📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.33 অরণ্যকাণ্ড - ত্রযস্ত্রিংশ সর্গঃ
3.33 Aranyakanda - Trayastrimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অরণ্যকাণ্ডম্ ।
অথ ত্রযস্ত্রিংশস্সর্গঃ ।
ততঃ শূর্পণখা দীনা রাবণং লোকরাবণম্ ।
অমাত্যমধ্যে সঙ্ক্রুদ্ধা পরুষং বাক্যমব্রবীত্ ॥ 1 ॥
প্রমত্তঃ কামভোগেষু স্বৈরবৃত্তো নিরঙ্কুশঃ ।
সমুত্পন্নং ভযং ঘোরং বোদ্ধব্যং নাববুধ্যসে ॥ 2 ॥
সক্তং গ্রাম্যেষু ভোগেষু কামবৃত্তং মহীপতিম্ ।
লুব্ধং ন বহুমন্যন্তে শ্মশানাগ্নিমিব প্রজাঃ ॥ 3 ॥
স্বযং কার্যাণি যঃ কালে নানুতিষ্ঠতি পার্থিবঃ ।
স তু বৈ সহ রাজ্যেন তৈশ্চ কার্যৈর্বিনশ্যতি ॥ 4 ॥
অযুক্তচারং দুর্দর্শমস্বাধীনং নরাধিপম্ ।
বর্জযন্তি নরা দূরান্নদীপঙ্কামিব দ্বিপাঃ ॥ 5 ॥
যে ন রক্ষন্তি বিষযমস্বাধীনা নরাধিপাঃ ।
তে ন বৃদ্ধ্যা প্রকাশন্তে গিরযস্সাগরে যথা ॥ 6 ॥
আত্মবদ্ভির্বিগৃহ্য ত্বং দেবগন্ধর্বদানবৈঃ ।
অযুক্তচারশ্চপলঃ কথং রাজা ভবিষ্যসি ॥ 7 ॥
ত্বন্তু বালস্বভাবশ্চ বুদ্ধিহীনশ্চ রাক্ষস ।
জ্ঞাতব্যন্তু ন জানীষে কথং রাজা ভবিষ্যসি ॥ 8 ॥
যেষাং চারশ্চ কোশশ্চ নযশ্চ জযতাং বর ।
অস্বাধীনা নরেন্দ্রাণাং প্রাকৃতৈস্তে জনৈস্সমাঃ ॥ 9 ॥
যস্মাত্পশ্যন্তি দূরস্থান্ সর্বানর্থান্নরাধিপাঃ ।
চারেণ তস্মাদুচ্যন্তে রাজানো দীর্ঘচক্ষুষঃ ॥ 10 ॥
অযুক্তচারং মন্যে ত্বাং প্রাকৃতৈস্সচিবৈর্বৃতম্ ।
স্বজনং তু জনস্থানে হতং যো নাববুদ্ধ্যসে ॥ 11 ॥
চতুর্দশ সহস্রাণি রক্ষসাং ক্রূরকর্মণাম্ ।
হতান্যেকেন রামেণ খরশ্চ সহদূষণঃ ॥ 12 ॥
ঋষীণামভযং দত্তং কৃতক্ষেমাশ্চ দণ্ডকাঃ ।
ধর্ষিতং চ জনস্থানং রামেণাক্লিষ্টকর্মণা ॥ 13 ॥
ত্বন্তু লুব্দঃ প্রমত্তশ্চ পরাধীনশ্চ রাবণ ।
বিষযে স্বে সমুত্পন্নং ভযং যো নাববুধ্যসে ॥ 14 ॥
তীক্ষ্ণমল্পপ্রদাতারং প্রমত্তং গর্বিতং শঠম্ ।
ব্যসনে সর্বভূতানি নাভিধাবন্তি পার্থিবম্ ॥ 15 ॥
অতিমানিনমগ্রাহ্যমাত্মসম্ভাবিতং নরম্ ।
ক্রোধিনং ব্যসনে হন্তি স্বজনোঽপি মহীপতিম্ ॥ 16 ॥
নানুতিষ্ঠতি কার্যাণি ভযেষু ন বিভেতি চ ।
ক্ষিপ্রং রাজ্যাচ্যুতো দীনস্তৃণৈস্তুল্যো ভবিষ্যতি ॥ 17 ॥
শুষ্কৈঃ কাষ্ঠৈর্ভবেত্কার্যং লোষ্টৈরপি চ পাংসুভিঃ ।
ন তু স্থানাত্পরিভ্রষ্টৈঃ কার্যং স্যাদ্বসুধাধিপৈঃ ॥ 18 ॥
অপভুক্তং যথা বাসস্স্রজো বা মৃদিতা যথা ।
এবং রাজ্যাত্পরিভ্রষ্টস্সমর্থোঽপি নিরর্থকঃ ॥ 19 ॥
অপ্রমত্তশ্চ যো রাজা সর্বজ্ঞো বিজিতেন্দ্রিযঃ ।
কৃতজ্ঞো ধর্মশীলশ্চ স রাজা তিষ্ঠতে চিরম্ ॥ 20 ॥
নযনাভ্যাং প্রসুপ্তোঽপি জাগর্তি নযচক্ষুষা ।
ত্যক্তক্রোধপ্রমাদশ্চ স রাজা পূজ্যতে জনৈঃ ॥ 21 ॥
ত্বং তু রাবণ দুর্বুদ্ধির্গুণৈরেতৈর্বিবর্জিতঃ ।
যস্য তেঽবিদিতশ্চারৈ রক্ষসাং সুমহান্বধঃ ॥ 22 ॥
পরাবমন্তা বিষযেষু সঙ্গতো ন দেশকালপ্রবিভাগতত্ববিত্ ।
অযুক্তবুদ্ধির্গুণদোষনিশ্চযে বিপন্নরাজ্যো নচিরাদ্বিপত্স্যসে ॥ 23 ॥
ইতি স্বদোষান্ পরিকীর্তিতাংস্তযা সমীক্ষ্য বুদ্ধ্যা ক্ষণদাচরেশ্বরঃ ।
ধনেন দর্পেণ বলেন চান্বিতো বিচিন্তযামাস চিরং স রাবণঃ ॥ 24 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অরণ্যকাণ্ডে ত্রযস্ত্রিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
tataḥ śūrpaṇakhā dīnā rāvaṇaṃ lokarāvaṇam |
