📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.93 যুদ্ধকাণ্ড - ত্রিনবতিতম সর্গঃ
6.93 Yuddhakanda - Trinavatitama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ ত্রিনবতিতমস্সর্গঃ ।
ততঃপৌলস্ত্যসচিবাশ্রুত্বাচেন্দ্রজিতোবধম্ ।
আচচক্ষুরভিজ্ঞাযদশগ্রীবাযসব্যথাঃ ॥ 1 ॥
যুদ্ধেহতোমহারাজলক্ষ্মণেনতবাত্মজঃ ।
বিভীষণসহাযেনমিষতান্নোমহাদ্যুতিঃ ॥ 2 ॥
শূরংশূরেণসম্গম্যসম্যুগেষ্বপরাজিতঃ ।
লক্ষ্মণেনহতশ্শূরঃপুত্রস্তেমহেন্দ্রজিত্ ॥ 3 ॥
গতস্সপরমান্লোকান্শরৈস্সন্তাপ্যলক্ষ্মণম্ ।
স তম্প্রতিভযংশ্রুত্বাবধম্পুত্রস্যদারুণম্ ॥ 4 ॥
ঘোরমিন্দ্রজিতঃসঙ্খ্যেকশ্মলম্প্রাবিশন্মহত্ ।
উপলভ্যচিরাত্সঞ্জ্ঞাং রাজারাক্ষসপুঙ্গব ॥ 5 ॥
পুত্রশোকাকুলোদীনোবিললাপাকুলেন্দ্রিযঃ ।
হারাক্ষসচমূমুখ্যমমবত্সমহাবল ॥ 6 ॥
জিত্বেন্দ্রঙ্কথমদ্যত্বংলক্ষ্মণস্যবশঙ্গতঃ ।
ননুত্বমিষুভিঃক্রুদ্ধোভিন্দ্যাঃকালান্তকাবপি ॥ 7 ॥
মন্দরস্যাপিশৃঙ্গাণিকিম্পুনর্লক্ষ্মণংযুধি ।
অদ্যবৈনস্বতোরাজাভূযোবহুমতোমম ॥ 8 ॥
যেনাদ্যত্বম্মহাবাহো সংযুক্তঃকালধর্মণা ।
এষপন্থাঃসুযোধানাংসর্বামরগণেষ্বপি ॥ 9 ॥
যঃকৃতেহন্যতেভর্তুস্সপুমান্স্বর্গমৃচ্ছতি ।
অদ্যদেবগণাস্সর্বেলোকপালামহর্ষযঃ ॥ 10 ॥
হতমিন্দ্রজিতন্দৃষ্টবাসুখংস্বপ্স্যন্তিনির্ভযাঃ ।
অদ্যলোকাস্ত্রযঃ কৃত্স্নাপৃথিবী চ সকাননা ॥ 11 ॥
একেনেন্দ্রজিতাহীনাশূন্যেবপ্রতিভাতিমে ।
অদ্যনৈরৃতকন্যানাংশ্রোষ্যাম্যন্তঃপুরেরবম্ ॥ 12 ॥
করেণুসঙ্ঘস্যযথানিনাদঙ্গিরিগহ্বরে ।
যৌবরাজ্যং চ লঙ্কাং চ রক্ষাংসি চ পরন্তপ ॥ 13 ॥
মাতরম্মাং চ ভার্যাশ্চক্বগতোঽসিবিহাযনঃ ।
মমনামত্বযাবীরগতস্যযমসাদনম্ ॥ 14 ॥
প্রেতকার্যাণিকার্যাণিবিপরীতেহিবর্তসে ।
স ত্বঞ্জীবতিসুগ্রীবেলক্ষ্মণেন চ রাঘবে ॥ 15 ॥
মমশল্যমনুদ্ধৃত্যক্বগতোঽসিবিহাযনঃ ।
এবমাদিবিলাপার্তংরাবণংরাক্ষসাধিপম্ ॥ 16 ॥
আবিবেশমহান্ কোপঃপুত্রব্যসনসম্ভবঃ ।
প্রকৃত্যাকোপনংহ্যেনম্পুত্রস্যপুনরাধযঃ ॥ 17 ॥
দীপ্তংসন্দীপযামাসুর্ঘর্মেঽর্কমিবরশ্মযঃ ।
ললাটেভ্রুকুটীভিশ্চসঙ্গতাভির্ব্যরোচত ॥ 18 ॥
যুগান্তেসহনক্রৈস্তুমহোর্মিভিরিবোদধিঃ ।
কোপাদ্বিজৃম্ভমাণস্যবক্ত্রাদ্ব্যক্তমিবজ্বলন্ ॥ 19 ॥
উত্পপাতসধূমানগির্বৃত্রস্যবদনাদিব ।
স পুত্রবধসন্তপ্তশ্শূরঃক্রোধবশঙ্গতঃ ॥ 20 ॥
