śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekasaptatitamassargaḥ |
purā rāma mahābāho mahābalaparākrama |
rūpamāsīnmamā cintyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam || 1 ||
yathā somasya śakrasya sūryasya ca yathā vapuḥ |
so'haṃ rūpamidaṃ kṛtvā lokavitrāsanaṃ mahat || 2 ||
ṛṣīnvanagatānrāma trāsayāmi tatastataḥ |
tatassthūlaśirā nāma maharṣiḥ kopito mayā || 3 ||
sañcinvanvividhaṃ vanyaṃ rūpeṇānena dharṣitaḥ |
tenāhamuktaḥ prekṣyaivaṃ ghoraśāpābhidhāyinā || 4 ||
etadeva nṛśaṃsaṃ te rūpamastu vigarhitam |
sa mayā yācitaḥ kruddhaśśāpasyonto bhavediti || 5 ||
abhiśāpakṛtasyeti tenedaṃ bhāṣitaṃ vacaḥ |
yadā chittvā bhujau rāmastvāṃ dahedvijane vane || 6 ||
tadā tvaṃ prāpsyase rūpaṃ svameva vipulaṃ śubham |
śriyā virājitaṃ putraṃ danostvaṃ viddhi lakṣmaṇa || 7 ||
indrakopādidaṃ rūpaṃ prāptamevaṃ raṇājire |
ahaṃ hi tapasogreṇa pitāmahamatoṣayam || 8 ||
dīrghamāyussa me prādāttato māṃ vibhramo'spṛśat |
dīrghamāyurmayā prāptaṃ kiṃ me śakraḥ kariṣyati || 9 ||
ityevaṃ buddhimāsthāya raṇe śakramadharṣayam |
tasya bāhuprayuktena vajreṇa śataparvaṇā || 10 ||
sakthinī caiva mūrdhā ca śarīre sampraveśitam |
sa mayā yācyamānassannānayadyamasādanam || 11 ||
pitāmahavacassatyaṃ tadastviti mamābravīt |
anāhāraḥ kathaṃ śakto bhagnasakthiśiromukhaḥ || 12 ||
vajreṇābhihataḥ kālaṃ sudīrghamapi jīvitum |
evamuktastu me śakro bāhū yojanamāyatau || 13 ||
prādādāsyaṃ ca me kukṣau tīkṣṇadaṃṣṭramakalpayat |
so'haṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ saṅkṛṣyāsminvane carān || 14 ||
siṃhavdipamṛgavyāghrān bhakṣayāmi samantataḥ |
sa tu māmabravīdindro yadā rāmassalakṣmaṇaḥ || 15 ||
chetsyate samare bāhū tadā svargaṃ gamiṣyasi |
anena vapuṣā rāma vane'sminrājasattama || 16 ||
yadyatpaśyāmi sarvasya grahaṇaṃ sādhu rocaye |
avaśyaṃ grahaṇaṃ rāmo manye'haṃ samupaiṣyati || 17 ||
imāṃ buddhiṃ puraskṛtya dehanyāsakṛtaśramaḥ |
sa tvaṃ rāmo'si bhadraṃ te nāhamanyena rāghava || 18 ||
śakyo hantuṃ yathātattvamevamuktaṃ maharṣiṇā |
ahaṃ hi matisācivyaṃ kariṣyāmi nararṣabha || 19 ||
mitraṃ caivopadekṣyāmi yuvābhyāṃ saṃskṛto'gninā |
evamuktastu dharmātmā danunā tena rāghavaḥ || 20 ||
idaṃ jagāda vacanaṃ lakṣmaṇasyopaśṛṇvataḥ |
rāvaṇena hṛtā bhāryā mama sītā yaśassvinī || 21 ||
niṣkrāntasya janasthānātsahabhrātrā yathāsukham |
nāmamātraṃ tu jānāmi na rūpaṃ tasya rakṣasaḥ || 22 ||
nivāsaṃ vā prabhāvaṃ vā vayaṃ tasya na vidmahe |
śokārtānāmanāthānāmevaṃ viparidhāvatām || 23 ||
kāruṇyaṃ sadṛśaṃ kartumupakāre ca vartatām |
kāṣṭhānyādāya śuṣkāṇi kāle bhagnāni kuñjaraiḥ || 24 ||
dhakṣyāmastvāṃ vayaṃ vīra śvabhre mahati kalpite |
sa tvaṃ sītāṃ samācakṣva yena vā yatra vā hṛtā || 25 ||
kuru kalyāṇamatyarthaṃ yadi jānāsi tattvataḥ |
evamuktastu rāmeṇa vākyaṃ danuranuttamam || 26 ||
provāca kuśalo vaktuṃ vaktāramapi rāghavam |
divyamasti na me jñānaṃ nābhijānāmi maithilīm || 27 ||
yastāṃ jñāsyati taṃ vakṣye dagdhassvaṃ rūpamāsthitaḥ |
adagdhasya tu vijñātuṃ śaktirasti na me prabho || 28 ||
rākṣasaṃ taṃ mahāvīryaṃ sītā yena hṛtā tava |
vijñānaṃ hi mama bhraṣṭaṃ śāpadoṣeṇa rāghava || 29 ||
svakṛtena mayā prāptaṃ rūpaṃ lokavigarhitam |
kiṃ tu yāvanna yātyastaṃ savitā śrāntavāhanaḥ || 30 ||
tāvanmāmavaṭe kṣiptvā daha rāma yathāvidhi |
dagdhastvayāhamavaṭe nyāyena raghunandhana || 31 ||
vakṣyāmi tamahaṃ vīra yastaṃ jñāsyati rākṣasam |
tena sakhyaṃ ca kartavyaṃ nyāyyavṛttena rāghava || 32 ||
kalpayiṣyati te prītassāhāyyaṃ laghuvikramaḥ |
na hi tasyāstyavijñātaṃ triṣu lekeṣu rāghava || 33 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekasaptatitamassargaḥ ||