📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
মহানারাযণ উপনিষদ্
Mahanarayana Upanishad
Vishnu Upanishad Bengali
তৈত্তিরীয অরণ্যক - চতুর্থঃ প্রশ্নঃ
ওঁ স॒হ না॑ ববতু । স॒হ নৌ॑ ভুনক্তু ।
স॒হ বী॒র্য॑-ঙ্করবাবহৈ । তে॒জ॒স্বিনা॒ বধী॑তমস্তু॒ মা বি॑দ্বিষা॒বহৈ᳚ ॥
ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥
অম্ভস্যপারে (4.1)
অম্ভ॑স্য পা॒রে ভুব॑নস্য॒ মদ্ধ্যে॒ নাক॑স্য পৃ॒ষ্ঠে ম॑হ॒তো মহী॑যান্ ।
শু॒ক্রেণ॒ জ্যোতীগ্ং॑ষি সমনু॒প্রবি॑ষ্টঃ প্র॒জাপ॑তিশ্চরতি॒ গর্ভে॑ অ॒ন্তঃ ।
যস্মি॑ন্নি॒দগ্ং সঞ্চ॒ বিচৈতি॒ সর্বং॒-যঁস্মি॑-ন্দে॒বা অধি॒ বিশ্বে॑ নিষে॒দুঃ ।
তদে॒ব ভূ॒ত-ন্তদু॒ ভব্য॑মা ই॒দ-ন্তদ॒ক্ষরে॑ পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ ।
যেনা॑ বৃ॒ত-ঙ্খঞ্চ॒ দিব॑-ম্ম॒হীঞ্চ॒ যেনা॑দি॒ত্য-স্তপ॑তি॒ তেজ॑সা॒ ভ্রাজ॑সা চ ।
যম॒ন্ত-স্স॑মু॒দ্রে ক॒বযো॒ বয॑ন্তি॒ যদ॒ক্ষরে॑ পর॒মে প্র॒জাঃ ।
যতঃ॑ প্রসূ॒তা জ॒গতঃ॑ প্রসূতী॒ তোযে॑ন জী॒বান্ ব্যচ॑সর্জ॒ (ব্যস॑সর্জ॒) ভূম্যা᳚ম্ ।
যদোষ॑ধীভিঃ পু॒রুষা᳚-ন্প॒শূগ্​শ্চ॒ বিবে॑শ ভূ॒তানি॑ চরাচ॒রাণি॑ ।
অতঃ॑ পর॒-ন্নান্য॒-দণী॑যসহি॒ পরা᳚-ত্পরং॒-যঁ-ন্মহ॑তো ম॒হান্ত᳚ম্ ।
যদে॑ক-ম॒ব্যক্ত॒-মন॑ন্তরূপং॒-বিঁশ্ব॑-ম্পুরা॒ণ-ন্তম॑সঃ॒ পর॑স্তাত্ ॥ 1.5 (তৈ. অর. 6.1.1)
তদে॒বর্ত-ন্তদু॑ স॒ত্যমা॑হু॒-স্তদে॒ব ব্রহ্ম॑ পর॒ম-ঙ্ক॑বী॒নাম্ ।
ই॒ষ্টা॒পূ॒র্ত-ম্ব॑হু॒ধা জা॒ত-ঞ্জায॑মানং-বিঁ॒শ্ব-ম্বি॑ভর্তি॒ ভুব॑নস্য॒ নাভিঃ॑ ।
তদে॒বাগ্নি-স্তদ্বা॒যু-স্তথ্সূর্য॒স্তদু॑ চ॒ন্দ্রমাঃ᳚ ।
তদে॒ব শু॒ক্রম॒মৃত॒-ন্তদ্ব্রহ্ম॒ তদাপ॒-স্স প্র॒জাপ॑তিঃ ।
সর্বে॑ নিমে॒ষা জ॒জ্ঞিরে॑ বি॒দ্যুতঃ॒ পুরু॑ষা॒দধি॑ ।
ক॒লা মু॑হূ॒র্তাঃ কাষ্ঠা᳚শ্চাহো-রা॒ত্রাশ্চ॑ সর্ব॒শঃ ।
অ॒র্ধ॒মা॒সা মাসা॑ ঋ॒তবঃ॑ সং​বঁথ্স॒রশ্চ॑ কল্পন্তাম্ ।
স আপঃ॑ প্রদু॒ঘে উ॒ভে ই॒মে অ॒ন্তরি॑ক্ষ॒-মথো॒ সুবঃ॑ ।
নৈন॑-মূ॒র্ধ্ব-ন্ন তি॒র্য-ঞ্চ॒ ন মদ্ধ্যে॒ পরি॑জগ্রভত্ ।
ন তস্যে॑শে॒ কশ্চ॒ন তস্য॑ নাম ম॒হদ্যশঃ॑ ॥ 1.10 (তৈ. অর. 6.1.2)
ন স॒দৃংশে॑ তিষ্ঠতি॒ রূপ॑মস্য॒ ন চক্ষু॑ষা পশ্যতি॒ কশ্চ॒নৈন᳚ম্ ।
হৃ॒দা ম॑নী॒ষা মন॑সা॒-ঽভি ক্লৃ॑প্তো॒ য এ॑নং-বিঁ॒দু-রমৃ॑তা॒স্তে ভ॑বন্তি ।
অ॒দ্ভ্য-স্সম্ভূ॑তো হিরণ্যগ॒র্ভ ইত্য॒ষ্টৌ ।
এ॒ষ হি দে॒বঃ প্র॒দিশো-ঽনু॒ সর্বাঃ॒ পূর্বো॑ হি জা॒ত-স্স উ॒ গর্ভে॑ অ॒ন্তঃ ।
স বি॒জায॑মান-স্সজনি॒ষ্যমা॑ণঃ প্র॒ত্যং-মুখা᳚ স্তিষ্ঠতি বি॒শ্বতো॑মুখঃ ।
বি॒শ্বত॑শ্চ-ক্ষুরু॒ত বি॒শ্বতো॑ মুখো বি॒শ্বতো॑ হস্ত উ॒ত বি॒শ্বত॑স্পাত্ ।
স-ম্বা॒হুভ্যা॒-ন্নম॑তি॒ স-ম্পত॑ত্রৈ॒-র্দ্যাবা॑ পৃথি॒বী জ॒নয॑-ন্দে॒ব একঃ॑ ।
বে॒নস্ত-ত্পশ্য॒ন্. বিশ্বা॒ ভুব॑নানি বি॒দ্বান্. যত্র॒ বিশ্ব॒-ম্ভব॒ত্যেক॑-নীলম্ ।
যস্মি॑ন্নি॒দগ্ং সঞ্চ॒ বিচৈক॒গ্ং॒ স ওতঃ॒ প্রোত॑শ্চ বি॒ভুঃ প্র॒জাসু॑ ।
প্রতদ্বো॑চে অ॒মৃত॒ন্নু বি॒দ্বা-ন্গ॑ন্ধ॒র্বো নাম॒ নিহি॑ত॒-ঙ্গুহা॑সু ॥ 1.15 (তৈ. অর. 6.1.3)
ত্রীণি॑ প॒দা নিহি॑তা॒ গুহা॑সু॒ যস্তদ্বেদ॑ সবি॒তুঃ পি॒তা-ঽস॑ত্ ।
স নো॒ বন্ধু॑-র্জনি॒তা স বি॑ধা॒তা ধামা॑নি॒ বেদ॒ ভুব॑নানি॒ বিশ্বা᳚ ।
যত্র॑ দে॒বা অ॒মৃত॑মান-শা॒নাস্তৃ॒তীযে॒ ধামা᳚ন্য॒-ভ্যৈর॑যন্ত ।
