📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.71 অরণ্যকাণ্ড - একসপ্ততিতম সর্গঃ
3.71 Aranyakanda - Ekasaptatitama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অরণ্যকাণ্ডম্ ।
অথ একসপ্ততিতমস্সর্গঃ ।
পুরা রাম মহাবাহো মহাবলপরাক্রম ।
রূপমাসীন্মমা চিন্ত্যং ত্রিষু লোকেষু বিশ্রুতম্ ॥ 1 ॥
যথা সোমস্য শক্রস্য সূর্যস্য চ যথা বপুঃ ।
সোঽহং রূপমিদং কৃত্বা লোকবিত্রাসনং মহত্ ॥ 2 ॥
ঋষীন্বনগতান্রাম ত্রাসযামি ততস্ততঃ ।
ততস্স্থূলশিরা নাম মহর্ষিঃ কোপিতো মযা ॥ 3 ॥
সঞ্চিন্বন্বিবিধং বন্যং রূপেণানেন ধর্ষিতঃ ।
তেনাহমুক্তঃ প্রেক্ষ্যৈবং ঘোরশাপাভিধাযিনা ॥ 4 ॥
এতদেব নৃশংসং তে রূপমস্তু বিগর্হিতম্ ।
স মযা যাচিতঃ ক্রুদ্ধশ্শাপস্যোন্তো ভবেদিতি ॥ 5 ॥
অভিশাপকৃতস্যেতি তেনেদং ভাষিতং বচঃ ।
যদা ছিত্ত্বা ভুজৌ রামস্ত্বাং দহেদ্বিজনে বনে ॥ 6 ॥
তদা ত্বং প্রাপ্স্যসে রূপং স্বমেব বিপুলং শুভম্ ।
শ্রিযা বিরাজিতং পুত্রং দনোস্ত্বং বিদ্ধি লক্ষ্মণ ॥ 7 ॥
ইন্দ্রকোপাদিদং রূপং প্রাপ্তমেবং রণাজিরে ।
অহং হি তপসোগ্রেণ পিতামহমতোষযম্ ॥ 8 ॥
দীর্ঘমাযুস্স মে প্রাদাত্ততো মাং বিভ্রমোঽস্পৃশত্ ।
দীর্ঘমাযুর্মযা প্রাপ্তং কিং মে শক্রঃ করিষ্যতি ॥ 9 ॥
ইত্যেবং বুদ্ধিমাস্থায রণে শক্রমধর্ষযম্ ।
তস্য বাহুপ্রযুক্তেন বজ্রেণ শতপর্বণা ॥ 10 ॥
সক্থিনী চৈব মূর্ধা চ শরীরে সম্প্রবেশিতম্ ।
স মযা যাচ্যমানস্সন্নানযদ্যমসাদনম্ ॥ 11 ॥
পিতামহবচস্সত্যং তদস্ত্বিতি মমাব্রবীত্ ।
অনাহারঃ কথং শক্তো ভগ্নসক্থিশিরোমুখঃ ॥ 12 ॥
বজ্রেণাভিহতঃ কালং সুদীর্ঘমপি জীবিতুম্ ।
এবমুক্তস্তু মে শক্রো বাহূ যোজনমাযতৌ ॥ 13 ॥
প্রাদাদাস্যং চ মে কুক্ষৌ তীক্ষ্ণদংষ্ট্রমকল্পযত্ ।
সোঽহং ভুজাভ্যাং দীর্ঘাভ্যাং সঙ্কৃষ্যাস্মিন্বনে চরান্ ॥ 14 ॥
সিংহব্দিপমৃগব্যাঘ্রান্ ভক্ষযামি সমন্ততঃ ।
স তু মামব্রবীদিন্দ্রো যদা রামস্সলক্ষ্মণঃ ॥ 15 ॥
ছেত্স্যতে সমরে বাহূ তদা স্বর্গং গমিষ্যসি ।
অনেন বপুষা রাম বনেঽস্মিন্রাজসত্তম ॥ 16 ॥
যদ্যত্পশ্যামি সর্বস্য গ্রহণং সাধু রোচযে ।
অবশ্যং গ্রহণং রামো মন্যেঽহং সমুপৈষ্যতি ॥ 17 ॥
ইমাং বুদ্ধিং পুরস্কৃত্য দেহন্যাসকৃতশ্রমঃ ।
স ত্বং রামোঽসি ভদ্রং তে নাহমন্যেন রাঘব ॥ 18 ॥
শক্যো হন্তুং যথাতত্ত্বমেবমুক্তং মহর্ষিণা ।
অহং হি মতিসাচিব্যং করিষ্যামি নরর্ষভ ॥ 19 ॥
মিত্রং চৈবোপদেক্ষ্যামি যুবাভ্যাং সংস্কৃতোঽগ্নিনা ।
এবমুক্তস্তু ধর্মাত্মা দনুনা তেন রাঘবঃ ॥ 20 ॥
ইদং জগাদ বচনং লক্ষ্মণস্যোপশৃণ্বতঃ ।
রাবণেন হৃতা ভার্যা মম সীতা যশস্স্বিনী ॥ 21 ॥
নিষ্ক্রান্তস্য জনস্থানাত্সহভ্রাত্রা যথাসুখম্ ।
নামমাত্রং তু জানামি ন রূপং তস্য রক্ষসঃ ॥ 22 ॥
নিবাসং বা প্রভাবং বা বযং তস্য ন বিদ্মহে ।
শোকার্তানামনাথানামেবং বিপরিধাবতাম্ ॥ 23 ॥
কারুণ্যং সদৃশং কর্তুমুপকারে চ বর্ততাম্ ।
কাষ্ঠান্যাদায শুষ্কাণি কালে ভগ্নানি কুঞ্জরৈঃ ॥ 24 ॥
ধক্ষ্যামস্ত্বাং বযং বীর শ্বভ্রে মহতি কল্পিতে ।
স ত্বং সীতাং সমাচক্ষ্ব যেন বা যত্র বা হৃতা ॥ 25 ॥
কুরু কল্যাণমত্যর্থং যদি জানাসি তত্ত্বতঃ ।
এবমুক্তস্তু রামেণ বাক্যং দনুরনুত্তমম্ ॥ 26 ॥
প্রোবাচ কুশলো বক্তুং বক্তারমপি রাঘবম্ ।
দিব্যমস্তি ন মে জ্ঞানং নাভিজানামি মৈথিলীম্ ॥ 27 ॥
যস্তাং জ্ঞাস্যতি তং বক্ষ্যে দগ্ধস্স্বং রূপমাস্থিতঃ ।
অদগ্ধস্য তু বিজ্ঞাতুং শক্তিরস্তি ন মে প্রভো ॥ 28 ॥
রাক্ষসং তং মহাবীর্যং সীতা যেন হৃতা তব ।
বিজ্ঞানং হি মম ভ্রষ্টং শাপদোষেণ রাঘব ॥ 29 ॥
স্বকৃতেন মযা প্রাপ্তং রূপং লোকবিগর্হিতম্ ।
কিং তু যাবন্ন যাত্যস্তং সবিতা শ্রান্তবাহনঃ ॥ 30 ॥
তাবন্মামবটে ক্ষিপ্ত্বা দহ রাম যথাবিধি ।
দগ্ধস্ত্বযাহমবটে ন্যাযেন রঘুনন্ধন ॥ 31 ॥
বক্ষ্যামি তমহং বীর যস্তং জ্ঞাস্যতি রাক্ষসম্ ।
তেন সখ্যং চ কর্তব্যং ন্যায্যবৃত্তেন রাঘব ॥ 32 ॥
কল্পযিষ্যতি তে প্রীতস্সাহায্যং লঘুবিক্রমঃ ।
ন হি তস্যাস্ত্যবিজ্ঞাতং ত্রিষু লেকেষু রাঘব ॥ 33 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অরণ্যকাণ্ডে একসপ্ততিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekasaptatitamassargaḥ |
purā rāma mahābāho mahābalaparākrama |
rūpamāsīnmamā cintyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam || 1 ||
yathā somasya śakrasya sūryasya ca yathā vapuḥ |
so'haṃ rūpamidaṃ kṛtvā lokavitrāsanaṃ mahat || 2 ||
ṛṣīnvanagatānrāma trāsayāmi tatastataḥ |
tatassthūlaśirā nāma maharṣiḥ kopito mayā || 3 ||
sañcinvanvividhaṃ vanyaṃ rūpeṇānena dharṣitaḥ |
tenāhamuktaḥ prekṣyaivaṃ ghoraśāpābhidhāyinā || 4 ||
etadeva nṛśaṃsaṃ te rūpamastu vigarhitam |
sa mayā yācitaḥ kruddhaśśāpasyonto bhavediti || 5 ||
abhiśāpakṛtasyeti tenedaṃ bhāṣitaṃ vacaḥ |
yadā chittvā bhujau rāmastvāṃ dahedvijane vane || 6 ||
tadā tvaṃ prāpsyase rūpaṃ svameva vipulaṃ śubham |
śriyā virājitaṃ putraṃ danostvaṃ viddhi lakṣmaṇa || 7 ||
indrakopādidaṃ rūpaṃ prāptamevaṃ raṇājire |
ahaṃ hi tapasogreṇa pitāmahamatoṣayam || 8 ||
dīrghamāyussa me prādāttato māṃ vibhramo'spṛśat |
dīrghamāyurmayā prāptaṃ kiṃ me śakraḥ kariṣyati || 9 ||
ityevaṃ buddhimāsthāya raṇe śakramadharṣayam |
tasya bāhuprayuktena vajreṇa śataparvaṇā || 10 ||
sakthinī caiva mūrdhā ca śarīre sampraveśitam |
sa mayā yācyamānassannānayadyamasādanam || 11 ||
pitāmahavacassatyaṃ tadastviti mamābravīt |
anāhāraḥ kathaṃ śakto bhagnasakthiśiromukhaḥ || 12 ||
vajreṇābhihataḥ kālaṃ sudīrghamapi jīvitum |
evamuktastu me śakro bāhū yojanamāyatau || 13 ||
prādādāsyaṃ ca me kukṣau tīkṣṇadaṃṣṭramakalpayat |
so'haṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ saṅkṛṣyāsminvane carān || 14 ||
siṃhavdipamṛgavyāghrān bhakṣayāmi samantataḥ |
sa tu māmabravīdindro yadā rāmassalakṣmaṇaḥ || 15 ||
chetsyate samare bāhū tadā svargaṃ gamiṣyasi |
anena vapuṣā rāma vane'sminrājasattama || 16 ||
yadyatpaśyāmi sarvasya grahaṇaṃ sādhu rocaye |
avaśyaṃ grahaṇaṃ rāmo manye'haṃ samupaiṣyati || 17 ||
imāṃ buddhiṃ puraskṛtya dehanyāsakṛtaśramaḥ |
sa tvaṃ rāmo'si bhadraṃ te nāhamanyena rāghava || 18 ||
śakyo hantuṃ yathātattvamevamuktaṃ maharṣiṇā |
ahaṃ hi matisācivyaṃ kariṣyāmi nararṣabha || 19 ||
mitraṃ caivopadekṣyāmi yuvābhyāṃ saṃskṛto'gninā |
evamuktastu dharmātmā danunā tena rāghavaḥ || 20 ||
idaṃ jagāda vacanaṃ lakṣmaṇasyopaśṛṇvataḥ |
rāvaṇena hṛtā bhāryā mama sītā yaśassvinī || 21 ||
niṣkrāntasya janasthānātsahabhrātrā yathāsukham |
nāmamātraṃ tu jānāmi na rūpaṃ tasya rakṣasaḥ || 22 ||
nivāsaṃ vā prabhāvaṃ vā vayaṃ tasya na vidmahe |
śokārtānāmanāthānāmevaṃ viparidhāvatām || 23 ||
kāruṇyaṃ sadṛśaṃ kartumupakāre ca vartatām |
kāṣṭhānyādāya śuṣkāṇi kāle bhagnāni kuñjaraiḥ || 24 ||
dhakṣyāmastvāṃ vayaṃ vīra śvabhre mahati kalpite |
sa tvaṃ sītāṃ samācakṣva yena vā yatra vā hṛtā || 25 ||
kuru kalyāṇamatyarthaṃ yadi jānāsi tattvataḥ |
evamuktastu rāmeṇa vākyaṃ danuranuttamam || 26 ||
provāca kuśalo vaktuṃ vaktāramapi rāghavam |
divyamasti na me jñānaṃ nābhijānāmi maithilīm || 27 ||
yastāṃ jñāsyati taṃ vakṣye dagdhassvaṃ rūpamāsthitaḥ |
adagdhasya tu vijñātuṃ śaktirasti na me prabho || 28 ||
rākṣasaṃ taṃ mahāvīryaṃ sītā yena hṛtā tava |
vijñānaṃ hi mama bhraṣṭaṃ śāpadoṣeṇa rāghava || 29 ||
svakṛtena mayā prāptaṃ rūpaṃ lokavigarhitam |
kiṃ tu yāvanna yātyastaṃ savitā śrāntavāhanaḥ || 30 ||
tāvanmāmavaṭe kṣiptvā daha rāma yathāvidhi |
dagdhastvayāhamavaṭe nyāyena raghunandhana || 31 ||
vakṣyāmi tamahaṃ vīra yastaṃ jñāsyati rākṣasam |
tena sakhyaṃ ca kartavyaṃ nyāyyavṛttena rāghava || 32 ||
kalpayiṣyati te prītassāhāyyaṃ laghuvikramaḥ |
na hi tasyāstyavijñātaṃ triṣu lekeṣu rāghava || 33 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekasaptatitamassargaḥ ||