̭tī ja॒rāma̭jara uṣa॒ ā-'gāḥ᳚ || ṛ॒tū॒nā-mpatnī᳚ pratha॒meyamā-'gā॒dahnā᳚-nne॒trī ja̭ni॒trī pra॒jānā᳚m | ekā̭ sa॒tī ba̭hu॒dhoṣo॒ vyṷccha॒syajī᳚rṇā॒ tva-ñja̭rayasi॒ sarva̭ma॒nyat || 25 ||
(ūrja॒mekā᳚ - pratimu॒ñcamā̭nā - bhū॒yāsa॒ - mekaṃ॒ - patnye kā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 11)
agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | a॒sme dī̭dihi su॒manā॒ ahḙḍa॒-ntava̭ syā॒gṃ॒ śarma̭-ntri॒varṷ̄tha u॒dbhit || saha̭sā jā॒tā-npraṇṷdāna-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | adhi̭ no brūhi sumana॒syamā̭no va॒yagg​ syā̭ma॒ praṇṷdā na-ssa॒patnāṋ || ca॒tu॒śca॒tvā॒ri॒gṃ॒śa-sstomo॒ varco॒ dravi̭ṇagṃ ṣoḍa॒śa-sstoma॒ ojo॒ dravi̭ṇa-mpṛthi॒vyāḥ purī̭ṣama॒- [purī̭ṣamasi, aphso॒ nāma̭ |] 26
-syaphso॒ nāma̭ | eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchandaḥ̭ śa॒bhūṃ śchandaḥ̭ pari॒bhū śchanda̭ ā॒cchacchando॒ mana॒ śchando॒ vyaca॒ śchanda॒-ssindhu॒ śchandaḥ̭ samu॒dra-ñchandaḥ̭ sali॒la-ñchandaḥ̭ saṃ॒​ya~cchando̭ vi॒yacchando̭ bṛ॒hacchando̭ rathanta॒ra-ñchando̭ nikā॒ya śchando̭ viva॒dha śchando॒ gira॒ śchando॒ bhraja॒ śchandaḥ̭ sa॒ṣṭu-pchando̭ 'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ ka॒kucchanda̭ strika॒kucchandaḥ̭ kā॒vya-ñchando᳚ -'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭ [-'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭, pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒] 27
pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒ 'kṣara̭paṅkti॒ śchando̭ viṣṭā॒rapa̭ṅkti॒ śchandaḥ̭ kṣu॒ro bhṛjvā॒ñchandaḥ̭ pra॒cchacchandaḥ̭ pa॒kṣa śchanda॒ eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchando॒ vaya॒ śchando̭ vaya॒skṛcchando̭ viśā॒la-ñchando॒ viṣpa̭rdhā॒ śchanda̭ ścha॒di śchando̭ dūroha॒ṇa-ñchanda̭sta॒ndra-ñchando᳚ 'ṅkā॒ṅka-ñchandaḥ̭ || 28 ||
(a॒sya॒ - ṅku॒pañchanda॒ - straya̭strigṃśacca) (a. 12)
