📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.49 কিষ্কিন্ধাকাণ্ড - একোনপঞ্চাশ সর্গঃ
4.49 Kishkindhakanda - Ekonapanchasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডম্ ।
অথ একোনপঞ্চাশস্সর্গঃ ।
অথাঙ্গদস্তদা সর্বান্বানরানিদমব্রবীত্ ।
পরিশ্রান্তো মহাপ্রাজ্ঞস্সমাশ্বাস্য শনৈর্বচঃ ॥ 1 ॥
বনানি গিরযো নদ্যো দুর্গাণি গহনানি চ ।
দর্যো গিরিগুহাশ্চৈব বিচিতানি সমন্ততঃ ॥ 2 ॥
তত্র তত্র সহাস্মাভির্জানকী ন চ দৃশ্যতে ।
তদ্বা রক্ষো হৃতা যেন সীতা সুরসুতোপমা ॥ 3 ॥
কালশ্চ নো মহান্যাতস্সুগ্রীবশ্চোগ্রশাসনঃ ।
তস্মাদ্ভবন্তস্সহিতা বিচিন্বন্তু সমন্ততঃ ॥ 4 ॥
বিহায তন্দ্রীং শোকং চ নিদ্রাং চৈব সমুত্থিতাম্ ।
বিচিনুধ্বং যথা সীতাং পশ্যামো জনকাত্মজাম্ ॥ 5 ॥
অনির্বেদং চ দাক্ষ্যং চ মনসশ্চাপরাজযঃ ।
কার্যসিদ্ধিকরাণ্যাহুস্তস্মাদেতদ্ব্রবীম্যহম্ ॥ 6 ॥
অদ্যাপি তদ্বনং দুর্গং বিচিন্বন্তু বনৌকসঃ ।
খেদং ত্যক্ত্বা পুনস্সর্বৈর্বনমেতদ্বিচীযতাম্ ॥ 7 ॥
অবশ্যং ক্রিযমাণস্য দৃশ্যতে কর্মণঃ ফলম্ ।
অলং নির্বেদমাগম্য ন হি নো মীলনং ক্ষমম্ ॥ 8 ॥
সুগ্রীবঃ কোপনো রাজা তীক্ষ্ণদণ্ডশ্চ বানরঃ ।
ভেতব্যং তস্য সততং রামস্য চ মহাত্মনঃ ॥ 9 ॥
হিতার্থমেতদুক্তং বঃ ক্রিযতাং যদি রোচতে ।
উচ্যতাং বা ক্ষমং যন্নস্সর্বেষামেব বানরাঃ ॥ 10 ॥
অঙ্গদস্য বচশ্শ্রুত্বা বচনং গন্ধমাদনঃ ।
উবাচাব্যক্তযা বাচা পিপাসাশ্রমখিন্নযা ॥ 11 ॥
সদৃশং খলু বো বাক্যমঙ্গদো যদুবাচ হ ।
হিতং চৈবানুকূলং চ ক্রিযতামস্য ভাষিতম্ ॥ 12 ॥
পুনর্মার্গামহৈ শৈলান্কন্দরাংশ্চ দরীস্তথা ।
কাননানি চ শূন্যানি গিরিপ্রস্রবণানি চ ॥ 13 ॥
যথোদ্দিষ্টানি সর্বাণি সুগ্রীবেণ মহাত্মনা ।
বিচিন্বন্তু বনং সর্বে গিরিদুর্গাণি সর্বশঃ ॥ 14 ॥
ততস্সমুত্থায পুনর্বানরাস্তে মহাবলাঃ ।
বিন্ধ্যকাননসঙ্কীর্ণাং বিচেরুর্দক্ষিণাং দিশম্ ॥ 15 ॥
তে শারদাভ্রপ্রতিমং শ্রীমদ্রজতপর্বতম্ ।
শৃঙ্গবন্তং দরীমন্তমধিরুহ্য চ বানরাঃ ॥ 16 ॥
তত্র লোধ্রবনং রম্যং সপ্তপর্ণবনানি চ ।
ব্যচিন্বংস্তে হরিবরাস্সীতা দর্শনকাঙ্ক্ষিণঃ ॥ 17 ॥
তস্যাগ্রমধিরূঢাস্তে শ্রান্তা বিপুলবিক্রমাঃ ।
ন পশ্যন্তি স্ম বৈদেহীং রামস্য মহিষীং প্রিযাম্ ॥ 18 ॥
তে তু দৃষ্টিগতং কৃত্বা তং শৈলং বহুকন্দরম্ ।
অবারোহন্ত হরযো বীক্ষমাণাস্সমন্ততঃ ॥ 19 ॥
অবরুহ্য ততো ভূমিং শ্রান্তা বিগতচেতসঃ ।
স্থিত্বা মুহূর্তং তত্রাথ বৃক্ষমূলমুপাশ্রিতাঃ ॥ 20 ॥
তে মুহূর্তং সমাশ্বস্তাঃ কিঞ্চিদ্ভগ্নপরিশ্রমাঃ ।
পুনরেবোদ্যতাঃ কৃত্স্নাং মার্গিতুং দক্ষিণাং দিশম্ ॥ 21 ॥
হনুমত্প্রমুখাস্তে তু প্রস্থিতাঃ প্লবগর্ষভাঃ ।
বিন্ধ্যমেবাদিতস্তাবদ্বিচেরুস্তে সমন্ততঃ ॥ 22 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডে একোনপঞ্চাশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
athāṅgadastadā sarvānvānarānidamabravīt |
pariśrānto mahāprājñassamāśvāsya śanairvacaḥ || 1 ||
vanāni girayo nadyo durgāṇi gahanāni ca |
daryo giriguhāścaiva vicitāni samantataḥ || 2 ||
tatra tatra sahāsmābhirjānakī na ca dṛśyate |
tadvā rakṣo hṛtā yena sītā surasutopamā || 3 ||
kālaśca no mahānyātassugrīvaścograśāsanaḥ |
tasmādbhavantassahitā vicinvantu samantataḥ || 4 ||
vihāya tandrīṃ śokaṃ ca nidrāṃ caiva samutthitām |
vicinudhvaṃ yathā sītāṃ paśyāmo janakātmajām || 5 ||
anirvedaṃ ca dākṣyaṃ ca manasaścāparājayaḥ |
kāryasiddhikarāṇyāhustasmādetadbravīmyaham || 6 ||
adyāpi tadvanaṃ durgaṃ vicinvantu vanaukasaḥ |
khedaṃ tyaktvā punassarvairvanametadvicīyatām || 7 ||
avaśyaṃ kriyamāṇasya dṛśyate karmaṇaḥ phalam |
alaṃ nirvedamāgamya na hi no mīlanaṃ kṣamam || 8 ||
sugrīvaḥ kopano rājā tīkṣṇadaṇḍaśca vānaraḥ |
bhetavyaṃ tasya satataṃ rāmasya ca mahātmanaḥ || 9 ||
hitārthametaduktaṃ vaḥ kriyatāṃ yadi rocate |
ucyatāṃ vā kṣamaṃ yannassarveṣāmeva vānarāḥ || 10 ||
aṅgadasya vacaśśrutvā vacanaṃ gandhamādanaḥ |
uvācāvyaktayā vācā pipāsāśramakhinnayā || 11 ||
sadṛśaṃ khalu vo vākyamaṅgado yaduvāca ha |
hitaṃ caivānukūlaṃ ca kriyatāmasya bhāṣitam || 12 ||
punarmārgāmahai śailānkandarāṃśca darīstathā |
kānanāni ca śūnyāni giriprasravaṇāni ca || 13 ||
yathoddiṣṭāni sarvāṇi sugrīveṇa mahātmanā |
vicinvantu vanaṃ sarve giridurgāṇi sarvaśaḥ || 14 ||
tatassamutthāya punarvānarāste mahābalāḥ |
vindhyakānanasaṅkīrṇāṃ vicerurdakṣiṇāṃ diśam || 15 ||
te śāradābhrapratimaṃ śrīmadrajataparvatam |
śṛṅgavantaṃ darīmantamadhiruhya ca vānarāḥ || 16 ||
tatra lodhravanaṃ ramyaṃ saptaparṇavanāni ca |
vyacinvaṃste harivarāssītā darśanakāṅkṣiṇaḥ || 17 ||
tasyāgramadhirūḍhāste śrāntā vipulavikramāḥ |
na paśyanti sma vaidehīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām || 18 ||
te tu dṛṣṭigataṃ kṛtvā taṃ śailaṃ bahukandaram |
avārohanta harayo vīkṣamāṇāssamantataḥ || 19 ||
avaruhya tato bhūmiṃ śrāntā vigatacetasaḥ |
sthitvā muhūrtaṃ tatrātha vṛkṣamūlamupāśritāḥ || 20 ||
te muhūrtaṃ samāśvastāḥ kiñcidbhagnapariśramāḥ |
punarevodyatāḥ kṛtsnāṃ mārgituṃ dakṣiṇāṃ diśam || 21 ||
hanumatpramukhāste tu prasthitāḥ plavagarṣabhāḥ |
vindhyamevāditastāvadviceruste samantataḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||