amātyamadhye saṅkruddhā paruṣaṃ vākyamabravīt || 1 ||
pramattaḥ kāmabhogeṣu svairavṛtto niraṅkuśaḥ |
samutpannaṃ bhayaṃ ghoraṃ boddhavyaṃ nāvabudhyase || 2 ||
saktaṃ grāmyeṣu bhogeṣu kāmavṛttaṃ mahīpatim |
lubdhaṃ na bahumanyante śmaśānāgnimiva prajāḥ || 3 ||
svayaṃ kāryāṇi yaḥ kāle nānutiṣṭhati pārthivaḥ |
sa tu vai saha rājyena taiśca kāryairvinaśyati || 4 ||
ayuktacāraṃ durdarśamasvādhīnaṃ narādhipam |
varjayanti narā dūrānnadīpaṅkāmiva dvipāḥ || 5 ||
ye na rakṣanti viṣayamasvādhīnā narādhipāḥ |
te na vṛddhyā prakāśante girayassāgare yathā || 6 ||
ātmavadbhirvigṛhya tvaṃ devagandharvadānavaiḥ |
ayuktacāraścapalaḥ kathaṃ rājā bhaviṣyasi || 7 ||
tvantu bālasvabhāvaśca buddhihīnaśca rākṣasa |
jñātavyantu na jānīṣe kathaṃ rājā bhaviṣyasi || 8 ||
yeṣāṃ cāraśca kośaśca nayaśca jayatāṃ vara |
asvādhīnā narendrāṇāṃ prākṛtaiste janaissamāḥ || 9 ||
yasmātpaśyanti dūrasthān sarvānarthānnarādhipāḥ |
cāreṇa tasmāducyante rājāno dīrghacakṣuṣaḥ || 10 ||
ayuktacāraṃ manye tvāṃ prākṛtaissacivairvṛtam |
svajanaṃ tu janasthāne hataṃ yo nāvabuddhyase || 11 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ krūrakarmaṇām |
hatānyekena rāmeṇa kharaśca sahadūṣaṇaḥ || 12 ||
ṛṣīṇāmabhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāśca daṇḍakāḥ |
dharṣitaṃ ca janasthānaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 13 ||
tvantu lubdaḥ pramattaśca parādhīnaśca rāvaṇa |
viṣaye sve samutpannaṃ bhayaṃ yo nāvabudhyase || 14 ||
tīkṣṇamalpapradātāraṃ pramattaṃ garvitaṃ śaṭham |
vyasane sarvabhūtāni nābhidhāvanti pārthivam || 15 ||
atimāninamagrāhyamātmasambhāvitaṃ naram |
krodhinaṃ vyasane hanti svajano'pi mahīpatim || 16 ||
nānutiṣṭhati kāryāṇi bhayeṣu na bibheti ca |
kṣipraṃ rājyācyuto dīnastṛṇaistulyo bhaviṣyati || 17 ||
śuṣkaiḥ kāṣṭhairbhavetkāryaṃ loṣṭairapi ca pāṃsubhiḥ |
na tu sthānātparibhraṣṭaiḥ kāryaṃ syādvasudhādhipaiḥ || 18 ||
apabhuktaṃ yathā vāsassrajo vā mṛditā yathā |
evaṃ rājyātparibhraṣṭassamartho'pi nirarthakaḥ || 19 ||
apramattaśca yo rājā sarvajño vijitendriyaḥ |
kṛtajño dharmaśīlaśca sa rājā tiṣṭhate ciram || 20 ||
nayanābhyāṃ prasupto'pi jāgarti nayacakṣuṣā |
tyaktakrodhapramādaśca sa rājā pūjyate janaiḥ || 21 ||
tvaṃ tu rāvaṇa durbuddhirguṇairetairvivarjitaḥ |
yasya te'viditaścārai rakṣasāṃ sumahānvadhaḥ || 22 ||
parāvamantā viṣayeṣu saṅgato na deśakālapravibhāgatatvavit |
ayuktabuddhirguṇadoṣaniścaye vipannarājyo nacirādvipatsyase || 23 ||
iti svadoṣān parikīrtitāṃstayā samīkṣya buddhyā kṣaṇadācareśvaraḥ |
dhanena darpeṇa balena cānvito vicintayāmāsa ciraṃ sa rāvaṇaḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||