a॒gnirvṛ॒trāṇi̭ jaṅghana-ddraviṇa॒syurvi̭pa॒nyayā᳚ | sami̭ddha-śśu॒kra āhṷtaḥ || tvagṃ so̭māsi॒ satpa̭ti॒stvagṃ rājo॒ta vṛ̭tra॒hā | tva-mbha॒dro a̭si॒ kratuḥ̭ || bha॒drā tḙ agne svanīka sa॒dṛṅggho॒rasya̭ sa॒to viṣṷṇasya॒ cāruḥ̭ | na ya-ttḙ śo॒cistama̭sā॒ vara̭nta॒ na dhva॒smāna̭sta॒nuvi॒ repa॒ ā dhuḥ̭ || bha॒dra-ntḙ agne sahasi॒nnanī̭kamupā॒ka ā ro̭cate॒ sūrya̭sya | 29
ruśa̭-ddṛ॒śe da̭dṛśe nakta॒yā ci॒darū᳚kṣita-ndṛ॒śa ā rū॒pe anna᳚m || sainā-'nī̭kena suvi॒datro̭ a॒sme yaṣṭā̭ de॒vāgṃ āya̭jiṣṭha-ssva॒sti | ada̭bdho go॒pā u॒ta naḥ̭ para॒spā agne᳚ dyu॒madu॒ta re॒va-ddi̭dīhi || sva॒sti no̭ di॒vo a̭gne pṛthi॒vyā vi॒śvāyṷrdhehi ya॒jathā̭ya deva | ya-thsī॒mahi̭ divijāta॒ praśa̭sta॒-ntada॒smāsu॒ dravi̭ṇa-ndhehi ci॒tram || yathā̭ hota॒rmanṷṣo [hota॒rmanṷṣaḥ, de॒vatā̭tā] 30
de॒vatā̭tā ya॒jñebhiḥ̭ sūno sahaso॒ yajā̭si | e॒vā no̭ a॒dya sa̭ma॒nā sa̭mā॒nānu॒-śanna̭gna uśa॒to ya̭kṣi de॒vān || a॒gnimī̭ḍe pu॒rohi̭taṃ-ya~॒jñasya̭ de॒vamṛ॒tvija᳚m | hotā̭ragṃ ratna॒dhāta̭mam || vṛṣā̭ soma dyu॒māgṃ a̭si॒ vṛṣā̭ deva॒ vṛṣa̭vrataḥ | vṛṣā॒ dharmā̭ṇi dadhiṣe || sānta̭panā i॒dagṃ ha॒virmarṷta॒stajjṷjuṣṭana | yu॒ṣmāko॒tī ri̭śādasaḥ || yo no॒ marto̭ vasavo dur​hṛṇā॒yusti॒ra-ssa॒tyāni̭ maruto॒ [marutaḥ, jighāgṃ̭sāt |] 31
jighāgṃ̭sāt | dru॒haḥ pāśa॒-mprati॒ sa mṷcīṣṭa॒ tapi̭ṣṭhena॒ tapa̭sā hantanā॒ tam || saṃ॒​va~॒thsa॒rīṇā̭ ma॒rutaḥ̭ sva॒rkā ṷru॒kṣayā॒-ssaga̭ṇā॒ mānṷṣeṣu | te᳚-'sma-tpāśā॒-npra mṷñca॒ntvagṃha̭sa-ssāntapa॒nā ma̭di॒rā mā̭dayi॒ṣṇavaḥ̭ || pi॒prī॒hi de॒vāgṃ ṷśa॒to ya̭viṣṭha vi॒dvāgṃ ṛ॒tūgṃr-ṛ̭tupate yaje॒ha | ye daivyā̭ ṛ॒tvija॒stebhi̭ragne॒ tvagṃ hotṝ̭ṇāma॒syāya̭jiṣṭhaḥ || agne॒ yada॒dya vi॒śo a̭ddhvarasya hotaḥ॒ pāva̭ka [pāva̭ka, śo॒ce॒ veṣṭvagṃ hi] 32
śoce॒ veṣṭvagṃ hi yajvā᳚ | ṛ॒tā ya̭jāsi mahi॒nā vi yadbhūr​ha॒vyā va̭ha yaviṣṭha॒ yā tḙ a॒dya || a॒gninā̭ ra॒yi-ma̭śñava॒-tpoṣa̭me॒va di॒vedi̭ve | ya॒śasaṃ̭-vī~॒rava̭ttamam || ga॒ya॒sphāno̭ amīva॒hā va̭su॒vi-tpṷṣṭi॒vardha̭naḥ | su॒mi॒tra-sso̭ma no bhava || gṛha̭medhāsa॒ ā ga̭ta॒ marṷto॒ mā-'pa̭ bhūtana | pra॒mu॒ñcanto̭ no॒ agṃha̭saḥ || pū॒rvībhi॒r॒hi da̭dāśi॒ma śa॒radbhi̭rmaruto va॒yam | maho̭bhi- [maho̭bhiḥ, ca॒r॒ṣa॒ṇī॒nām |] 33
