📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.29 যুদ্ধকাণ্ড - একোনত্রিংশ সর্গঃ
6.29 Yuddhakanda - Ekonatrimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ একোনত্রিংশস্সর্গঃ ।
শুকেনতুসমাখ্যাতান্দৃষ্ট্বাসহরিযূথপান্ ।
সমীপস্থঞ্চরামস্যভ্রাতরংস্বংবিভীষণম্ ॥ 1 ॥
লক্ষ্মণঞ্চমহাবীর্যম্ভুজংরামস্যদক্ষিণম্ ।
সর্ববানররাজঞ্চসুগ্রীবম্ভীমবিক্রমম্ ॥ 2 ॥
অঙ্গদঞ্চাপিবলিনংবজ্রহস্তাত্মজাত্মজম্ ।
হনূমন্তঞ্চবিক্রান্তঞ্জাম্ববন্তঞ্চদুর্জযম্ ॥ 3 ॥
সুষেণঙ্কুমুদন্নীলন্নলঞ্চপ্লবগর্ষভম্ ।
গজঙ্গবাক্ষংশরভম্মৈন্দঞ্চদ্বিবিদন্তথা ॥ 4 ॥
কিঞ্চিদাবিগ্নহৃদযোজাতক্রোধশ্চরাবণঃ ।
ভর্ত্সযামাসতৌবীরৌকথান্তেশুকসারণৌ ॥ 5 ॥
অধোমুখৌতৌপ্রণতাবব্রবীচ্ছুকসারণৌ ।
রোষগদ্গদযাবাচাসংরব্ধম্পরুষংবচঃ ॥ 6 ॥
নতাবত্সদৃশন্নামসচিবৈরুপজীবিভিঃ ।
বিপ্রিযন্নৃপতের্বক্তুন্নিগ্রহেপ্রগ্রহেপ্রভোঃ ॥ 7 ॥
রিপূণাম্প্রতিকূলানাংযুদ্ধার্থমভিবর্ততাম্ ।
উভাভ্যাংসদৃশন্নামবক্তুমপ্রস্তবেস্তবম্ ॥ 8 ॥
আচার্যাগুরবোবৃদ্ধাবৃথাবাম্পর্যুপাসিতাঃ ।
সারংযদ্রাজশাস্ত্রাণামনুজীব্যন্নগৃহ্যতে ॥ 9 ॥
গৃহীতোবানবিজ্ঞাতোভারোঽজ্ঞানস্যবাহ্যতে ।
ঈদৃশৈঃ সচিবৈর্যুক্তোমূর্খৈর্দিষ্ট্যধরাম্যহম্ ॥ 10 ॥
কিন্নুমৃত্যোর্ভযন্নাস্তিবক্তুম্মাম্পরুষংবচঃ ।
যস্যমেশাসতোজিহ্বাপ্রযচ্ছতিশুভাশুভম্ ॥ 11 ॥
অপ্যেবদহনংস্পৃষ্টবাবনেতিষ্ঠন্তিপাদপাঃ ।
রাজদোষপরামৃষ্টাস্তিষ্ঠন্তেনাপরাধিনঃ ॥ 12 ॥
হন্যামহন্ত্বিমৌপাপৌশত্রুপক্ষপ্রশংসকৌ ।
যদিপূর্বোপকারৈস্তুনক্রোধোমৃদুতাংব্রজেত্ ॥ 13 ॥
অপধ্বংসত গচ্চধ্বং সম্নিকর্ষাদ্ ইতো মম ।
ন হি বাং হন্তুং ইচ্চামি স্মরন্ন্ উপকৃতানি বাম্ ॥ 14 ॥
হতাব্ এব কৃতঘ্নৌ তৌ মযি স্নেহ পরান্ মুখৌ ।
এবং উক্তৌ তু সব্রীডৌ তাব্ উভৌ শুক সারণৌ ॥ 15 ॥
অব্রবীত্সদশগ্রীবঃ সমীপস্থম্মহোদরম্ ।
উপস্তাপযমেশীঘ্রঞ্চারান্নীতিবিশারদান্ ॥ 16 ॥
মহোদরস্তথোক্তস্তুশীঘ্রমাজ্ঞাপযচ্চরান্ ॥ 17 ॥
ততশ্চারাস্সন্ত্বরিতাঃপ্রাপ্তাঃপার্থিবশাসনাত্ ।
উপস্থিতাঃপ্রাঞ্জলযোবর্ধযিত্বাজযশিষাঃ ॥ 18 ॥
তানব্রবীত্ততোবাক্যংরাবণোরাক্ষসাধিপঃ ।
চারান্প্রত্যাযিতান্ শূরান্ভক্তান্বিগতসাধ্বসান্ ॥ 19 ॥
ইতোগচ্ছতরামস্যব্যবসাযম্পরীক্ষথ ।
মন্ত্রিষ্বভ্যন্তরাযেঽস্যপ্রীত্যাতেনসমাগতাঃ ॥ 20 ॥
কথংস্বপিতিজাগর্তিকিমন্যচ্চকরিষ্যতি ।
বিজ্ঞাযনিপুণংসর্বমাগন্তব্যমশেষতঃ ॥ 21 ॥
চারেণবিদিতশ্শত্রুঃপণ্ডিতৈর্বসুধাধিপৈঃ ।
যুদ্ধেস্বল্পেনযত্নেনসমাসাদ্যনিরস্যতে ॥ 22 ॥
চারাস্তুতেতথেত্যুক্ত্বাপ্রহৃষ্টারাক্ষসেশ্বরম্ ।
শার্দূলমগ্রতঃকৃত্বাততশ্চক্রুঃপ্রদক্ষিণম্ ॥ 23 ॥
ততস্তেতম্মহাত্মানঞ্চারারাক্ষসসত্তমম্ ।
কৃত্বাপ্রদক্ষিণঞ্জগ্মুর্যত্ররামস্সলক্ষ্মণঃ ॥ 24 ॥
তেসুবেলস্যশৈলস্যসমীপেরামলক্ষ্মণৌ ।
প্রচ্ছন্নাদদৃশুর্গত্বাসসুগ্রীববিভীষণৌ ॥ 25 ॥
প্রেক্ষমাণাশ্চমূন্তান্তুবভূবুর্ভযবিক্লবাঃ ।
তেতুধর্মাত্মনাদৃষ্টারাক্ষসেন্দ্রেণরাক্ষসা ॥ 26 ॥
বিভীষণেনতত্রস্থানিগৃহীতাযদৃচ্ছযা ।
শার্দূলোগ্রাহিতস্ত্বেকঃপাপোঽযমিতিরাক্ষসঃ ॥ 27 ॥
মোচিতস্সোঽপিরামেণবধ্যমানঃপ্লবঙ্গমৈঃ ।
অনৃশংস্যেনরামেণমোচিতারাক্ষসাঃপরে ॥ 28 ॥
বানরৈরর্দিতাস্তেতুবিক্রান্তৈর্লঘুবিক্রমৈঃ ।
পুনর্লঙ্কামনুপ্রাপ্তাশ্বসন্তোনষ্টচেতসঃ ॥ 29 ॥
ততোদশগ্রীবমুপস্থিতাস্তেচারাবহির্নিত্যচরানিশাচরাঃ ।
গিরেস্সুবেলস্যসমীপবাসিনন্ন্যবেদযন্ভীমবলম্মহাবলাঃ ॥ 30 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে একোনত্রিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |
samīpasthañcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam || 1 ||
lakṣmaṇañcamahāvīryambhujaṃrāmasyadakṣiṇam |
sarvavānararājañcasugrīvambhīmavikramam || 2 ||
aṅgadañcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |
hanūmantañcavikrāntañjāmbavantañcadurjayam || 3 ||
