📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
মনীষা পঞ্চকম্
Manisha Panchakam
Panchakam Adi Shankaracharya Bengali
সত্যাচার্যস্য গমনে কদাচিন্মুক্তি দাযকম্ ।
কাশীক্শেত্রং প্রতি সহ গৌর্যা মার্গে তু শ্ঙ্করম্ ॥ (অনুষ্টুপ্)
অন্ত্যবেষধরং দৃষ্ট্বা গচ্ছ গচ্ছেতি চাব্রবীত্ ।
শঙ্করঃসোঽপি চাণ্ডলস্তং পুনঃ প্রাহ শ্ঙ্করম্ ॥ (অনুষ্টুপ্)
অন্নমযাদন্নমযমথবা চৈতন্যমেব চৈতন্যাত্ ।
যতিবর দূরীকর্তুং বাঞ্ছসি কিং ব্রূহি গচ্ছ গচ্ছেতি ॥ (আর্যা বৃত্ত)
প্রত্যগ্বস্তুনি নিস্তরঙ্গসহজানন্দাববোধাম্বুধৌ
বিপ্রোঽযং শ্বপচোঽযমিত্যপি মহান্কোঽযং বিভেদভ্রমঃ ।
কিং গঙ্গাম্বুনি বিম্বিতেঽম্বরমণৌ চাণ্ডালবীথীপযঃ
পূরে বাঽন্তরমস্তি কাঞ্চনঘটীমৃত্কুম্ভযোর্বাঽম্বরে ॥ (শার্দূল বিক্রীডিত)
জাগ্রত্স্বপ্নসুষুপ্তিষু স্ফুটতরা যা সংবিদুজ্জৃম্ভতে
যা ব্রহ্মাদিপিপীলিকান্ততনুষু প্রোতা জগত্সাক্ষিণী ।
সৈবাহং ন চ দৃশ্যবস্ত্বিতি দৃঢপ্রজ্ঞাপি যস্যাস্তি চে-
চ্চাণ্ডালোঽস্তু স তু দ্বিজোঽস্তু গুরুরিত্যেষা মনীষা মম ॥ 1॥
ব্রহ্মৈবাহমিদং জগচ্চ সকলং চিন্মাত্রবিস্তারিতং
সর্বং চৈতদবিদ্যযা ত্রিগুণযাঽশেষং মযা কল্পিতম্ ।
ইত্থং যস্য দৃঢা মতিঃ সুখতরে নিত্যে পরে নির্মলে
চাণ্ডালোঽস্তু স তু দ্বিজোঽস্তু গুরুরিত্যেষা মনীষা মম ॥ 2॥
শশ্বন্নশ্বরমেব বিশ্বমখিলং নিশ্চিত্য বাচা গুরো-
র্নিত্যং ব্রহ্ম নিরন্তরং বিমৃশতা নির্ব্যাজশান্তাত্মনা ।
ভূতং ভাবি চ দুষ্কৃতং প্রদহতা সংবিন্মযে পাবকে
প্রারব্ধায সমর্পিতং স্ববপুরিত্যেষা মনীষা মম ॥ 3॥
যা তির্যঙ্নরদেবতাভিরহমিত্যন্তঃ স্ফুটা গৃহ্যতে
যদ্ভাসা হৃদযাক্ষদেহবিষযা ভান্তি স্বতোঽচেতনাঃ ।
তাং ভাস্যৈঃ পিহিতার্কমণ্ডলনিভাং স্ফূর্তিং সদা ভাবয-
ন্যোগী নির্বৃতমানসো হি গুরুরিত্যেষা মনীষা মম ॥ 4॥
যত্সৌখ্যাম্বুধিলেশলেশত ইমে শক্রাদযো নির্বৃতা
যচ্চিত্তে নিতরাং প্রশান্তকলনে লব্ধ্বা মুনির্নির্বৃতঃ ।
যস্মিন্নিত্যসুখাম্বুধৌ গলিতধীর্ব্রহ্মৈব ন ব্রহ্মবিদ্
যঃ কশ্চিত্স সুরেন্দ্রবন্দিতপদো নূনং মনীষা মম ॥ 5॥
দাসস্তেঽহং দেহদৃষ্ট্যাঽস্মি শম্ভো
জাতস্তেংঽশো জীবদৃষ্ট্যা ত্রিদৃষ্টে ।
সর্বস্যাঽঽত্মন্নাত্মদৃষ্ট্যা ত্বমেবে-
ত্যেবং মে ধীর্নিশ্চিতা সর্বশাস্ত্রৈঃ ॥
॥ ইতি শ্রীমচ্ছঙ্করভগবতঃ কৃতৌ মনীষাপঞ্চকং সম্পূর্ণম্ ॥
Roman (IAST) Transliteration
satyācāryasya gamane kadācinmukti dāyakam |
kāśīkśetraṃ prati saha gauryā mārge tu śṅkaram || (anuṣṭup)
antyaveṣadharaṃ dṛṣṭvā gaccha gaccheti cābravīt |
śaṅkaraḥso'pi cāṇḍalastaṃ punaḥ prāha śṅkaram || (anuṣṭup)
annamayādannamayamathavā caitanyameva caitanyāt |
yativara dūrīkartuṃ vāñchasi kiṃ brūhi gaccha gaccheti || (āryā vṛtta)
pratyagvastuni nistaraṅgasahajānandāvabodhāmbudhau
vipro'yaṃ śvapaco'yamityapi mahānko'yaṃ vibhedabhramaḥ |
kiṃ gaṅgāmbuni bimbite'mbaramaṇau cāṇḍālavīthīpayaḥ
pūre vā'ntaramasti kāñcanaghaṭīmṛtkumbhayorvā'mbare || (śārdūla vikrīḍita)
jāgratsvapnasuṣuptiṣu sphuṭatarā yā saṃvidujjṛmbhate
yā brahmādipipīlikāntatanuṣu protā jagatsākṣiṇī |
saivāhaṃ na ca dṛśyavastviti dṛḍhaprajñāpi yasyāsti ce-
ccāṇḍālo'stu sa tu dvijo'stu gururityeṣā manīṣā mama || 1||
brahmaivāhamidaṃ jagacca sakalaṃ cinmātravistāritaṃ
sarvaṃ caitadavidyayā triguṇayā'śeṣaṃ mayā kalpitam |
itthaṃ yasya dṛḍhā matiḥ sukhatare nitye pare nirmale
cāṇḍālo'stu sa tu dvijo'stu gururityeṣā manīṣā mama || 2||
śaśvannaśvarameva viśvamakhilaṃ niścitya vācā guro-
rnityaṃ brahma nirantaraṃ vimṛśatā nirvyājaśāntātmanā |
bhūtaṃ bhāvi ca duṣkṛtaṃ pradahatā saṃvinmaye pāvake
prārabdhāya samarpitaṃ svavapurityeṣā manīṣā mama || 3||
yā tiryaṅnaradevatābhirahamityantaḥ sphuṭā gṛhyate
yadbhāsā hṛdayākṣadehaviṣayā bhānti svato'cetanāḥ |
tāṃ bhāsyaiḥ pihitārkamaṇḍalanibhāṃ sphūrtiṃ sadā bhāvaya-
nyogī nirvṛtamānaso hi gururityeṣā manīṣā mama || 4||
yatsaukhyāmbudhileśaleśata ime śakrādayo nirvṛtā
yaccitte nitarāṃ praśāntakalane labdhvā munirnirvṛtaḥ |
yasminnityasukhāmbudhau galitadhīrbrahmaiva na brahmavid
yaḥ kaścitsa surendravanditapado nūnaṃ manīṣā mama || 5||
dāsaste'haṃ dehadṛṣṭyā'smi śambho
jātasteṃ'śo jīvadṛṣṭyā tridṛṣṭe |
sarvasyā''tmannātmadṛṣṭyā tvameve-
tyevaṃ me dhīrniścitā sarvaśāstraiḥ ||
|| iti śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau manīṣāpañcakaṃ sampūrṇam ||