সমীক্ষ্যরাবণোবুদ্ধ্যাবৈদেহ্যারোচযদ্বধম্ ।
তস্যপ্রকৃত্যারক্তে চ রক্তেক্রোথানগিনাপি চ ॥ 21 ॥
রাবণস্যমহাঘোরেদীপ্তেনেত্রেবভূবতুঃ ।
ঘোরম্প্রকৃত্যারূপন্তত্তস্যক্রোধাগ্নিমূর্ছিতম্ ॥ 22 ॥
বভূবরূপঙ্ক্রুদ্ধস্যরুদ্রস্যেবদুরাসদম্ ।
তস্যক্রুদ্ধস্যনেত্রাভ্যাম্প্রাপতন্নাশ্রৃবিন্দবঃ ॥ 23 ॥
দীপাভ্যামিবদীপ্তাভ্যাংসার্চিষস্স্নেহবিন্দবঃ ।
দন্তাবনিদশতস্তস্যশ্রূযতেদশনস্বনঃ ॥ 24 ॥
যন্ত্রস্যাবেষ্ট্যমাণস্য মহতো দানবৈরিব ।
কালানগিরিবসঙ্ক্রুদ্ধোযাংযান্দিশমবৈক্ষত ॥ 25 ॥
তস্যান্তস্যাম্ভযত্রস্তারাক্ষসাস্সন্বিলিযলিরে ।
তমন্তকমিবক্রুদ্ধঞ্চরাচরচিখাদিষুম্ ॥ 26 ॥
বীক্ষমাণন্দিশস্সর্বারাক্ষসানোপচক্রমুঃ ।
ততঃপরমসঙ্ক্রুদ্ধোরাবণোরাক্ষসাধিপঃ ॥ 27 ॥
অব্রবীদ্রক্ষসাম্মধ্যেসংস্তম্ভযিষুরাহবে ।
মযাবর্ষসহস্রাণিচরিত্বাপরমন্তপঃ ॥ 28 ॥
তেষুতেষ্ববকাশেষুস্বযম্ভূঃপরিতোষিতঃ ।
তস্যৈবতপসোব্যুষ্ট্যাপ্রসাদাচ্ছস্বযম্ভুবঃ ॥ 29 ॥
নাসুরেভ্যো ন দেবেভ্যোভযম্মমকদাচন ।
কবচম্ব্রহ্মদত্তম্মেযদাদিত্যসমপ্রভম্ ॥ 30 ॥
দেবাসুরবিমর্ধেষু ন ভিন্নংবজ্রমুষ্টিভিঃ ।
তেনমামদ্যসম্যুক্তংরথস্থমিহসম্যুগে ॥ 31 ॥
প্রতীযাত্কোঽদ্যমামাজৌসাক্ষাদপিপুরন্দরঃ ।
ত্তদাতিপ্রসন্নেনসশরঙ্কার্মুকম্মহত্ ॥ 32 ॥
দেবাসুরবিমর্ধেষুমমদত্তংস্বযম্ভুবা ।
অদ্যতূর্যশতৈর্ভীমন্ধনুরুত্থাপ্যতাম্মম ॥ 33 ॥
রামলক্ষ্মণযোরেববধাযপরমাহবে ।
স পুত্রবধসন্তপ্তঃক্রূরঃক্রোধবশঙ্গতঃ ॥ 34 ॥
সমীক্ষ্যরাবণোবুদ্ধ্যাসীতাংহন্তুংব্যবস্যত ।
প্রত্যবেক্ষ্যতাম্রাক্ষস্সুঘোরোঘোরদর্শনঃ ॥ 35 ॥
দীনোদীনস্বরান্সর্বাংস্তানুবাচনিশাচরান্ ।
মাযযামমবত্সেনবঞ্চনার্থংবনৌকসাম্ ॥ 36 ॥
কিঞ্চিদেবহতন্তত্রসীতেযমিতিদর্শিতম্ ।
তদিদন্তথ্যমেবাহঙ্করিষ্যেপ্রিযমাত্মনঃ ॥ 37 ॥
বৈদেহীন্নাশযিষ্যামিক্ষত্রবন্ধুমনুব্রতাম্ ।
ইত্যেবমুক্ত্বাসচিবান্খঙ্গমাশুপরামৃশত্ ॥ 38 ॥
উত্প্লুত্যগুণসম্পন্নংবিমলাম্বরবর্চসম্ ।
নিষ্পপাত স বেগেনসভার্যঃসচিবৈর্বৃতঃ ॥ 39 ॥
রাবণঃপুত্রশোকেনভৃশমাকুলচেতনঃ ।
সঙ্ক্রুদ্ধঃখডগমাদাযসহসাযত্রমৈথিলী ॥ 40 ॥
ব্রজন্তংরাক্ষসম্প্রেক্ষ্যসিংহনাদংবিচক্রুশুঃ ।
ঊচুশ্চান্যোন্যমালিঙ্গ্যসঙ্ক্রুদ্ধম্প্রেক্ষ্যরাক্ষসম্ ॥ 41 ॥
অদ্যৈনন্তাবুভৌদৃষ্টবাভ্রাতরৌপ্রব্যধিষ্যতঃ ।
লোকপালাহিচত্বারঃক্রুদ্ধেনানেনতর্জিতাঃ ॥ 42 ॥
বহবঃশত্রবশ্চান্যেসম্যুগেষ্বভিপাতিতাঃ ।
ত্রিষুলোকেষুরত্নানিভুঙক্তেচাহৃত্যরাবণঃ ॥ 43 ॥
বিক্রমে চ বলেচৈবনাস্ত্যস্যসদৃশোভুবি ।
তেষাংসঞ্জল্পমানামশোকবনিকাঙ্গতাম্ ॥ 44 ॥
অভিদুদ্রাববৈদেহীংরাবণঃক্রোধমূর্ছিতঃ ।
বার্যমাণঃসুসঙ্ক্রুদ্ধঃসুহৃদ্ভির্হিতবুদ্ধিভিঃ ॥ 45 ॥
অভ্যধাবতসঙ্ক্রুদ্ধঃখেগ্রহোরোহিণীমিব ।
মৈথিলীরক্ষ্যমাণাতুরাক্ষসীরনিন্দিতা ॥ 46 ॥
দদর্শরাক্ষসঙ্ক্রুদ্ধন্নিস্ত্রিংশবরধারিণম্ ।
তন্নিশাম্যসবিস্ত্রিংশংব্যথিতাজনকাত্মজা ॥ 47 ॥
নিবার্যমাণম্বহুশঃসুহৃদ্ভিরনিবর্তিনম্ ।
সীতাদুঃখসমাবিষ্টাবিলপন্তীদমব্রবীত্ ॥ 48 ॥
যথাযম্মামভিক্রুদ্ধঃসমভিদ্রবতিস্বযম্ ।
বধিষ্যতিসনাথাম্মামনাথামিবদুর্মতিঃ ॥ 49 ॥
বহুশশ্চোদযামাসভর্তারম্মামনুব্রতাম্ ।
ভার্যাভবরমস্বেতিপ্রত্যাখ্যাতোধ্রুবম্মযা ॥ 50 ॥
সোঽযম্মামনুপস্থানেব্যক্তন্নৈরাশ্যমাগতঃ ।
ক্রোধমোহসমাবিষ্টোনিহন্তুম্মাংসমুদ্যতঃ ॥ 51 ॥
অথবাতৌনরব্যাঘ্রৌভ্রাতরৌরামলক্ষ্মণৌ ।
মন্নিমিত্তমনার্যেণসমরেঽদ্যনিপাতিতৌ ॥ 52 ॥
ভৈরবোহিমহান্নাদোরাক্ষসানাংশ্রুতোমযা ।
বহূনামিহহৃষ্টানান্তথাবিক্রোশতাম্প্রিযম্ ॥ 53 ॥
অহোধিঙ্মন্নিমিত্তোঽযংবিনাশোরাজপুত্রযোঃ ।
অথবাপুত্রশোকেনাহত্যারামলক্ষ্মণৌ ॥ 54 ॥
বিধমিষ্যতিমাংরৌদ্রোরাক্ষসঃপাপনিশ্চযঃ ।
হনূমতস্তুতদ্বাক্যং ন কৃতঙ্ক্ষুদ্রযামযা ॥ 55 ॥
যদ্যহন্তস্যপৃষ্ঠেবতদাযাসমনির্জিতা ।
নাদ্যৈবমনুশোচেযম্ভর্তুরঙ্কগতাসতী ॥ 56 ॥
মন্যেতুহৃদযন্তস্যাঃকৌসল্যাযাঃফলিষ্যতি ।
একপুত্রাযদাপুত্রংবিনষ্টংশ্রোষ্যতেযুধি ॥ 57 ॥
সাহিজন্ম চ বাল্যং চ যৌবনং চ মহাত্মনঃ ।
ধর্মকার্যাণিরূপং চ রুদতীসংস্মরিষ্যতি ॥ 58 ॥
নিরাশানিহতেপুত্রেদত্ত্বাশ্রাদ্ধমচেতনা ।
অগ্নিমাবেক্ষ্যতেনূনমাপোবাপিপ্রবেক্ষ্যতি ॥ 59 ॥
ধিগস্তুকুব্জামসতীম্মন্থরাম্পাপনিশ্চযাম্ ।
যন্নিমিত্তমিমংশোকঙ্কৌসল্যাপ্রতিপত্স্যতে ॥ 60 ॥
ইত্যেবম্মৈথিলীন্দৃষ্টবাবিলপন্তীন্তপস্বিনীম্ ।
রোহিণীমিবচন্দ্রেণবিনাগ্রহবশঙ্গতাম্ ॥ 61 ॥
এতস্মিন্নন্তরেতস্যামাত্যঃশীলবান্ শুচিঃ ।
সুপার্শ্বোনামমেধাবীরাবণংরক্ষসেশ্বরম্ ॥ 62 ॥
নিবার্যমাণঃসচিবৈরিদংবচনমব্রবীত্ ।
কথন্নামদশগ্রীব সাক্ষদ্বৈশ্রবণানুজ ॥ 63 ॥
হন্তুমিচ্ছসিবৈদেহীঙ্ক্রোধাদ্ধর্মমপাস্য চ ।
বেদবিদ্যাব্রতস্নাতঃস্বকর্মনিরতস্তথা ॥ 64 ॥
স্ত্রিযঃকস্মাদ্বধংবীরমন্যসেরাক্ষসেশ্বর ।
মৈথিলীংরূপসম্পন্নাম্প্রত্যবেক্ষস্বপার্থিব ॥ 65 ॥
তস্মিন্নেবসহাস্মাভিরাহেবক্রোধমুত্সৃজ ।
অভ্যুত্থানন্ত্বমদ্যৈবকৃষ্ণপক্ষচতুর্ধশীম্ ॥ 66 ॥
কৃত্বানির্যাহ্যমাবাস্যাংবিজযাযবলৈর্বৃতঃ ।
শূরঃধীমান্ রথীখডগীরথপ্রবমাস্থিতঃ ॥ 67 ॥
হত্বাদাশরথিংরামম্ভবান্ প্রাপ্স্যসিমৈথিলীম্ ।
স তদ্দুরাত্মাসুহৃদানিবেদিতংবচঃসুধর্ম্যম্প্রতিগৃহ্যরাবণঃ ।
গৃহঞ্জগামথততশ্চবীর্যবান্ পুনঃসভাং চ প্রযযৌসুহৃদ্বৃতঃ ॥ 68 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে ত্রিনবতিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trinavatitamassargaḥ |
tataḥpaulastyasacivāśrutvācendrajitovadham |
ācacakṣurabhijñāyadaśagrīvāyasavyathāḥ || 1 ||
yuddhehatomahārājalakṣmaṇenatavātmajaḥ |
vibhīṣaṇasahāyenamiṣatānnomahādyutiḥ || 2 ||
śūraṃśūreṇasamgamyasamyugeṣvaparājitaḥ |
lakṣmaṇenahataśśūraḥputrastemahendrajit || 3 ||
gatassaparamānlokānśaraissantāpyalakṣmaṇam |
sa tampratibhayaṃśrutvāvadhamputrasyadāruṇam || 4 ||
ghoramindrajitaḥsaṅkhyekaśmalamprāviśanmahat |
upalabhyacirātsañjñāṃ rājārākṣasapuṅgava || 5 ||
putraśokākulodīnovilalāpākulendriyaḥ |
hārākṣasacamūmukhyamamavatsamahābala || 6 ||
jitvendraṅkathamadyatvaṃlakṣmaṇasyavaśaṅgataḥ |
nanutvamiṣubhiḥkruddhobhindyāḥkālāntakāvapi || 7 ||
mandarasyāpiśṛṅgāṇikimpunarlakṣmaṇaṃyudhi |
adyavainasvatorājābhūyobahumatomama || 8 ||
yenādyatvammahābāho saṃyuktaḥkāladharmaṇā |
eṣapanthāḥsuyodhānāṃsarvāmaragaṇeṣvapi || 9 ||
yaḥkṛtehanyatebhartussapumānsvargamṛcchati |
adyadevagaṇāssarvelokapālāmaharṣayaḥ || 10 ||
hatamindrajitandṛṣṭavāsukhaṃsvapsyantinirbhayāḥ |
adyalokāstrayaḥ kṛtsnāpṛthivī ca sakānanā || 11 ||
ekenendrajitāhīnāśūnyevapratibhātime |
adyanairṛtakanyānāṃśroṣyāmyantaḥpureravam || 12 ||
kareṇusaṅghasyayathāninādaṅgirigahvare |
yauvarājyaṃ ca laṅkāṃ ca rakṣāṃsi ca parantapa || 13 ||
mātarammāṃ ca bhāryāścakvagato'sivihāyanaḥ |
mamanāmatvayāvīragatasyayamasādanam || 14 ||
pretakāryāṇikāryāṇiviparītehivartase |
sa tvañjīvatisugrīvelakṣmaṇena ca rāghave || 15 ||
mamaśalyamanuddhṛtyakvagato'sivihāyanaḥ |
evamādivilāpārtaṃrāvaṇaṃrākṣasādhipam || 16 ||
āviveśamahān kopaḥputravyasanasambhavaḥ |
prakṛtyākopanaṃhyenamputrasyapunarādhayaḥ || 17 ||
dīptaṃsandīpayāmāsurgharme'rkamivaraśmayaḥ |
lalāṭebhrukuṭībhiścasaṅgatābhirvyarocata || 18 ||
yugāntesahanakraistumahormibhirivodadhiḥ |
kopādvijṛmbhamāṇasyavaktrādvyaktamivajvalan || 19 ||
utpapātasadhūmānagirvṛtrasyavadanādiva |
sa putravadhasantaptaśśūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 20 ||
samīkṣyarāvaṇobuddhyāvaidehyārocayadvadham |
tasyaprakṛtyārakte ca raktekrothānagināpi ca || 21 ||
rāvaṇasyamahāghoredīptenetrebabhūvatuḥ |
ghoramprakṛtyārūpantattasyakrodhāgnimūrchitam || 22 ||
babhūvarūpaṅkruddhasyarudrasyevadurāsadam |
tasyakruddhasyanetrābhyāmprāpatannāśrṛbindavaḥ || 23 ||
dīpābhyāmivadīptābhyāṃsārciṣassnehabindavaḥ |
dantāvanidaśatastasyaśrūyatedaśanasvanaḥ || 24 ||
yantrasyāveṣṭyamāṇasya mahato dānavairiva |
kālānagirivasaṅkruddhoyāṃyāndiśamavaikṣata || 25 ||
tasyāntasyāmbhayatrastārākṣasāssanviliyalire |
tamantakamivakruddhañcarācaracikhādiṣum || 26 ||
vīkṣamāṇandiśassarvārākṣasānopacakramuḥ |
tataḥparamasaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 27 ||
abravīdrakṣasāmmadhyesaṃstambhayiṣurāhave |
mayāvarṣasahasrāṇicaritvāparamantapaḥ || 28 ||
teṣuteṣvavakāśeṣusvayambhūḥparitoṣitaḥ |
tasyaivatapasovyuṣṭyāprasādācchasvayambhuvaḥ || 29 ||
nāsurebhyo na devebhyobhayammamakadācana |
kavacambrahmadattammeyadādityasamaprabham || 30 ||
devāsuravimardheṣu na bhinnaṃvajramuṣṭibhiḥ |
tenamāmadyasamyuktaṃrathasthamihasamyuge || 31 ||
pratīyātko'dyamāmājausākṣādapipurandaraḥ |
ttadātiprasannenasaśaraṅkārmukammahat || 32 ||
devāsuravimardheṣumamadattaṃsvayambhuvā |
adyatūryaśatairbhīmandhanurutthāpyatāmmama || 33 ||
rāmalakṣmaṇayorevavadhāyaparamāhave |
sa putravadhasantaptaḥkrūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 34 ||
samīkṣyarāvaṇobuddhyāsītāṃhantuṃvyavasyata |
pratyavekṣyatāmrākṣassughoroghoradarśanaḥ || 35 ||
dīnodīnasvarānsarvāṃstānuvācaniśācarān |
māyayāmamavatsenavañcanārthaṃvanaukasām || 36 ||
kiñcidevahatantatrasīteyamitidarśitam |
tadidantathyamevāhaṅkariṣyepriyamātmanaḥ || 37 ||
vaidehīnnāśayiṣyāmikṣatrabandhumanuvratām |
ityevamuktvāsacivānkhaṅgamāśuparāmṛśat || 38 ||
utplutyaguṇasampannaṃvimalāmbaravarcasam |
niṣpapāta sa vegenasabhāryaḥsacivairvṛtaḥ || 39 ||
rāvaṇaḥputraśokenabhṛśamākulacetanaḥ |
saṅkruddhaḥkhaḍagamādāyasahasāyatramaithilī || 40 ||
vrajantaṃrākṣasamprekṣyasiṃhanādaṃvicakruśuḥ |
ūcuścānyonyamāliṅgyasaṅkruddhamprekṣyarākṣasam || 41 ||
adyainantāvubhaudṛṣṭavābhrātaraupravyadhiṣyataḥ |
lokapālāhicatvāraḥkruddhenānenatarjitāḥ || 42 ||
bahavaḥśatravaścānyesamyugeṣvabhipātitāḥ |
triṣulokeṣuratnānibhuṅaktecāhṛtyarāvaṇaḥ || 43 ||
vikrame ca balecaivanāstyasyasadṛśobhuvi |
teṣāṃsañjalpamānāmaśokavanikāṅgatām || 44 ||
abhidudrāvavaidehīṃrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ |
vāryamāṇaḥsusaṅkruddhaḥsuhṛdbhirhitabuddhibhiḥ || 45 ||
abhyadhāvatasaṅkruddhaḥkhegrahorohiṇīmiva |
maithilīrakṣyamāṇāturākṣasīraninditā || 46 ||
dadarśarākṣasaṅkruddhannistriṃśavaradhāriṇam |
tanniśāmyasavistriṃśaṃvyathitājanakātmajā || 47 ||
nivāryamāṇambahuśaḥsuhṛdbhiranivartinam |
sītāduḥkhasamāviṣṭāvilapantīdamabravīt || 48 ||
yathāyammāmabhikruddhaḥsamabhidravatisvayam |
vadhiṣyatisanāthāmmāmanāthāmivadurmatiḥ || 49 ||
bahuśaścodayāmāsabhartārammāmanuvratām |
bhāryābhavaramasvetipratyākhyātodhruvammayā || 50 ||
so'yammāmanupasthānevyaktannairāśyamāgataḥ |