পরি॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী য॑ন্তি স॒দ্যঃ পরি॑ লো॒কা-ন্পরি॒ দিশঃ॒ পরি॒ সুবঃ॑ ।
ঋ॒তস্য॒ তন্তুং॑-বিঁততং-বিঁ॒চৃত্য॒ তদ॑পশ্য॒-ত্তদ॑ভব-ত্প্র॒জাসু॑ ।
প॒রীত্য॑ লো॒কা-ন্প॒রীত্য॑ ভূ॒তানি॑ প॒রীত্য॒ সর্বাঃ᳚ প্র॒দিশো॒ দিশ॑শ্চ ।
প্র॒জাপ॑তিঃ প্রথম॒জা ঋ॒তস্যা॒ত্মনা॒-ঽঽত্মান॑-ম॒ভি-সম্ব॑ভূব ।
সদ॑স॒স্পতি॒-মদ্ভু॑ত-ম্প্রি॒যমিন্দ্র॑স্য॒ কাম্য᳚ম্ ।
সনি॑-ম্মে॒ধা ম॑যাসিষম্ ।
উদ্দী᳚প্যস্ব জাতবেদো ঽপ॒ঘ্নন্নির্-ঋ॑তি॒-ম্মম॑ ॥ 1.19 (তৈ. অর. 6.1.4)
প॒শূগ্​শ্চ॒ মহ্য॒মাব॑হ॒ জীব॑নঞ্চ॒ দিশো॑ দিশ ।
মানো॑ হিগ্ংসী জ্জাতবেদো॒ গামশ্ব॒-ম্পুরু॑ষ॒-ঞ্জগ॑ত্ ।
অবি॑ভ্র॒দগ্ন॒ আগ॑হি শ্রি॒যা মা॒ পরি॑পাতয ॥ 1.21 (তৈ. অর. 6.1.5)
গাযত্রী মন্ত্রাঃ (4.2)
পুরু॑ষস্য বিদ্ম সহস্রা॒ক্ষস্য॑ মহাদে॒বস্য॑ ধীমহি । তন্নো॑ রুদ্রঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
তত্পুরু॑ষায বি॒দ্মহে॑ মহাদে॒বায॑ ধীমহি । তন্নো॑ রুদ্রঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
তত্পুরু॑ষায বি॒দ্মহে॑ বক্রতু॒ণ্ডায॑ ধীমহি । তন্নো॑ দন্তিঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
তত্পুরু॑ষায বি॒দ্মহে॑ চক্রতু॒ণ্ডায॑ ধীমহি । তন্নো॑ নন্দিঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
তত্পুরু॑ষায বি॒দ্মহে॑ মহাসে॒নায॑ ধীমহি । তন্নঃ॑ ষণ্মুখঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
তত্পুরু॑ষায বি॒দ্মহে॑ সুবর্ণপ॒ক্ষায॑ ধীমহি । তন্নো॑ গরুডঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
বে॒দা॒ত্ম॒নায॑ বি॒দ্মহে॑ হিরণ্যগ॒র্ভায॑ ধীমহি । তন্নো᳚ ব্রহ্ম প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
না॒রা॒য॒ণায॑ বি॒দ্মহে॑ বাসুদে॒বায॑ ধীমহি । তন্নো॑ বিষ্ণুঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
ব॒জ্র॒ন॒খায॑ বি॒দ্মহে॑ তীক্ষ্ণ-দ॒গ্গ্॒ষ্ট্রায॑ ধীমহি । তন্নো॑ নারসিগ্ংহঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
ভা॒স্ক॒রায॑ বি॒দ্মহে॑ মহদ্দ্যুতিক॒রায॑ ধীমহি । তন্নো॑ আদিত্যঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
বৈ॒শ্বা॒ন॒রায॑ বি॒দ্মহে॑ লালী॒লায॑ ধীমহি । তন্নো॑ অগ্নিঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥
কা॒ত্যা॒য॒নায॑ বি॒দ্মহে॑ কন্যকু॒মারি॑ ধীমহি । তন্নো॑ দুর্গিঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥ 1.33 (তৈ. অর. 6.1.5-7)
দূর্বা সূক্তং (4.3)
স॒হ॒স্র॒পর॑মা দে॒বী॒ শ॒তমূ॑লা শ॒তাঙ্কু॑রা ।
সর্বগ্ং॑ হরতু॑ মে পা॒প॒-ন্দূ॒র্বা দুঃ॑স্বপ্ন॒ নাশ॑নী ।
কাণ্ডা᳚-ত্কাণ্ডা-ত্প্র॒রোহ॑ন্তী॒ পরু॑ষঃ পরুষঃ॒ পরি॑ ।
এ॒বা নো॑ দূর্বে॒ প্রত॑নু স॒হস্রে॑ণ শ॒তেন॑ চ ।
যা শ॒তেন॑ প্রত॒নোষি॑ স॒হস্রে॑ণ বি॒রোহ॑সি ।
তস্যা᳚স্তে দেবীষ্টকে বি॒ধেম॑ হ॒বিষা॑ ব॒যম্ ।
অশ্ব॑ক্রা॒ন্তে র॑থক্রা॒ন্তে॒ বি॒ষ্ণুক্রা᳚ন্তে ব॒সুন্ধ॑রা ।
শিরসা॑ ধার॑যিষ্যা॒মি॒ র॒ক্ষ॒স্ব মা᳚-ম্পদে॒ পদে ॥ 1.37 (তৈ. অর. 6.1.8)
মৃত্তিকা সূক্তম্ (4.4)
ভূমি-র্ধেনু-র্ধরণী লো॑কধা॒রিণী ।
উ॒ধৃতা॑-ঽসি ব॑রাহে॒ণ॒ কৃ॒ষ্ণে॒ন শ॑ত বা॒হুনা ।
মৃ॒ত্তিকে॑ হন॑ মে পা॒পং॒-যঁ॒ন্ম॒যা দু॑ষ্কৃত॒-ঙ্কৃতম্ ।
