📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.18 যুদ্ধকাণ্ড - অষ্টাদশ সর্গঃ
6.18 Yuddhakanda - Ashtadasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ অষ্টাদশস্সর্গঃ ।
অথরামঃপ্রসন্নাত্মাশৃত্বাবাযুসুতস্যহ ।
প্রত্যভাষতদুর্ধষশ্রুতবানাত্মনিস্থিতম্ ॥ 1 ॥
মমাপিতুবিবক্ষাঽস্তিকাচিত্প্রতিবিভীষণম্ ।
শ্রোতুমিচ্ছামিতত্সর্বম্ভবদ্ভিশ্শ্রেযসিস্থিতৈঃ ॥ 2 ॥
মিত্রভাবেনসম্প্রাপ্তন্নত্যজেযঙ্কথঞ্চন ।
দোষোযদ্যপিতস্যস্যাত্সতামেতদগর্হিতম্ ॥ 3 ॥
সুগ্রীস্ত্বথতদ্বাক্যমাভাষ্যচবিমৃশ্যচ ।
ততশ্শুভতরংবাক্যমুবাচহরিপুঙ্গবঃ ॥ 4 ॥
সুদুষ্টোবাপ্যদুষ্টোবাকিমেষরজনীচরঃ ।
ঈদৃশংব্যসনম্প্রাপ্তম্ভ্রাতরংযঃপরিত্যজেত্ ॥ 5 ॥
কোনামসভবেত্তস্যযমেষনপরিত্যজেত্ ।
বানরাধিপতের্বাক্যংশ্রুত্বাসর্বানুদীক্ষ্যচ ॥ 6 ॥
ঈষদুত্স্মযমানস্তুলক্ষ্মণম্পুণ্যলক্ষণম্ ।
ইতিহোবাচকাকুত্স্থোবাক্যংসত্যপরাক্রমঃ ॥ 7 ॥
অনধীত্যচশাস্ত্রাণিবৃদ্ধাননুপসেব্যচ ।
নশক্যমীদৃশংবক্তুংযদুবাচহরীশ্বরঃ ॥ 8 ॥
অস্তিসূক্ষ্মতরঙ্কিঞ্চিদ্যদত্রপ্রতিভাতিমে ।
প্রত্যক্ষংলৌকিকঞ্চাপিবিদ্যতেসর্বরাজসু ॥ 9 ॥
অমিত্রাস্তত্কুলীনাশ্চপ্রাতিদেশ্যাশ্চকীর্তিতাঃ ।
ব্যসনেষুপ্রহর্তারস্তস্মাদযমিহাগতঃ ॥ 10 ॥
অপাপাস্তত্কুলীনাশ্চমানযন্তিস্বকান্হিতান্ ।
এষপ্রাযোনরেন্দ্রাণাংশঙ্কনীযস্তুশোভনঃ ॥ 11 ॥
যস্তুদোষস্ত্বযাপ্রোক্তোহ্যাদানেঽরিবলস্যচ ।
তত্রতেকীর্তযিষ্যামিযথাশাস্ত্রমিদংশৃণু ॥ 12 ॥
নবযন্তত্কুলীনাশ্চরাজ্যকাঙ্ ক্ষীচরাক্ষসঃ ।
পণ্ডিতাহিভবিষ্যন্তিতস্মাদ্গ্রাহ্যোবিভীষণঃ ॥ 13 ॥
অব্যগ্রাশ্চপ্রহৃষ্টাশ্চনভবিষ্যন্তিসঙ্গতা ।
প্রণাদশ্চমহানেষততোঽস্যভযমাগতম্ ॥ 14 ॥
ইতিভেদঙ্গমিষ্যন্তিতস্মাগ্রাহ্যোবিভীষণঃ ।
নসর্বেভ্রাতরস্তাতভবন্তিভরতোপমাঃ ।
মদ্বিথাবাপিতুঃপুত্রাস্সুহৃদোনাভবদ্বিথাঃ ॥ 15 ॥
এবমুক্তস্তুরামেণসুগ্রীবস্সহলক্ষ্মণঃ ।
উত্থাযেদম্মহাপ্রাজ্ঞঃপ্রণতোবাক্যমব্রবীত্ ॥ 16 ॥
রাবণেনপ্রণিহিতন্তমবেহিবিভীষণম্ ।
তস্যাহন্নিগ্রহম্মন্যেক্ষমঙ্ক্ষমবতাংবর ॥ 17 ॥
রাক্ষসোজিহ্মযাবুধ্যাসন্দিষ্টোঽযমিহাগতঃ ।
প্রহর্তুন্ত্বযিবিশ্বস্তেপ্রচ্ছন্নোমযিবানঘ ॥ 18 ॥
লক্ষ্মণেবামহাবাহো সবধ্যস্সচিবৈস্সহা ।
রাবণস্যনৃশংসস্যভ্রাতাহ্যেষবিভীষণঃ ।
এবমুক্ত্বারঘুশ্রেষ্ঠংসুগ্রীবোবাহিনীপতিঃ ।
