📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.130 যুদ্ধকাণ্ড - ত্রিংশদধিকশততম সর্গঃ
6.130 Yuddhakanda - Trimshadadhikashatatama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ ত্রিংশদধিকশততমস্সর্গঃ ।
শ্রুত্বাতুপরমানন্দম্ভরতস্সত্যবিক্রমঃ ।
হৃষ্টমাজ্ঞাপযামাসশত্রুঘ্নম্পরবীরহা ॥ 1 ॥
দৈবতানি চ সর্বাণিচৈত্যানিনগরস্য চ ।
সুগন্ধমাল্যৈর্যাদিত্রৈরর্চন্তু শুচযো নরাঃ ॥ 2 ॥
সূতাস্স্তুতিপুরাণজ্ঞাস্সর্বেবৈতালিকাস্তথা ।
সর্বেবাদিত্রকুশলাগণিকাশ্চৈবসঙ্ঘশঃ ॥ 3 ॥
রাজদারাস্তথামাত্যাস্সৈন্যাস্সেনাঙ্গনাগণাঃ ।
ব্রাহ্মণাশ্চসরাজন্যাশ্রেণিমুখ্যাস্তথাগণাঃ ॥ 4 ॥
অভিনির্যান্তুরামস্যদ্রষ্টুংশশিনিভম্মুখম্ ।
ভরতস্যবচ্শ্রুত্বাশত্রুঘ্নঃপরবীরহা ॥ 5 ॥
বিষ্টীরনেকসাহস্রীশ্চোদযামানভাগশঃ ।
সমীকুরুতনিম্নানিবিষমানিসমানি চ ॥ 6 ॥
স্থানানিতুনিরস্যন্তান্নন্দিগ্রামাদিতঃপরম্ ।
সিঞ্চস্তুপৃথিবীঙ্কৃত্স্নাংহিবশীতেববারিণা ॥ 7 ॥
ততোঽভ্যবকিরন্ত্বন্যেলাজৈঃপুষ্পৈশ্চসর্বতঃ ।
সুমুচ্ছ্রিতপতাকাস্তুরথ্যাঃপুরবরোত্তমেঃ ॥ 8 ॥
শোভযন্তু চ বেশ্মানিসূর্যস্যোদযনম্প্রতি ।
স্রগ্দামমুক্তপুষ্পৈশ্চসুগন্ধৈঃ পঞ্চবর্ণকৈঃ ॥ 9 ॥
রাজমার্গমসম্বাধঙ্কিরন্তুশতশোনরাঃ ।
তস্তচ্ছাসনংশ্রুত্বাশত্রুঘ্নস্যমুদান্বিতাঃ ॥ 10 ॥
ধৃষ্টির্জযন্তোবিজযস্সিদ্ধার্থশ্চার্থসাধকঃ ।
অশোকোমন্ত্রপালশ্চসুমন্ত্রশ্চাপিনির্যযুঃ ॥ 11 ॥
মত্তৈর্নাগসহস্রৈশ্চসধ্বজৈস্সুবিভূষিতৈঃ ।
অপরেহেমকক্ষাভিস্সগজাভিঃকরেণুভিঃ ॥ 12 ॥
নির্যযুস্তুররথৈশ্চসুমহারথাঃ ।
শক্ত্যৃষ্টিপাশহস্তানাংসধ্বজানাম্পতাকিনাম্ ॥ 13 ॥
তুরগাণাংসহস্রৈশ্চমুখ্যৈর্মুখ্যতরান্বিতৈঃ ।
পদাতীনাংসহস্রৈশ্চবীরাঃপরিবৃতাযযুঃ ॥ 14 ॥
ততোযানান্যুপারূঢাস্সর্বাদশরথস্ত্রিযঃ ।
কৌসল্যাম্প্রমুখেকৃত্বাসুমিত্রাঞ্চাপিনির্যযুঃ ॥ 15 ॥
কৈকেয্যাসহিতাঃসর্বানন্দিগ্রামমুপাগমন্ ।
দ্বিজাতিমুখ্যৈর্ধর্মাত্মাশ্রেণীমুখ্যৈস্সনৈগমৈঃ ॥ 16 ॥
মাল্যমোদকহস্তৈশ্চমন্ত্রিভির্ভরতোবৃতঃ ।
শঙ্খভেরীনিনাদৈশ্চবন্দিভিশ্চাভিবনন্দিতঃ ॥ 17 ॥
আর্যপাদৌগৃহীত্বাতৌশিরসাধর্মকোবিদঃ ।
পাণ্ডুরঞ্ছত্রমাদাযশুক্লমাল্যোপশোভিতম্ ॥ 18 ॥
শুক্লে চ বালব্যজনেরাজার্হেহেমভূষিতে ।
উপবাসকৃশোদীনশ্চীরকৃষ্ণাজিনাম্বরঃ ॥ 19 ॥
ভ্রাতুরাগমনংশ্রুত্বাতত্পূর্বংহর্ষমাগতঃ ।
প্রত্যুদ্যযৌতদারামম্মহাত্মাসচিবৈস্সহ ॥ 20 ॥
অশ্বানাঙ্খুরশব্দৈশ্চরথনেমিস্বনেন চ ।
শঙ্খদুন্দুভিনাদেনসঞ্চচালেবমেদিনী ॥ 21 ॥
কৃত্স্নন্তুনগরন্তত্তুনন্দিগ্রামমুপাগমত্ ।
সমীক্ষ্যভরতোবাক্যমুবাচপবনাত্মজম্ ॥ 22 ॥
কচ্চিন্নখলুকাপেযীসেব্যতেচকচিত্ততা ।
ন হিপশ্যামিকাকুত্স্থংরামমার্যম্পরন্তপম্ ॥ 23 ॥
অথৈবমুক্তেবচনেহনূমানিদমব্রবীত্ ।
অর্থ্যংবিজ্ঞাপযন্নেবভরতংসত্যবিক্রমম্ ॥ 24 ॥
সদাফলান্কুসুমিতান্বৃক্ষান্ প্রাপ্যমধুস্রবান্ ।
ভরদ্বাজপ্রসাদেনমত্তভ্রমরনাদিতান্ ॥ 25 ॥
তস্যচৈষবরোদত্তোবাসবেনপরন্তপ ।
সসৈন্যস্যতবাতিথ্যঙ্কৃতংসর্বগুণান্বিতম্ ॥ 26 ॥
নিস্স্বন্শ্রূযতেভীমঃপ্রহৃষ্টানাংবনৌকসাম্ ।
মন্যেবানরসেনাসানদীন্তরতিগোমতীম্ ॥ 27 ॥
রজোবর্ষংসমুদ্ভূতম্পশ্যসালবনম্প্রতি ।
মন্যেসালবনংরম্যংলোপযন্তিপ্লবঙ্গমাঃ ॥ 28 ॥
তদেতদ্দৃশ্যতেদূরাদ্বিমানঞ্চন্দ্রসন্নিভম্ ।
বিমানম্পুষ্পকন্দিব্যম্মনসাব্রহ্মনির্মিতম্ ॥ 29 ॥
রাবণম্বান্ধবৈঃসার্থংহত্বালব্ধম্মহাত্মনা ।
তরুণাদিত্যসঙ্কাশংবিমানংরামবাহনম্ ॥ 30 ॥
ধনদস্যপ্রসাদেনদিব্যমেতন্মনোজবম্ ।
এতস্মিন্ ভ্রাতরৌবীরৌবৈদেহ্যাসহরাঘবৌ ॥ 31 ॥
সুগ্রীবশ্চমহাতেজারাক্ষসশ্চবিভীষণঃ ।
এতোহর্ষসমুদ্ভূতোনিঃস্বনোদিবমস্পৃশত্ ॥ 32 ॥
স্ত্রীবালযুববৃদ্ধানাংরামোঽযমিতিকীর্তিতে ।
রথকুঞ্জরবাজিভ্যস্তেঽবতীর্যমহীঙ্গতাঃ ॥ 33 ॥
দদৃশুস্তংবিমানস্থন্নরাস্সোমমিবাম্বরে ।
প্রাজ্ঞলির্ভরতোভূত্বাপ্রসৃষ্টোরাঘবোন্মুখঃ ॥ 34 ॥
স্বাগতেনযথার্হেণততোরামমপূজযত্ ।
মনসাব্রহ্মণাসৃষ্টেবিমানেভরতাগ্রজঃ ॥ 35 ॥
ররাজপৃথুদীর্ঘাক্ষোবজ্রপাণিরিবাপরঃ ।
ততোবিমানাগ্রগতম্ভরতোভ্রাতরন্তদা ॥ 36 ॥
ববন্দেপ্রণতোরামম্মেরুস্থমিবভাস্করম্ ।
ততোরামাভ্যনুজ্ঞাতন্তদ্বিমানমনুত্তমম্ ॥ 37 ॥
হংসযুক্তম্মহাবেগন্নিপপাতমহীতলে ।
আপিতোবিমানন্তদ্ভরতস্সত্যবিক্রমঃ ॥ 38 ॥
রামমাসাদ্যমুদিতঃপুনরেবাভ্যবাদযত্ ।
তংসমুত্থাপ্যকাকুত্স্থশ্চিরস্যাক্ষিরথঙ্গতম্ ॥ 39 ॥
অঙ্কেভরতমারোপ্যমুদিতঃপরিষস্বজে ।
ততোলক্ষ্মণমাসাদ্যবৈদেহীং চ পরন্তপঃ ॥ 40 ॥
অথাভ্যবাদযপ্রতীতোভরতোনামচাব্রবীত্ ।
সুগ্রীবঙ্কেকযীপুত্রোজাম্ববন্তমথাঙ্গদম্ ॥ 41 ॥
মৈন্দং চ দ্বিবিদন্নীলমৃষভম্পরিষস্বজে ।
সুষেণং চ নলঞ্চৈবগবাক্ষঙ্গন্ধমাদনম্ ॥ 42 ॥
শরভম্পনসঞ্চৈবপরিতঃপরিষস্বজে ।
তেকৃত্বামানুষংরূপংবানরাঃকামরূপিণঃ ॥ 43 ॥
কুশলম্পর্যপৃচ্ছংস্তেপ্রহৃষ্টাভরতন্তদা ।
