📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6 - পিতৃমেধমন্ত্রাঃ - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয আরণ্যক পাঠঃ - পরেযুবাংসং প্রবতঃ
6 - Pitrimedhamantrah - Krishna Yajurveda Taittiriya Aranyaka Pathah - Pareyuvamsam Pravatah
Krishna Vedic Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয আরণ্যকে ষষ্ঠঃ প্রপাঠকঃ - পিতৃমেধমন্ত্রাঃ
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
অনুবাকং 1
প॒রে॒যু॒বাগ্ংস॑-ম্প্র॒বতো॑ ম॒হীরনু॑ ব॒হুভ্যঃ॒ পন্থা॑মনপস্পশা॒নম্ । বৈ॒ব॒স্ব॒তগ্ং স॒ঙ্গম॑ন॒-ঞ্জনা॑নাম্ ঁয॒মগ্ং রাজা॑নগ্ং হ॒বিষা॑ দুবস্যত ॥ ই॒দ-ন্ত্বা॒ বস্ত্র॑-ম্প্রথ॒ম-ন্ন্বাগ॒ন্নপৈ॒তদূ॑হ॒ যদি॒হাবি॑ভঃ পু॒রা ।
ই॒ষ্টা॒পূ॒র্তমনু॒ সম্প॑শ্য॒ দক্ষি॑ণা॒ম্ ঁযথা॑ তে দ॒ত্ত-ম্ব॑হু॒ধা বি ব॑ন্ধুষু ॥
ই॒মৌ যু॑নজ্মি তে ব॒হ্নী অসু॑নীথায বো॒ঢবে᳚ ।
যাভ্যা᳚ম্ ঁয॒মস্য॒ সাদ॑নগ্ং সু॒কৃতা॒-ঞ্চাপি॑ গচ্ছতাত্ ॥ পূ॒ষা ত্বে॒তশ্চ্যা॑বযতু॒ প্রবি॒দ্বা-নন॑ষ্টপশু॒-র্ভুব॑নস্য গো॒পাঃ ।
স ত্বৈ॒তেভ্যঃ॒ পরি॑দদা-ত্পি॒তৃভ্যো॒-ঽগ্নির্দে॒বেভ্যঃ॑ সুবি॒দত্রে᳚ভ্যঃ ॥ পূ॒ষেমা আশা॒ অনু॑বেদ॒ সর্বা॒-স্সো অ॒স্মাগ্ং অভ॑যতমেন নেষত্ ।
স্ব॒স্তি॒দা অঘৃ॑ণি॒-স্সর্ব॑বী॒রো-ঽপ্র॑যুচ্ছন্পু॒র এ॑তু॒ প্রবি॒দ্বান্ ॥ 1 ॥
আযু॑-র্বি॒শ্বাযুঃ॒ পরি॑পাসতি ত্বা পূ॒ষা ত্বা॑ পাতু॒ প্রপ॑থে পু॒রস্তা᳚ত্ । যত্রাস॑তে সু॒কৃতো॒ যত্র॒ তে য॒যুস্তত্র॑ ত্বা দে॒ব-স্স॑বি॒তা দ॑ধাতু ॥
ভুব॑নস্য পত ই॒দগ্ং হ॒বিঃ ॥ অ॒গ্নযে॑ রযি॒মতে॒ স্বাহা᳚ ॥ পুরু॑ষস্য সযাব॒র্যপেদ॒ঘানি॑ মৃজ্মহে ।
যথা॑ নো॒ অত্র॒ নাপ॑রঃ পু॒রা জ॒রস॒ আয॑তি ॥
পুরু॑ষস্য সযাবরি॒ বি তে᳚ প্রা॒ণম॑সি স্রসম্ ।
শরী॑রেণ ম॒হীমিহি॑ স্ব॒ধযেহি॑ পি॒তৄনুপ॑ প্র॒জযা॒-ঽস্মানি॒হাব॑হ ॥ মৈব॑-ম্মা॒গ্॒স্তা প্রি॑যে॒-ঽহ-ন্দে॒বী স॒তী পি॑তৃলো॒কম্ ঁযদৈষি॑ ।
বি॒শ্ববা॑রা॒ নভ॑সা॒ সং​ব্যঁ॑যন্ত্যু॒ভৌ নো॑ লো॒কৌ
পয॑সা॒-ঽভ্যাব॑বৃথ্স্ব ॥ 2 ॥
ই॒য-ন্নারী॑ পতিলো॒কম্ ঁবৃ॑ণা॒না নিপ॑দ্যত॒ উপ॑ ত্বা মর্ত্য॒ প্রেত᳚ম্ । বিশ্ব॑-ম্পুরা॒ণমনু॑ পা॒লয॑ন্তী॒ তস্যৈ᳚ প্র॒জা-ন্দ্রবি॑ণ-ঞ্চে॒হ ধে॑হি ॥ উদী᳚র্​ষ্ব নার্য॒ভি জী॑বলো॒কমি॒তাসু॑মে॒তমুপ॑শেষ॒ এহি॑ ।
হ॒স্ত॒গ্রা॒ভস্য॑ দিধি॒ষোস্ত্বমে॒ত-ত্পত্যু॑র্জনি॒ত্বম॒ভি সম্ব॑ভূব ॥
সু॒বর্ণ॒গ্ং॒ হস্তা॑দা॒দদা॑না মৃ॒তস্য॑ শ্রি॒যৈ ব্রহ্ম॑ণে॒ তেজ॑সে॒ বলা॑য । অত্রৈ॒ব ত্বমি॒হ ব॒যগ্ং সু॒শেবা॒ বিশ্বা॒-স্স্পৃধো॑ অ॒ভিমা॑তীর্জযেম ॥
ধনু॒র্॒ হস্তা॑দা॒দদা॑না মৃ॒তস্য॑ শ্রি॒যৈ ক্ষ॒ত্রাযৌজ॑সে॒ বলা॑য । অত্রৈ॒ব ত্বমি॒হ ব॒যগ্ং সু॒শেবা॒ বিশ্বা॒-স্স্পৃধো॑ অ॒ভিমা॑তীর্জযেম ।
মণি॒গ্ং॒ হস্তা॑দা॒দদা॑না মৃ॒তস্য॑ শ্রি॒যৈ বি॒শে পুষ্ট্যৈ॒ বলা॑য । অত্রৈ॒ব ত্বমি॒হ ব॒যগ্ং সু॒শেবা॒ বিশ্বা॒-স্স্পৃধো॑ অ॒ভিমা॑তীর্জযেম ॥ 3 ॥
ই॒মম॑গ্নে চম॒স-ম্মা বিজী᳚হ্বরঃ প্রি॒যো দে॒বানা॑মু॒ত সো॒ম্যানা᳚ম্ । এ॒ষ যশ্চ॑ম॒সো দে॑ব॒পান॒স্তস্মি॑-ন্দে॒বা অ॒মৃতা॑ মাদযন্তাম্ ॥
অ॒গ্নের্বর্ম॒ পরি॒ গোভি॑র্ব্যযস্ব॒ সম্প্রোর্ণু॑ষ্ব॒ মেদ॑সা॒ পীব॑সা চ । নেত্ত্বা॑ ধৃ॒ষ্ণুর্-হর॑সা॒ জর্​হৃ॑ষাণো॒ দধ॑-দ্বিধ॒ক্ষ্যন্-পর্য॒ঙ্খযা॑তৈ ॥
মৈন॑মগ্নে॒ বিদ॑হো॒ মা-ঽভিশো॑চো॒ মা-ঽস্য॒ ত্বচ॑-ঞ্চিক্ষিপো॒ মা শরী॑রম্ । য॒দা শৃ॒ত-ঙ্ক॒রবো॑ জাতবে॒দো-ঽথে॑মেন॒-ম্প্রহি॑ণুতা-ত্পি॒তৃভ্যঃ॑ ॥
শৃ॒তম্ ঁয॒দা ক॒রসি॑ জাতবে॒দো-ঽথে॑মেন॒-ম্পরি॑দত্তা-ত্পি॒তৃভ্যঃ॑ । য॒দা গচ্ছা॒ত্যসু॑নীতিমে॒তামথা॑ দে॒বানা᳚ম্ ঁবশ॒নীর্ভ॑বাতি ॥ সূর্য॑-ন্তে॒ চক্ষু॑-র্গচ্ছতু॒ বাত॑মা॒ত্মা দ্যা-ঞ্চ॒ গচ্ছ॑ পৃথি॒বী-ঞ্চ॒ ধর্ম॑ণা ।
অ॒পো বা॑ গচ্ছ॒ যদি॒ তত্র॑ তে হি॒তমোষ॑ধীষু॒ প্রতি॑তিষ্ঠা॒ শরী॑রৈঃ ॥ অ॒জো ভা॒গস্তপ॑সা॒ ত-ন্ত॑পস্ব॒ ত-ন্তে॑ শো॒চিস্ত॑পতু॒ ত-ন্তে॑ অ॒র্চিঃ ।
যাস্তে॑ শি॒বাস্ত॒নুবো॑ জাতবেদ॒স্তাভি॑-র্বহে॒মগ্ং সু॒কৃতা॒ম্ ঁযত্র॑ লো॒কাঃ ॥ অ॒যম্ ঁবৈ ত্বম॒স্মাদধি॒ ত্বমে॒তদ॒যম্ ঁবৈ তদ॑স্য॒ যোনি॑রসি । বৈ॒শ্বা॒ন॒রঃ পু॒ত্রঃ পি॒ত্রে লো॑ক॒কৃ-জ্জা॑তবেদো॒ বহে॑মগ্ং সু॒কৃতা॒ম্ ঁযত্র॑ লো॒কাঃ ॥ 4 ॥
(বি॒দ্বা-ন॒ভ্যাব॑বৃথ্স্বা॒ - ভিমা॑তীর্জযেম॒ - শরী᳚রৈশ্চ॒ত্বারি॑ চ ) (অ. 1)
অনুবাকং 2
য এ॒তস্য॑ প॒থো গো॒প্তার॒স্তেভ্য॒-স্স্বাহা॒ য এ॒তস্য॑ প॒থো র॑ক্ষি॒তার॒স্তেভ্য॒-স্স্বাহা॒ য এ॒তস্য॑ প॒থো॑-ঽভির॑ক্ষি॒তার॒স্তেভ্য॒-স্স্বাহা᳚-ঽঽখ্যা॒ত্রে স্বাহা॑-ঽপাখ্যা॒ত্রে স্বাহা॑-ঽভি॒লাল॑পতে॒ স্বাহা॑-ঽপ॒লাল॑পতে॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে॑ কর্ম॒কৃতে॒ স্বাহা॒ যমত্র॒ নাধী॒মস্তস্মৈ॒ স্বাহা᳚ ॥
যস্ত॑ ই॒দ্ধ্ম-ঞ্জ॒ভর॑-থ্সিষ্বিদা॒নো মূ॒র্ধান॑ম্ ঁবা ত॒তপ॑তে ত্বা॒যা । দিবো॒ বিশ্ব॑স্মা-থ্সীমঘায॒ত উ॑রুষ্যঃ ॥ অ॒স্মাত্ত্বমধি॑ জা॒তো॑-ঽসি॒ ত্বদ॒য-ঞ্জা॑যতা॒-ম্পুনঃ॑ । অ॒গ্নযে॑ বৈশ্বান॒রায॑ সুব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা᳚ ॥ 5 ॥
(য এ॒তস্য॒ ত্ব-ত্পঞ্চ॑ ) (অ. 2)
অনুবাকং 3
প্র কে॒তুনা॑ বৃহ॒তা ভা᳚ত্য॒গ্নিরা॒বি-র্বিশ্বা॑নি বৃষ॒ভো রো॑রবীতি । দি॒বশ্চি॒দন্তা॒দুপ॒ মামু॒দান॑ড॒পামু॒পস্থে॑ মহি॒ষো ব॑বর্ধ ॥
ই॒দন্ত॒ এক॑-ম্প॒র ঊ॑ত॒ এক॑-ন্তৃ॒তীযে॑ন॒ জ্যোতি॑ষা॒ সং​বিঁ॑শস্ব । সং॒​বেঁশ॑নস্ত॒নুবৈ॒ চারু॑রেধি প্রি॒যো দে॒বানা᳚-ম্পর॒মে স॒ধস্থে᳚ ॥
নাকে॑ সুপ॒র্ণমুপ॒ য-ত্পত॑ন্তগ্ং হৃ॒দা বেন॑ন্তো অ॒ভ্যচ॑ক্ষত ত্বা । হির॑ণ্যপক্ষ॒ম্ ঁবরু॑ণস্য দূ॒তম্ ঁয॒মস্য॒ যোনৌ॑ শকু॒ন-ম্ভু॑র॒ণ্যুম্ ॥
অতি॑দ্রব সারমে॒যৌ শ্বানৌ॑ চতুর॒ক্ষৌ শ॒বলৌ॑ সা॒ধুনা॑ প॒থা । অথা॑ পি॒তৄন্-থ্সু॑বি॒দত্রা॒গ্ং॒ অপী॑হি য॒মেন॒ যে স॑ধ॒মাদ॒-ম্মদ॑ন্তি ॥
যৌ তে॒ শ্বানৌ॑ যম রক্ষি॒তারৌ॑ চতুর॒ক্ষৌ প॑থি॒রক্ষী॑ নৃ॒চক্ষ॑সা ।
তাভ্যাগ্ং॑ রাজ॒-ন্পরি॑ দেহ্যেনগ্গ্​ স্ব॒স্তি চা᳚স্মা অনমী॒ব-ঞ্চ॑ ধেহি ॥ 6 ॥
উ॒রু॒ণ॒সা-ব॑সু॒তৃপা॑-বুলুম্ব॒লৌ য॒মস্য॑ দূ॒তৌ চ॑রতো॒ বশা॒গ্ং॒ অনু॑ । তাব॒স্মভ্য॑-ন্দৃ॒শযে॒ সূর্যা॑য॒ পুন॑র্দ-ত্তা॒বসু॑ম॒দ্যেহ ভ॒দ্রম্ ॥
সোম॒ একে᳚ভ্যঃ পবতে ঘৃ॒তমেক॒ উপা॑সতে ।
যেভ্যো॒ মধু॑ প্র॒ধাব॑তি॒ তাগ্​-শ্চি॑দে॒বাপি॑গচ্ছতাত্ ॥
যে যুদ্ধ্য॑ন্তে প্র॒ধনে॑ষু॒ শূরা॑সো॒ যে ত॑নু॒ত্যজঃ॑ । যে বা॑ স॒হস্র॑দক্ষিণা॒স্তাগ্​ শ্চি॑দে॒বাপি॑গচ্ছতাত্ ॥
তপ॑সা॒ যে অ॑নাধৃ॒ষ্যা-স্তপ॑সা॒ যে সুব॑র্গ॒তাঃ ।
তপো॒ যে চ॑ক্রি॒রে ম॒হ-ত্তাগ্​-শ্চি॑দে॒বাপি॑গচ্ছতাত্ ॥
অশ্ম॑ন্বতী রেবতী॒-স্সগ্ংর॑ভদ্ধ্ব॒-মুত্তি॑ষ্ঠত॒ প্রত॑রতা সখাযঃ । অত্রা॑ জহাম॒ যে অস॒ন্নশে॑বা-শ্শি॒বান্. ব॒যম॒ভি বাজা॒নুত্ত॑রেম ॥ 7 ॥
যদ্বৈ দে॒বস্য॑ সবি॒তুঃ প॒বিত্রগ্ং॑ স॒হস্র॑ধার॒ম্ ঁবিত॑তম॒ন্তরি॑ক্ষে । যেনাপু॑না॒দিন্দ্র॒মনা᳚র্ত॒-মার্ত্যৈ॒ তেনা॒হ-ম্মাগ্ং স॒র্বত॑নু-ম্পুনামি ॥
যা রা॒ষ্ট্রা-ত্প॒ন্নাদপ॒ যন্তি॒ শাখা॑ অ॒ভিমৃ॑তা নৃ॒পতি॑মি॒চ্ছমা॑নাঃ । ধা॒তুস্তা-স্সর্বাঃ॒ পব॑নেন পূ॒তাঃ প্র॒জযা॒-ঽস্মান্-র॒য্যা বর্চ॑সা॒ সগ্ংসৃ॑জাথ ॥
উদ্ব॒য-ন্তম॑স॒স্পরি॒ পশ্য॑ন্তো॒ জ্যোতি॒রুত্ত॑রম্ ।
দে॒ব-ন্দে॑ব॒ত্রা সূর্য॒মগ॑ন্ম॒ জ্যোতি॑রুত্ত॒মম্ ॥
ধা॒তা পু॑নাতু সবি॒তা পু॑নাতু । অ॒গ্নেস্তেজ॑সা॒ সূর্য॑স্য॒ বর্চ॑সা ॥ 8 ॥
(ধে॒ - হ্যুত্ত॑রে - মা॒ষ্টৌ চ॑) (অ. 3)
অনুবাকং 4
য-ন্তে॑ অ॒গ্নিমম॑ন্থাম বৃষ॒ভাযে॑ব॒ পক্ত॑বে ।
ই॒ম-ন্তগ্ং শ॑মযামসি ক্ষী॒রেণ॑ চোদ॒কেন॑ চ ॥
যন্ত্বম॑গ্নে স॒মদ॑হ॒স্ত্বমু॒ নির্বা॑পযা॒ পুনঃ॑ ।
ক্যা॒ম্বূরত্র॑ জাযতা-ম্পাকদূ॒র্বা ব্য॑ল্কশা ॥
শীতি॑কে॒ শীতি॑কাবতি॒ হ্লাদু॑কে॒ হ্লাদু॑কাবতি ।
ম॒ণ্ডূ॒ক্যা॑ সুসঙ্গ॒মযে॒মগ্গ্​ স্ব॑গ্নিগ্ং শ॒ময॑ ॥ শ-ন্তে॑ ধন্ব॒ন্যা আপ॒-শ্শমু॑ তে সন্ত্বনূ॒ক্যাঃ᳚ । শ-ন্তে॑ সমু॒দ্রিযা॒ আপ॒-শ্শমু॑ তে সন্তু॒ বর্​ষ্যাঃ᳚ ॥
শ-ন্তে॒ স্রব॑ন্তী-স্ত॒নুবে॒ শমু॑ তে সন্তু॒ কূপ্যাঃ᳚ ।
শ-ন্তে॑ নীহা॒রো ব॑র্​ষতু॒ শমু॒ পৃষ্বা-ঽব॑শীযতাম্ ॥ 9 ॥
অব॑ সৃজ॒ পুন॑রগ্নে পি॒তৃভ্যো॒ যস্ত॒ আহু॑ত॒শ্চর॑তি স্ব॒ধাভিঃ॑ । আযু॒র্বসা॑ন॒ উপ॑ যাতু॒ শেষ॒গ্ং॒ সঙ্গ॑চ্ছতা-ন্ত॒নুবা॑ জাতবেদঃ ॥
সঙ্গ॑চ্ছস্ব পি॒তৃভি॒-স্সগ্গ্​ স্ব॒ধাভি॒-স্সমি॑ষ্টাপূ॒র্তেন॑ পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ ।
যত্র॒ ভূম্যৈ॑ বৃ॒ণসে॒ তত্র॑ গচ্ছ॒ তত্র॑ ত্বা দে॒ব-স্স॑বি॒তা দ॑ধাতু ॥ যত্তে॑ কৃ॒ষ্ণ-শ্শ॑কু॒ন আ॑তু॒তোদ॑ পিপী॒ল-স্স॒র্প উ॒ত বা॒ শ্বাপ॑দঃ ।
অ॒গ্নিষ্ট-দ্বিশ্বা॑দনৃ॒ণ-ঙ্কৃ॑ণোতু॒ সোম॑শ্চ॒ যো ব্রা᳚হ্ম॒ণমা॑বি॒বেশ॑ ॥ উত্তি॒ষ্ঠাত॑-স্ত॒নুব॒গ্ং॒ সম্ভ॑রস্ব॒ মেহ গাত্র॒মব॑হা॒ মা শরী॑রম্ ।
যত্র॒ ভূম্যৈ॑ বৃ॒ণসে॒ তত্র॑ গচ্ছ॒ তত্র॑ ত্বা দে॒ব-স্স॑বি॒তা দ॑ধাতু ॥ ই॒দ-ন্ত॒ এক॑-ম্প॒র ঊ॑ত॒ এক॑-ন্তৃ॒তীযে॑ন॒ জ্যোতি॑ষা॒ সং​বিঁ॑শস্ব ।
সং॒​বেঁশ॑ন-স্ত॒নুবৈ॒ চারু॑রেধি প্রি॒যো দে॒বানা᳚-ম্পর॒মে স॒ধস্থে᳚ ॥ উত্তি॑ষ্ঠ॒ প্রেহি॒ প্রদ্র॒বৌকঃ॑ কৃণুষ্ব পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ । য॒মেন॒ ত্বম্ ঁয॒ম্যা॑ সং​বিঁদা॒নোত্-ত॒ম-ন্নাক॒মধি॑ রোহে॒মম্ ॥
অশ্ম॑ন্বতী রেবতী॒-স্সগ্ং র॑ভদ্ধ্ব॒ মুত্তি॑ষ্ঠত॒ প্রত॑রতা সখাযঃ । অত্রা॑ জহাম॒ যে অস॒ন্নশে॑বা-শ্শি॒বান্ ব॒যম॒ভি বাজা॒নুত্ত॑রেম ॥ যদ্বৈ দে॒বস্য॑ সবি॒তুঃ প॒বিত্রগ্ং॑ স॒হস্র॑ধার॒ম্ ঁবিত॑তম॒ন্তরি॑ক্ষে । যেনাপু॑না॒দিন্দ্র॒মনা॑র্ত॒-মার্ত্যৈ॒ তেনা॒হ-ম্মাগ্ং স॒র্বত॑নু-ম্পুনামি ॥ যা রা॒ষ্ট্রা-ত্প॒ন্নাদপ॒ যন্তি॒ শাখা॑ অ॒ভিমৃ॑তা নৃ॒পতি॑মি॒চ্ছমা॑নাঃ । ধা॒তুস্তা-স্সর্বাঃ॒ পব॑নেন পূ॒তাঃ প্র॒জযা॒-ঽস্মান্-র॒য্যা বর্চ॑সা॒ সগ্ংসৃ॑জাথ ॥ যা রা॒ষ্ট্রা-ত্প॒ন্নাদপ॒ যন্তি॒ শাখা॑ অ॒ভিমৃ॑তা নৃ॒পতি॑মি॒চ্ছমা॑নাঃ । ধা॒তুস্তা-স্সর্বাঃ॒ পব॑নেন পূ॒তাঃ প্র॒জযা॒-ঽস্মান্-র॒য্যা বর্চ॑সা॒ সগ্ংসৃ॑জাথ ॥ ধা॒তা পু॑নাতু সবি॒তা পু॑নাতু । অ॒গ্নেস্তেজ॑সা॒ সূর্য॑স্য॒ বর্চ॑সা ॥
অ॒স্মাত্ত্বমধি॑ জা॒তো᳚-ঽস্য॒য-ন্ত্বদধি॑জাযতাম্ ।
অ॒গ্নযে॑ বৈশ্বান॒রায॑ সুব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা᳚ ॥ 10 ॥
(অব॑শীযতাগ্ং - স॒ধস্থে॒ পঞ্চ॑ চ) (অ. 4)
অনুবাকং 5
আযা॑তু দে॒ব-স্সু॒মনা॑ভি-রূ॒তিভি॑-র্য॒মো হ॑বে॒হ প্রয॑তাভির॒ক্তা । আসী॑দতাগ্ং সুপ্র॒যতে॑হ ব॒র্॒হিষ্যূর্জা॑য জা॒ত্যৈ মম॑ শত্রু॒হত্যৈ᳚ ॥
য॒মে ই॑ব॒ যত॑মানে॒ যদৈত॒-ম্প্রবা᳚ম্ভর॒-ন্মানু॑ষা দেব॒যন্তঃ॑ । আসী॑দত॒গ্গ্॒ স্বমু॑ লো॒কম্ ঁবিদা॑নে স্বাস॒স্থে ভ॑বত॒মিন্দ॑বে নঃ ॥
য॒মায॒ সোমগ্ং॑ সুনুত য॒মায॑ জুহুতা হ॒বিঃ ।
য॒মগ্ং হ॑ য॒জ্ঞো গ॑চ্ছত্য॒গ্নিদূ॑তো॒ অর॑ঙ্কৃতঃ ॥
য॒মায॑ ঘৃ॒তব॑দ্ধ॒বির্জু॒হোত॒ প্র চ॑ তিষ্ঠত ।
স নো॑ দে॒বেষ্বায॑ম-দ্দী॒র্ঘমাযুঃ॒ প্র জী॒বসে᳚ ॥
য॒মায॒ মধু॑মত্তম॒গ্ং॒ রাজ্ঞে॑ হ॒ব্য-ঞ্জু॑হোতন । ই॒দ-ন্নম॒ ঋষি॑ভ্যঃ পূর্ব॒জেভ্যঃ॒ পূর্বে᳚ভ্যঃ পথি॒কৃদ্ভ্যঃ॑ ॥ 11 ॥
যো-ঽস্য॒ কৌষ্ঠ্য॒ জগ॑তঃ॒ পার্থি॑ব॒স্যৈক॑ ইদ্ব॒শী ।
য॒ম-ম্ভ॑ঙ্গ্যশ্র॒বো গা॑য॒ যো রাজা॑-ঽনপ॒রোদ্ধ্যঃ॑ ॥ য॒ম-ঙ্গায॑ ভঙ্গ্য॒শ্রবো॒ যো রাজা॑-ঽনপ॒রোদ্ধ্যঃ॑ । যেনা॒পো ন॒দ্যো॑ ধন্বা॑নি॒ যেন॒ দ্যৌঃ পৃ॑থি॒বী দৃ॒ঢা ॥ হি॒র॒ণ্য॒ক॒ক্ষ্যান্-থ্সু॒ধুরান্॑. হিরণ্যা॒ক্ষা-ন॑যশ্শ॒ফান্ । অশ্বা॑-ন॒নশ্য॑তো দা॒ন॒ম্ ঁয॒মো রা॑জা-ঽভি॒তিষ্ঠ॑তি ॥ য॒মো দা॑ধার পৃথি॒বীং-যঁ॒মো বিশ্ব॑মি॒দ-ঞ্জগ॑ত্ । য॒মায॒ সর্ব॒মিত্র॑স্থে॒ য-ত্প্রা॒ণ-দ্বা॒যুর॑ক্ষি॒তম্ ॥ যথা॒ পঞ্চ॒ যথা॒ ষড্ য॒থা পঞ্চ॑ দ॒শর্​ষ॑যঃ । য॒মম্ ঁযো বি॑দ্যা॒থ্স ব্রূ॑যাদ্য॒থৈক ঋষি॑র্বিজান॒তে ॥ 12 ॥
ত্রিক॑দ্রুকেভিঃ॒ পত॑তি॒ ষডু॒র্বী-রেক॒মি-দ্বৃ॒হত্ ।
গা॒য॒ত্রী ত্রি॒ষ্টুপ্ছন্দাগ্ং॑সি॒ সর্বা॒ তা য॒ম আহি॑তা ॥
অহ॑রহ॒র্নয॑মানো॒ গামশ্ব॒-ম্পুরু॑ষ॒-ঞ্জগ॑ত্ ।
বৈব॑স্বতো॒ ন তৃ॑প্যতি॒ পঞ্চ॑ভি॒র্মান॑বৈর্য॒মঃ ॥
বৈব॑স্বতে॒ বিবি॑চ্যন্তে॒ যমে॒ রাজ॑নি তে জ॒নাঃ ।
যে চে॒হ স॒ত্যেনেচ্ছ॑ন্তে॒ য উ॒ চানৃ॑তবাদি॒নঃ ॥
তে রা॑জন্নি॒হ বিবি॑চ্যন্তে॒-ঽথা য॑ন্তি ত্বা॒মুপ॑ ।
দে॒বাগ্​শ্চ॒ যে ন॑ম॒স্যন্তি॒ ব্রাহ্ম॑ণাগ্​শ্চাপ॒চিত্য॑তি ॥
যস্মি॑ন্ বৃ॒ক্ষে সু॑পলা॒শে দে॒বৈ-স্স॒পিম্ব॑তে য॒মঃ ।
অত্রা॑ নো বি॒শ্পতিঃ॑ পি॒তা পু॑রা॒ণা অনু॑বেনতি ॥ 13 ॥
(প॒থি॒কৃদ্ভ্যো॑ - বিজান॒তে - ঽনু॑বেনতি) (অ. 5)
অনুবাকং 6
বৈ॒শ্বা॒ন॒রে হ॒বিরি॒দ-ঞ্জু॑হোমি সাহ॒স্র-মুথ্সগ্ং॑ শ॒তধা॑রমে॒তম্ । তস্মি॑ন্নে॒ষ পি॒তর॑-ম্পিতাম॒হ-ম্প্রপি॑তামহ-ম্বিভর॒-ত্পিন্ব॑মানে ॥
দ্র॒ফ্সশ্চ॑স্কন্দ পৃথি॒বীমনু॒ দ্যামি॒মঞ্চ॒ যোনি॒মনু॒ যশ্চ॒ পূর্বঃ॑ ।
তৃ॒তীয॒ম্ ঁযোনি॒মনু॑ স॒ঞ্চর॑ন্ত-ন্দ্র॒ফ্স-ঞ্জু॑হো॒ম্যনু॑ স॒প্ত হোত্রাঃ᳚ ॥
ই॒মগ্ং স॑মু॒দ্রগ্ং শ॒তধা॑র॒মুথ্স॑ম্ ঁব্য॒চ্যমা॑ন॒-ম্ভুব॑নস্য॒ মদ্ধ্যে᳚ ।
ঘৃ॒ত-ন্দুহা॑না॒মদি॑তি॒-ঞ্জনা॒যাগ্নে॒ মা হিগ্ং॑সীঃ পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ ॥ অপে॑ত॒ বীত॒ বি চ॑ সর্প॒তাতো॒ যে-ঽত্র॒ স্থ পু॑রা॒ণা যে চ॒ নূত॑নাঃ ।
অহো॑ভির॒দ্ভি-র॒ক্তুভি॒-র্ব্য॑ক্তম্ ঁয॒মো দ॑দা-ত্বব॒সান॑মস্মৈ ॥ স॒বি॒তৈতানি॒ শরী॑রাণি পৃথি॒ব্যৈ মা॒তুরু॒পস্থ॒ আদ॑ধে ।
তেভি॑-র্যুজ্যন্তা-মঘ্নি॒যাঃ ॥ 14 ॥
শু॒নম্ ঁবা॒হা-শ্শু॒ন-ন্না॒রা-শ্শু॒ন-ঙ্কৃ॑ষতু॒ লাঙ্গ॑লম্ ।
শু॒নম্ ঁব॑র॒ত্রা ব॑দ্ধ্যন্তাগ্ং শু॒ন-মষ্ট্রা॒-মুদি॑ঙ্গয॒ শুনা॑সীরা শু॒নম॒স্মাসু॑ ধত্তম্ ॥
শুনা॑সীরাবি॒মাম্ ঁবাচ॒ম্ ঁয-দ্দি॒বি চ॑ক্র॒থুঃ পযঃ॑ । তেনে॒মা-মুপ॑সিঞ্চতম্ ॥
সীতে॒ বন্দা॑মহে ত্বা॒-ঽর্বাচী॑ সুভগে ভব ।
যথা॑ ন-স্সু॒ভগা স॑সি॒ যথা॑ ন-স্সু॒ফলা স॑সি ॥
স॒বি॒তৈতানি॒ শরী॑রাণি পৃথি॒ব্যৈ মা॒তুরু॒পস্থ॒ আদ॑ধে । তেভি॑রদিতে॒ শ-ম্ভ॑ব ॥
বিমু॑চ্যদ্ধ্ব-মঘ্নি॒যা দে॑ব॒যানা॒ অতা॑রিষ্ম॒ তম॑সস্পা॒রম॒স্য ।
জ্যোতি॑রাপাম॒ সুব॑রগন্ম ॥ 15 ॥