krodhamohasamāviṣṭonihantummāṃsamudyataḥ || 51 ||
athavātaunaravyāghraubhrātaraurāmalakṣmaṇau |
mannimittamanāryeṇasamare'dyanipātitau || 52 ||
bhairavohimahānnādorākṣasānāṃśrutomayā |
bahūnāmihahṛṣṭānāntathāvikrośatāmpriyam || 53 ||
ahodhiṅmannimitto'yaṃvināśorājaputrayoḥ |
athavāputraśokenāhatyārāmalakṣmaṇau || 54 ||
vidhamiṣyatimāṃraudrorākṣasaḥpāpaniścayaḥ |
hanūmatastutadvākyaṃ na kṛtaṅkṣudrayāmayā || 55 ||
yadyahantasyapṛṣṭhevatadāyāsamanirjitā |
nādyaivamanuśoceyambharturaṅkagatāsatī || 56 ||
manyetuhṛdayantasyāḥkausalyāyāḥphaliṣyati |
ekaputrāyadāputraṃvinaṣṭaṃśroṣyateyudhi || 57 ||
sāhijanma ca bālyaṃ ca yauvanaṃ ca mahātmanaḥ |
dharmakāryāṇirūpaṃ ca rudatīsaṃsmariṣyati || 58 ||
nirāśānihateputredattvāśrāddhamacetanā |
agnimāvekṣyatenūnamāpovāpipravekṣyati || 59 ||
dhigastukubjāmasatīmmantharāmpāpaniścayām |
yannimittamimaṃśokaṅkausalyāpratipatsyate || 60 ||
ityevammaithilīndṛṣṭavāvilapantīntapasvinīm |
rohiṇīmivacandreṇavināgrahavaśaṅgatām || 61 ||
etasminnantaretasyāmātyaḥśīlavān śuciḥ |
supārśvonāmamedhāvīrāvaṇaṃrakṣaseśvaram || 62 ||
nivāryamāṇaḥsacivairidaṃvacanamabravīt |
kathannāmadaśagrīva sākṣadvaiśravaṇānuja || 63 ||
hantumicchasivaidehīṅkrodhāddharmamapāsya ca |
vedavidyāvratasnātaḥsvakarmaniratastathā || 64 ||
striyaḥkasmādvadhaṃvīramanyaserākṣaseśvara |
maithilīṃrūpasampannāmpratyavekṣasvapārthiva || 65 ||
tasminnevasahāsmābhirāhevakrodhamutsṛja |
abhyutthānantvamadyaivakṛṣṇapakṣacaturdhaśīm || 66 ||
kṛtvāniryāhyamāvāsyāṃvijayāyabalairvṛtaḥ |
śūraḥdhīmān rathīkhaḍagīrathapravamāsthitaḥ || 67 ||
hatvādāśarathiṃrāmambhavān prāpsyasimaithilīm |
sa taddurātmāsuhṛdāniveditaṃvacaḥsudharmyampratigṛhyarāvaṇaḥ |
gṛhañjagāmathatataścavīryavān punaḥsabhāṃ ca prayayausuhṛdvṛtaḥ || 68 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trinavatitamassargaḥ ||