-ścar​ṣaṇī॒nām || prabu॒ddhniyā̭ īrate vo॒ mahāgṃ̭si॒ praṇāmā̭ni prayajyavastiraddhvam | sa॒ha॒sriya॒-ndamya̭-mbhā॒game॒ta-ṅgṛ̭hame॒dhīya̭-mmaruto juṣaddhvam || upa॒ yameti̭ yuva॒ti-ssu॒dakṣa̭-ndo॒ṣā vastor̭. ha॒viṣma̭tī ghṛ॒tācī᳚ | upa॒ svaina̭ma॒rama̭tirva-sū॒yuḥ || i॒mo a̭gne vī॒tata̭māni ha॒vyā 'ja̭sro vakṣi de॒vatā̭ti॒maccha̭ | prati̭ na īgṃ sura॒bhīṇi̭ viyantu || krī॒ḍaṃ-va~॒-śśardho॒ mārṷtamana॒rvāṇagṃ̭ rathe॒śubha᳚m | 34
kaṇvā̭ a॒bhi pra gā̭yata || atyā̭so॒ na ye ma॒ruta॒-ssvañco̭ yakṣa॒dṛśo॒ na śu॒bhaya̭nta॒ maryāḥ᳚ | te ha̭rmye॒ṣṭhā-śśiśa̭vo॒ na śu॒bhrā va॒thsāso॒ na pra̭krī॒ḍinaḥ̭ payo॒dhāḥ || praiṣā॒majmḙṣu vithu॒reva̭ rejate॒ bhūmi॒ryāmḙṣu॒ yaddha̭ yu॒ñjatḙ śu॒bhe | te krī॒ḍayo॒ dhuna̭yo॒ bhrāja̭dṛṣṭaya-ssva॒ya-mma̭hi॒tva-mpa̭nayanta॒ dhūta̭yaḥ || u॒pa॒hva॒reṣu॒ yadaci̭ddhvaṃ-ya~॒yiṃ-va~ya̭ iva marutaḥ॒ kena̭ [kena̭, ci॒-tpa॒thā |] 35
ci-tpa॒thā | ścota̭nti॒ kośā॒ upa̭ vo॒ rathe॒ṣvā ghṛ॒tamṷkṣatā॒ madhṷvarṇa॒marca̭te || a॒gnima̭gni॒gṃ॒ havī̭mabhi॒-ssadā̭ havanta vi॒śpati᳚m | ha॒vya॒vāha̭-mpurupri॒yam || tagṃ hi śaśva̭nta॒ īḍa̭te sru॒cā de॒va-ṅghṛ̭ta॒ścutā᳚ | a॒gnigṃ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve || indrā᳚gnī roca॒nā di॒va-śśñatha̭dvṛ॒tra mindraṃ̭-vo~ vi॒śvata॒sparīndra॒-nnaro॒ viśva̭karman. ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒no viśva̭karman. ha॒viṣā॒ vardha̭nena || 36 ||
(sūrya̭sya॒ - manṷṣo - marutaḥ॒ - pāva̭ka॒ - maho̭bhī - rathe॒śubha॒ - ṅkena॒ - ṣaḍca̭tvārigṃśacca) (a. 13)
(a॒pāntvema̭ - nna॒ya-mpu॒ro bhuvaḥ॒ - prācī᳚ - dhru॒vakṣi̭ti॒ - stryavi॒ - rindrā᳚gnī॒ - mā chanda̭ - ā॒śustri॒vṛ - da॒gnerbhā॒go᳚ - 'syeka̭ - ye॒yame॒va sā yā - 'gnḙ jā॒tā - na॒gnirvṛ॒trāṇi॒ - trayo̭daśa )
(a॒pāntve - ndrā᳚gnī - i॒yame॒va - de॒vatā̭tā॒ - ṣaṭtrigṃ̭śat )
(a॒pāntvema̭n, ha॒viṣā॒ vardha̭nena)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||