প্র বাতা॒ বান্তি॑ প॒তয॑ন্তি বি॒দ্যুত॒ উদোষ॑ধীর্জিহতে॒ পিন্ব॑তে॒ সুবঃ॑ । ইরা॒ বিশ্ব॑স্মৈ॒ ভুব॑নায জাযতে॒ য-ত্প॒র্জন্যঃ॑ পৃথি॒বীগ্ং রেত॒সা-ঽব॑তি ॥
যথা॑ য॒মায॑ হা॒র্ম্য-মব॑প॒-ন্পঞ্চ॑মান॒বাঃ ।
এ॒বম্ ঁব॑পামি হা॒র্ম্যম্ ঁযথা-ঽসা॑ম জীবলো॒কে ভূর॑যঃ ॥ চিতঃ॑ স্থ পরি॒চিত॑ ঊর্ধ্ব॒চিতঃ॑ শ্রযদ্ধ্ব-ম্পি॒তরো॑ দে॒বতা᳚ ।
প্র॒জাপ॑তির্ব-স্সাদযতু॒ তযা॑ দে॒বত॑যা ॥
আ প্যা॑যস্ব॒ সমॆ॑তু তে বি॒শ্বতঃ॑ সোম॒ বৃষ্ণি॑যম্ । ভবা॒ বাজ॑স্য সঙ্গ॒থে ॥ স-ন্তে॒ পযাগ্ং॑সি॒ সমু॑ যন্তু॒ বাজা॒-স্সং-বৃঁষ্ণি॑যা-ন্যভিমাতি॒ষাহঃ॑ । আ॒প্যায॑মানো অ॒মৃতা॑য সোম দি॒বি শ্রবাগ্॑স্যুত্ত॒মানি॑ ধিষ্ব ॥ 16 ॥
(অ॒ঘ্নি॒যা - অ॑গন্ম - +স॒প্ত চ॑) (অ. 6)
অনুবাকং 7
উত্তে॑ তভ্নোমি পৃথি॒বী-ন্ত্বত্পরী॒মম্ ঁলো॒ক-ন্নি॒দধ॒ন্মো অ॒হগ্ং রি॑ষম্ । এ॒তাগ্​ স্থূণা᳚-ম্পি॒তরো॑ ধারযন্তু॒ তে-ঽত্রা॑ য॒ম-স্সাদ॑নাত্তে মিনোতু ॥
উপ॑সর্প মা॒তর॒-ম্ভূমি॑মে॒তা-মু॑রু॒ব্যচ॑স-ম্পৃথি॒বীগ্ং সু॒শেবা᳚ম্ । ঊর্ণ॑ম্রদা যুব॒তি-র্দক্ষি॑ণাবত্যে॒ষা ত্বা॑ পাতু॒ নির্-ঋ॑ত্যা উ॒পস্থে᳚ ॥
উচ্ছ্ম॑ঞ্চস্ব পৃথিবি॒ মা বিবা॑ধিথা-স্সূপায॒না-ঽস্মৈ॑ ভব সূপবঞ্চ॒না । মা॒তা পু॒ত্রম্ ঁযথা॑ সি॒চা-ঽভ্যে॑ন-ম্ভূমি বৃণু ॥ উ॒চ্ছ্মঞ্চ॑মানা পৃথি॒বী হি তিষ্ঠ॑সি স॒হস্র॒ম্মিত॒ উপ॒ হি শ্রয॑ন্তাম্ ।
তে গৃ॒হাসো॑ মধু॒শ্চুতো॒ বিশ্বাহা᳚স্মৈ শর॒ণা-স্স॒ন্ত্বত্র॑ ॥ এণী᳚র্ধা॒না হরি॑ণী॒রর্জু॑নী-স্সন্তু ধে॒নবঃ॑ । তিল॑বথ্সা॒ ঊর্জ॑মস্মৈ॒ দুহা॑না॒ বিশ্বাহা॑ স॒ন্ত্বন॑পস্ফুরন্তীঃ ॥ 17 ॥
এ॒ষা তে॑ যম॒সাদ॑নে স্ব॒ধা নিধী॑যতে গৃ॒হে । অক্ষি॑তি॒র্নাম॑ তে অসৌ ॥ ই॒দ-ম্পি॒তৃভ্যঃ॒ প্রভ॑রেম ব॒র্॒হি-র্দে॒বেভ্যো॒ জীব॑ন্ত॒ উত্ত॑র-ম্ভরেম ।
তত্ত্ব॑মারো॒হাসো॒ মেঘ্যো॒ ভব॑ম্ ঁয॒মেন॒ ত্বম্ ঁয॒ম্যা॑ সং​বিঁদা॒নঃ ॥ মা ত্বা॑ বৃ॒ক্ষৌ সম্বা॑ধিষ্টা॒-ম্মা মা॒তা পৃ॑থিবি॒ ত্বম্ ।
পি॒তৄন্. হি যত্র॒ গচ্ছা॒স্যেধা॑সম্ ঁযম॒রাজ্যে᳚ ॥
মা ত্বা॑ বৃ॒ক্ষৌ সম্বা॑ধেথা॒-ম্মা মা॒তা পৃ॑থি॒বী ম॒হী । বৈ॒ব॒স্ব॒তগ্ং হি গচ্ছা॑সি যম॒রাজ্যে॒ বিরা॑জসি ॥
ন॒ল-ম্প্ল॒বমারো॑হৈ॒ত-ন্ন॒লেন॑ প॒থো-ঽন্বি॑হি ।
স ত্ব॑-ন্ন॒লপ্ল॑বো ভূ॒ত্বা॒ সন্ত॑র॒ প্রত॒রোত্ত॑র ॥ 18 ॥
স॒বি॒তৈতানি॒ শরী॑রাণি পৃথি॒ব্যৈ মা॒তুরু॒পস্থ॒ আদ॑ধে । তেভ্যঃ॑ পৃথিবি॒ শ-ম্ভ॑ব ॥
ষড্ঢো॑তা॒ সূর্য॑-ন্তে॒ চক্ষু॑-র্গচ্ছতু॒ বাত॑মা॒ত্মা দ্যা-ঞ্চ॒ গচ্ছ॑ পৃথি॒বী-ঞ্চ॒ ধর্ম॑ণা ।
অ॒পো বা॑ গচ্ছ॒ যদি॒ তত্র॑ তে হি॒তমোষ॑ধীষু॒ প্রতি॑তিষ্ঠা॒ শরী॑রৈঃ ॥ পর॑-ম্মৃত্যো॒ অনু॒ পরে॑হি॒ পন্থা॒ম্ ঁযস্তে॒ স্ব ইত॑রো দেব॒যানা᳚ত্ ।
চক্ষু॑ষ্মতে শৃণ্ব॒তে তে᳚ ব্রবীমি॒ মা নঃ॑ প্র॒জাগ্ং রী॑রিষো॒ মোত বী॒রান্ ॥
শম্ ঁবাত॒-শ্শগ্ং হি তে॒ ঘৃণি॒-শ্শমু॑ তে স॒ন্ত্বোষ॑ধীঃ । কল্প॑ন্তা-ম্মে॒ দিশঃ॑ শ॒গ্মাঃ ॥
পৃ॒থি॒ব্যাস্ত্বা॑ লো॒কে সা॑দযাম্য॒মুষ্য॒ শর্মা॑সি পি॒তরো॑ দে॒বাতা᳚ । প্র॒জাপ॑তিস্ত্বা সাদযতু॒ তযা॑ দে॒বত॑যা ॥ অ॒ন্তরি॑ক্ষস্য ত্বা দি॒বস্ত্বা॑ দি॒শা-ন্ত্বা॒ নাক॑স্য ত্বা পৃ॒ষ্ঠে ব্র॒দ্ধ্নস্য॑ ত্বা বি॒ষ্টপে॑ সাদযাম্য॒মুষ্য॒ শর্মা॑সি পি॒তরো॑ দে॒বতা᳚ ।
প্র॒জাপ॑তিস্ত্বা সাদযতু॒ তযা॑ দে॒বত॑যা ॥ 19 ॥
(অন॑পস্ফুরন্তী॒ - রুত্ত॑র - দে॒বত॑যা॒ দ্বে চ॑) (অ. 7)
অনুবাকং 8
অ॒পূ॒পবা᳚-ন্ঘৃ॒তবাগ্॑শ্চ॒রুরেহ সী॑দতূত্তভ্নু॒ব-ন্পৃ॑থি॒বী-ন্দ্যামু॒তোপরি॑ । যো॒নি॒কৃতঃ॑ পথি॒কৃতঃ॑ সপর্যত॒ যে দে॒বানা᳚-ঙ্ঘৃ॒তভা॑গা ই॒হ স্থ ।
এ॒ষা তে যম॒সাদ॑নে স্ব॒ধা নিধী॑যতে গৃ॒হে॑-ঽসৌ ।
দশা᳚ক্ষরা॒ তাগ্ং র॑ক্ষস্ব॒ তা-ঙ্গো॑পাযস্ব॒ তা-ন্তে॒ পরি॑ দদামি॒ তস্যা᳚-ন্ত্বা॒ মা দ॑ভ-ন্পি॒তরো॑ দে॒বতা᳚ ।
প্র॒জাপ॑তিস্ত্বা সাদযতু॒ তযা॑ দে॒বত॑যা ॥
অ॒পূ॒পবা᳚-ঞ্ছৃ॒তবা᳚ন্-ক্ষী॒রবা॒ন্-দধি॑বা॒-ন্মধু॑মাগ্​-শ্চ॒রুরেহ সী॑দতূত্তভ্নু॒বন্-পৃ॑থি॒বী-ন্দ্যামু॒তোপরি॑ । যো॒নি॒কৃতঃ॑ পথি॒কৃতঃ॑ সপর্যত॒ যে দে॒বানাগ্ং॑ শৃ॒তভা॑গাঃ, ক্ষী॒রভা॑গা॒ দধি॑ভাগা॒ মধু॑ভাগা ই॒হ স্থ । এ॒ষা তে॑ যম॒সাদ॑নে স্ব॒ধা নিধী॑যতে গৃ॒হে॑-ঽসৌ । শ॒তাক্ষ॑রা স॒হস্রা᳚ক্ষরা॒-ঽযুতা᳚ক্ষ॒রা-ঽচ্যু॑তাক্ষরা॒ তাগ্ং র॑ক্ষস্ব॒ তা-ঙ্গো॑পাযস্ব॒ তা-ন্তে॒ পরি॑দদামি॒ তস্যা᳚-ন্ত্বা॒ মা দ॑ভ-ন্পি॒তরো॑ দে॒বতা᳚ । প্র॒জাপ॑তিস্ত্বা সাদযতু॒ তযা॑ দে॒বত॑যা ॥ 20 ॥
(অ॒পূ॒পবা॑নসৌ॒ দশ॑) (অ. 8)
অনুবাকং 9
এ॒তাস্তে᳚ স্ব॒ধা অ॒মৃতাঃ᳚ করোমি॒ যাস্তে॑ ধা॒নাঃ প॑রি॒কিরা॒ম্যত্র॑ । তাস্তে॑ য॒মঃ পি॒তৃভিঃ॑ সং​বিঁদা॒নো-ঽত্র॑ ধে॒নূঃ কা॑ম॒দুঘাঃ᳚ করোতু ॥
ত্বামর্জু॒নৌষ॑ধীনা॒-ম্পযো᳚ ব্র॒হ্মাণ॒ ইদ্বি॑দুঃ ।
তাসা᳚-ন্ত্বা॒ মদ্ধ্যা॒দাদ॑দে চ॒রুভ্যো॒ অপি॑ধাতবে ॥
দূ॒র্বাণাগ্॑ স্ত॒ম্বমাহ॑রৈ॒তা-ম্প্রি॒যত॑মা॒-ম্মম॑ । ই॒মা-ন্দিশ॑-ম্মনু॒ষ্যা॑ণা॒-ম্ভূযি॒ষ্ঠা-ঽনু॒ বি রো॑হতু ॥ কাশা॑নাগ্​ স্ত॒ম্বমাহ॑র॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ ।
য এ॒তস্যৈ॑ দি॒শঃ প॒রাভ॑বন্নঘা॒যবো॒ যথা॒ তে নাভ॑বা॒-ন্পুনঃ॑ ॥ দ॒র্ভাণাগ্॑ স্ত॒ম্বমাহ॑র পিতৃ॒ণামোষ॑ধী-ম্প্রি॒যাম্ । অন্বস্যৈ॒ মূল॑-ঞ্জীবা॒দনু॒ কাণ্ড॒মথো॒ ফল᳚ম্ ॥ 21 ॥
লো॒ক-ম্পৃ॑ণ ছি॒দ্র-ম্পৃ॒ণাথো॑ সীদ শি॒বা ত্বম্ । ই॒ন্দ্রা॒গ্নী ত্বা॒ বৃহ॒স্পতি॑র॒স্মিন্ যোনা॑বসীষ॒দন্ন্ ॥ তা অ॑স্য॒ সূদ॑দোহস॒-স্সোমগ্গ্॑ শ্রীণন্তি॒ পৃশ্ন॑যঃ । জন্ম॑-ন্দে॒বানাং॒-বিঁশ॑স্ত্রি॒ষ্বা রো॑চ॒নে দি॒বঃ ॥
শম্ ঁবাত॒-শ্শগ্ংহি তে॒ ঘৃণি॒-শ্শমু॑ তে স॒ন্ত্বোষ॑ধীঃ । কল্প॑ন্তা-ন্তে॒ দিশ॒-স্সর্বাঃ᳚ ॥ ই॒দমে॒ব মেতো-ঽপ॑রা॒মার্তি॑মারাম॒ কাঞ্চ॒ন ।
তথা॒ তদ॒শ্বিভ্যা᳚-ঙ্কৃ॒ত-ম্মি॒ত্রেণ॒ বরু॑ণেন চ ॥
ব॒র॒ণো বা॑রযাদি॒দ-ন্দে॒বো বন॒স্পতিঃ॑ ।
আর্ত্যৈ॒ নির্-ঋ॑ত্যৈ॒ দ্বেষা᳚চ্চ॒ বন॒স্পতিঃ॑ ॥
বিধৃ॑তিরসি॒ বিধা॑রযা॒স্মদ॒ঘা দ্বেষাগ্ং॑সি শ॒মি শ॒মযা॒স্মদ॒ঘা দ্বেষাগ্ং॑সি য॒ব য॒বযা॒স্মদ॒ঘা দ্বেষাগ্ং॑সি ॥
পৃ॒থি॒বী-ঙ্গ॑চ্ছা॒ন্তরি॑ক্ষ-ঙ্গচ্ছ॒ দিব॑-ঙ্গচ্ছ॒ দিশো॑ গচ্ছ॒ সুব॑র্গচ্ছ॒ সুব॑র্গচ্ছ॒ দিশো॑ গচ্ছ॒ দিব॑-ঙ্গচ্ছা॒ন্তরি॑ক্ষ-ঙ্গচ্ছ পৃথি॒বী-ঙ্গ॑চ্ছা॒পো বা॑ গচ্ছ॒ যদি॒ তত্র॑ তে হি॒তমোষ॑ধীষু॒ প্রতি॑তিষ্ঠা॒ শরী॑রৈঃ ॥ লো॒ক-ম্পৃ॑ণ ছি॒দ্র-ম্পৃ॒ণাথো॑ সীদ শি॒বা ত্বম্ । ই॒ন্দ্রা॒গ্নী ত্বা॒ বৃহ॒স্পতি॑র॒স্মিন্ যোনা॑বসীষ॒দন্ন্ ॥ তা অ॑স্য॒ সূদ॑দোহস॒-স্সোমগ্গ্॑ শ্রীণন্তি॒ পৃশ্ন॑যঃ । জন্ম॑-ন্দে॒বানাং॒-বিঁশ॑স্ত্রি॒ষ্বা রো॑চ॒নে দি॒বঃ ॥
অশ্ম॑ন্বতী রেবতী॒-স্সগ্ং র॑ভদ্ধ্ব॒ মুত্তি॑ষ্ঠত॒ প্রত॑রতা সখাযঃ । অত্রা॑ জহাম॒ যে অস॒ন্নশে॑বা-শ্শি॒বান্ ব॒যম॒ভি বাজা॒নুত্ত॑রেম ॥ যদ্বৈ দে॒বস্য॑ সবি॒তুঃ প॒বিত্রগ্ং॑ স॒হস্র॑ধার॒ম্ ঁবিত॑তম॒ন্তরি॑ক্ষে । যেনাপু॑না॒দিন্দ্র॒মনা॑র্ত॒-মার্ত্যৈ॒ তেনা॒হ-ম্মাগ্ং স॒র্বত॑নু-ম্পুনামি ॥
ধা॒তা যা রা॒ষ্ট্রা-ত্প॒ন্নাদপ॒ যন্তি॒ শাখা॑ অ॒ভিমৃ॑তা নৃ॒পতি॑মি॒চ্ছমা॑নাঃ । ধা॒তুস্তা-স্সর্বাঃ॒ পব॑নেন পূ॒তাঃ প্র॒জযা॒-ঽস্মান্-র॒য্যা বর্চ॑সা॒ সগ্ংসৃ॑জাথ ॥( ) ॥ 22 ॥
(অথো॒ ফল॑ম্ - ধা॒তা পু॑নাতু) (অ. 9)
অনুবাকং 10
আরো॑হ॒তাযু॑-র্জ॒রস॑-ঙ্গৃণা॒না অ॑নুপূ॒র্বম্ ঁযত॑মানা॒ যতি॒ষ্ট । ই॒হ ত্বষ্টা॑ সু॒জনি॑মা সু॒রত্নো॑ দী॒র্ঘমাযুঃ॑ করতু জী॒বসে॑ বঃ ॥
যথা-ঽহা᳚ন্যনুপূ॒র্ব-ম্ভব॑ন্তি॒ যথ॒র্তব॑ ঋ॒তুভি॒-র্যন্তি॑ ক্লৃ॒প্তাঃ । যথা॒ ন পূর্ব॒মপ॑রো॒ জহা᳚ত্যে॒বা ধা॑ত॒রাযূগ্ং॑ষি কল্পযৈষাম্ ॥
ন হি॑ তে অগ্নে ত॒নুবৈ᳚ ক্রূ॒র-ঞ্চ॒কার॒ মর্ত্যঃ॑ ।
ক॒পি-র্ব॑ভস্তি॒ তেজ॑ন॒-ম্পুন॑র্জ॒রাযু॒ গৌরি॑ব ।
অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘমগ্নে॑ শুশু॒দ্ধ্যা র॒যিম্ ।
অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘ-ম্মৃ॒ত্যবে॒ স্বাহা᳚ ॥
অ॒ন॒ড্বাহ॑-ম॒ন্বার॑ভামহে স্ব॒স্তযে᳚ ।
স ন॒ ইন্দ্র॑ ইব দে॒বেভ্যো॒ বহ্নিঃ॑ স॒পাংর॑ণো ভব ॥ 23 ॥
ই॒মে জী॒বা বি॑মৃ॒তৈরাব॑ব-র্তি॒ন্নভূ᳚-দ্ভ॒দ্রা দে॒বহূ॑তি-ন্নো অ॒দ্য । প্রাঞ্জো॑-ঽগামা নৃ॒তযে॒ হসা॑য॒ দ্রাঘী॑য॒ আযুঃ॑ প্রত॒রা-ন্দধা॑নাঃ ॥
মৃ॒ত্যোঃ প॒দম্ ঁযোপয॑ন্তো॒ যদৈম॒ দ্রাঘী॑য॒ আযুঃ॑ প্রত॒রা-ন্দধা॑নাঃ । আ॒প্যায॑মানাঃ প্র॒জযা॒ ধনে॑ন শু॒দ্ধাঃ পূ॒তা ভ॑বথ যজ্ঞিযাসঃ ॥
ই॒ম-ঞ্জী॒বেভ্যঃ॑ পরি॒ধি-ন্দ॑ধামি॒ মা নো নু॑ গা॒দপ॑রো॒ অর্ধ॑মে॒তম্ ।
শ॒ত-ঞ্জী॑বন্তু শ॒রদঃ॑ পুরূ॒চীস্তি॒রো মৃ॒ত্যু-ন্দ॑দ্মহে॒ পর্ব॑তেন ॥ ই॒মা নারী॑রবিধ॒বা-স্সু॒পত্নী॒রাঞ্জ॑নেন স॒র্পিষা॒ সম্মৃ॑শন্তাম্ ।
অ॒ন॒শ্রবো॑ অনমী॒বা-স্সু॒শেবা॒ আরো॑হন্তু॒ জন॑যো॒ যোনি॒মগ্রে᳚ ॥ যদাঞ্জ॑ন-ন্ত্রৈককু॒দ-ঞ্জা॒তগ্ং হি॒মব॑ত॒স্পরি॑ ।
তেনা॒মৃত॑স্য॒ মূলে॒নারা॑তী-র্জম্ভযামসি ॥
যথা॒ ত্ব-মু॑দ্ভি॒ন-থ্স্যো॑ষধে পৃথি॒ব্যা অধি॑ ।
এ॒বমি॒ম উদ্ভি॑ন্দন্তু কী॒র্ত্যা যশ॑সা ব্রহ্মবর্চ॒সেন॑ ॥ অ॒জো᳚-ঽস্যজা॒স্মদ॒ঘা দ্বেষাগ্ং॑সি য॒বো॑-ঽসি য॒বযা॒স্মদ॒ঘা দ্বেষাগ্ং॑সি ॥ 24 ॥
(ভ॒ব॒ - জ॒ম্ভ॒যা॒ম॒সি॒ ত্রীণি॑ চ) (অ. 10)
অনুবাকং 11
অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘমগ্নে॑ শুশু॒দ্ধ্যা র॒যিম্ । অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ সু॒ক্ষে॒ত্রি॒যা সু॑গাতু॒যা ব॑সূ॒যা চ॑ যজামহে । অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥
প্র য-দ্ভন্দি॑ষ্ঠ এষা॒-ম্প্রাস্মাকা॑সশ্চ সূ॒রযঃ॑ । অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ প্রযদ॒গ্নে-স্সহ॑স্বতো বি॒শ্বতো॒ যন্তি॑ সূ॒রযঃ॑ । অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥
প্রযত্তে॑ অগ্নে সূ॒রযো॒ জাযে॑মহি॒ প্র তে॑ ব॒যম্ ।
অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ 25 ॥
ত্বগ্ং হি বি॑শ্বতোমুখ বি॒শ্বতঃ॑ পরি॒ভূরসি॑ । অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ দ্বিষো॑ নো বিশ্বতোমু॒খাতি॑ না॒বেব॑ পারয । অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ স ন॒-স্সিন্ধু॑মিব না॒বযা-ঽতি॑ পর্​ষা স্ব॒স্তযে᳚ । অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ আপঃ॑ প্রব॒ণাদি॑ব য॒তী-রপা॒স্ম-থ্স্য॑ন্দতাম॒ঘম্ । অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ উ॒দ্ব॒না-দু॑দ॒কানী॒বাপা॒স্ম-থ্স্য॑ন্দতাম॒ঘম্ ।
অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ আ॒ন॒ন্দায॑ প্রমো॒দায॒ পুন॒রাগা॒গ্॒ স্বান্গৃ॒হান্ । অপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ ন বৈ তত্র॒ প্রমী॑যতে॒ গৌরশ্বঃ॒ পুরু॑ষঃ প॒শুঃ ।
যত্রে॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ ক্রি॒যতে॑ পরি॒ধির্জীব॑নায॒ কমপ॑ ন॒-শ্শোশু॑চদ॒ঘম্ ॥ 26 ॥
(অ॒ঘ - ম॒ঘ-ঞ্চ॒ত্বারি॑ চ) (অ. 11)
অনুবাকং 12
অপ॑শ্যাম যুব॒তি-মা॒চর॑ন্তী-ম্মৃ॒তায॑ জী॒বা-ম্প॑রিণী॒যমা॑নাম্ । অ॒ন্ধেন॒ যা তম॑সা॒ প্রাবৃ॑তা-ঽসি॒ প্রাচী॒মবা॑চী॒-মব॒য-ন্নরি॑ষ্ট্যৈ ॥
মযৈ॒তা-ম্মা॒গ্॒স্তা-ম্ভ্রি॒যমা॑ণা দে॒বী স॒তী পি॑তৃলো॒কম্ ঁযদৈষি॑ । বি॒শ্ববা॑রা॒ নভ॑সা॒ সং​ব্যঁ॑যন্ত্যু॒ভৌ নো॑ লো॒কৌ পয॒সা-ঽঽবৃ॑ণীহি ॥
রযি॑ষ্ঠাম॒গ্নি-ম্মধু॑মন্তমূ॒র্মিণ॒মূর্জঃ॑ সন্ত-ন্ত্বা॒ পয॒সোপ॒ সগ্ংস॑দেম ।
সগ্ং র॒য্যা সমু॒ বর্চ॑সা॒ সচ॑স্বা ন-স্স্ব॒স্তযে᳚ ॥
যে জী॒বা যে চ॑ মৃ॒তা যে জা॒তা যে চ॒ জন্ত্যাঃ᳚ ।
তেভ্যো॑ ঘৃ॒তস্য॑ ধারযিতু॒-ম্মধু॑ধারা ব্যুন্দ॒তী ॥
মা॒তা রু॒দ্রাণা᳚-ন্দুহি॒তা বসূ॑না॒গ্॒ স্বসা॑-ঽঽদি॒ত্যানা॑ম॒-মৃত॑স্য॒ নাভিঃ॑ ।
প্রণু॒বোচ॑-ঞ্চিকি॒তুষে॒ জনা॑য॒ মা গামনা॑গা॒মদি॑তিম্ ঁবধিষ্ট ॥
পিব॑তূদ॒ক-ন্তৃণা᳚ন্যত্তু । ওমু-থ্সৃ॒জত ॥ 27 ॥
(ব॒ধি॒ষ্ট॒ দ্বে চ॑) (অ. 12)
(প॒রে॒যু॒বাগ্ংস॒-ম্প্র বি॒দ্বা-ন্ভুব॑নস্যা॒ভ্যাব॑ বৃথ্স্বা॒ জো ভা॒গো॑-ঽযম্ ঁবৈ চতুশ্চত্বারিগ্ংশত্ ।
য এ॒তস্য॒ ত্ব-ত্পঞ্চ॑ । প্রকে॒তুনে॒দন্তে॒ নাকে॑ সুপ॒র্ণম্ ঁযৌ তে॒ যে যুদ্ধ্য॑ন্তে॒ তপ॒সা-ঽশ্ম॑ন্বতী রেবতী॒-স্সগ্ংর॑ভদ্ধ্বম॒ষ্টাবিগ্ং॑শতিঃ । য-ন্তে॒ যত্ত॒ উত্তিষ্ঠা॒ত॑ ই॒দন্ত॒ উত্তি॑ষ্ঠ॒
প্রেহ্যশ্ম॒ন্॒. যদ্বা উদ্ব॒যম॒য-ম্পঞ্চ॑বিগ্ংশতিঃ । আযা॑তু ত্রি॒গ্ং॒শত্ । বৈ॒শ্বা॒ন॒রে তস্মি॑-ন্দ্র॒ফ্স ই॒মমপে॒তাহো॑ভি-র্যুজ্যন্তামঘ্নি॒যা অ॑দিতে পা॒রম্ ঁব॒ আ প্যা॑যস্ব স॒প্তবিগ্ং॑শতিঃ । উত্তে॑ গৃহে-ঽখাষি॑তি॒স্তেভ্যঃ॑ পৃ॑থি॒ব্যা অ॒ন্তরি॑ক্ষস্য॒ দ্বাত্রিগ্ং॑শত্ । অ॒পূ॒পবা॑নসৌ॒ দশ॑ শ॒ত দ॑শ । এ॒তাস্তে॑ তে॒ দিশ॒-স্সর্বা॑ ই॒দমশ্ম॑ন্ বিগ্ংশ॒তিঃ । ও॑রোহত ত॒নুবৈ᳚ ক্রূ॒র-ঞ্চ॒কার॒ পুন॑র্মৃ॒ত্যবে॒ মা নো নু॑ গা-দ্দদ্মহ ই॒মা নারীঃ॒ পরি॒ ত্রযো॑বিগ্ংশতিঃ ।
অপ॑ ন-স্সুক্ষেত্রি॒যা প্র যদ্ভ-ন্দি॑ষ্ঠঃ॒ প্র যদ॒গ্নেঃ প্র যত্তে॑ অগ্নে॒ ত্বগ্ং হি দ্বিষ॒-স্স ন॒-স্সিন্ধু॒মাপঃ॑ প্রব॒ণাদু॑-দ্ব॒নাদা॑ন॒ন্দায॒ ন বৈ তত্র॒ যত্রে॒দ-ঞ্চতু॑র্বিগ্ংশতিঃ॒ । অপ॑শ্যা॒মাবৃ॑ণীহি॒ দ্বাদ॑শ দ্বাদশ ।)
(প॒রে॒যু॒বাগ্ংস॒ - মাযা᳚ - ত্বে॒তাস্তে॑ স॒প্তবিগ্ং॑শতিঃ )
(প॒রে॒যু॒বাগ্ংস॒ - মোমুথ্সৃ॒জত )
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয আরণ্যকে ষষ্ঠঃ প্রপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - pitṛmedhamantrāḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
pa॒re॒yu॒vāgṃsa̭-mpra॒vato̭ ma॒hīranṷ ba॒hubhyaḥ॒ panthā̭manapaspaśā॒nam | vai॒va॒sva॒tagṃ sa॒ṅgama̭na॒-ñjanā̭nām ~ya॒magṃ rājā̭nagṃ ha॒viṣā̭ duvasyata || i॒da-ntvā॒ vastra̭-mpratha॒ma-nnvāga॒nnapai॒tadṷ̄ha॒ yadi॒hābi̭bhaḥ pu॒rā |
i॒ṣṭā॒pū॒rtamanu॒ sampa̭śya॒ dakṣi̭ṇā॒m ~yathā̭ te da॒tta-mba̭hu॒dhā vi ba̭ndhuṣu ||
i॒mau yṷnajmi te va॒hnī asṷnīthāya vo॒ḍhave᳚ |
yābhyā᳚m ~ya॒masya॒ sāda̭nagṃ su॒kṛtā॒-ñcāpi̭ gacchatāt || pū॒ṣā tve॒taścyā̭vayatu॒ pravi॒dvā-nana̭ṣṭapaśu॒-rbhuva̭nasya go॒pāḥ |
sa tvai॒tebhyaḥ॒ pari̭dadā-tpi॒tṛbhyo॒-'gnirde॒vebhyaḥ̭ suvi॒datre᳚bhyaḥ || pū॒ṣemā āśā॒ anṷveda॒ sarvā॒-sso a॒smāgṃ abha̭yatamena neṣat |
sva॒sti॒dā aghṛ̭ṇi॒-ssarva̭vī॒ro-'pra̭yucchanpu॒ra ḙtu॒ pravi॒dvān || 1 ||
āyṷ-rvi॒śvāyuḥ॒ pari̭pāsati tvā pū॒ṣā tvā̭ pātu॒ prapa̭the pu॒rastā᳚t | yatrāsa̭te su॒kṛto॒ yatra॒ te ya॒yustatra̭ tvā de॒va-ssa̭vi॒tā da̭dhātu ||
bhuva̭nasya pata i॒dagṃ ha॒viḥ || a॒gnayḙ rayi॒mate॒ svāhā᳚ || purṷṣasya sayāva॒ryapeda॒ghāni̭ mṛjmahe |
yathā̭ no॒ atra॒ nāpa̭raḥ pu॒rā ja॒rasa॒ āya̭ti ||
purṷṣasya sayāvari॒ vi te᳚ prā॒ṇama̭si srasam |
śarī̭reṇa ma॒hīmihi̭ sva॒dhayehi̭ pi॒tṝnupa̭ pra॒jayā॒-'smāni॒hāva̭ha || maiva̭-mmā॒g॒stā pri̭ye॒-'ha-nde॒vī sa॒tī pi̭tṛlo॒kam ~yadaiṣi̭ |
vi॒śvavā̭rā॒ nabha̭sā॒ saṃ​vya~̭yantyu॒bhau no̭ lo॒kau
paya̭sā॒-'bhyāva̭vṛthsva || 2 ||
i॒ya-nnārī̭ patilo॒kam ~vṛ̭ṇā॒nā nipa̭dyata॒ upa̭ tvā martya॒ preta᳚m | viśva̭-mpurā॒ṇamanṷ pā॒laya̭ntī॒ tasyai᳚ pra॒jā-ndravi̭ṇa-ñce॒ha dhḙhi || udī᳚r​ṣva nārya॒bhi jī̭valo॒kami॒tāsṷme॒tamupa̭śeṣa॒ ehi̭ |
ha॒sta॒grā॒bhasya̭ didhi॒ṣostvame॒ta-tpatyṷrjani॒tvama॒bhi samba̭bhūva ||
su॒varṇa॒gṃ॒ hastā̭dā॒dadā̭nā mṛ॒tasya̭ śri॒yai brahma̭ṇe॒ teja̭se॒ balā̭ya | atrai॒va tvami॒ha va॒yagṃ su॒śevā॒ viśvā॒-sspṛdho̭ a॒bhimā̭tīrjayema ||
dhanu॒r॒ hastā̭dā॒dadā̭nā mṛ॒tasya̭ śri॒yai kṣa॒trāyauja̭se॒ balā̭ya | atrai॒va tvami॒ha va॒yagṃ su॒śevā॒ viśvā॒-sspṛdho̭ a॒bhimā̭tīrjayema |
maṇi॒gṃ॒ hastā̭dā॒dadā̭nā mṛ॒tasya̭ śri॒yai vi॒śe puṣṭyai॒ balā̭ya | atrai॒va tvami॒ha va॒yagṃ su॒śevā॒ viśvā॒-sspṛdho̭ a॒bhimā̭tīrjayema || 3 ||
i॒mama̭gne cama॒sa-mmā vijī᳚hvaraḥ pri॒yo de॒vānā̭mu॒ta so॒myānā᳚m | e॒ṣa yaśca̭ma॒so dḙva॒pāna॒stasmi̭-nde॒vā a॒mṛtā̭ mādayantām ||
a॒gnervarma॒ pari॒ gobhi̭rvyayasva॒ samprorṇṷṣva॒ meda̭sā॒ pīva̭sā ca | nettvā̭ dhṛ॒ṣṇur-hara̭sā॒ jar​hṛ̭ṣāṇo॒ dadha̭-dvidha॒kṣyan-parya॒ṅkhayā̭tai ||
maina̭magne॒ vida̭ho॒ mā-'bhiśo̭co॒ mā-'sya॒ tvaca̭-ñcikṣipo॒ mā śarī̭ram | ya॒dā śṛ॒ta-ṅka॒ravo̭ jātave॒do-'thḙmena॒-mprahi̭ṇutā-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ||
śṛ॒tam ~ya॒dā ka॒rasi̭ jātave॒do-'thḙmena॒-mpari̭dattā-tpi॒tṛbhyaḥ̭ | ya॒dā gacchā॒tyasṷnītime॒tāmathā̭ de॒vānā᳚m ~vaśa॒nīrbha̭vāti || sūrya̭-nte॒ cakṣṷ-rgacchatu॒ vāta̭mā॒tmā dyā-ñca॒ gaccha̭ pṛthi॒vī-ñca॒ dharma̭ṇā |
a॒po vā̭ gaccha॒ yadi॒ tatra̭ te hi॒tamoṣa̭dhīṣu॒ prati̭tiṣṭhā॒ śarī̭raiḥ || a॒jo bhā॒gastapa̭sā॒ ta-nta̭pasva॒ ta-ntḙ śo॒cista̭patu॒ ta-ntḙ a॒rciḥ |
yāstḙ śi॒vāsta॒nuvo̭ jātaveda॒stābhi̭-rvahe॒magṃ su॒kṛtā॒m ~yatra̭ lo॒kāḥ || a॒yam ~vai tvama॒smādadhi॒ tvame॒tada॒yam ~vai tada̭sya॒ yoni̭rasi | vai॒śvā॒na॒raḥ pu॒traḥ pi॒tre lo̭ka॒kṛ-jjā̭tavedo॒ vahḙmagṃ su॒kṛtā॒m ~yatra̭ lo॒kāḥ || 4 ||
(vi॒dvā-na॒bhyāva̭vṛthsvā॒ - bhimā̭tīrjayema॒ - śarī᳚raiśca॒tvāri̭ ca ) (a. 1)
anuvākaṃ 2
ya e॒tasya̭ pa॒tho go॒ptāra॒stebhya॒-ssvāhā॒ ya e॒tasya̭ pa॒tho ra̭kṣi॒tāra॒stebhya॒-ssvāhā॒ ya e॒tasya̭ pa॒tho̭-'bhira̭kṣi॒tāra॒stebhya॒-ssvāhā᳚-''khyā॒tre svāhā̭-'pākhyā॒tre svāhā̭-'bhi॒lāla̭pate॒ svāhā̭-'pa॒lāla̭pate॒ svāhā॒-'gnayḙ karma॒kṛte॒ svāhā॒ yamatra॒ nādhī॒mastasmai॒ svāhā᳚ ||
yasta̭ i॒ddhma-ñja॒bhara̭-thsiṣvidā॒no mū॒rdhāna̭m ~vā ta॒tapa̭te tvā॒yā | divo॒ viśva̭smā-thsīmaghāya॒ta ṷruṣyaḥ || a॒smāttvamadhi̭ jā॒to̭-'si॒ tvada॒ya-ñjā̭yatā॒-mpunaḥ̭ | a॒gnayḙ vaiśvāna॒rāya̭ suva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā᳚ || 5 ||
(ya e॒tasya॒ tva-tpañca̭ ) (a. 2)
anuvākaṃ 3
pra ke॒tunā̭ bṛha॒tā bhā᳚tya॒gnirā॒vi-rviśvā̭ni vṛṣa॒bho ro̭ravīti | di॒vaści॒dantā॒dupa॒ māmu॒dāna̭ḍa॒pāmu॒pasthḙ mahi॒ṣo va̭vardha ||
i॒danta॒ eka̭-mpa॒ra ṷ̄ta॒ eka̭-ntṛ॒tīyḙna॒ jyoti̭ṣā॒ saṃ​vi~̭śasva | saṃ॒​ve~śa̭nasta॒nuvai॒ cārṷredhi pri॒yo de॒vānā᳚-mpara॒me sa॒dhasthe᳚ ||
nākḙ supa॒rṇamupa॒ ya-tpata̭ntagṃ hṛ॒dā vena̭nto a॒bhyaca̭kṣata tvā | hira̭ṇyapakṣa॒m ~varṷṇasya dū॒tam ~ya॒masya॒ yonaṷ śaku॒na-mbhṷra॒ṇyum ||
ati̭drava sārame॒yau śvānaṷ catura॒kṣau śa॒balaṷ sā॒dhunā̭ pa॒thā | athā̭ pi॒tṝn-thsṷvi॒datrā॒gṃ॒ apī̭hi ya॒mena॒ ye sa̭dha॒māda॒-mmada̭nti ||
yau te॒ śvānaṷ yama rakṣi॒tāraṷ catura॒kṣau pa̭thi॒rakṣī̭ nṛ॒cakṣa̭sā |
tābhyāgṃ̭ rāja॒-npari̭ dehyenagg​ sva॒sti cā᳚smā anamī॒va-ñca̭ dhehi || 6 ||
u॒ru॒ṇa॒sā-va̭su॒tṛpā̭-vulumba॒lau ya॒masya̭ dū॒tau ca̭rato॒ vaśā॒gṃ॒ anṷ | tāva॒smabhya̭-ndṛ॒śaye॒ sūryā̭ya॒ puna̭rda-ttā॒vasṷma॒dyeha bha॒dram ||
soma॒ eke᳚bhyaḥ pavate ghṛ॒tameka॒ upā̭sate |
yebhyo॒ madhṷ pra॒dhāva̭ti॒ tāg​-ści̭de॒vāpi̭gacchatāt ||
ye yuddhya̭nte pra॒dhanḙṣu॒ śūrā̭so॒ ye ta̭nu॒tyajaḥ̭ | ye vā̭ sa॒hasra̭dakṣiṇā॒stāg​ ści̭de॒vāpi̭gacchatāt ||
tapa̭sā॒ ye a̭nādhṛ॒ṣyā-stapa̭sā॒ ye suva̭rga॒tāḥ |
tapo॒ ye ca̭kri॒re ma॒ha-ttāg​-ści̭de॒vāpi̭gacchatāt ||
aśma̭nvatī revatī॒-ssagṃra̭bhaddhva॒-mutti̭ṣṭhata॒ prata̭ratā sakhāyaḥ | atrā̭ jahāma॒ ye asa॒nnaśḙvā-śśi॒vān. va॒yama॒bhi vājā॒nutta̭rema || 7 ||
yadvai de॒vasya̭ savi॒tuḥ pa॒vitragṃ̭ sa॒hasra̭dhāra॒m ~vita̭tama॒ntari̭kṣe | yenāpṷnā॒dindra॒manā᳚rta॒-mārtyai॒ tenā॒ha-mmāgṃ sa॒rvata̭nu-mpunāmi ||
yā rā॒ṣṭrā-tpa॒nnādapa॒ yanti॒ śākhā̭ a॒bhimṛ̭tā nṛ॒pati̭mi॒cchamā̭nāḥ | dhā॒tustā-ssarvāḥ॒ pava̭nena pū॒tāḥ pra॒jayā॒-'smān-ra॒yyā varca̭sā॒ sagṃsṛ̭jātha ||
udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram |
de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam ||
dhā॒tā pṷnātu savi॒tā pṷnātu | a॒gnesteja̭sā॒ sūrya̭sya॒ varca̭sā || 8 ||
(dhe॒ - hyutta̭re - mā॒ṣṭau ca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4
ya-ntḙ a॒gnimama̭nthāma vṛṣa॒bhāyḙva॒ pakta̭ve |
i॒ma-ntagṃ śa̭mayāmasi kṣī॒reṇa̭ coda॒kena̭ ca ||
yantvama̭gne sa॒mada̭ha॒stvamu॒ nirvā̭payā॒ punaḥ̭ |
kyā॒mbūratra̭ jāyatā-mpākadū॒rvā vya̭lkaśā ||
śīti̭ke॒ śīti̭kāvati॒ hlādṷke॒ hlādṷkāvati |
ma॒ṇḍū॒kyā̭ susaṅga॒maye॒magg​ sva̭gnigṃ śa॒maya̭ || śa-ntḙ dhanva॒nyā āpa॒-śśamṷ te santvanū॒kyāḥ᳚ | śa-ntḙ samu॒driyā॒ āpa॒-śśamṷ te santu॒ var​ṣyāḥ᳚ ||
śa-nte॒ srava̭ntī-sta॒nuve॒ śamṷ te santu॒ kūpyāḥ᳚ |
śa-ntḙ nīhā॒ro va̭r​ṣatu॒ śamu॒ pṛṣvā-'va̭śīyatām || 9 ||
ava̭ sṛja॒ puna̭ragne pi॒tṛbhyo॒ yasta॒ āhṷta॒ścara̭ti sva॒dhābhiḥ̭ | āyu॒rvasā̭na॒ upa̭ yātu॒ śeṣa॒gṃ॒ saṅga̭cchatā-nta॒nuvā̭ jātavedaḥ ||
saṅga̭cchasva pi॒tṛbhi॒-ssagg​ sva॒dhābhi॒-ssami̭ṣṭāpū॒rtena̭ para॒me vyo̭mann |
yatra॒ bhūmyai̭ vṛ॒ṇase॒ tatra̭ gaccha॒ tatra̭ tvā de॒va-ssa̭vi॒tā da̭dhātu || yattḙ kṛ॒ṣṇa-śśa̭ku॒na ā̭tu॒toda̭ pipī॒la-ssa॒rpa u॒ta vā॒ śvāpa̭daḥ |
a॒gniṣṭa-dviśvā̭danṛ॒ṇa-ṅkṛ̭ṇotu॒ soma̭śca॒ yo brā᳚hma॒ṇamā̭vi॒veśa̭ || utti॒ṣṭhāta̭-sta॒nuva॒gṃ॒ sambha̭rasva॒ meha gātra॒mava̭hā॒ mā śarī̭ram |
yatra॒ bhūmyai̭ vṛ॒ṇase॒ tatra̭ gaccha॒ tatra̭ tvā de॒va-ssa̭vi॒tā da̭dhātu || i॒da-nta॒ eka̭-mpa॒ra ṷ̄ta॒ eka̭-ntṛ॒tīyḙna॒ jyoti̭ṣā॒ saṃ​vi~̭śasva |
saṃ॒​ve~śa̭na-sta॒nuvai॒ cārṷredhi pri॒yo de॒vānā᳚-mpara॒me sa॒dhasthe᳚ || utti̭ṣṭha॒ prehi॒ pradra॒vaukaḥ̭ kṛṇuṣva para॒me vyo̭mann | ya॒mena॒ tvam ~ya॒myā̭ saṃ​vi~dā॒not-ta॒ma-nnāka॒madhi̭ rohe॒mam ||
aśma̭nvatī revatī॒-ssagṃ ra̭bhaddhva॒ mutti̭ṣṭhata॒ prata̭ratā sakhāyaḥ | atrā̭ jahāma॒ ye asa॒nnaśḙvā-śśi॒vān va॒yama॒bhi vājā॒nutta̭rema || yadvai de॒vasya̭ savi॒tuḥ pa॒vitragṃ̭ sa॒hasra̭dhāra॒m ~vita̭tama॒ntari̭kṣe | yenāpṷnā॒dindra॒manā̭rta॒-mārtyai॒ tenā॒ha-mmāgṃ sa॒rvata̭nu-mpunāmi || yā rā॒ṣṭrā-tpa॒nnādapa॒ yanti॒ śākhā̭ a॒bhimṛ̭tā nṛ॒pati̭mi॒cchamā̭nāḥ | dhā॒tustā-ssarvāḥ॒ pava̭nena pū॒tāḥ pra॒jayā॒-'smān-ra॒yyā varca̭sā॒ sagṃsṛ̭jātha || yā rā॒ṣṭrā-tpa॒nnādapa॒ yanti॒ śākhā̭ a॒bhimṛ̭tā nṛ॒pati̭mi॒cchamā̭nāḥ | dhā॒tustā-ssarvāḥ॒ pava̭nena pū॒tāḥ pra॒jayā॒-'smān-ra॒yyā varca̭sā॒ sagṃsṛ̭jātha || dhā॒tā pṷnātu savi॒tā pṷnātu | a॒gnesteja̭sā॒ sūrya̭sya॒ varca̭sā ||
a॒smāttvamadhi̭ jā॒to᳚-'sya॒ya-ntvadadhi̭jāyatām |
a॒gnayḙ vaiśvāna॒rāya̭ suva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā᳚ || 10 ||
(ava̭śīyatāgṃ - sa॒dhasthe॒ pañca̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
āyā̭tu de॒va-ssu॒manā̭bhi-rū॒tibhi̭-rya॒mo ha̭ve॒ha praya̭tābhira॒ktā | āsī̭datāgṃ supra॒yatḙha ba॒r॒hiṣyūrjā̭ya jā॒tyai mama̭ śatru॒hatyai᳚ ||
ya॒me i̭va॒ yata̭māne॒ yadaita॒-mpravā᳚mbhara॒-nmānṷṣā deva॒yantaḥ̭ | āsī̭data॒gg॒ svamṷ lo॒kam ~vidā̭ne svāsa॒sthe bha̭vata॒minda̭ve naḥ ||
ya॒māya॒ somagṃ̭ sunuta ya॒māya̭ juhutā ha॒viḥ |
ya॒magṃ ha̭ ya॒jño ga̭cchatya॒gnidṷ̄to॒ ara̭ṅkṛtaḥ ||
ya॒māya̭ ghṛ॒tava̭ddha॒virju॒hota॒ pra ca̭ tiṣṭhata |
sa no̭ de॒veṣvāya̭ma-ddī॒rghamāyuḥ॒ pra jī॒vase᳚ ||
ya॒māya॒ madhṷmattama॒gṃ॒ rājñḙ ha॒vya-ñjṷhotana | i॒da-nnama॒ ṛṣi̭bhyaḥ pūrva॒jebhyaḥ॒ pūrve᳚bhyaḥ pathi॒kṛdbhyaḥ̭ || 11 ||
yo-'sya॒ kauṣṭhya॒ jaga̭taḥ॒ pārthi̭va॒syaika̭ idva॒śī |
ya॒ma-mbha̭ṅgyaśra॒vo gā̭ya॒ yo rājā̭-'napa॒roddhyaḥ̭ || ya॒ma-ṅgāya̭ bhaṅgya॒śravo॒ yo rājā̭-'napa॒roddhyaḥ̭ | yenā॒po na॒dyo̭ dhanvā̭ni॒ yena॒ dyauḥ pṛ̭thi॒vī dṛ॒ḍhā || hi॒ra॒ṇya॒ka॒kṣyān-thsu॒dhurāṋ. hiraṇyā॒kṣā-na̭yaśśa॒phān | aśvā̭-na॒naśya̭to dā॒na॒m ~ya॒mo rā̭jā-'bhi॒tiṣṭha̭ti || ya॒mo dā̭dhāra pṛthi॒vīṃ-ya~॒mo viśva̭mi॒da-ñjaga̭t | ya॒māya॒ sarva॒mitra̭sthe॒ ya-tprā॒ṇa-dvā॒yura̭kṣi॒tam || yathā॒ pañca॒ yathā॒ ṣaḍ ya॒thā pañca̭ da॒śar​ṣa̭yaḥ | ya॒mam ~yo vi̭dyā॒thsa brṷ̄yādya॒thaika ṛṣi̭rvijāna॒te || 12 ||
trika̭drukebhiḥ॒ pata̭ti॒ ṣaḍu॒rvī-reka॒mi-dbṛ॒hat |
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭupchandāgṃ̭si॒ sarvā॒ tā ya॒ma āhi̭tā ||
aha̭raha॒rnaya̭māno॒ gāmaśva॒-mpurṷṣa॒-ñjaga̭t |
vaiva̭svato॒ na tṛ̭pyati॒ pañca̭bhi॒rmāna̭vairya॒maḥ ||
vaiva̭svate॒ vivi̭cyante॒ yame॒ rāja̭ni te ja॒nāḥ |
ye ce॒ha sa॒tyeneccha̭nte॒ ya u॒ cānṛ̭tavādi॒naḥ ||
te rā̭janni॒ha vivi̭cyante॒-'thā ya̭nti tvā॒mupa̭ |
de॒vāg​śca॒ ye na̭ma॒syanti॒ brāhma̭ṇāg​ścāpa॒citya̭ti ||
yasmi̭n vṛ॒kṣe sṷpalā॒śe de॒vai-ssa॒pimba̭te ya॒maḥ |
atrā̭ no vi॒śpatiḥ̭ pi॒tā pṷrā॒ṇā anṷvenati || 13 ||
(pa॒thi॒kṛdbhyo̭ - vijāna॒te - 'nṷvenati) (a. 5)
anuvākaṃ 6
vai॒śvā॒na॒re ha॒viri॒da-ñjṷhomi sāha॒sra-muthsagṃ̭ śa॒tadhā̭rame॒tam | tasmi̭nne॒ṣa pi॒tara̭-mpitāma॒ha-mprapi̭tāmaha-mbibhara॒-tpinva̭māne ||
dra॒phsaśca̭skanda pṛthi॒vīmanu॒ dyāmi॒mañca॒ yoni॒manu॒ yaśca॒ pūrvaḥ̭ |
tṛ॒tīya॒m ~yoni॒manṷ sa॒ñcara̭nta-ndra॒phsa-ñjṷho॒myanṷ sa॒pta hotrāḥ᳚ ||
i॒magṃ sa̭mu॒dragṃ śa॒tadhā̭ra॒muthsa̭m ~vya॒cyamā̭na॒-mbhuva̭nasya॒ maddhye᳚ |
ghṛ॒ta-nduhā̭nā॒madi̭ti॒-ñjanā॒yāgne॒ mā higṃ̭sīḥ para॒me vyo̭mann || apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tāto॒ ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ |
aho̭bhira॒dbhi-ra॒ktubhi॒-rvya̭ktam ~ya॒mo da̭dā-tvava॒sāna̭masmai || sa॒vi॒taitāni॒ śarī̭rāṇi pṛthi॒vyai mā॒turu॒pastha॒ āda̭dhe |
tebhi̭-ryujyantā-maghni॒yāḥ || 14 ||
śu॒nam ~vā॒hā-śśu॒na-nnā॒rā-śśu॒na-ṅkṛ̭ṣatu॒ lāṅga̭lam |
śu॒nam ~va̭ra॒trā ba̭ddhyantāgṃ śu॒na-maṣṭrā॒-mudi̭ṅgaya॒ śunā̭sīrā śu॒nama॒smāsṷ dhattam ||
śunā̭sīrāvi॒mām ~vāca॒m ~ya-ddi॒vi ca̭kra॒thuḥ payaḥ̭ | tene॒mā-mupa̭siñcatam ||
sīte॒ vandā̭mahe tvā॒-'rvācī̭ subhage bhava |
yathā̭ na-ssu॒bhagā sa̭si॒ yathā̭ na-ssu॒phalā sa̭si ||
sa॒vi॒taitāni॒ śarī̭rāṇi pṛthi॒vyai mā॒turu॒pastha॒ āda̭dhe | tebhi̭radite॒ śa-mbha̭va ||
vimṷcyaddhva-maghni॒yā dḙva॒yānā॒ atā̭riṣma॒ tama̭saspā॒rama॒sya |
jyoti̭rāpāma॒ suva̭raganma || 15 ||
pra vātā॒ vānti̭ pa॒taya̭nti vi॒dyuta॒ udoṣa̭dhīrjihate॒ pinva̭te॒ suvaḥ̭ | irā॒ viśva̭smai॒ bhuva̭nāya jāyate॒ ya-tpa॒rjanyaḥ̭ pṛthi॒vīgṃ reta॒sā-'va̭ti ||
yathā̭ ya॒māya̭ hā॒rmya-mava̭pa॒-npañca̭māna॒vāḥ |
e॒vam ~va̭pāmi hā॒rmyam ~yathā-'sā̭ma jīvalo॒ke bhūra̭yaḥ || citaḥ̭ stha pari॒cita̭ ūrdhva॒citaḥ̭ śrayaddhva-mpi॒taro̭ de॒vatā᳚ |
pra॒jāpa̭tirva-ssādayatu॒ tayā̭ de॒vata̭yā ||
ā pyā̭yasva॒ samḙ̀tu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the || sa-nte॒ payāgṃ̭si॒ samṷ yantu॒ vājā॒-ssaṃ-vṛ~ṣṇi̭yā-nyabhimāti॒ṣāhaḥ̭ | ā॒pyāya̭māno a॒mṛtā̭ya soma di॒vi śravāg̭syutta॒māni̭ dhiṣva || 16 ||
(a॒ghni॒yā - a̭ganma - +sa॒pta ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7
uttḙ tabhnomi pṛthi॒vī-ntvatparī॒mam ~lo॒ka-nni॒dadha॒nmo a॒hagṃ ri̭ṣam | e॒tāg​ sthūṇā᳚-mpi॒taro̭ dhārayantu॒ te-'trā̭ ya॒ma-ssāda̭nātte minotu ||
upa̭sarpa mā॒tara॒-mbhūmi̭me॒tā-mṷru॒vyaca̭sa-mpṛthi॒vīgṃ su॒śevā᳚m | ūrṇa̭mradā yuva॒ti-rdakṣi̭ṇāvatye॒ṣā tvā̭ pātu॒ nir-ṛ̭tyā u॒pasthe᳚ ||
ucchma̭ñcasva pṛthivi॒ mā vibā̭dhithā-ssūpāya॒nā-'smai̭ bhava sūpavañca॒nā | mā॒tā pu॒tram ~yathā̭ si॒cā-'bhyḙna-mbhūmi vṛṇu || u॒cchmañca̭mānā pṛthi॒vī hi tiṣṭha̭si sa॒hasra॒mmita॒ upa॒ hi śraya̭ntām |
te gṛ॒hāso̭ madhu॒ścuto॒ viśvāhā᳚smai śara॒ṇā-ssa॒ntvatra̭ || eṇī᳚rdhā॒nā hari̭ṇī॒rarjṷnī-ssantu dhe॒navaḥ̭ | tila̭vathsā॒ ūrja̭masmai॒ duhā̭nā॒ viśvāhā̭ sa॒ntvana̭pasphurantīḥ || 17 ||
e॒ṣā tḙ yama॒sāda̭ne sva॒dhā nidhī̭yate gṛ॒he | akṣi̭ti॒rnāma̭ te asau || i॒da-mpi॒tṛbhyaḥ॒ prabha̭rema ba॒r॒hi-rde॒vebhyo॒ jīva̭nta॒ utta̭ra-mbharema |
tattva̭māro॒hāso॒ meghyo॒ bhava̭m ~ya॒mena॒ tvam ~ya॒myā̭ saṃ​vi~dā॒naḥ || mā tvā̭ vṛ॒kṣau sambā̭dhiṣṭā॒-mmā mā॒tā pṛ̭thivi॒ tvam |
pi॒tṝn. hi yatra॒ gacchā॒syedhā̭sam ~yama॒rājye᳚ ||
mā tvā̭ vṛ॒kṣau sambā̭dhethā॒-mmā mā॒tā pṛ̭thi॒vī ma॒hī | vai॒va॒sva॒tagṃ hi gacchā̭si yama॒rājye॒ virā̭jasi ||
na॒la-mpla॒vamāro̭hai॒ta-nna॒lena̭ pa॒tho-'nvi̭hi |
sa tva̭-nna॒lapla̭vo bhū॒tvā॒ santa̭ra॒ prata॒rotta̭ra || 18 ||
sa॒vi॒taitāni॒ śarī̭rāṇi pṛthi॒vyai mā॒turu॒pastha॒ āda̭dhe | tebhyaḥ̭ pṛthivi॒ śa-mbha̭va ||
ṣaḍḍho̭tā॒ sūrya̭-nte॒ cakṣṷ-rgacchatu॒ vāta̭mā॒tmā dyā-ñca॒ gaccha̭ pṛthi॒vī-ñca॒ dharma̭ṇā |
a॒po vā̭ gaccha॒ yadi॒ tatra̭ te hi॒tamoṣa̭dhīṣu॒ prati̭tiṣṭhā॒ śarī̭raiḥ || para̭-mmṛtyo॒ anu॒ parḙhi॒ panthā॒m ~yaste॒ sva ita̭ro deva॒yānā᳚t |
cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi॒ mā naḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān ||
śam ~vāta॒-śśagṃ hi te॒ ghṛṇi॒-śśamṷ te sa॒ntvoṣa̭dhīḥ | kalpa̭ntā-mme॒ diśaḥ̭ śa॒gmāḥ ||
pṛ॒thi॒vyāstvā̭ lo॒ke sā̭dayāmya॒muṣya॒ śarmā̭si pi॒taro̭ de॒vātā᳚ | pra॒jāpa̭tistvā sādayatu॒ tayā̭ de॒vata̭yā || a॒ntari̭kṣasya tvā di॒vastvā̭ di॒śā-ntvā॒ nāka̭sya tvā pṛ॒ṣṭhe bra॒ddhnasya̭ tvā vi॒ṣṭapḙ sādayāmya॒muṣya॒ śarmā̭si pi॒taro̭ de॒vatā᳚ |
pra॒jāpa̭tistvā sādayatu॒ tayā̭ de॒vata̭yā || 19 ||
(ana̭pasphurantī॒ - rutta̭ra - de॒vata̭yā॒ dve ca̭) (a. 7)
anuvākaṃ 8
a॒pū॒pavā᳚-nghṛ॒tavāg̭śca॒rureha sī̭datūttabhnu॒va-npṛ̭thi॒vī-ndyāmu॒topari̭ | yo॒ni॒kṛtaḥ̭ pathi॒kṛtaḥ̭ saparyata॒ ye de॒vānā᳚-ṅghṛ॒tabhā̭gā i॒ha stha |
e॒ṣā te yama॒sāda̭ne sva॒dhā nidhī̭yate gṛ॒hḙ-'sau |
daśā᳚kṣarā॒ tāgṃ ra̭kṣasva॒ tā-ṅgo̭pāyasva॒ tā-nte॒ pari̭ dadāmi॒ tasyā᳚-ntvā॒ mā da̭bha-npi॒taro̭ de॒vatā᳚ |
pra॒jāpa̭tistvā sādayatu॒ tayā̭ de॒vata̭yā ||
a॒pū॒pavā᳚-ñchṛ॒tavā᳚n-kṣī॒ravā॒n-dadhi̭vā॒-nmadhṷmāg​-śca॒rureha sī̭datūttabhnu॒van-pṛ̭thi॒vī-ndyāmu॒topari̭ | yo॒ni॒kṛtaḥ̭ pathi॒kṛtaḥ̭ saparyata॒ ye de॒vānāgṃ̭ śṛ॒tabhā̭gāḥ, kṣī॒rabhā̭gā॒ dadhi̭bhāgā॒ madhṷbhāgā i॒ha stha | e॒ṣā tḙ yama॒sāda̭ne sva॒dhā nidhī̭yate gṛ॒hḙ-'sau | śa॒tākṣa̭rā sa॒hasrā᳚kṣarā॒-'yutā᳚kṣa॒rā-'cyṷtākṣarā॒ tāgṃ ra̭kṣasva॒ tā-ṅgo̭pāyasva॒ tā-nte॒ pari̭dadāmi॒ tasyā᳚-ntvā॒ mā da̭bha-npi॒taro̭ de॒vatā᳚ | pra॒jāpa̭tistvā sādayatu॒ tayā̭ de॒vata̭yā || 20 ||
(a॒pū॒pavā̭nasau॒ daśa̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9
e॒tāste᳚ sva॒dhā a॒mṛtāḥ᳚ karomi॒ yāstḙ dhā॒nāḥ pa̭ri॒kirā॒myatra̭ | tāstḙ ya॒maḥ pi॒tṛbhiḥ̭ saṃ​vi~dā॒no-'tra̭ dhe॒nūḥ kā̭ma॒dughāḥ᳚ karotu ||
tvāmarju॒nauṣa̭dhīnā॒-mpayo᳚ bra॒hmāṇa॒ idvi̭duḥ |
tāsā᳚-ntvā॒ maddhyā॒dāda̭de ca॒rubhyo॒ api̭dhātave ||
dū॒rvāṇāg̭ sta॒mbamāha̭rai॒tā-mpri॒yata̭mā॒-mmama̭ | i॒mā-ndiśa̭-mmanu॒ṣyā̭ṇā॒-mbhūyi॒ṣṭhā-'nu॒ vi ro̭hatu || kāśā̭nāg​ sta॒mbamāha̭ra॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai |
ya e॒tasyai̭ di॒śaḥ pa॒rābha̭vannaghā॒yavo॒ yathā॒ te nābha̭vā॒-npunaḥ̭ || da॒rbhāṇāg̭ sta॒mbamāha̭ra pitṛ॒ṇāmoṣa̭dhī-mpri॒yām | anvasyai॒ mūla̭-ñjīvā॒danu॒ kāṇḍa॒matho॒ phala᳚m || 21 ||
lo॒ka-mpṛ̭ṇa chi॒dra-mpṛ॒ṇātho̭ sīda śi॒vā tvam | i॒ndrā॒gnī tvā॒ bṛha॒spati̭ra॒smin yonā̭vasīṣa॒dann || tā a̭sya॒ sūda̭dohasa॒-ssomagg̭ śrīṇanti॒ pṛśna̭yaḥ | janma̭-nde॒vānāṃ॒-vi~śa̭stri॒ṣvā ro̭ca॒ne di॒vaḥ ||
śam ~vāta॒-śśagṃhi te॒ ghṛṇi॒-śśamṷ te sa॒ntvoṣa̭dhīḥ | kalpa̭ntā-nte॒ diśa॒-ssarvāḥ᳚ || i॒dame॒va meto-'pa̭rā॒mārti̭mārāma॒ kāñca॒na |
tathā॒ tada॒śvibhyā᳚-ṅkṛ॒ta-mmi॒treṇa॒ varṷṇena ca ||
va॒ra॒ṇo vā̭rayādi॒da-nde॒vo vana॒spatiḥ̭ |
ārtyai॒ nir-ṛ̭tyai॒ dveṣā᳚cca॒ vana॒spatiḥ̭ ||
vidhṛ̭tirasi॒ vidhā̭rayā॒smada॒ghā dveṣāgṃ̭si śa॒mi śa॒mayā॒smada॒ghā dveṣāgṃ̭si ya॒va ya॒vayā॒smada॒ghā dveṣāgṃ̭si ||
pṛ॒thi॒vī-ṅga̭cchā॒ntari̭kṣa-ṅgaccha॒ diva̭-ṅgaccha॒ diśo̭ gaccha॒ suva̭rgaccha॒ suva̭rgaccha॒ diśo̭ gaccha॒ diva̭-ṅgacchā॒ntari̭kṣa-ṅgaccha pṛthi॒vī-ṅga̭cchā॒po vā̭ gaccha॒ yadi॒ tatra̭ te hi॒tamoṣa̭dhīṣu॒ prati̭tiṣṭhā॒ śarī̭raiḥ || lo॒ka-mpṛ̭ṇa chi॒dra-mpṛ॒ṇātho̭ sīda śi॒vā tvam | i॒ndrā॒gnī tvā॒ bṛha॒spati̭ra॒smin yonā̭vasīṣa॒dann || tā a̭sya॒ sūda̭dohasa॒-ssomagg̭ śrīṇanti॒ pṛśna̭yaḥ | janma̭-nde॒vānāṃ॒-vi~śa̭stri॒ṣvā ro̭ca॒ne di॒vaḥ ||