বাক্যজ্ঞোবাক্যকুশলন্ততোমৌনমুপাগমত্ ॥ 19 ॥
সুগ্রীবস্যতুতদ্বাক্যংরামশ্রুত্বাবিমৃশ্যচ ।
ততশ্শুভতরংবাক্যমুবাচহরিপুঙ্গবম্ ॥ 20 ॥
সুদুষ্টোবাপ্যদুষ্টোবাকিমেষরজনীচরঃ ।
সূক্ষ্মমপ্যহিতঙ্কর্তুম্মমাশক্তঃকথঞ্চন ॥ 21 ॥
ততঃ শুভতরং বাক্যং উবাচ হরি পুম্গবম্ ।
সুদুষ্টো বা অপি অদুষ্টো বা কিং এষ রজনী চরঃ ॥ 22 ॥
শ্রূযতেহিকপোতেনশত্রুশ্শরণমাগতঃ ।
অর্চিতশ্চযথান্যাযংস্বৈশ্চমাংসৈর্নিমন্ত্রিতঃ ॥ 23 ॥
সহিতম্প্রতিজগ্রাহভার্যাহর্তারমাগতঃ ।
কপোতোবানরশ্রেষ্ঠঃ কিম্পুনর্মদ্বিধোজনঃ ॥ 24 ॥
ঋষেঃকণ্বস্যপুত্রেণকণ্ডুনাপরমর্ষিণা ।
শৃণুগাথাম্পুরাগীতান্ধর্মিষ্ঠাসত্যবাদিনা ॥ 25 ॥
বদ্ধাঞ্জলিপুটন্দীনংযাচন্তংশরণাগতম্ ।
নহন্যদানৃশংস্যার্থমপিশত্রুম্পরন্তপ ॥ 26 ॥
আর্তোবাযদিবাদৃপ্তঃপরেষাংশরণাঙ্গতঃ ।
অরিঃপ্রাণান্পরিত্যজ্যরক্ষিতব্যঃকৃতাত্মনা ॥ 27 ॥
সচেদ্ভযাদ্বামোহাদ্বাকামাদ্বাপিনরক্ষতি ।
স্বযাশক্ত্যাযথাসত্ত্বন্তত্পাপংলোকগর্হিতম্ ॥ 28 ॥
বিনষ্টঃপশ্যতস্তস্যারক্ষিণশ্শরণাগতঃ ।
আদাযসুকৃতন্তস্যসর্বঙ্গচ্ছেদরক্ষিতঃ ॥ 29 ॥
এবন্দোষোমহানত্রপ্রপন্নানামরক্ষণে ।
অস্বর্গ্যঞ্চাযশস্যঞ্চবলবীর্যবিনাশনম্ ॥ 30 ॥
করিষ্যামিযথার্থন্তুকণ্ডোর্বচনমুত্তমম্ ।
ধর্মিষ্ঠঞ্চযশস্যঞ্চস্বর্গ্যংস্যাত্তুফলোদযে ॥ 31 ॥
সকৃদেবপ্রপন্নাযতবাস্মীতিচযাচতে ।
অভযংসর্বভূতেভ্যোদদাম্যেতদ্ব্রতম্মম ॥ 32 ॥
অনযৈনংহরিশ্রেষ্ঠঃ দত্তমস্যাভযম্মযা ।
বিভীষণোবাসুগ্রীবঃ যদিবারাবণস্স্বযম্ ॥ 33 ॥
রামস্যতুবচ্শুত্বাসুগ্রীবঃপ্লবগেশ্বরঃ ।
প্রত্যভাষতকাকুত্স্থংসৌহার্দেনপ্রচোদিতঃ ॥ 34 ॥
কিমত্রচিত্রন্ধর্মজ্ঞঃ লোকনাথঃ সুখাবহাঃ ।
যত্ত্বমার্যম্প্রভাষেথাস্সত্ত্ববান্ সত্পথেস্থিতঃ ॥ 35 ॥
মমচাপ্যন্তরাত্মাযংশুদ্ধংবেত্তিবিভীষণম্ ।
অনুমানাচ্চভাবাচ্চসর্বতস্সুপরীক্ষিতঃ ॥ 36 ॥
তস্মাত্ ক্ষিপ্রংসহাস্মাভিস্তুল্যোভবতরাঘবঃ ।
বিভীষণোমহাপ্রাজ্ঞস্সখিত্বঞ্চাভ্যুপৈতুনঃ ॥ 37 ॥
ততস্তুসুগ্রীববচোনিশম্যতদ্দরীশ্বরেণাভিহিতন্নরেশ্বরঃ ।
বিভীষণেনাশুজগামসঙ্গমম্পতত্ত্রিরাজেনযথাপুরন্দরঃ ॥ 38 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে অষ্টাদশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭādaśassargaḥ |
atharāmaḥprasannātmāśṛtvāvāyusutasyaha |