suṣeṇaṅkumudannīlannalañcaplavagarṣabham |
gajaṅgavākṣaṃśarabhammaindañcadvividantathā || 4 ||
kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |
bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau || 5 ||
adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |
roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhamparuṣaṃvacaḥ || 6 ||
natāvatsadṛśannāmasacivairupajīvibhiḥ |
vipriyannṛpatervaktunnigrahepragraheprabhoḥ || 7 ||
ripūṇāmpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |
ubhābhyāṃsadṛśannāmavaktumaprastavestavam || 8 ||
ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāmparyupāsitāḥ |
sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyannagṛhyate || 9 ||
gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |
īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham || 10 ||
kinnumṛtyorbhayannāstivaktummāmparuṣaṃvacaḥ |
yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham || 11 ||
apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ || 12 ||
hanyāmahantvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |
yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet || 13 ||
apadhvaṃsata gaccadhvaṃ samnikarṣād ito mama |
na hi vāṃ hantuṃ iccāmi smarann upakṛtāni vām || 14 ||
hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau |
evaṃ uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau || 15 ||
abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthammahodaram |
upastāpayameśīghrañcārānnītiviśāradān || 16 ||
mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān || 17 ||
tataścārāssantvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |
upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ || 18 ||
tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |
cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān || 19 ||
itogacchatarāmasyavyavasāyamparīkṣatha |
mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ || 20 ||
kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |
vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ || 21 ||
cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |
yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate || 22 ||
cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |
śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam || 23 ||
tatastetammahātmānañcārārākṣasasattamam |
kṛtvāpradakṣiṇañjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 24 ||
tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |
pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau || 25 ||
prekṣamāṇāścamūntāntubabhūvurbhayaviklabāḥ |
tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā || 26 ||
vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |
śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ || 27 ||
mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |
anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare || 28 ||
vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |
punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ || 29 ||
tatodaśagrīvamupasthitāstecārābahirnityacarāniśācarāḥ |
giressuvelasyasamīpavāsinannyavedayanbhīmabalammahābalāḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||