aśma̭nvatī revatī॒-ssagṃ ra̭bhaddhva॒ mutti̭ṣṭhata॒ prata̭ratā sakhāyaḥ | atrā̭ jahāma॒ ye asa॒nnaśḙvā-śśi॒vān va॒yama॒bhi vājā॒nutta̭rema || yadvai de॒vasya̭ savi॒tuḥ pa॒vitragṃ̭ sa॒hasra̭dhāra॒m ~vita̭tama॒ntari̭kṣe | yenāpṷnā॒dindra॒manā̭rta॒-mārtyai॒ tenā॒ha-mmāgṃ sa॒rvata̭nu-mpunāmi ||
dhā॒tā yā rā॒ṣṭrā-tpa॒nnādapa॒ yanti॒ śākhā̭ a॒bhimṛ̭tā nṛ॒pati̭mi॒cchamā̭nāḥ | dhā॒tustā-ssarvāḥ॒ pava̭nena pū॒tāḥ pra॒jayā॒-'smān-ra॒yyā varca̭sā॒ sagṃsṛ̭jātha ||( ) || 22 ||
(atho॒ phala̭m - dhā॒tā pṷnātu) (a. 9)
anuvākaṃ 10
āro̭ha॒tāyṷ-rja॒rasa̭-ṅgṛṇā॒nā a̭nupū॒rvam ~yata̭mānā॒ yati॒ṣṭa | i॒ha tvaṣṭā̭ su॒jani̭mā su॒ratno̭ dī॒rghamāyuḥ̭ karatu jī॒vasḙ vaḥ ||
yathā-'hā᳚nyanupū॒rva-mbhava̭nti॒ yatha॒rtava̭ ṛ॒tubhi॒-ryanti̭ klṛ॒ptāḥ | yathā॒ na pūrva॒mapa̭ro॒ jahā᳚tye॒vā dhā̭ta॒rāyūgṃ̭ṣi kalpayaiṣām ||
na hi̭ te agne ta॒nuvai᳚ krū॒ra-ñca॒kāra॒ martyaḥ̭ |
ka॒pi-rba̭bhasti॒ teja̭na॒-mpuna̭rja॒rāyu॒ gauri̭va |
apa̭ na॒-śśośṷcada॒ghamagnḙ śuśu॒ddhyā ra॒yim |
apa̭ na॒-śśośṷcada॒gha-mmṛ॒tyave॒ svāhā᳚ ||
a॒na॒ḍvāha̭-ma॒nvāra̭bhāmahe sva॒staye᳚ |
sa na॒ indra̭ iva de॒vebhyo॒ vahniḥ̭ sa॒pāṃra̭ṇo bhava || 23 ||
i॒me jī॒vā vi̭mṛ॒tairāva̭va-rti॒nnabhū᳚-dbha॒drā de॒vahṷ̄ti-nno a॒dya | prāñjo̭-'gāmā nṛ॒taye॒ hasā̭ya॒ drāghī̭ya॒ āyuḥ̭ prata॒rā-ndadhā̭nāḥ ||
mṛ॒tyoḥ pa॒dam ~yopaya̭nto॒ yadaima॒ drāghī̭ya॒ āyuḥ̭ prata॒rā-ndadhā̭nāḥ | ā॒pyāya̭mānāḥ pra॒jayā॒ dhanḙna śu॒ddhāḥ pū॒tā bha̭vatha yajñiyāsaḥ ||
i॒ma-ñjī॒vebhyaḥ̭ pari॒dhi-nda̭dhāmi॒ mā no nṷ gā॒dapa̭ro॒ ardha̭me॒tam |
śa॒ta-ñjī̭vantu śa॒radaḥ̭ purū॒cīsti॒ro mṛ॒tyu-nda̭dmahe॒ parva̭tena || i॒mā nārī̭ravidha॒vā-ssu॒patnī॒rāñja̭nena sa॒rpiṣā॒ sammṛ̭śantām |
a॒na॒śravo̭ anamī॒vā-ssu॒śevā॒ āro̭hantu॒ jana̭yo॒ yoni॒magre᳚ || yadāñja̭na-ntraikaku॒da-ñjā॒tagṃ hi॒mava̭ta॒spari̭ |
tenā॒mṛta̭sya॒ mūle॒nārā̭tī-rjambhayāmasi ||
yathā॒ tva-mṷdbhi॒na-thsyo̭ṣadhe pṛthi॒vyā adhi̭ |
e॒vami॒ma udbhi̭ndantu kī॒rtyā yaśa̭sā brahmavarca॒sena̭ || a॒jo᳚-'syajā॒smada॒ghā dveṣāgṃ̭si ya॒vo̭-'si ya॒vayā॒smada॒ghā dveṣāgṃ̭si || 24 ||
(bha॒va॒ - ja॒mbha॒yā॒ma॒si॒ trīṇi̭ ca) (a. 10)
anuvākaṃ 11
apa̭ na॒-śśośṷcada॒ghamagnḙ śuśu॒ddhyā ra॒yim | apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || su॒kṣe॒tri॒yā sṷgātu॒yā va̭sū॒yā ca̭ yajāmahe | apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham ||
pra ya-dbhandi̭ṣṭha eṣā॒-mprāsmākā̭saśca sū॒rayaḥ̭ | apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || prayada॒gne-ssaha̭svato vi॒śvato॒ yanti̭ sū॒rayaḥ̭ | apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham ||
prayattḙ agne sū॒rayo॒ jāyḙmahi॒ pra tḙ va॒yam |
apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || 25 ||
tvagṃ hi vi̭śvatomukha vi॒śvataḥ̭ pari॒bhūrasi̭ | apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || dviṣo̭ no viśvatomu॒khāti̭ nā॒veva̭ pāraya | apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || sa na॒-ssindhṷmiva nā॒vayā-'ti̭ par​ṣā sva॒staye᳚ | apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || āpaḥ̭ prava॒ṇādi̭va ya॒tī-rapā॒sma-thsya̭ndatāma॒gham | apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || u॒dva॒nā-dṷda॒kānī॒vāpā॒sma-thsya̭ndatāma॒gham |
apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || ā॒na॒ndāya̭ pramo॒dāya॒ puna॒rāgā॒g॒ svāngṛ॒hān | apa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || na vai tatra॒ pramī̭yate॒ gauraśvaḥ॒ purṷṣaḥ pa॒śuḥ |
yatre॒da-mbrahma̭ kri॒yatḙ pari॒dhirjīva̭nāya॒ kamapa̭ na॒-śśośṷcada॒gham || 26 ||
(a॒gha - ma॒gha-ñca॒tvāri̭ ca) (a. 11)
anuvākaṃ 12
apa̭śyāma yuva॒ti-mā॒cara̭ntī-mmṛ॒tāya̭ jī॒vā-mpa̭riṇī॒yamā̭nām | a॒ndhena॒ yā tama̭sā॒ prāvṛ̭tā-'si॒ prācī॒mavā̭cī॒-mava॒ya-nnari̭ṣṭyai ||
mayai॒tā-mmā॒g॒stā-mbhri॒yamā̭ṇā de॒vī sa॒tī pi̭tṛlo॒kam ~yadaiṣi̭ | vi॒śvavā̭rā॒ nabha̭sā॒ saṃ​vya~̭yantyu॒bhau no̭ lo॒kau paya॒sā-''vṛ̭ṇīhi ||
rayi̭ṣṭhāma॒gni-mmadhṷmantamū॒rmiṇa॒mūrjaḥ̭ santa-ntvā॒ paya॒sopa॒ sagṃsa̭dema |
sagṃ ra॒yyā samu॒ varca̭sā॒ saca̭svā na-ssva॒staye᳚ ||
ye jī॒vā ye ca̭ mṛ॒tā ye jā॒tā ye ca॒ jantyāḥ᳚ |
tebhyo̭ ghṛ॒tasya̭ dhārayitu॒-mmadhṷdhārā vyunda॒tī ||
mā॒tā ru॒drāṇā᳚-nduhi॒tā vasṷ̄nā॒g॒ svasā̭-''di॒tyānā̭ma॒-mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ |
praṇu॒voca̭-ñciki॒tuṣe॒ janā̭ya॒ mā gāmanā̭gā॒madi̭tim ~vadhiṣṭa ||
piba̭tūda॒ka-ntṛṇā᳚nyattu | omu-thsṛ॒jata || 27 ||
(va॒dhi॒ṣṭa॒ dve ca̭) (a. 12)
(pa॒re॒yu॒vāgṃsa॒-mpra vi॒dvā-nbhuva̭nasyā॒bhyāva̭ vṛthsvā॒ jo bhā॒go̭-'yam ~vai catuścatvārigṃśat |
ya e॒tasya॒ tva-tpañca̭ | prake॒tune॒dante॒ nākḙ supa॒rṇam ~yau te॒ ye yuddhya̭nte॒ tapa॒sā-'śma̭nvatī revatī॒-ssagṃra̭bhaddhvama॒ṣṭāvigṃ̭śatiḥ | ya-nte॒ yatta॒ uttiṣṭhā॒ta̭ i॒danta॒ utti̭ṣṭha॒
prehyaśma॒n॒. yadvā udva॒yama॒ya-mpañca̭vigṃśatiḥ | āyā̭tu tri॒gṃ॒śat | vai॒śvā॒na॒re tasmi̭-ndra॒phsa i॒mamape॒tāho̭bhi-ryujyantāmaghni॒yā a̭dite pā॒ram ~va॒ ā pyā̭yasva sa॒ptavigṃ̭śatiḥ | uttḙ gṛhe-'khāṣi̭ti॒stebhyaḥ̭ pṛ̭thi॒vyā a॒ntari̭kṣasya॒ dvātrigṃ̭śat | a॒pū॒pavā̭nasau॒ daśa̭ śa॒ta da̭śa | e॒tāstḙ te॒ diśa॒-ssarvā̭ i॒damaśma̭n vigṃśa॒tiḥ | o̭rohata ta॒nuvai᳚ krū॒ra-ñca॒kāra॒ puna̭rmṛ॒tyave॒ mā no nṷ gā-ddadmaha i॒mā nārīḥ॒ pari॒ trayo̭vigṃśatiḥ |
apa̭ na-ssukṣetri॒yā pra yadbha-ndi̭ṣṭhaḥ॒ pra yada॒gneḥ pra yattḙ agne॒ tvagṃ hi dviṣa॒-ssa na॒-ssindhu॒māpaḥ̭ prava॒ṇādṷ-dva॒nādā̭na॒ndāya॒ na vai tatra॒ yatre॒da-ñcatṷrvigṃśatiḥ॒ | apa̭śyā॒māvṛ̭ṇīhi॒ dvāda̭śa dvādaśa |)
(pa॒re॒yu॒vāgṃsa॒ - māyā᳚ - tve॒tāstḙ sa॒ptavigṃ̭śatiḥ )
(pa॒re॒yu॒vāgṃsa॒ - momuthsṛ॒jata )
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||