pratyabhāṣatadurdhaṣaśrutavānātmanisthitam || 1 ||
mamāpituvivakṣā'stikācitprativibhīṣaṇam |
śrotumicchāmitatsarvambhavadbhiśśreyasisthitaiḥ || 2 ||
mitrabhāvenasamprāptannatyajeyaṅkathañcana |
doṣoyadyapitasyasyātsatāmetadagarhitam || 3 ||
sugrīstvathatadvākyamābhāṣyacavimṛśyaca |
tataśśubhataraṃvākyamuvācaharipuṅgavaḥ || 4 ||
suduṣṭovāpyaduṣṭovākimeṣarajanīcaraḥ |
īdṛśaṃvyasanamprāptambhrātaraṃyaḥparityajet || 5 ||
konāmasabhavettasyayameṣanaparityajet |
vānarādhipatervākyaṃśrutvāsarvānudīkṣyaca || 6 ||
īṣadutsmayamānastulakṣmaṇampuṇyalakṣaṇam |
itihovācakākutsthovākyaṃsatyaparākramaḥ || 7 ||
anadhītyacaśāstrāṇivṛddhānanupasevyaca |
naśakyamīdṛśaṃvaktuṃyaduvācaharīśvaraḥ || 8 ||
astisūkṣmataraṅkiñcidyadatrapratibhātime |
pratyakṣaṃlaukikañcāpividyatesarvarājasu || 9 ||
amitrāstatkulīnāścaprātideśyāścakīrtitāḥ |
vyasaneṣuprahartārastasmādayamihāgataḥ || 10 ||
apāpāstatkulīnāścamānayantisvakānhitān |
eṣaprāyonarendrāṇāṃśaṅkanīyastuśobhanaḥ || 11 ||
yastudoṣastvayāproktohyādāne'ribalasyaca |
tatratekīrtayiṣyāmiyathāśāstramidaṃśṛṇu || 12 ||
navayantatkulīnāścarājyakāṅ kṣīcarākṣasaḥ |
paṇḍitāhibhaviṣyantitasmādgrāhyovibhīṣaṇaḥ || 13 ||
avyagrāścaprahṛṣṭāścanabhaviṣyantisaṅgatā |
praṇādaścamahāneṣatato'syabhayamāgatam || 14 ||
itibhedaṅgamiṣyantitasmāgrāhyovibhīṣaṇaḥ |
nasarvebhrātarastātabhavantibharatopamāḥ |
madvithāvāpituḥputrāssuhṛdonābhavadvithāḥ || 15 ||
evamuktasturāmeṇasugrīvassahalakṣmaṇaḥ |
utthāyedammahāprājñaḥpraṇatovākyamabravīt || 16 ||
rāvaṇenapraṇihitantamavehivibhīṣaṇam |
tasyāhannigrahammanyekṣamaṅkṣamavatāṃvara || 17 ||
rākṣasojihmayābudhyāsandiṣṭo'yamihāgataḥ |
prahartuntvayiviśvastepracchannomayivānagha || 18 ||
lakṣmaṇevāmahābāho savadhyassacivaissahā |
rāvaṇasyanṛśaṃsasyabhrātāhyeṣavibhīṣaṇaḥ |
evamuktvāraghuśreṣṭhaṃsugrīvovāhinīpatiḥ |
vākyajñovākyakuśalantatomaunamupāgamat || 19 ||
sugrīvasyatutadvākyaṃrāmaśrutvāvimṛśyaca |
