📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.10 কিষ্কিন্ধাকাণ্ড - দশম সর্গঃ
4.10 Kishkindhakanda - Dashama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডম্ ।
অথ দশমস্সর্গঃ ।
ততঃ ক্রোধসমাবিষ্টং সম্রব্ধং তমুপাগতম্ ।
অহং প্রসাদযাঞ্চক্রে ভ্রাতরং প্রিযকাম্যযা ॥ 1 ॥
দিষ্ট্যাসি কুশলী প্রাপ্তো নিহতশ্চ ত্বযা রিপুঃ ।
অনাথস্য হি মে নাথস্ত্বমেকোঽনাথনন্দনঃ ॥ 2 ॥
ইদং বহুশলাকং তে পূর্ণচন্দ্রমিবোদিতম্ ।
ছত্রং সবালব্যজনং প্রতীচ্ছস্ব মযা ধৃতম্ ॥ 3 ॥
আর্তশ্চাথ বিলদ্বারি স্থিতস্সংবত্সরং নৃপ ।
দৃষ্ট্বাঽহং শোণিতং দ্বারি বিলাচ্চাপি সমুত্থিতম্ ॥ 4 ॥
শোকসংবিগ্নহৃদযো ভৃশং ব্যাকুলিতেন্দ্রিযঃ ।
অপিধায বিলদ্বারং শৈলশৃঙ্গেণ তত্তথা ॥ 5 ॥
তস্মাদ্দেশাদপাক্রম্য কিষ্কিন্ধাং প্রাবিশং পুনঃ ।
বিষাদাত্বিহ মাং দৃষ্ট্বা পৌরৈর্মন্ত্রিভিরেব চ ॥ 6 ॥
অভিষিক্তো ন কামেন তন্মেত্বং ক্ষন্তুমর্হসি ।
ত্বমেব রাজা মানার্হস্সদা চাহং যথা পুরম্ ॥ 7 ॥
রাজভাবনিযোগোঽযং মম ত্বদ্বিরহাত্কৃতঃ ।
সামাত্যপৌরনগরং স্থিতং নিহতকণ্টকম্ ॥ 8 ॥
ন্যাসভূতমিদং রাজ্যং তব নির্যাতযাম্যহম্ ।
মা চ রোষং কৃথাস্সৌম্য মযি শত্রুনিবর্হণ ॥ 9 ॥
যাচে ত্বাং শিরসা রাজন্মযা বদ্ধোঽযমঞ্জলিঃ ।
বলাদস্মিন্ সমাগম্য মন্ত্রিভিঃ পুরবাসিভিঃ ॥ 10 ॥
রাজভাবে নিযুক্তোঽহং শূন্যদেশজিগীষযা ।
স্নিগ্ধমেবং ব্রুবাণং মাং স তু নির্ভর্ত্স্য বানরঃ ॥ 11 ॥
ধিক্ত্বামিতি চ মা মুক্ত্বা বহু তত্তদুবাচ হ ।
প্রকৃতীশ্চ সমানীয মুন্ত্রিণশ্চৈব সম্মতান্ ॥ 12 ॥
মামাহ সুহৃদাং মধ্যে বাক্যং পরমগর্হিতম্ ।
বিদিতং বো যথা রাত্রৌ মাযাবী স মহাসুরঃ ॥ 13 ॥
মাং সমাহ্বযত ক্রূরো যুদ্ধাকাঙ্ক্ষী সুদুর্মতিঃ ।
তস্য তদ্বচনং শ্রুত্বা নিস্সৃতোঽহং নৃপালযাত্ ॥ 14 ॥
অনুযাতশ্চ মাং তূর্ণমযং ভ্রাতা সুদারুণঃ ।
স তু দৃষ্ট্বৈব মাং রাত্রৌ সদ্বিতীযং মহাবলঃ ॥ 15 ॥
প্রাদ্রবদ্ভযসন্ত্রস্তো বীক্ষ্যাবাং সমুপাগতৌ ।
অনুদ্রুতশ্চ বেগেন প্রবিবেশ মহাবিলম্ ॥ 16 ॥
তং প্রবিষ্টং বিদিত্বা সুঘোরং সুমহদ্বিলম্ ।
অযমুক্তোঽথ মে ভ্রাতা মযা তু ক্রূরদর্শনঃ ॥ 17 ॥
অহত্বা নাস্তি মে শক্তিঃ প্রতিগন্তুমিতঃ পুরীম্ ।
বিলদ্বারি প্রতীক্ষ ত্বং যাবদেনং নিহন্ম্যহম্ ॥ 18 ॥
স্থিতোঽযমিতি মত্বা তু প্রবিষ্টোঽহং দুরাসদম্ ।
তং চ মে মার্গমাণস্য গতস্সংবত্সরস্তদা ॥ 19 ॥
স তু দৃষ্টো মযা শত্রুরনির্বেদাদ্ভযাবহঃ ।
নিহতশ্চ মযা তত্র সোঽসুরো বন্ধুভিস্সহ ॥ 20 ॥
তস্যাস্যাত্তু প্রবৃত্তেন রুধিরৌঘেণ তদ্বিলম্ ।
পূর্ণমাসীদ্দুরাক্রামং স্তনতস্তস্য ভূতলে ॥ 21 ॥
সূদযিত্বা তু তং শত্রুং বিক্রান্তং দুন্দুভেস্সুতম্ ।
নিষ্ক্রামন্নেব পশ্যামি বিলস্য পিহিতং মুখম্ ॥ 22 ॥
বিক্রোশমানস্য তু মে সুগ্রীবেতি পুনঃ পুনঃ ।
যদা প্রতিবচো নাস্তি ততোঽহং ভৃশদুঃখিতঃ ॥ 23 ॥
পাদপ্রহারৈস্তু মযা বহুভিস্তদ্বিদারিতম্ ।
ততোঽহং তেন নিষ্ক্রম্য যথা পুরমুপাগতঃ ॥ 24 ॥
অত্রানেনাস্মি সংরুদ্ধো রাজ্যং প্রার্থযতাঽত্মনঃ ।
সুগ্রীবেণ নৃশংসেন বিস্মৃত্য ভ্রাতৃসৌহৃদম্ ॥ 25 ॥
এবমুক্ত্বা তু মাং তত্র বস্ত্রেণৈকেন বানরঃ ।
নির্বাসযামাস তদা বালী বিগতসাধ্বসঃ ॥ 26 ॥
তেনাহমপবিদ্ধশ্চ হৃতদারশ্চ রাঘব ।
তদ্ভযাচ্ছ মহীকৃত্স্না ক্রান্তেযং সবনার্ণবা ॥ 27 ॥
ঋষ্যমূকং গিরিবরং ভার্যাহরণদুঃখিতঃ ।
প্রবিষ্টোঽস্মি দুরাধর্ষং বালিনঃ কারণান্তরে ॥ 28 ॥
এতত্তে সর্বমাখ্যাতং বৈরানুকথনং মহত্ ।
অনাগসা মযা প্রাপ্তং ব্যসনং পশ্য রাঘব ॥ 29 ॥
বালিনস্তু ভযার্তস্য সর্বলোকভযঙ্কর ।
কর্তুমর্হসি মে বীর প্রসাদং তস্য নিগ্রহাত্ ॥ 30 ॥
এবমুক্তস্স তেজস্বী ধর্মজ্ঞো ধর্মসংহিতম্ ।
বচনং বক্তুমারেভে সুগ্রীবং প্রহসন্নিব ॥ 31 ॥
অমোঘাস্সূর্যসঙ্কাশা মমৈতে নিশিতা শ্শরাঃ ।
তস্মিন্বালিনি দুর্বৃত্তে নিপতিষ্যন্তি বেগিতাঃ ॥ 32 ॥
যাবত্তং নাভিপশ্যামি তব ভার্যাপহারিণম্ ।
তাবত্স জীবেত্পাপাত্মা বালী চারিত্রদূষকঃ ॥ 33 ॥
আত্মানুমানাত্পশ্যামি মগ্নং ত্বাং শোকসাগরে ।
ত্বামহং তারযিষ্যামি কামং প্রাপ্স্যসি পুষ্কলম্ ॥ 34 ॥
তস্য তদ্বচনং শ্রুত্বা হর্ষপৌরুষবর্ধনম্ ।
সুগ্রীবঃ পরমপ্রীতস্সুমহদ্বাক্যমব্রবীত্ ॥ 35 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডে দশমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥ krodhasamāviṣṭaṃ samrabdhaṃ tamupāgatam |
ahaṃ prasādayāñcakre bhrātaraṃ priyakāmyayā || 1 ||
diṣṭyāsi kuśalī prāpto nihataśca tvayā ripuḥ |
anāthasya hi me nāthastvameko'nāthanandanaḥ || 2 ||
idaṃ bahuśalākaṃ te pūrṇacandramivoditam |
chatraṃ savālavyajanaṃ pratīcchasva mayā dhṛtam || 3 ||
ārtaścātha biladvāri sthitassaṃvatsaraṃ nṛpa |
dṛṣṭvā'haṃ śoṇitaṃ dvāri bilāccāpi samutthitam || 4 ||
śokasaṃvignahṛdayo bhṛśaṃ vyākulitendriyaḥ |
apidhāya biladvāraṃ śailaśṛṅgeṇa tattathā || 5 ||
tasmāddeśādapākramya kiṣkindhāṃ prāviśaṃ punaḥ |
viṣādātviha māṃ dṛṣṭvā paurairmantribhireva ca || 6 ||
abhiṣikto na kāmena tanmetvaṃ kṣantumarhasi |
tvameva rājā mānārhassadā cāhaṃ yathā puram || 7 ||
rājabhāvaniyogo'yaṃ mama tvadvirahātkṛtaḥ |
sāmātyapauranagaraṃ sthitaṃ nihatakaṇṭakam || 8 ||
nyāsabhūtamidaṃ rājyaṃ tava niryātayāmyaham |
mā ca roṣaṃ kṛthāssaumya mayi śatrunibarhaṇa || 9 ||
yāce tvāṃ śirasā rājanmayā baddho'yamañjaliḥ |
balādasmin samāgamya mantribhiḥ puravāsibhiḥ || 10 ||
rājabhāve niyukto'haṃ śūnyadeśajigīṣayā |
snigdhamevaṃ bruvāṇaṃ māṃ sa tu nirbhartsya vānaraḥ || 11 ||
dhiktvāmiti ca mā muktvā bahu tattaduvāca ha |
prakṛtīśca samānīya muntriṇaścaiva sammatān || 12 ||
māmāha suhṛdāṃ madhye vākyaṃ paramagarhitam |
viditaṃ vo yathā rātrau māyāvī sa mahāsuraḥ || 13 ||
māṃ samāhvayata krūro yuddhākāṅkṣī sudurmatiḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā nissṛto'haṃ nṛpālayāt || 14 ||
anuyātaśca māṃ tūrṇamayaṃ bhrātā sudāruṇaḥ |
sa tu dṛṣṭvaiva māṃ rātrau sadvitīyaṃ mahābalaḥ || 15 ||
prādravadbhayasantrasto vīkṣyāvāṃ samupāgatau |
anudrutaśca vegena praviveśa mahābilam || 16 ||
taṃ praviṣṭaṃ viditvā sughoraṃ sumahadbilam |
ayamukto'tha me bhrātā mayā tu krūradarśanaḥ || 17 ||
ahatvā nāsti me śaktiḥ pratigantumitaḥ purīm |
biladvāri pratīkṣa tvaṃ yāvadenaṃ nihanmyaham || 18 ||
sthito'yamiti matvā tu praviṣṭo'haṃ durāsadam |
taṃ ca me mārgamāṇasya gatassaṃvatsarastadā || 19 ||
sa tu dṛṣṭo mayā śatruranirvedādbhayāvahaḥ |
nihataśca mayā tatra so'suro bandhubhissaha || 20 ||
tasyāsyāttu pravṛttena rudhiraugheṇa tadbilam |
pūrṇamāsīddurākrāmaṃ stanatastasya bhūtale || 21 ||
sūdayitvā tu taṃ śatruṃ vikrāntaṃ dundubhessutam |
niṣkrāmanneva paśyāmi bilasya pihitaṃ mukham || 22 ||
vikrośamānasya tu me sugrīveti punaḥ punaḥ |
yadā prativaco nāsti tato'haṃ bhṛśaduḥkhitaḥ || 23 ||
pādaprahāraistu mayā bahubhistadvidāritam |
tato'haṃ tena niṣkramya yathā puramupāgataḥ || 24 ||
atrānenāsmi saṃruddho rājyaṃ prārthayatā'tmanaḥ |
sugrīveṇa nṛśaṃsena vismṛtya bhrātṛsauhṛdam || 25 ||
evamuktvā tu māṃ tatra vastreṇaikena vānaraḥ |
nirvāsayāmāsa tadā vālī vigatasādhvasaḥ || 26 ||
tenāhamapaviddhaśca hṛtadāraśca rāghava |
tadbhayāccha mahīkṛtsnā krānteyaṃ savanārṇavā || 27 ||
ṛṣyamūkaṃ girivaraṃ bhāryāharaṇaduḥkhitaḥ |
praviṣṭo'smi durādharṣaṃ vālinaḥ kāraṇāntare || 28 ||
etatte sarvamākhyātaṃ vairānukathanaṃ mahat |
anāgasā mayā prāptaṃ vyasanaṃ paśya rāghava || 29 ||
vālinastu bhayārtasya sarvalokabhayaṅkara |
kartumarhasi me vīra prasādaṃ tasya nigrahāt || 30 ||
evamuktassa tejasvī dharmajño dharmasaṃhitam |
vacanaṃ vaktumārebhe sugrīvaṃ prahasanniva || 31 ||
amoghāssūryasaṅkāśā mamaite niśitā śśarāḥ |
tasminvālini durvṛtte nipatiṣyanti vegitāḥ || 32 ||
yāvattaṃ nābhipaśyāmi tava bhāryāpahāriṇam |
tāvatsa jīvetpāpātmā vālī cāritradūṣakaḥ || 33 ||
ātmānumānātpaśyāmi magnaṃ tvāṃ śokasāgare |
tvāmahaṃ tārayiṣyāmi kāmaṃ prāpsyasi puṣkalam || 34 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā harṣapauruṣavardhanam |
sugrīvaḥ paramaprītassumahadvākyamabravīt || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe daśamassargaḥ ||