অথাব্রবীদ্রাজপুত্রস্সুগ্রীবংবানরর্ষভম্ ॥ 44 ॥
পরিষ্বজ্যমহাতেজাভরতোধর্মিণাংবরঃ ।
ত্বম্স্মাকঞ্চতুর্ণাংবৈভ্রাতাসুগ্রীবপঞ্চমঃ ॥ 45 ॥
সৌহার্দাজ্জাযতেমিত্রমপকারোঽরিলক্ষণম্ ।
বিভীষণং চ ভরতঃসান্ত্ববাক্যমথাব্রবীত্ ॥ 46 ॥
দিষ্ট্যাত্বযাসহাযেনকৃতঙ্কর্মসুদুষ্করম্ ।
শত্রুঘ্নশ্চতদারামমভিবাদ্যসলক্ষ্মণম্ ॥ 47 ॥
সীতাযাশ্চরণৌবীরোবিনযাদভ্যবাদযত্ ।
রামোমাতরমাসাদ্যবিবর্ণাংশোককর্শিতাম্ ॥ 48 ॥
জগ্রাহপ্রণতঃপাদৌমনোমাতুঃপ্রহর্ষযন্ ।
অভিবাদ্যসুমিত্রাং চ কৈকেযীং চ যশস্বিনীম্ ॥ 49 ॥
স মাত্রূশ্চততস্সর্বাপুরোহিতমুপাগমত্ ।
স্বাগতন্তেমহাবাহোকৌসল্যানন্দবর্ধনা ॥ 50 ॥
ইতিপ্রাঞ্জলযঃসর্বেনাগরারামমব্রুবন্ ।
তান্যঞ্জলিসহস্রাণিপ্রগৃহীতানিনাগরৈঃ ॥ 51 ॥
ব্যাকোচানীবপদ্মানিদদর্শভরতাগ্রজঃ ।
পাদুকেতেতুরামস্যগৃহীত্বাভরতস্স্বযম্ ॥ 52 ॥
চরণাভ্যান্নরেন্দ্রস্যযোজযামাসধর্মবিত্ ।
অব্রবীচ্চতদারামম্ভরতঃ স কৃতাঞ্জলিঃ ॥ 53 ॥
এতত্তেসকলংরাজ্যন্ন্যাসন্নির্যাতিতম্মযা ।
অদ্যজন্মকৃতার্থম্মেসম্বৃত্তশ্চমনোরথঃ ॥ 54 ॥
যত্ত্বাম্পশ্যামিরাজানমযোধ্যাম্পুনরাগতম্ ।
অবেক্ষতাম্ভবান্শোকঙ্কোষ্ঠাগারঙ্গৃহম্বলম্ ॥ 55 ॥
ভবতস্তেজসাসর্বঙ্কৃতন্দশগুণম্মযা ।
তথাব্রুবাণম্ভরতন্দৃষ্টবাতম্ভ্রাতৃবত্সলম্ ॥ 56 ॥
মুমুচুর্বানরাবাষ্পংরাক্ষসশ্চবিভীষণঃ ।
ততঃপ্রহর্ষাদ্ভরতমঙ্গমারোপ্যরাঘবঃ ॥ 57 ॥
যযৌতেনবিমানেনসসৈন্যোভরতাশ্রমম্ ।
ভরতাশ্রমমাসাদ্যসসৈন্যোরাঘবস্তদা ॥ 58 ॥
অবতীর্যবিমানাগ্রাদবতস্থেমহীতলে ।
অব্রবীত্তুতদারামস্তদ্বিমানমনুত্তমম্ ॥ 59 ॥
বহবৈশ্রবণন্দেবমনুজানামিগম্যতাম্ ।
ততোরামাভ্যনুজ্ঞাতন্তদ্বিমানমনুত্তমম্ ॥ 60 ॥
উত্তরান্দিশমুদ্দিশ্যজগামধনদালযম্ ।
বিমানম্পুষ্পকন্দিব্যংসম্গৃহীতন্তুরক্ষসা ॥ 61 ॥
অগমদ্ধনদংবেগাদ্রামবাক্যপ্রচোদিতম্ ।
পুরোহিতস্যাত্মসমস্যরাঘবোবৃহস্পতেশ্শক্রৈবামরাধিপঃ ।
নিপীড্যপাদৌপৃথগাননেশুভেসহৈবতেনোপবিবেশবীর্যবান্ ॥ 62 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে ত্রিংশদধিকশততমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha triṃśadadhikaśatatamassargaḥ |
śrutvātuparamānandambharatassatyavikramaḥ |
hṛṣṭamājñāpayāmāsaśatrughnamparavīrahā || 1 ||
daivatāni ca sarvāṇicaityāninagarasya ca |
sugandhamālyairyāditrairarcantu śucayo narāḥ || 2 ||
sūtāsstutipurāṇajñāssarvevaitālikāstathā |
sarvevāditrakuśalāgaṇikāścaivasaṅghaśaḥ || 3 ||
rājadārāstathāmātyāssainyāssenāṅganāgaṇāḥ |
brāhmaṇāścasarājanyāśreṇimukhyāstathāgaṇāḥ || 4 ||
abhiniryānturāmasyadraṣṭuṃśaśinibhammukham |
bharatasyavacśrutvāśatrughnaḥparavīrahā || 5 ||
viṣṭīranekasāhasrīścodayāmānabhāgaśaḥ |
samīkurutanimnāniviṣamānisamāni ca || 6 ||
sthānānitunirasyantānnandigrāmāditaḥparam |
siñcastupṛthivīṅkṛtsnāṃhivaśītevavāriṇā || 7 ||
tato'bhyavakirantvanyelājaiḥpuṣpaiścasarvataḥ |
sumucchritapatākāsturathyāḥpuravarottameḥ || 8 ||
śobhayantu ca veśmānisūryasyodayanamprati |
sragdāmamuktapuṣpaiścasugandhaiḥ pañcavarṇakaiḥ || 9 ||
rājamārgamasambādhaṅkirantuśataśonarāḥ |
tastacchāsanaṃśrutvāśatrughnasyamudānvitāḥ || 10 ||
dhṛṣṭirjayantovijayassiddhārthaścārthasādhakaḥ |
aśokomantrapālaścasumantraścāpiniryayuḥ || 11 ||
mattairnāgasahasraiścasadhvajaissuvibhūṣitaiḥ |
aparehemakakṣābhissagajābhiḥkareṇubhiḥ || 12 ||
niryayusturarathaiścasumahārathāḥ |
śaktyṛṣṭipāśahastānāṃsadhvajānāmpatākinām || 13 ||
turagāṇāṃsahasraiścamukhyairmukhyatarānvitaiḥ |
padātīnāṃsahasraiścavīrāḥparivṛtāyayuḥ || 14 ||
tatoyānānyupārūḍhāssarvādaśarathastriyaḥ |
kausalyāmpramukhekṛtvāsumitrāñcāpiniryayuḥ || 15 ||
kaikeyyāsahitāḥsarvānandigrāmamupāgaman |
dvijātimukhyairdharmātmāśreṇīmukhyaissanaigamaiḥ || 16 ||
mālyamodakahastaiścamantribhirbharatovṛtaḥ |
śaṅkhabherīninādaiścavandibhiścābhivananditaḥ || 17 ||
āryapādaugṛhītvātauśirasādharmakovidaḥ |
pāṇḍurañchatramādāyaśuklamālyopaśobhitam || 18 ||
śukle ca vālavyajanerājārhehemabhūṣite |
upavāsakṛśodīnaścīrakṛṣṇājināmbaraḥ || 19 ||
bhrāturāgamanaṃśrutvātatpūrvaṃharṣamāgataḥ |
pratyudyayautadārāmammahātmāsacivaissaha || 20 ||
aśvānāṅkhuraśabdaiścarathanemisvanena ca |
śaṅkhadundubhinādenasañcacālevamedinī || 21 ||
kṛtsnantunagarantattunandigrāmamupāgamat |
samīkṣyabharatovākyamuvācapavanātmajam || 22 ||
kaccinnakhalukāpeyīsevyatecakacittatā |