tataśśubhataraṃvākyamuvācaharipuṅgavam || 20 ||
suduṣṭovāpyaduṣṭovākimeṣarajanīcaraḥ |
sūkṣmamapyahitaṅkartummamāśaktaḥkathañcana || 21 ||
tataḥ śubhataraṃ vākyaṃ uvāca hari pumgavam |
suduṣṭo vā api aduṣṭo vā kiṃ eṣa rajanī caraḥ || 22 ||
śrūyatehikapotenaśatruśśaraṇamāgataḥ |
arcitaścayathānyāyaṃsvaiścamāṃsairnimantritaḥ || 23 ||
sahitampratijagrāhabhāryāhartāramāgataḥ |
kapotovānaraśreṣṭhaḥ kimpunarmadvidhojanaḥ || 24 ||
ṛṣeḥkaṇvasyaputreṇakaṇḍunāparamarṣiṇā |
śṛṇugāthāmpurāgītāndharmiṣṭhāsatyavādinā || 25 ||
baddhāñjalipuṭandīnaṃyācantaṃśaraṇāgatam |
nahanyadānṛśaṃsyārthamapiśatrumparantapa || 26 ||
ārtovāyadivādṛptaḥpareṣāṃśaraṇāṅgataḥ |
ariḥprāṇānparityajyarakṣitavyaḥkṛtātmanā || 27 ||
sacedbhayādvāmohādvākāmādvāpinarakṣati |
svayāśaktyāyathāsattvantatpāpaṃlokagarhitam || 28 ||
vinaṣṭaḥpaśyatastasyārakṣiṇaśśaraṇāgataḥ |
ādāyasukṛtantasyasarvaṅgacchedarakṣitaḥ || 29 ||
evandoṣomahānatraprapannānāmarakṣaṇe |
asvargyañcāyaśasyañcabalavīryavināśanam || 30 ||
kariṣyāmiyathārthantukaṇḍorvacanamuttamam |
dharmiṣṭhañcayaśasyañcasvargyaṃsyāttuphalodaye || 31 ||
sakṛdevaprapannāyatavāsmīticayācate |
abhayaṃsarvabhūtebhyodadāmyetadvratammama || 32 ||
anayainaṃhariśreṣṭhaḥ dattamasyābhayammayā |
vibhīṣaṇovāsugrīvaḥ yadivārāvaṇassvayam || 33 ||
rāmasyatuvacśutvāsugrīvaḥplavageśvaraḥ |
pratyabhāṣatakākutsthaṃsauhārdenapracoditaḥ || 34 ||
kimatracitrandharmajñaḥ lokanāthaḥ sukhāvahāḥ |
yattvamāryamprabhāṣethāssattvavān satpathesthitaḥ || 35 ||
mamacāpyantarātmāyaṃśuddhaṃvettivibhīṣaṇam |
anumānāccabhāvāccasarvatassuparīkṣitaḥ || 36 ||
tasmāt kṣipraṃsahāsmābhistulyobhavatarāghavaḥ |
vibhīṣaṇomahāprājñassakhitvañcābhyupaitunaḥ || 37 ||
tatastusugrīvavaconiśamyataddarīśvareṇābhihitannareśvaraḥ |
vibhīṣaṇenāśujagāmasaṅgamampatattrirājenayathāpurandaraḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśassargaḥ ||