📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.20 কিষ্কিন্ধাকাণ্ড - বিংশ সর্গঃ
4.20 Kishkindhakanda - Vimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডম্ ।
অথ বিংশস্সর্গঃ ।
রামচাপবিসৃষ্টেন শরেণান্তকরেণ তম্ ।
দৃষ্ট্বা বিনিহতং ভূমৌ তারা তারাধিপাননা ॥ 1 ॥
সা সমাসাদ্য ভর্তারং পর্যষ্বজত ভামিনী ।
ইষুণাঽভিহতং দৃষ্ট্বা বালিনং কুঞ্জরোপমম্ ॥ 2 ॥
বানরেন্দ্র মহেন্দ্রাভং শোকসন্তপ্তমানসা ।
তারা তরুমিবোন্মূলং পর্যদেবযদাতুরা ॥ 3 ॥
রণে দারুণ বিক্রান্ত প্রবীর প্লবতাং বর ।
কিং দীনামপুরোভাগামদ্য ত্বং নাভিভাষসে ॥ 4 ॥
উত্তিষ্ঠ হরিশার্দূল ভজস্ব শযনোত্তমম্ ।
নৈবংবিধাশ্শেরতে হি ভূমৌ নৃপতিসত্তমাঃ ॥ 5 ॥
অতীব খলু তে কান্তা বসুধা বসুধাধিপ ।
গতাসুরপি যাং গাত্রৈর্মাং বিহায নিষেবসে ॥ 6 ॥
ব্যক্তমন্যা ত্বযা বীর ধর্মতঃ সম্প্রবর্তিতা ।
কিষ্কিন্ধেব পুরী রম্যা স্বর্গমার্গে বিনির্মিতা ॥ 7 ॥
যান্যস্মাভিস্ত্বযা সার্ধং বনেষু মধুগন্ধিষু ।
বিহৃতানি ত্বযা কালে তেষামুপরমঃ কৃতঃ ॥ 8 ॥
নিরানন্দা নিরাশাঽহং নিমগ্না শোকসাগরে ।
ত্বযি পঞ্চত্বমাপন্নে মহাযূথপযূথপে ॥ 9 ॥
হৃদযং সুস্থিরং মহ্যং দৃষ্ট্বা বিনিহতং পতিম্ ।
যন্ন শোকাভিসন্তপ্তং স্ফুটতেঽদ্য সহস্রধা ॥ 10 ॥
সুগ্রীবস্য ত্বযা ভার্যা হৃতা স চ বিবাসিতঃ ।
যত্তু ত্তস্য ত্বযা ব্যুষ্টিঃ প্রাপ্তেযং প্লবগাধিপ ॥ 11 ॥
নিশ্শ্রেযসপরা মোহাত্ত্বযা চাহং বিগর্হিতা ।
যৈষাঽব্রুবং হিতং বাক্যং বানরেন্দ্র হিতৈষিণী ॥ 12 ॥
রূপযৌবনদৃপ্তানাং দক্ষিণানাং চ মানদ ।
নূনমপ্সরসামার্য চিত্তানি প্রমথিষ্যসি ॥ 13 ॥
কালো নিস্সংশযো নূনং জীবিতান্তকরস্তব ।
বলাদ্যেনাবপন্নোঽসি সুগ্রীবস্যাবশো বশম্ ॥ 14 ॥
বৈধব্যং শোকসন্তাপং কৃপণং কৃপণা সতী ।
অদুঃখোপচিতা পূর্বং বর্তযিষ্যাম্যনাথবত্ ॥ 15 ॥
লালিতশ্চাঙ্গদো বীরস্সুকুমারস্সুখোচিতঃ ।
বর্ত্স্যতে কামবস্থাং মে পিতৃব্যে ক্রোধমূর্ছিতে ॥ 16 ॥
কুরুষ্ব পিতরং পুত্র সুদৃষ্টং ধর্মবত্সলম্ ।
দুর্লভং দর্শনং বত্স তব তস্য ভবিষ্যতি ॥ 17 ॥
সমাশ্বাসয পুত্রং ত্বং সন্দেশং সন্দিশস্ব মে ।
মূর্ধ্নি চৈনং সমাঘ্রায প্রবাসং প্রস্থিতো হ্যসি ॥ 18 ॥
রামেণ হি মহত্কর্ম কৃতং ত্বামভিনিঘ্নতা ।
আনৃণ্যং চ গতং তস্য সুগ্রীবস্য প্রতিশ্রবে ॥ 19 ॥
সকামো ভব সুগ্রীব রুমাং ত্বং প্রতিপত্স্যসে ।
ভুঙ্ক্ষব রাজ্যমনুদ্বিগ্নশ্শস্তো ভ্রাতা রিপুস্তব ॥ 20 ॥
কিং মামেবং বিলপতীং প্রেম্ণা ত্বং নাভিভাষসে ।
ইমাঃ পশ্য বরা বহ্বীর্ভার্যাস্তে বানরেশ্বর ॥ 21 ॥
তস্যা বিলপিতং শ্রুত্বা বানর্যস্সর্বতশ্চ তাঃ ।
পরিগৃহ্যাঙ্গদং দীনং দুঃখার্তা পরিচুক্রুশুঃ ॥ 22 ॥
কিমঙ্গদং সাঙ্গদবীরবাহো বিহায যাস্যদ্য চিরপ্রবাসম্ ।
ন যুক্তমেবং গুণসন্নিকৃষ্টং বিহায পুত্রং প্রিযপুত্র গন্তুম্ ॥ 23 ॥
কিমপ্রিযং তে প্রিয চারুবেষ মযা কৃতং নাথ সুতেন বা তে ।
সহাঙ্গদাং মাং প্রবিহায বীর যত্প্রস্থিতো দীর্ঘ মিতঃ প্রবাসম্ ॥ 24 ॥
যদ্যপ্রিযং কিঞ্চিদসম্প্রধার্য কৃতং মযা স্যাত্তব দীর্ঘবাহো ।
ক্ষমস্ব মে তদ্ধরিবংশনাথ ব্রজামি মূর্ধ্না তব বীর পাদৌ ॥ 25 ॥
তথা তু তারা করুণং রুদন্তী ভর্তুস্সমীপে সহ বানরীভিঃ ।
ব্যবস্যত প্রাযমুপোপবেষ্টু মনিন্দ্যবর্ণা ভুবি যত্র বালী ॥ 26 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডে বিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
rāmacāpavisṛṣṭena śareṇāntakareṇa tam |
dṛṣṭvā vinihataṃ bhūmau tārā tārādhipānanā || 1 ||
sā samāsādya bhartāraṃ paryaṣvajata bhāminī |
iṣuṇā'bhihataṃ dṛṣṭvā vālinaṃ kuñjaropamam || 2 ||
vānarendra mahendrābhaṃ śokasantaptamānasā |
tārā tarumivonmūlaṃ paryadevayadāturā || 3 ||
raṇe dāruṇa vikrānta pravīra plavatāṃ vara |
kiṃ dīnāmapurobhāgāmadya tvaṃ nābhibhāṣase || 4 ||
uttiṣṭha hariśārdūla bhajasva śayanottamam |
naivaṃvidhāśśerate hi bhūmau nṛpatisattamāḥ || 5 ||
atīva khalu te kāntā vasudhā vasudhādhipa |
gatāsurapi yāṃ gātrairmāṃ vihāya niṣevase || 6 ||
vyaktamanyā tvayā vīra dharmataḥ sampravartitā |
kiṣkindheva purī ramyā svargamārge vinirmitā || 7 ||
yānyasmābhistvayā sārdhaṃ vaneṣu madhugandhiṣu |
vihṛtāni tvayā kāle teṣāmuparamaḥ kṛtaḥ || 8 ||
nirānandā nirāśā'haṃ nimagnā śokasāgare |
tvayi pañcatvamāpanne mahāyūthapayūthape || 9 ||
hṛdayaṃ susthiraṃ mahyaṃ dṛṣṭvā vinihataṃ patim |
yanna śokābhisantaptaṃ sphuṭate'dya sahasradhā || 10 ||
sugrīvasya tvayā bhāryā hṛtā sa ca vivāsitaḥ |
yattu ttasya tvayā vyuṣṭiḥ prāpteyaṃ plavagādhipa || 11 ||
niśśreyasaparā mohāttvayā cāhaṃ vigarhitā |
yaiṣā'bruvaṃ hitaṃ vākyaṃ vānarendra hitaiṣiṇī || 12 ||
rūpayauvanadṛptānāṃ dakṣiṇānāṃ ca mānada |
nūnamapsarasāmārya cittāni pramathiṣyasi || 13 ||
kālo nissaṃśayo nūnaṃ jīvitāntakarastava |
balādyenāvapanno'si sugrīvasyāvaśo vaśam || 14 ||
vaidhavyaṃ śokasantāpaṃ kṛpaṇaṃ kṛpaṇā satī |
aduḥkhopacitā pūrvaṃ vartayiṣyāmyanāthavat || 15 ||
lālitaścāṅgado vīrassukumārassukhocitaḥ |
vartsyate kāmavasthāṃ me pitṛvye krodhamūrchite || 16 ||
kuruṣva pitaraṃ putra sudṛṣṭaṃ dharmavatsalam |
durlabhaṃ darśanaṃ vatsa tava tasya bhaviṣyati || 17 ||
samāśvāsaya putraṃ tvaṃ sandeśaṃ sandiśasva me |
mūrdhni cainaṃ samāghrāya pravāsaṃ prasthito hyasi || 18 ||
rāmeṇa hi mahatkarma kṛtaṃ tvāmabhinighnatā |
ānṛṇyaṃ ca gataṃ tasya sugrīvasya pratiśrave || 19 ||
sakāmo bhava sugrīva rumāṃ tvaṃ pratipatsyase |
bhuṅkṣava rājyamanudvignaśśasto bhrātā ripustava || 20 ||
kiṃ māmevaṃ vilapatīṃ premṇā tvaṃ nābhibhāṣase |
imāḥ paśya varā bahvīrbhāryāste vānareśvara || 21 ||
tasyā vilapitaṃ śrutvā vānaryassarvataśca tāḥ |
parigṛhyāṅgadaṃ dīnaṃ duḥkhārtā paricukruśuḥ || 22 ||
kimaṅgadaṃ sāṅgadavīrabāho vihāya yāsyadya cirapravāsam |
na yuktamevaṃ guṇasannikṛṣṭaṃ vihāya putraṃ priyaputra gantum || 23 ||
kimapriyaṃ te priya cāruveṣa mayā kṛtaṃ nātha sutena vā te |
sahāṅgadāṃ māṃ pravihāya vīra yatprasthito dīrgha mitaḥ pravāsam || 24 ||
yadyapriyaṃ kiñcidasampradhārya kṛtaṃ mayā syāttava dīrghabāho |
kṣamasva me taddharivaṃśanātha vrajāmi mūrdhnā tava vīra pādau || 25 ||
tathā tu tārā karuṇaṃ rudantī bhartussamīpe saha vānarībhiḥ |
vyavasyata prāyamupopaveṣṭu manindyavarṇā bhuvi yatra vālī || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe viṃśassargaḥ ||