na hipaśyāmikākutsthaṃrāmamāryamparantapam || 23 ||
athaivamuktevacanehanūmānidamabravīt |
arthyaṃvijñāpayannevabharataṃsatyavikramam || 24 ||
sadāphalānkusumitānvṛkṣān prāpyamadhusravān |
bharadvājaprasādenamattabhramaranāditān || 25 ||
tasyacaiṣavarodattovāsavenaparantapa |
sasainyasyatavātithyaṅkṛtaṃsarvaguṇānvitam || 26 ||
nissvanśrūyatebhīmaḥprahṛṣṭānāṃvanaukasām |
manyevānarasenāsānadīntaratigomatīm || 27 ||
rajovarṣaṃsamudbhūtampaśyasālavanamprati |
manyesālavanaṃramyaṃlopayantiplavaṅgamāḥ || 28 ||
tadetaddṛśyatedūrādvimānañcandrasannibham |
vimānampuṣpakandivyammanasābrahmanirmitam || 29 ||
rāvaṇambāndhavaiḥsārthaṃhatvālabdhammahātmanā |
taruṇādityasaṅkāśaṃvimānaṃrāmavāhanam || 30 ||
dhanadasyaprasādenadivyametanmanojavam |
etasmin bhrātarauvīrauvaidehyāsaharāghavau || 31 ||
sugrīvaścamahātejārākṣasaścavibhīṣaṇaḥ |
etoharṣasamudbhūtoniḥsvanodivamaspṛśat || 32 ||
strībālayuvavṛddhānāṃrāmo'yamitikīrtite |
rathakuñjaravājibhyaste'vatīryamahīṅgatāḥ || 33 ||
dadṛśustaṃvimānasthannarāssomamivāmbare |
prājñalirbharatobhūtvāprasṛṣṭorāghavonmukhaḥ || 34 ||
svāgatenayathārheṇatatorāmamapūjayat |
manasābrahmaṇāsṛṣṭevimānebharatāgrajaḥ || 35 ||
rarājapṛthudīrghākṣovajrapāṇirivāparaḥ |
tatovimānāgragatambharatobhrātarantadā || 36 ||
vavandepraṇatorāmammerusthamivabhāskaram |
tatorāmābhyanujñātantadvimānamanuttamam || 37 ||
haṃsayuktammahāvegannipapātamahītale |
āpitovimānantadbharatassatyavikramaḥ || 38 ||
rāmamāsādyamuditaḥpunarevābhyavādayat |
taṃsamutthāpyakākutsthaścirasyākṣirathaṅgatam || 39 ||
aṅkebharatamāropyamuditaḥpariṣasvaje |
tatolakṣmaṇamāsādyavaidehīṃ ca parantapaḥ || 40 ||
athābhyavādayapratītobharatonāmacābravīt |
sugrīvaṅkekayīputrojāmbavantamathāṅgadam || 41 ||
maindaṃ ca dvividannīlamṛṣabhampariṣasvaje |
suṣeṇaṃ ca nalañcaivagavākṣaṅgandhamādanam || 42 ||
śarabhampanasañcaivaparitaḥpariṣasvaje |
tekṛtvāmānuṣaṃrūpaṃvānarāḥkāmarūpiṇaḥ || 43 ||
