📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.6 অযোধ্যাকাণ্ড - ষষ্ঠ সর্গঃ
2.6 Ayodhyakanda - Shashtha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অযোধ্যাকাণ্ডম্ ।
অথ ষষ্ঠস্সর্গঃ ।
গতে পুরোহিতে রামঃ স্নাতো নিযতমানসঃ ।
সহ পত্ন্যা বিশালাক্ষ্যা নারাযণমুপাগমত্ ॥ 1 ॥
প্রগৃহ্য শিরসা পাত্রীং হবিষো বিধিবত্তদা ।
মহতে দৈবতাযাজ্যং জুহাব জ্বলিতেঽনলে ॥ 2 ॥
শেষং চ হবিষস্তস্য প্রাশ্যাশাস্যাত্মনঃ প্রিযম্ ।
ধ্যাযন্নারাযণং দেবং স্বাস্তীর্ণে কুশসংস্তরে ॥ 3 ॥
বাগ্যত স্সহ বৈদেহ্যা ভূত্বা নিযতমানসঃ ।
শ্রীমত্যাযতনে বিষ্ণো শ্শিশ্যে নরবরাত্মজঃ ॥ 4 ॥
একযামাবশিষ্টাযাং রাত্র্যাং প্রতিবিবুদ্ধ্য সঃ ।
অলঙ্কারবিধিং কৃত্স্নং কারযামাস বেশ্মনঃ ॥ 5 ॥
তত্র শ্রৃণ্বন্সুখা বাচ স্সূতমাগধবন্দিনাম্ ।
পূর্বাং সধ্যামুপাসীনো জজাপ যতমানসঃ ॥ 6 ॥
তুষ্টাব প্রণতশ্চৈব শিরসা মধুসূদনম্ ।
বিমলক্ষৌমসংবীতো বাচযামাস স দ্বিজান্ ॥ 7 ॥
তেষাং পুণ্যাহঘোষোঽথ গম্ভীরমধুরস্তদা ।
অযোধ্যাং পূরযামাস তূর্যঘোষানুনাদিতঃ ॥ 8 ॥
কৃতোপবাসং তু তদা বৈদেহ্যা সহ রাঘবম্ ।
অযোধ্যানিলযশ্শ্রুত্বা সর্বঃ প্রমুদিতো জনঃ ॥ 9 ॥
ততঃ পৌরজনস্সর্বশ্শ্রুত্বা রামাভিষেচনম্ ।
প্রভাতাং রজনীং দৃষ্ট্বা চক্রে শোভযিতুং পুরীম্ ॥ 10 ॥
সিতাভ্রশিখরাভেষু দেবতাযতনেষু চ ।
চতুষ্পথেষু রথ্যাসু চৈত্যেষ্বট্টালকেষু চ ॥ 11 ॥
নানাপণ্যসমৃদ্ধেষু বণিজামাপণেষু চ ।
কুটুম্বিনাং সমৃদ্ধেষু শ্রীমত্সু ভবনেষু চ ॥ 12 ॥
সভাসু চৈব সর্বাসু বৃক্ষেষ্বালক্ষিতেষু চ ।
ধ্বজা স্সমুচ্ছ্রিতাশ্চিত্রাঃ পতাকাশ্চাভবংস্তদা ॥ 13 ॥
নটনর্তকসঙ্ঘানাং গাযকানাং চ গাযতাম্ ।
মনঃ কর্ণসুখা বাচ শ্শুশৃবুশ্চ ততস্ততঃ ॥ 14 ॥
রামাভিষেকযুক্তাশ্চ কথাশ্চক্রুর্মিথো জনাঃ ।
রামাভিষেকে সম্প্রাপ্তে চত্বরেষু গৃহেষু চ ॥ 15 ॥
বালা অপি ক্রীডমানা গৃহদ্বারেষু সঙ্ঘশঃ ।
রামাভিষবসংযুক্তাশ্চক্রুরেবং মিথঃ কথাঃ ॥ 16 ॥
কৃতপুষ্পোপহারশ্চ ধূপগন্ধাধিবাসিতঃ ।
রাজমার্গঃ কৃতঃ শ্রীমান্পৌরৈ রামাভিষেচনে ॥ 17 ॥
প্রকাশকরণার্থং চ নিশাগমনশঙ্কযা ।
দীপবৃক্ষাং স্তথা চক্রুরনু রথ্যাসু সর্বশঃ ॥ 18 ॥
অলঙ্কারং পুরস্যৈবং কৃত্বা তত্পুরবাসিনঃ ।
আকাঙ্ক্ষমাণা রামস্য যৌবরাজ্যাভিষেচনম্ ॥ 19 ॥
সমেত্য সঙ্ঘশস্সর্বে চত্বরেষু সভাসু চ ।
কথযন্তো মিথস্তত্র প্রশশংসুর্জনাধিপম্ ॥ 20 ॥
অহো মহাত্মা রাজাঽযমিক্ষ্বাকুকুলনন্দনঃ ।
জ্ঞাত্বা যো বৃদ্ধমাত্মানং রামং রাজ্যেঽভিষেক্ষ্যতি ॥ 21 ॥
সর্বেপ্যনুগৃহীতা স্মো যন্নো রামো মহীপতিঃ ।
চিরায ভবিতা গোপ্তা দৃষ্টলোকপরাবরঃ ॥ 22 ॥
অনুদ্ধতমনাঃ বিদ্বান্ধর্মাত্মা ভ্রাতৃবত্সলঃ ।
যথা চ ভ্রাতৃষু স্নিগ্ধস্তথাঽস্মাস্বপি রাঘবঃ ॥ 23 ॥
চিরং জীবতু ধর্মাত্মা রাজা দশরথোঽনঘঃ ।
যত্প্রসাদোনভিষিক্তং তু রামং দ্রক্ষ্যামহে বযম্ ॥ 24 ॥
এবংবিধং কথযতাং পৌরাণাং শুশ্রুবু স্তদা ।
দিগ্ভ্যোপি শ্রুতবৃত্তান্তাঃ প্রাপ্তা জানপদা জনাঃ ॥ 25 ॥
তে তু দিগ্ভ্যঃ পুরীং প্রাপ্তা দ্রষ্টুং রামাভিষেচনম্ ।
রামস্য পূরযামাসুঃ পুরীং জানপদা জনাঃ ॥ 26 ॥
জনৌঘৈস্তৈর্বিসর্পদ্ভিঃ শুশ্রুবে তত্র নিস্বনঃ ।
পর্বসূদীর্ণবেগস্য সাগরস্যেব নিস্বনঃ ॥ 27 ॥
ততস্তদিন্দ্রক্ষযসন্নিভং পুরং দিদৃক্ষুভির্জানপদৈরুপাগতৈঃ ।
সমন্তত স্সস্বনমাকুলং বভৌ সমুদ্রযাদোভিরিবার্ণবোদকম্ ॥ 28 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অযোধ্যাকাণ্ডে ষষ্ঠস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
gate purohite rāmaḥ snāto niyatamānasaḥ |
saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇamupāgamat || 1 ||
pragṛhya śirasā pātrīṃ haviṣo vidhivattadā |
mahate daivatāyājyaṃ juhāva jvalite'nale || 2 ||
śeṣaṃ ca haviṣastasya prāśyāśāsyātmanaḥ priyam |
dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ svāstīrṇe kuśasaṃstare || 3 ||
vāgyata ssaha vaidehyā bhūtvā niyatamānasaḥ |
śrīmatyāyatane viṣṇo śśiśye naravarātmajaḥ || 4 ||
ekayāmāvaśiṣṭāyāṃ rātryāṃ prativibuddhya saḥ |
alaṅkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayāmāsa veśmanaḥ || 5 ||
tatra śrṛṇvansukhā vāca ssūtamāgadhavandinām |
pūrvāṃ sadhyāmupāsīno jajāpa yatamānasaḥ || 6 ||
tuṣṭāva praṇataścaiva śirasā madhusūdanam |
vimalakṣaumasaṃvīto vācayāmāsa sa dvijān || 7 ||
teṣāṃ puṇyāhaghoṣo'tha gambhīramadhurastadā |
ayodhyāṃ pūrayāmāsa tūryaghoṣānunāditaḥ || 8 ||
kṛtopavāsaṃ tu tadā vaidehyā saha rāghavam |
ayodhyānilayaśśrutvā sarvaḥ pramudito janaḥ || 9 ||
tataḥ paurajanassarvaśśrutvā rāmābhiṣecanam |
prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā cakre śobhayituṃ purīm || 10 ||
sitābhraśikharābheṣu devatāyataneṣu ca |
catuṣpatheṣu rathyāsu caityeṣvaṭṭālakeṣu ca || 11 ||
nānāpaṇyasamṛddheṣu vaṇijāmāpaṇeṣu ca |
kuṭumbināṃ samṛddheṣu śrīmatsu bhavaneṣu ca || 12 ||
sabhāsu caiva sarvāsu vṛkṣeṣvālakṣiteṣu ca |
dhvajā ssamucchritāścitrāḥ patākāścābhavaṃstadā || 13 ||
naṭanartakasaṅghānāṃ gāyakānāṃ ca gāyatām |
manaḥ karṇasukhā vāca śśuśṛvuśca tatastataḥ || 14 ||
rāmābhiṣekayuktāśca kathāścakrurmitho janāḥ |
rāmābhiṣeke samprāpte catvareṣu gṛheṣu ca || 15 ||
bālā api krīḍamānā gṛhadvāreṣu saṅghaśaḥ |
rāmābhiṣavasaṃyuktāścakrurevaṃ mithaḥ kathāḥ || 16 ||
kṛtapuṣpopahāraśca dhūpagandhādhivāsitaḥ |
rājamārgaḥ kṛtaḥ śrīmānpaurai rāmābhiṣecane || 17 ||
prakāśakaraṇārthaṃ ca niśāgamanaśaṅkayā |
dīpavṛkṣāṃ stathā cakruranu rathyāsu sarvaśaḥ || 18 ||
alaṅkāraṃ purasyaivaṃ kṛtvā tatpuravāsinaḥ |
ākāṅkṣamāṇā rāmasya yauvarājyābhiṣecanam || 19 ||
sametya saṅghaśassarve catvareṣu sabhāsu ca |
kathayanto mithastatra praśaśaṃsurjanādhipam || 20 ||
aho mahātmā rājā'yamikṣvākukulanandanaḥ |
jñātvā yo vṛddhamātmānaṃ rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 21 ||
sarvepyanugṛhītā smo yanno rāmo mahīpatiḥ |
cirāya bhavitā goptā dṛṣṭalokaparāvaraḥ || 22 ||
anuddhatamanāḥ vidvāndharmātmā bhrātṛvatsalaḥ |
yathā ca bhrātṛṣu snigdhastathā'smāsvapi rāghavaḥ || 23 ||
ciraṃ jīvatu dharmātmā rājā daśaratho'naghaḥ |
yatprasādonabhiṣiktaṃ tu rāmaṃ drakṣyāmahe vayam || 24 ||
evaṃvidhaṃ kathayatāṃ paurāṇāṃ śuśruvu stadā |
digbhyopi śrutavṛttāntāḥ prāptā jānapadā janāḥ || 25 ||
te tu digbhyaḥ purīṃ prāptā draṣṭuṃ rāmābhiṣecanam |
rāmasya pūrayāmāsuḥ purīṃ jānapadā janāḥ || 26 ||
janaughaistairvisarpadbhiḥ śuśruve tatra nisvanaḥ |
parvasūdīrṇavegasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 27 ||
tatastadindrakṣayasannibhaṃ puraṃ didṛkṣubhirjānapadairupāgataiḥ |
samantata ssasvanamākulaṃ babhau samudrayādobhirivārṇavodakam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||