📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
প্রশ্নোপনিষদ্ - দ্বিতীযঃ প্রশ্নঃ
Prashnopanishad - Dvitiyah Prashnah
Bengali
দ্বিতীযঃ প্রশ্নঃ
অথ হৈন-ম্ভার্গবো বৈদর্ভিঃ পপ্রচ্ছ।
ভগবন্ কত্যেব দেবাঃ প্রজাং-বিঁধারযন্তে কতর এতত্প্রকাশযন্তে কঃ পুনরেষাং-বঁরিষ্ঠঃ ইতি ॥1॥
তস্মৈ স হোবাচাকাশো হ বা এষ দেবো বাযুরগ্নিরাপঃ পৃথিবী বাঙ্মনশ্চক্ষু-শ্শ্রোত্র-ঞ্চ।
তে প্রকাশ্যাভিবদন্তি বযমেতদ্বাণমবষ্টভ্য বিধারযামঃ ॥2॥
তান্ বরিষ্ঠঃ প্রাণ উবাচ।
মা মোহমাপদ্যথ অহমেবৈতত্পঞ্চধাত্মান-ম্প্রবিভজ্যৈতদ্বাণমবষ্টভ্য বিধারযামীতি তে-ঽশ্রদ্দধানা বভূবুঃ ॥3॥
সো-ঽভিমানাদূর্ধ্বমুত্ক্রামত ইব তস্মিন্নুত্ক্রামত্যথেতরে সর্ব এবোত্ক্রামন্তে তস্মিংশ্চ প্রতিষ্ঠমানে সর্ব এব প্রতিষ্ঠন্তে।
তদ্যথা মক্ষিকা মধুকররাজানমুত্ক্রামন্তং সর্ব এবোত্ক্রামন্তে তস্মিংশ্চ প্রতিষ্ঠমানে সর্ব এব প্রতিষ্টন্ত এবং-বাঁঙ্মনষ্চক্ষু-শ্শ্রোত্র-ঞ্চ তে প্রীতাঃ প্রাণং স্তুন্বন্তি ॥4॥
এষো-ঽগ্নিস্তপত্যেষ সূর্য এষ পর্জন্যো মঘবানেষ বাযুঃ।
এষ পৃথিবী রযির্দেব-স্সদসচ্চামৃত-ঞ্চ যত্ ॥5॥
অরা ইব রথনাভৌ প্রাণে সর্ব-ম্প্রতিষ্ঠিতম্।
ঋচো যজূষি সামানি যজ্ঞঃ, ক্ষত্র-ম্ব্রহ্ম চ ॥6॥
প্রজাপতিশ্চরসি গর্ভে ত্বমেব প্রতিজাযসে।
তুভ্য-ম্প্রাণ প্রজাস্ত্বিমা বলিং হরন্তি যঃ প্রাণৈঃ প্রতিতিষ্ঠসি ॥7॥
দেবানামসি বহ্নিতমঃ পিতৃণা-ম্প্রথমা স্বধা।
ঋষীণা-ঞ্চরিতং সত্যমথর্বাঙ্গিরসামসি ॥8॥
ইন্দ্রস্ত্ব-ম্প্রাণ তেজসা রুদ্রো-ঽসি পরিরক্ষিতা।
ত্বমন্তরিক্ষে চরসি সূর্যস্ত্ব-ঞ্জ্যোতিষা-ম্পতিঃ ॥9॥
যদা ত্বমভিবর্​ষস্যথেমাঃ প্রাণ তে প্রজাঃ।
আনন্দরূপাস্তিষ্ঠন্তি কামাযান্ন-ম্ভবিষ্যতীতি ॥10॥
ব্রাত্যস্ত্ব-ম্প্রাণৈকর্​ষরত্তা বিশ্বস্য সত্পতিঃ।
বযমাদ্যস্য দাতারঃ পিতা ত্ব-ম্মাতরিশ্ব নঃ ॥11॥
যা তে তনূর্বাচি প্রতিষ্ঠিতা যা শ্রোত্রে যা চ চক্ষুষি।
যা চ মনসি সন্ততা শিবা-ন্তা-ঙ্কুরূ মোত্ক্রমীঃ ॥12॥
প্রাণস্যেদং-বঁশে সর্ব-ন্ত্রিদিবে য-ত্প্রতিষ্ঠিতম্।
মাতেব পুত্রা-ন্রক্ষস্ব শ্রীশ্চ প্রজ্ঞা-ঞ্চ বিধেহি ন ইতি ॥13॥
Roman (IAST) Transliteration
dvitīyaḥ praśnaḥ
atha haina-mbhārgavo vaidarbhiḥ papraccha|
bhagavan katyeva devāḥ prajāṃ-vi~dhārayante katara etatprakāśayante kaḥ punareṣāṃ-va~riṣṭhaḥ iti ||1||
tasmai sa hovācākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī vāṅmanaścakṣu-śśrotra-ñca|
te prakāśyābhivadanti vayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ ||2||
tān variṣṭhaḥ prāṇa uvāca|
mā mohamāpadyatha ahamevaitatpañcadhātmāna-mpravibhajyaitadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmīti te-'śraddadhānā babhūvuḥ ||3||
so-'bhimānādūrdhvamutkrāmata iva tasminnutkrāmatyathetare sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭhante|
tadyathā makṣikā madhukararājānamutkrāmantaṃ sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭanta evaṃ-vā~ṅmanaṣcakṣu-śśrotra-ñca te prītāḥ prāṇaṃ stunvanti ||4||
eṣo-'gnistapatyeṣa sūrya eṣa parjanyo maghavāneṣa vāyuḥ|
eṣa pṛthivī rayirdeva-ssadasaccāmṛta-ñca yat ||5||
arā iva rathanābhau prāṇe sarva-mpratiṣṭhitam|
ṛco yajūṣi sāmāni yajñaḥ, kṣatra-mbrahma ca ||6||
prajāpatiścarasi garbhe tvameva pratijāyase|
tubhya-mprāṇa prajāstvimā baliṃ haranti yaḥ prāṇaiḥ pratitiṣṭhasi ||7||
devānāmasi vahnitamaḥ pitṛṇā-mprathamā svadhā|
ṛṣīṇā-ñcaritaṃ satyamatharvāṅgirasāmasi ||8||
indrastva-mprāṇa tejasā rudro-'si parirakṣitā|
tvamantarikṣe carasi sūryastva-ñjyotiṣā-mpatiḥ ||9||
yadā tvamabhivar​ṣasyathemāḥ prāṇa te prajāḥ|
ānandarūpāstiṣṭhanti kāmāyānna-mbhaviṣyatīti ||10||
vrātyastva-mprāṇaikar​ṣarattā viśvasya satpatiḥ|
vayamādyasya dātāraḥ pitā tva-mmātariśva naḥ ||11||
yā te tanūrvāci pratiṣṭhitā yā śrotre yā ca cakṣuṣi|
yā ca manasi santatā śivā-ntā-ṅkurū motkramīḥ ||12||
prāṇasyedaṃ-va~śe sarva-ntridive ya-tpratiṣṭhitam|
māteva putrā-nrakṣasva śrīśca prajñā-ñca vidhehi na iti ||13||