kuśalamparyapṛcchaṃsteprahṛṣṭābharatantadā |
athābravīdrājaputrassugrīvaṃvānararṣabham || 44 ||
pariṣvajyamahātejābharatodharmiṇāṃvaraḥ |
tvamsmākañcaturṇāṃvaibhrātāsugrīvapañcamaḥ || 45 ||
sauhārdājjāyatemitramapakāro'rilakṣaṇam |
vibhīṣaṇaṃ ca bharataḥsāntvavākyamathābravīt || 46 ||
diṣṭyātvayāsahāyenakṛtaṅkarmasuduṣkaram |
śatrughnaścatadārāmamabhivādyasalakṣmaṇam || 47 ||
sītāyāścaraṇauvīrovinayādabhyavādayat |
rāmomātaramāsādyavivarṇāṃśokakarśitām || 48 ||
jagrāhapraṇataḥpādaumanomātuḥpraharṣayan |
abhivādyasumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm || 49 ||
sa mātrūścatatassarvāpurohitamupāgamat |
svāgatantemahābāhokausalyānandavardhanā || 50 ||
itiprāñjalayaḥsarvenāgarārāmamabruvan |
tānyañjalisahasrāṇipragṛhītānināgaraiḥ || 51 ||
vyākocānīvapadmānidadarśabharatāgrajaḥ |
pāduketeturāmasyagṛhītvābharatassvayam || 52 ||
caraṇābhyānnarendrasyayojayāmāsadharmavit |
abravīccatadārāmambharataḥ sa kṛtāñjaliḥ || 53 ||
etattesakalaṃrājyannyāsanniryātitammayā |
adyajanmakṛtārthammesamvṛttaścamanorathaḥ || 54 ||
yattvāmpaśyāmirājānamayodhyāmpunarāgatam |
avekṣatāmbhavānśokaṅkoṣṭhāgāraṅgṛhambalam || 55 ||
bhavatastejasāsarvaṅkṛtandaśaguṇammayā |
tathābruvāṇambharatandṛṣṭavātambhrātṛvatsalam || 56 ||
mumucurvānarābāṣpaṃrākṣasaścavibhīṣaṇaḥ |
tataḥpraharṣādbharatamaṅgamāropyarāghavaḥ || 57 ||
yayautenavimānenasasainyobharatāśramam |
bharatāśramamāsādyasasainyorāghavastadā || 58 ||
avatīryavimānāgrādavatasthemahītale |
abravīttutadārāmastadvimānamanuttamam || 59 ||
vahavaiśravaṇandevamanujānāmigamyatām |
tatorāmābhyanujñātantadvimānamanuttamam || 60 ||
uttarāndiśamuddiśyajagāmadhanadālayam |
vimānampuṣpakandivyaṃsamgṛhītanturakṣasā || 61 ||
agamaddhanadaṃvegādrāmavākyapracoditam |
purohitasyātmasamasyarāghavobṛhaspateśśakraivāmarādhipaḥ |
nipīḍyapādaupṛthagānaneśubhesahaivatenopaviveśavīryavān || 62 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe triṃśadadhikaśatatamassargaḥ ||