মৃ॒ত্তিকে᳚ ব্রহ্ম॑দত্তা॒-ঽসি॒ কা॒শ্যপে॑নাভি॒মন্ত্রি॑তা ।
মৃ॒ত্তিকে॑ দেহি॑ মে পু॒ষ্টি॒-ন্ত্ব॒যি স॑র্ব-ম্প্র॒তিষ্ঠি॑তম্ ॥ 1.39
মৃ॒ত্তিকে᳚ প্রতিষ্ঠি॑তে স॒র্ব॒-ন্ত॒ন্মে নি॑র্ণুদ॒ মৃত্তি॑কে ।
তযা॑ হ॒তেন॑ পাপে॒ন॒ গ॒চ্ছা॒মি প॑রমা॒-ঙ্গতিম্ ॥ 1.40 (তৈ. অর. 6.1.9)
শত্রুজয মন্ত্রাঃ (4.5)
যত॑ ইন্দ্র॒ ভযা॑মহে॒ ততো॑ নো॒ অভ॑য-ঙ্কৃধি ।
মঘ॑বন্ ছ॒গ্ধি তব॒ তন্ন॑ ঊ॒তযে॒ বিদ্বিষো॒ বিমৃধো॑ জহি ।
স্ব॒স্তি॒দা বি॒শস্পতি॑-র্বৃত্র॒হা বিমৃধো॑ ব॒শী ।
বৃষেন্দ্রঃ॑ পু॒র এ॑তু ন-স্স্বস্তি॒দা অ॑ভযঙ্ক॒রঃ ।
স্ব॒স্তি ন॒ ইন্দ্রো॑ বৃ॒দ্ধশ্র॑বা-স্স্ব॒স্তি নঃ॑ পূ॒ষা বি॒শ্ববে॑দাঃ ।
স্ব॒স্তি ন॒স্তার্ক্ষ্যো॒ অরি॑ষ্টনেমি-স্স্ব॒স্তি নো॒ বৃহ॒স্পতি॑-র্দধাতু ।
আপা᳚ন্ত-মন্যুস্তৃ॒পল॑প্রভর্মা॒ ধুনি॒-শ্শিমী॑বাং॒-ছরু॑মাগ্ং ঋজী॒ষী ।
সোমো॒ বিশ্বা᳚ন্যত॒সা বনা॑নি॒ নার্বাগিন্দ্র॑-ম্প্রতি॒মানা॑নি দেভুঃ ॥ 1.44
ব্রহ্ম॑ জজ্ঞা॒ন-ম্প্র॑থ॒ম-ম্পু॒রস্তা॒-দ্বিসী॑ম॒ত-স্সু॒রুচো॑ বে॒ন আ॑বঃ ।
স বু॒ধ্নিযা॑ উপ॒মা অ॑স্য বি॒ষ্ঠা-স্স॒তশ্চ॒ যোনি॒-মস॑তশ্চ॒ বিবঃ॑ ।
স্যো॒না পৃ॑থিবি॒ ভবা॑ নৃক্ষ॒রা নি॒বেশ॑নী । যচ্ছা॑ ন॒-শ্শর্ম॑ স॒প্রথাঃ᳚ ।
গ॒ন্ধ॒দ্বা॒রা-ন্দু॑রাধ॒র্​ষা॒-ন্নি॒ত্যপু॑ষ্টা-ঙ্করী॒ষিণী᳚ম্ ।
ঈ॒শ্বরীগ্ং॑ সর্ব॑ভূতা॒না॒-ন্তামি॒হোপ॑হ্বযে॒ শ্রিযম্ ।
শ্রী᳚র্মে ভ॒জতু । অলক্ষ্মী᳚র্মে ন॒শ্যতু ।
বিষ্ণু॑মুখা॒ বৈ দে॒বা-শ্ছন্দো॑-ভিরি॒মাং​ল্লোঁ॒কা-ন॑নপজ॒য্য-ম॒ভ্য॑জযন্ন্ ।
ম॒হাগ্ং ইন্দ্রো॒ বজ্র॑বাহু-ষ্ষোড॒শী শর্ম॑ যচ্ছতু ॥ 1.48 (তৈ. অর. 6.1.10)
স্ব॒স্তি নো॑ ম॒ঘবা॑ করোতু॒ হন্তু॑ পা॒প্মানং॒-যোঁ᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॑ ।
সো॒মান॒গ্গ্॒ স্বর॑ণ-ঙ্কৃণু॒হি ব্র॑হ্মণস্পতে ।
ক॒ক্ষীব॑ন্তং॒-যঁ ঔ॑শি॒জম্ ।
শরী॑রং-যঁজ্ঞশম॒ল-ঙ্কুসী॑দ॒-ন্তস্মি᳚-ন্থ্সীদতু॒ যো᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॑ ।
চর॑ণ-ম্প॒বিত্রং॒-বিঁত॑ত-ম্পুরা॒ণং-যেঁন॑ পূ॒ত-স্তর॑তি দুষ্কৃ॒তানি॑ ।
তেন॑ প॒বিত্রে॑ণ শু॒দ্ধেন॑ পূ॒তা অতি॑ পা॒প্মান॒-মরা॑তি-ন্তরেম ।
স॒জোষা॑ ইন্দ্র॒ সগ॑ণো ম॒রুদ্ভি॒-স্সোম॑-ম্পিব বৃত্রহঞ্ছূর বি॒দ্বান্ ।
জ॒হি শত্রূ॒গ্ং॒ রপ॒ মৃধো॑ নুদ॒স্বাথাভ॑য-ঙ্কৃণুহি বি॒শ্বতো॑ নঃ ।
সু॒মি॒ত্রা ন॒ আপ॒ ওষ॑ধয-স্সন্তু দুর্মি॒ত্রাস্তস্মৈ॑ ভূযাসু॒-র্যা᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॒ যঞ্চ॑ ব॒য-ন্দ্বি॒ষ্মঃ । 1.53 (তৈ. অর. 6.1.11)
আপো॒ হিষ্ঠা ম॑যো॒ ভুব॒স্তা ন॑ ঊ॒র্জে দ॑ধাতন ।
ম॒হেরণা॑য॒ চক্ষ॑সে ।
যো বঃ॑ শি॒বত॑মো॒ রস॒-স্তস্য॑ ভাজযতে॒ হ নঃ॑ ।
উ॒শ॒তী-রি॑ব মা॒তরঃ॑ ।
তস্মা॒ অর॑ঙ্গমামবো॒ যস্য॒ ক্ষযা॑য॒ জিন্ব॑থ ।
আপো॑ জ॒নয॑থা চ নঃ ॥ 1.54 (তৈ. অর. 6.1.12)
অঘমর্​ষণ সূক্তম্ (4.6)
হির॑ণ্যশৃঙ্গং॒-বঁরু॑ণ॒-ম্প্রপ॑দ্যে তী॒র্থ-ম্মে॑ দেহি॒ যাচি॑তঃ ।
য॒ন্মযা॑ ভু॒ক্ত-ম॒সাধূ॑না-ম্পা॒পেভ্য॑শ্চ প্র॒তিগ্র॑হঃ ।
যন্মে॒ মন॑সা বা॒চা॒ ক॒র্ম॒ণা বা দু॑ষ্কৃত॒-ঙ্কৃতম্ ।
তন্ন॒ ইন্দ্রো॒ বরু॑ণো॒ বৃহ॒স্পতিঃ॑ সবি॒তা চ॑ পুনন্তু॒ পুনঃ॑ পুনঃ ।
নমো॒-ঽগ্নযে᳚-ঽফ্সু॒মতে॒ নম॒ ইন্দ্রা॑য॒ নমো॒ বরু॑ণায॒ নমো বারুণ্যৈ॑ নমো॒-ঽদ্ভ্যঃ ॥ 1.57
যদ॒পা-ঙ্ক্রূ॒রং-যঁদ॑মে॒দ্ধ্যং-যঁদ॑শা॒ন্ত-ন্তদপ॑গচ্ছতাত্ ।
অ॒ত্যা॒শ॒না-দ॑তীপা॒না॒-দ্য॒চ্চ উ॒গ্রা-ত্প্র॑তি॒গ্রহা᳚ত্ ।
তন্নো॒ বরু॑ণো রা॒জা॒ পা॒ণিনা᳚ হ্যব॒মর্​শ॑তু ।
সো॑-ঽহম॑পা॒পো বি॒রজো॒ নির্মু॒ক্তো মু॑ক্তকি॒ল্বিষঃ ।
নাক॑স্য পৃ॒ষ্ঠমারু॑হ্য॒ গচ্ছে॒-দ্ব্রহ্ম॑সলো॒কতাম্ ।
যশ্চা॒॑ফ্সু বরু॑ণ॒-স্স পু॒নাত্ব॑ঘমর্​ষ॒ণঃ ।
ই॒ম-ম্মে॑ গঙ্গে যমুনে সরস্বতি॒ শুতু॑দ্রি॒ স্তোমগ্ং॑ সচতা॒ পরু॒ষ্ণিযা ।
অ॒সি॒ক্নি॒যা ম॑রুদ্বৃধে বি॒তস্ত॒যা-ঽঽর্জী॑কীযে শৃণু॒হ্যা সু॒ষোম॑যা ।
ঋ॒তঞ্চ॑ স॒ত্যঞ্চা॒-ভী᳚দ্ধা॒ ত্তপ॒সো-ঽদ্ধ্য॑জাযত ।
ততো॒ রাত্রি॑-রজাযত॒ ততঃ॑ সমু॒দ্রো অ॑র্ণ॒বঃ ॥ 1.63 (তৈ. অর. 6.1.13)
স॒মু॒দ্রা-দ॑র্ণ॒বা-দধি॑ সং​বঁথ্স॒রো অ॑জাযত ।
অ॒হো॒রা॒ত্রাণি॑ বি॒দধ॒-দ্(মি॒দধ॒দ্) বিশ্ব॑স্য মিষ॒তো ব॒শী ।
ঊ॒র্যা॒চ॒ন্দ্র॒মসৌ॑ ধা॒তা য॑থা পূ॒র্ব ম॑কল্পযত্ ।
দিব॑ঞ্চ পৃথি॒বী-ঞ্চা॒ন্তরি॑ক্ষ॒ মথো॒ সুবঃ॑ ।
য-ত্পৃ॑থি॒ব্যাগ্ং রজ॑স্স্ব॒ মান্তরি॑ক্ষে বি॒রোদ॑সী ।
ই॒মাগ্​ স্তদা॒পো ব॑রুণঃ পু॒নাত্ব॑ঘমর্​ষ॒ণঃ ।
পু॒নন্তু॒ বস॑বঃ পু॒নাতু॒ বরু॑ণঃ পু॒নাত্ব॑ঘমর্​ষ॒ণঃ ।
এ॒ষ ভূ॒তস্য॑ ম॒দ্ধ্যে ভুব॑নস্য গো॒প্তা ।
এ॒ষ পু॒ণ্যকৃ॑তাং-লোঁ॒কা॒নে॒ষ মৃ॒ত্যোর্-হি॑র॒ণ্ময᳚ম্ ।
দ্যাবা॑পৃথি॒ব্যোর্-হি॑র॒ণ্ময॒গ্ং॒ সগ্গ্​শ্রি॑ত॒গ্ং॒ সুবঃ॑ । 1.66 (তৈ. অর. 6.1.14)
স ন॒-স্সুব॒-স্সগ্ং শি॑শাধি ।
আর্দ্র॒-ঞ্জ্বল॑তি॒ জ্যোতি॑-র॒হম॑স্মি ।
জ্যোতি॒-র্জ্বল॑তি॒ ব্রহ্মা॒হম॑স্মি ।
যো॑-ঽহম॑স্মি॒ ব্রহ্মা॒হম॑স্মি ।
অ॒হম॑স্মি॒ ব্রহ্মা॒হম॑স্মি ।
অ॒হমে॒বাহ-ম্মা-ঞ্জু॑হোমি॒ স্বাহা᳚ ।
অ॒কা॒র্য॒-কা॒র্য॑ব কী॒র্ণী স্তে॒নো ভ্রূ॑ণ॒হা গু॑রুত॒ল্পগঃ ।
বরু॑ণো॒-ঽপাম॑ঘমর্​ষ॒ণ-স্তস্মা᳚-ত্পা॒পা-ত্প্রমু॑চ্যতে ।
র॒জোভূমি॑স্ত্ব॒মাগ্ং রোদ॑যস্ব॒ প্রব॑দন্তি॒ ধীরাঃ᳚ ।
আক্রা᳚ন্-থ্সমু॒দ্রঃ প্র॑থ॒মে বিধ॑র্ম-ঞ্জ॒নয॑-ন্প্র॒জা ভুব॑নস্য॒ রাজা᳚ ।
বৃষা॑ প॒বিত্রে॒ অধি॒সানো॒ অব্যে॑ বৃ॒হ-থ্সোমো॑ বাবৃধে সুবা॒ন ইন্দুঃ॑ ॥ 1.70
(পুর॑স্তা॒--দ্যশো॒ - গুহা॑সু॒ - মম॑ - চক্রতু॒ণ্ডায॑ ধীমহি - তীক্ষদ॒গ্গ্॒ষ্ঠ্রায॑ ধীমহি॒ - পরি॑ - প্র॒তিষ্ঠি॑তং - দেভু--র্ যচ্ছতু - দধাতনা॒- দ্ভ্যো᳚ - ঽর্ণ॒বঃ - সুবো॒ - রাজৈক॑-ঞ্চ) (আ1)
দুর্গা সূক্তম্ (4.7)
জা॒তবে॑দসে সুনবাম॒ সোম॑-মরাতীয॒তো নিদ॑হাতি॒ বেদঃ॑ ।
স নঃ॑ পর্​ষ॒দতি॑ দু॒র্গাণি॒ বিশ্বা॑ না॒বেব॒ সিন্ধু॑-ন্দুরি॒তা-ঽত্য॒গ্নিঃ ।
তাম॒গ্নিব॑র্ণা॒-ন্তপ॑সা জ্বল॒ন্তীং-বৈঁ॑রোচ॒নী-ঙ্ক॑র্মফ॒লেষু॒ জুষ্টা᳚ম্ ।
দু॒র্গা-ন্দে॒বীগ্ং শর॑ণম॒হ-ম্প্রপ॑দ্যে সু॒তর॑সি তরসে॒ নমঃ॑ ।
অগ্নে॒ ত্ব-ম্পা॑রযা॒ নব্যো॑ অ॒স্মান্-থ্স্ব॒স্তি-ভি॒রতি॑ দু॒র্গাণি॒ বিশ্বা᳚ ।
পূশ্চ॑ পৃ॒থ্বী ব॑হু॒লা ন॑ উ॒র্বী ভবা॑ তো॒কায॒ তন॑যায॒ শং​যোঁঃ ।
বিশ্বা॑নি নো দু॒র্গহা॑ জাতবেদ॒-স্সিন্ধু॒-ন্ন না॒বা দু॑রি॒তা-ঽতি॑পর্​ষি ।
অগ্নে॑ অত্রি॒ব-ন্মন॑সা গৃণা॒নো᳚-ঽস্মাক॑-ম্বোদ্ধ্যবি॒তা ত॒নূনা᳚ম্ ।
পৃ॒ত॒না॒জিত॒গ্ং॒ সহ॑মান-মু॒গ্রম॒গ্নিগ্ং হু॑বেম পর॒মা-থ্স॒ধস্থা᳚ত্ ।
স নঃ॑ পর্​ষ॒দতি॑ দু॒র্গাণি॒ বিশ্বা॒ ক্ষাম॑দ্দে॒বো অতি॑ দুরি॒তা-ঽত্য॒গ্নিঃ ।
প্র॒ত্নোষি॑-ক॒মীড্যো॑ অদ্ধ্ব॒রেষু॑ স॒নাচ্চ॒ হোতা॒ নব্য॑শ্চ॒ সথ্সি॑ ।
স্বাঞ্চা᳚গ্নে ত॒নুব॑-ম্পি॒প্রয॑স্বা॒স্মভ্য॑ঞ্চ॒ সৌভ॑গ॒মায॑জস্ব ।
গোভি॒-র্জুষ্ট॑ম॒যুজো॒ নিষি॑ক্ত॒-ন্তবে᳚ন্দ্র বিষ্ণো॒-রনু॒সঞ্চ॑রেম ।
নাক॑স্য পৃ॒ষ্ঠম॒ভি সং॒​বঁসা॑নো॒ বৈষ্ণ॑বীং-লোঁ॒ক ই॒হ মা॑দযন্তাম্ ॥ 2.7 (দু॒রি॒তা-ঽত্য॒গ্নিশ্চ॒ত্বারি॑ চ) (তৈ. অর. 6.2.1)
[ ও-ঙ্কা॒ত্যা॒য॒নায॑ বি॒দ্মহে॑ কন্যকু॒মারি॑ ধীমহি । তন্নো॑ দুর্গিঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥ ]
ব্যাহৃতি হোম মন্ত্রাঃ (4.8)
ভূ-রন্ন॑-ম॒গ্নযে॑ পৃথি॒ব্যৈ স্বাহা॒, ভুবো-ঽন্নং॑-বাঁ॒যবে॒-ঽন্তরি॑ক্ষায॒ স্বাহা॒, সুব॒রন্ন॑-মাদি॒ত্যায॑ দি॒বে স্বাহা॒, ভূর্ভুব॒স্সুব॒-রন্ন॑-ঞ্চ॒ন্দ্রম॑সে দি॒গ্ভ্য-স্স্বাহা॒, নমো॑ দে॒বেভ্যঃ॑ স্ব॒ধা পি॒তৃভ্যো॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒-রন্ন॒মোম্ ॥ 3.1 (তৈ. অর. 6.3.1)
ভূ-র॒গ্নযে॑ পৃথি॒ব্যৈ স্বাহা॒, ভুবো॑ বা॒যবে॒-ঽন্তরি॑ক্ষায॒ স্বাহা॒ ,
সুব॑রাদি॒ত্যায॑ দি॒বে স্বাহা॒, ভূ-র্ভুব॒স্সুব॑-শ্চ॒ন্দ্রম॑সে দি॒গ্ভ্য-স্স্বাহা॒,
নমো॑ দে॒বেভ্যঃ॑ স্ব॒ধা পি॒তৃভ্যো॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒-রগ্ন॒ ওম্ ॥ 4.1
ভূ-র॒গ্নযে॑ চ পৃথি॒ব্যৈ চ॑ মহ॒তে চ॒ স্বাহা॒,
ভুবো॑ বা॒যবে॑ চা॒ন্তরি॑ক্ষায চ মহ॒তে চ॒ স্বাহা॒,
সুব॑রাদি॒ত্যায॑ চ দি॒বে চ॑ মহ॒তে চ॒ স্বাহা॒,
ভূ-র্ভুব॒স্সুব॑-শ্চ॒ন্দ্রম॑সে চ॒ নক্ষ॑ত্রেভ্যশ্চ দি॒গ্ভ্যশ্চ॑ মহ॒তে চ॒ স্বাহা॒,
নমো॑ দে॒বেভ্যঃ॑ স্ব॒ধা পি॒তৃভ্যো॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒-র্মহ॒রোম্ ॥ 5.1 (তৈ. অর. 6.4.1)
জ্ঞানপ্রাপ্ত্যর্থা হোমমন্ত্রাঃ (4.9)
পাহি নো অগ্ন এন॑সে স্বা॒হা ।
পাহি নো বিশ্ববেদ॑সে স্বা॒হা ।
যজ্ঞ-ম্পাহি বিভাব॑সো স্বা॒হা ।
সর্ব-ম্পাহি শতক্র॑তো স্বা॒হা ॥ 6.1 (তৈ. অর. 6.7.1)
পা॒হি নো॑ অগ্ন॒ এক॑যা ।
পা॒হ্যু॑ত দ্বি॒তীয॑যা ।
পা॒হ্যূর্জ॑-ন্তৃ॒তীয॑যা ।
পা॒হি গী॒র্ভি-শ্চ॑ত॒সৃভি॑-র্বসো॒ স্বাহা᳚ ॥ 7.1 (তৈ. অর. 6.6.1)
বেদাবিস্মরণায জপমন্ত্রাঃ (4.10)
য-শ্ছন্দ॑সা-মৃষ॒ভো বি॒শ্বরূ॑প॒-শ্ছন্দো᳚ভ্য॒-শ্ছন্দাগ্॑স্যা বি॒বেশ॑ ।
সচাগ্ং শিক্যঃ পুরো বাচো॑পনি॒ষ-দিন্দ্রো᳚ জ্যে॒ষ্ঠ ই॑ন্দ্রি॒যায॒ ঋষি॑ভ্যো॒ নমো॑ দে॒বেভ্যঃ॑ স্ব॒ধা পি॒তৃভ্যো॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒-শ্ছন্দ॒ ওম্ ॥ 8.1 (তৈ. অর. 6.8.1)
নমো॒ ব্রহ্ম॑ণে ধা॒রণ॑-ম্মে অ॒স্ত্ব-নি॑রাকরণং-ধা॒রযি॑তা ভূযাস॒-ঙ্কর্ণ॑যো-শ্শ্রু॒ত-ম্মাচ্যো᳚ঢ্ব॒-ম্মমা॒মুষ্য॒ ওম্ ॥ 9.1 (তৈ. অর. 6.9.1)
তপঃ প্রশংসা (4.11)
ঋ॒ত-ন্তপঃ॑ স॒ত্য-ন্তপঃ॑ শ্রু॒ত-ন্তপঃ॑ শা॒ন্ত-ন্তপো॒ দম॒ স্তপ॒-শ্শম॒স্তপো॒ দান॒-ন্তপো॒ যজ্ঞ॒-ন্তপো॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒-র্ব্রহ্মৈ॒-তদুপা᳚স্যৈ॒-তত্তপঃ॑ ॥ 10.1 (তৈ. অর. 6.10.1)
বিহিতাচরণ প্রশংসা নিষিদ্ধাচরণ নিন্দা চ (4.12)
যথা॑ বৃ॒ক্ষস্য॑ স॒পুংষ্পি॑তস্য দূ॒রা-দ্গ॒ন্ধো বা᳚ত্যে॒ব-ম্পুণ্য॑স্য ক॒র্মণো॑ দূ॒রা-দ্গ॒ন্ধো বা॑তি॒ যথা॑-ঽসিধা॒রা-ঙ্ক॒র্তে-ঽব॑হিতা-মব॒ক্রামে॒ যদ্যুবে॒ যুবে॒ হবা॑ বি॒হ্বযি॑ষ্যামি ক॒র্ত-ম্প॑তিষ্যা॒মীত্যে॒ব-ম॒মৃতা॑-দা॒ত্মান॑-ঞ্জু॒গুফ্সে᳚ত্ ॥ 11.1 (তৈ. অর. 6.11.1)
দহর বিদ্যা (4.13)
অ॒ণো-রণী॑যা-ন্মহ॒তো মহী॑যা-না॒ত্মা গুহা॑যা॒-ন্নিহি॑তো-ঽস্য জ॒ন্তোঃ ।
তম॑ক্রতু-ম্পশ্যতি বীতশো॒কো ধা॒তুঃ প্র॒সাদা᳚-ন্মহি॒মান॑মীশম্ ।
স॒প্ত প্রা॒ণাঃ প্র॒ভব॑ন্তি॒ তস্মা᳚-থ্স॒প্তার্চিষঃ॑ স॒মিধঃ॑ স॒প্ত জি॒হ্বাঃ ।
স॒প্ত ই॒মে লো॒কা যেষু॒ চর॑ন্তি প্রা॒ণা গু॒হাশ॑যা॒-ন্নিহি॑তা-স্স॒প্ত স॑প্ত ।
অতঃ॑ সমু॒দ্রা গি॒রয॑শ্চ॒ সর্বে॒-ঽস্মা-থ্স্যন্দ॑ন্তে॒ সিন্ধ॑ব॒-স্সর্ব॑রূপাঃ ।
অত॑শ্চ॒ বিশ্বা॒ ওষ॑ধযো॒ রসা᳚চ্চ॒ যেনৈ॑ষ ভূ॒ত-স্তি॑ষ্ঠত্যন্তরা॒ত্মা ।
ব্র॒হ্মা দে॒বানা᳚-ম্পদ॒বীঃ ক॑বী॒না-মৃষি॒-র্বিপ্রা॑ণা-ম্মহি॒ষো মৃ॒গাণা᳚ম্ ।
শ্যে॒নো গৃধ্রা॑ণা॒গ্॒ স্বধি॑তি॒-র্বনা॑না॒গ্ং॒ সোমঃ॑ প॒বিত্র॒ মত্যে॑তি॒ রেভন্ন্॑ ।
অ॒জা মেকাং॒-লোঁহি॑ত-শুক্ল-কৃ॒ষ্ণা-ম্ব॒হ্বী-ম্প্র॒জা-ঞ্জ॒নয॑ন্তী॒গ্ং॒ সরূ॑পাম্ ।
অ॒জো হ্যেকো॑ জু॒ষমা॑ণো-ঽনু॒শেতে॒ জহা᳚ত্যেনা-ম্ভু॒ক্ত-ভো॑গা॒মজো᳚-ঽন্যঃ ॥ 12.5 (তৈ. অর. 6.12.1)
হ॒গ্ং॒স-শ্শু॑চি॒ষ-দ্বসু॑-রন্তরিক্ষ॒-সদ্ধোতা॑ বেদি॒ষ-দতি॑থি-র্দুরোণ॒সত্ ।
নৃ॒ষ-দ্ব॑র॒স-দৃ॑ত॒স-দ্ব্যো॑ম॒স-দ॒ব্জা গো॒জা ঋ॑ত॒জা অ॑দ্রি॒জা ঋ॒ত-ম্বৃ॒হত্ ।
ঘৃ॒ত-ম্মি॑মিক্ষিরে ঘৃ॒তম॑স্য॒ যোনি॑-র্ঘৃ॒তে শ্রি॒তো ঘৃ॒তমু॑বস্য॒ ধাম॑ ।
অ॒নু॒ষ্ব॒ধমাব॑হ মা॒দয॑স্ব॒ স্বাহা॑ কৃতং-বৃঁষভ বক্ষি হ॒ব্যম্ ।
স॒মু॒দ্রা দূ॒র্মি-র্মধু॑মা॒গ্ং॒ উদা॑র-দুপা॒গ্ং॒শুনা॒ সম॑মৃত॒ত্ব মা॑নট্ ।
ঘৃ॒তস্য॒ নাম॒ গুহ্যং॒-যঁদস্তি॑ জি॒হ্বা দে॒বানা॑-ম॒মৃত॑স্য॒ নাভিঃ॑ ।
ব॒য-ন্নাম॒ প্রব্র॑বামা ঘৃ॒তেনা॒স্মিন্. য॒জ্ঞে ধা॑রযামা॒ নমো॑ভিঃ ।
উপ॑ ব্র॒হ্মা শৃ॑ণবচ্ছ॒স্যমা॑ন॒-ঞ্চতুঃ॑ শৃঙ্গো ঽবমী-দ্গৌ॒র এ॒তত্ ।
চ॒ত্বারি॒ শৃঙ্গা॒ ত্রযো॑ অস্য॒ পাদা॒ দ্বে শী॒র॒.ষে স॒প্ত হস্তা॑সো অ॒স্য ।
ত্রিধা॑ ব॒দ্ধো বৃ॑ষ॒ভো রো॑রবীতি ম॒হো দে॒বো মর্ত্যা॒গ্ং॒ আবি॑বেশ ॥ 12.10 (তৈ. অর. 6.12.2)
ত্রিধা॑ হি॒ত-ম্প॒ণিভি॑-র্গু॒হ্যমা॑ন॒-ঙ্গবি॑-দে॒বাসো॑ ঘৃ॒তমন্ব॑বিন্দন্ন্ ।
ইন্দ্র॒ এক॒গ্ং॒ সূর্য॒ এক॑-ঞ্জজান বে॒না দেকগ্গ্॑ স্ব॒ধযা॒ নিষ্ট॑তক্ষুঃ ।
যো দে॒বানা᳚-ম্প্রথ॒ম-ম্পু॒রস্তা॒-দ্বিশ্বা॒ধিযো॑ রু॒দ্রো ম॒হর্​ষিঃ॑ ।
হি॒র॒ণ্য॒গ॒র্ভ-ম্প॑শ্যত॒ জায॑মান॒গ্ং॒ সনো॑ দে॒ব-শ্শু॒ভযা॒ স্মৃত্যা॒ সং​যুঁ॑নক্তু ।
যস্মা॒ত্পর॒-ন্নাপ॑র॒ মস্তি॒ কিঞ্চি॒দ্যস্মা॒-ন্নাণী॑যো॒ ন জ্যাযো᳚-ঽস্তি॒ কশ্চি॑ত্ ।
বৃ॒ক্ষ ই॑ব স্তব্ধো দি॒বি তি॑ষ্ঠ॒-ত্যেক॒স্তেনে॒দ-ম্পূ॒র্ণ-ম্পুরু॑ষেণ॒ সর্ব᳚ম্ ॥ 12.13
(সন্যাস সূক্তম্)
ন কর্ম॑ণা ন প্র॒জযা॒ ধনে॑ন॒ ত্যাগে॑নৈকে অমৃত॒ত্ব-মা॑ন॒শুঃ ।
পরে॑ণ॒ নাক॒-ন্নিহি॑ত॒-ঙ্গুহা॑যাং-বিঁ॒ভ্রাজ॑দে॒ত-দ্যত॑যো বি॒শন্তি॑ ॥
বে॒দা॒ন্ত॒ বি॒জ্ঞান॒-সুনি॑শ্চিতা॒র্থা-স্সন্যা॑স যো॒গাদ্যত॑য-শ্শুদ্ধ॒ সত্ত্বাঃ᳚ ।
তে ব্র॑হ্মলো॒কে তু॒ পরা᳚ন্তকালে॒ পরা॑মৃতা॒-ত্পরি॑মুচ্যন্তি॒ সর্বে᳚ ।
দ॒হ্রং॒-বিঁ॒পা॒প-ম্প॒রমে᳚শ্ম ভূতং॒-যঁ-ত্পু॑ণ্ডরী॒ক-ম্পু॒রম॑দ্ধ্য স॒গ্গ্॒স্থম্ ।
ত॒ত্রা॒পি॒ দ॒হ্র-ঙ্গ॒গনং॑-বিঁশোক॒-স্তস্মি॑ন্. যদ॒ন্তস্ত-দুপা॑সিত॒ব্যম্ ॥
যো বেদাদৌ স্ব॑রঃ প্রো॒ক্তো॒ বে॒দান্তে॑ চ প্র॒তিষ্ঠি॑তঃ ।
তস্য॑ প্র॒কৃতি॑-লীন॒স্য॒ যঃ॒ পরঃ॑ স॒ ম॒হেশ্ব॑রঃ ॥ 12.17 (তৈ. অর. 6.12.3)
(অজো᳚-ঽন্য॒ - আবি॑বেশ॒ - সর্বে॑ চ॒ত্বারি॑ চ)
নারাযণ সূক্তং (4.14)
স॒হ॒স্র॒শীর্​ষ॑-ন্দে॒বং॒-বিঁ॒শ্বাক্ষং॑-বিঁ॒শ্ব শ॑-ম্ভুবম্ ।
বিশ্ব॑-ন্না॒রায॑ণ-ন্দে॒ব॒ম॒ক্ষর॑-ম্পর॒ম-ম্প॒দম্ ।
বি॒শ্বতঃ॒ পর॑মান্নি॒ত্যং॒-বিঁ॒শ্ব-ন্না॑রায॒ণগ্ং হ॑রিম্ ।
বিশ্ব॑মে॒বেদ-ম্পুরু॑ষ॒-স্ত-দ্বিশ্ব॒মুপ॑জীবতি ।
পতিং॒-বিঁশ্ব॑স্যা॒ত্মেশ্ব॑র॒গ্ং॒ শাশ্ব॑তগ্ং শি॒বম॑চ্যুতম্ ।
না॒রায॒ণ-ম্ম॑হাজ্ঞে॒যং॒-বিঁ॒শ্বাত্মা॑ন-ম্প॒রায॑ণম্ ।
না॒রায॒ণ প॑রো জ্যো॒তি॒রা॒ত্মা না॑রয॒ণঃ প॑রঃ ।
না॒রায॒ণ প॑র-ম্ব্র॒হ্ম॒ ত॒ত্ত্ব-ন্না॑রায॒ণঃ প॑রঃ ।
না॒রায॒ণ প॑রো ধ্যা॒তা॒ ধ্যা॒ন-ন্না॑রায॒ণঃ প॑রঃ ।
যচ্চ॑ কি॒ঞ্চিজ্-জ॑গ-থ্স॒র্ব॒-ন্দৃ॒শ্যতে᳚ শ্রূয॒তে-ঽপি॑ বা । 13.4 (তৈ. অর. 6.13.1)
অন্ত॑-র্ব॒হিশ্চ॑ ত-থ্স॒র্বং॒-ব্যাঁ॒প্য না॑রায॒ণ-স্স্থি॑তঃ ।
অন॑ন্ত॒ মব্য॑য-ঙ্ক॒বিগ্ং স॑মু॒দ্রে-ঽন্তং॑-বিঁ॒শ্ব শ॑ভুং​বঁম্ ।
প॒দ্ম॒কো॒শ-প্র॑তীকা॒শ॒গ্ং॒ হৃ॒দয॑-ঞ্চাপ্য॒ধোমু॑খম্ ।
অধো॑ নি॒ষ্ট্যা বি॑তস্ত্যা॒ন্তে॒ না॒ভ্যামু॑পরি॒ তিষ্ঠ॑তি ।
জ্বা॒ল॒মা॒লা কু॑ল-ম্ভা॒তী॒ বি॒শ্বস্যা॑যত॒ন-ম্ম॑হত্ ।
সন্ত॑তগ্ং শি॒লাভি॑স্তু॒ লম্ব॑ত্যা কোশ॒সন্নি॑ভম্ ।
তস্যান্তে॑ সুষি॒রগ্ং সূ॒ক্ষ্ম-ন্তস্মি᳚ন্-থ্স॒র্ব-ম্প্রতি॑ষ্ঠিতম্ ।
তস্য॒ মদ্ধ্যে॑ ম॒হান॑গ্নি-র্বি॒শ্বার্চি॑-র্বি॒শ্বতো॑ মুখঃ ।
সো-ঽগ্র॑ভু॒গ্ বিভ॑জ-ন্তি॒ষ্ঠ॒-ন্নাহা॑র-মজ॒রঃ ক॒বিঃ ।
তি॒র্য॒গূ॒র্ধ্ব ম॑ধ-শ্শা॒যী॒ র॒শ্ময॑স্তস্য॒ সন্ত॑তা ।
স॒ন্তা॒পয॑তি স্ব-ন্দে॒হমাপা॑দতল॒ মস্ত॑কঃ ।
তস্য॒ মদ্ধ্যে॒ বহ্নি॑শিখা অ॒ণীযো᳚র্ধ্বা ব্য॒বস্থি॑তঃ ।
নী॒লতো॑ যদ॑ মদ্ধ্য॒স্থা॒-দ্বি॒দ্যুল্লে॑খেব॒ ভাস্ব॑রা ।
নী॒বার॒ শূক॑বত্ত॒ন্বী॒ পী॒তা ভা᳚স্বত্য॒ণূপ॑মা ।
তস্যা᳚-শ্শিখা॒যা ম॑দ্ধ্যে প॒রমা᳚ত্মা ব্য॒বস্থি॑তঃ ।
স ব্রহ্ম॒ স শিব॒-স্স হরি॒-স্সেন্দ্র॒-স্সো-ঽক্ষ॑রঃ পর॒ম-স্স্ব॒রাট্ ॥ 13.12 (তৈ. অর. 6.13.2)
(অপি॑ বা॒ - সন্ত॑তা॒ ষট্ চ॑)
আদিত্য মণ্ডলে পরব্রহ্মোপাসনং (4.15)
আ॒দি॒ত্যো বা এ॒ষ এ॒ত-ন্ম॒ণ্ডল॒-ন্তপ॑তি॒ তত্র॒ তা ঋচ॒স্তদৃ॒চা ম॑ণ্ডল॒গ্ং॒ স ঋ॒চাং-লোঁ॒কো-ঽথ॒য এ॒ষ এ॒তস্মি॑-ন্ম॒ণ্ডলে॒-ঽর্​চি-র্দী॒প্যতে॒ তানি॒ সামা॑নি॒ স সা॒ম্নাং-লোঁ॒কো-ঽথ॒ য এ॒ষ এ॒তস্মি॑-ন্ম॒ণ্ডলে॒-ঽর্চিষি॒ পুরু॑ষ॒স্তানি॒ যজূগ্ং॑ষি॒ স যজু॑ষা মণ্ডল॒গ্ং॒ স যজু॑ষাং-লোঁ॒ক-স্সৈষা ত্র॒য্যেব॑ বি॒দ্যা ত॑পতি॒ য এ॒ষো᳚-ঽন্ত-রা॑দি॒ত্যে হি॑র॒ণ্মযঃ॒ পুরু॑ষঃ ॥ 14.1 (তৈ. অর. 6.14.1)
আদিত্যপুরুষস্য সর্বাত্মকত্ব প্রদর্​শনং (4.16)
আ॒দি॒ত্যো বৈ তেজ॒ ওজো॒ বলং॒-যঁশ॒-শ্চক্ষু॒-শ্শ্রোত্র॑মা॒ত্মা মনো॑ ম॒ন্যু-র্মনু॑-র্মৃ॒ত্যু-স্স॒ত্যো মি॒ত্রো বা॒যুরা॑কা॒শঃ প্রা॒ণো লো॑কপা॒লঃ কঃ কি-ঙ্ক-ন্ত-থ্স॒ত্যমন্ন॑-ম॒মৃতা॑ জী॒বো বিশ্বঃ॑ কত॒ম-স্স্ব॑য॒ভু-ম্ব্রহ্মৈ॒ তদমৃ॑ত এ॒ষ পুরু॑ষ এ॒ষ ভূ॒তানা॒-মধি॑পতি॒-র্ব্রহ্ম॑ণ॒-স্সাযু॑জ্যগ্ং সলো॒কতা॑-মাপ্নো-ত্যে॒তাসা॑মে॒ব দে॒বতা॑না॒গ্ং॒ সাযু॑জ্যগ্ং সা॒র্​ষ্টিতাগ্ং॑ সমান লো॒কতা॑-মাপ্নোতি॒ য এ॒বং-বেঁদে᳚ত্যুপ॒নিষত্ ॥ 15.1 (তৈ. অর. 6.15.1)
শিবোপাসন মন্ত্রাঃ (4.17)
নিধ॑নপতযে॒ নমঃ । নিধ॑নপতান্তিকায॒ নমঃ ।
ঊর্ধ্বায॒ নমঃ । ঊর্ধ্বলিঙ্গায॒ নমঃ ।
হিরণ্যায॒ নমঃ । হিরণ্যলিঙ্গায॒ নমঃ ।
সুবর্ণায॒ নমঃ । সুবর্ণলিঙ্গায॒ নমঃ ।
দিব্যায॒ নমঃ । দিব্যলিঙ্গায॒ নমঃ । 16.1 (তৈ. অর. 6.16.1)
ভবায॒ নমঃ । ভবলিঙ্গায॒ নমঃ ।
শর্বায॒ নমঃ । শর্বলিঙ্গায॒ নমঃ ।
শিবায॒ নমঃ । শিবলিঙ্গায॒ নমঃ ।
জ্বলায॒ নমঃ । জ্বললিঙ্গায॒ নমঃ ।
আত্মায॒ নমঃ । আত্মলিঙ্গায॒ নমঃ ।
পরমায॒ নমঃ । পরমলিঙ্গায॒ নমঃ ।
এতথ্সোমস্য॑ সূর্য॒স্য॒ সর্বলিঙ্গগ্গ্॑ স্থাপ॒য॒তি॒ পাণিমন্ত্র॑-ম্পবি॒ত্রম্ ॥ 16.1 (তৈ. অর. 6.16.2)
পশ্চিমবক্ত্র প্রতিপাদক মন্ত্রঃ (4.18)
তৈ. অর. 6.17.1
স॒দ্যোজা॒ত-ম্প্র॑পদ্যা॒মি॒ স॒দ্যোজা॒তায॒ বৈ নমো॒ নমঃ॑ ।
ভ॒বে ভ॑বে॒ নাতি॑ভবে ভবস্ব॒ মাম্ । ভ॒বোদ্ভ॑বায॒ নমঃ॑ ॥ 17.1
উত্তর বক্ত্র প্রতিপাদক মন্ত্রঃ (4.19)
বা॒ম॒দে॒বায॒ নমো᳚ জ্যে॒ষ্ঠায॒ নমঃ॑ শ্রে॒ষ্ঠায॒ নমো॑ রু॒দ্রায॒ নমঃ॒ কালা॑য॒ নমঃ॒ কল॑বিকরণায॒ নমো॒ বল॑বিকরণায॒ নমো॒ বলা॑য॒ নমো॒ বল॑প্রমথনায॒ নম॒-স্সর্ব॑ভূতদমনায॒ নমো॑ ম॒নোন্ম॑নায॒ নমঃ॑ ॥ 18.1 (তৈ. অর. 6.18.1)
দক্ষিণ বক্ত্র প্রতিপাদক মন্ত্রঃ (4.20)
অ॒ঘোরে᳚ভ্যো-ঽথ॒ ঘোরে᳚ভ্যো॒ ঘোর॒ঘোর॑তরেভ্যঃ ।
সর্বে᳚ভ্য-স্সর্ব॒ শর্বে᳚ভ্যো॒ নম॑স্তে অস্তু রু॒দ্ররূ॑পেভ্যঃ ॥ 19.1 (তৈ. অর. 6.19.1)
প্রাগ্বক্ত্র প্রতিপাদক মন্ত্রঃ (4.21)
তত্পুরু॑ষায বি॒দ্মহে॑ মহাদে॒বায॑ ধীমহি । তন্নো॑ রুদ্রঃ প্রচো॒দযা᳚ত্ ॥ 20.1 (তৈ. অর. 6.20.1)
ঊর্ধ্ব বক্ত্র প্রতিপাদক মন্ত্রঃ (4.22)
ঈশান-স্সর্ব॑বিদ্যা॒না॒- মীশ্বর-স্সর্ব॑ভূতা॒না॒-ম্ব্রহ্মাধি॑পতি॒-র্ব্রহ্ম॒ণো-ঽধি॑পতি॒-র্ব্রহ্মা॑ শি॒বো মে॑ অস্তু সদাশি॒বোম্ ॥ 21.1 (তৈ. অর. 6.21.1)
নমস্কারার্থ মন্ত্রাঃ (4.23)
নমো হিরণ্যবাহবে হিরণ্যবর্ণায হিরণ্যরূপায হিরণ্যপতযে ঽবিঙ্কাপতয উমাপতযে পশুপতযে॑ নমো॒ নমঃ ॥ 22.1 (তৈ. অর. 6.22.1)
ঋ॒তগ্ং স॒ত্য-ম্প॑র-ম্ব্র॒হ্ম॒ পু॒রুষ॑-ঙ্কৃষ্ণ॒পিঙ্গ॑লম্ ।
ঊ॒র্ধ্বরে॑তং-বিঁ॑রূপা॒ক্ষং॒-বিঁ॒শ্বরূ॑পায॒ বৈ নমো॒ নমঃ॑ ॥ 23.1 (তৈ. অর. 6.23.1)
সর্বো॒ বৈ রু॒দ্রস্তস্মৈ॑ রু॒দ্রায॒ নমো॑ অস্তু ।
পুরু॑ষো॒ বৈ রু॒দ্র-স্সন্ম॒হো নমো॒ নমঃ॑ ।
বিশ্ব॑-ম্ভূ॒ত-ম্ভুব॑ন-ঞ্চি॒ত্র-ম্ব॑হু॒ধা জা॒ত-ঞ্জায॑মান-ঞ্চ॒ যত্ ।
সর্বো॒ হ্যে॑ষ রু॒দ্রস্তস্মৈ॑ রু॒দ্রায॒ নমো॑ অস্তু ॥ 24.1 (তৈ. অর. 6.24.1)
কদ্রু॒দ্রায॒ প্রচে॑তসে মী॒ঢুষ্ট॑মায॒ তব্য॑সে ।
বো॒চেম॒ শন্ত॑মগ্ং হৃ॒দে ॥
সর্বো॒হ্যে॑ষ রু॒দ্রস্তস্মৈ॑ রু॒দ্রায॒ নমো॑ অস্তু ॥ 25.1 (তৈ. অর. 6.25.1)
অগ্নিহোত্র হবণ্যাঃ উপযুক্তস্য বৃক্ষ বিশেষ-স্যাভিধানম্ (4.24-25)
যস্য॒ বৈ ক॑ঙ্কত্যগ্নি-হোত্র॒হব॑ণী ভবতি॒ প্রত্যে॒বা-স্যাহু॑তয-স্তিষ্ঠ॒ন্ত্যথো॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ॥ 26.1 (তৈ. অর. 6.26.1)
ভূদেবতাক মন্ত্রঃ (4.26)
ক্R॒ণু॒ষ্ব পাজ॒ ইতি॒ পঞ্চ॑ ।
অদি॑তি-র্দে॒বা গ॑ন্ধ॒র্বা ম॑নু॒ষ্যাঃ᳚ পি॒তরো-ঽসু॑রা॒-স্তেষাগ্ং॑ সর্ব ভূ॒তানা᳚-ম্মা॒তা মে॒দিনী॑ মহ॒তা ম॒হী সা॑বি॒ত্রী গা॑য॒ত্রী জগ॑ত্যু॒র্বী পৃ॒থ্বী ব॑হু॒লা বিশ্বা॑ ভূ॒তা ক॑ত॒মা কাযা সা স॒ত্যে-ত্য॒মৃতেতি॑ বসি॒ষ্ঠঃ ॥ 28.1 (তৈ. অর. 6.28.1)
সর্বা দেবতা আপঃ (4.27)
আপো॒ বা ই॒দগ্ং সর্বং॒-বিঁশ্বা॑ ভূ॒তান্যাপঃ॑ প্রা॒ণা বা আপঃ॑ প॒শব॒ আপো-ঽন্ন॒মাপো -ঽমৃ॑ত॒মাপঃ॑ স॒ম্রাডাপো॑ বি॒রাডাপঃ॑ স্ব॒রাডাপঃ॒
ছন্দা॒গ্॒স্যাপো॒ জ্যোতী॒গ্॒ষ্যাপো॒ যজূ॒গ্॒ষ্যাপঃ॑ স॒ত্যমাপ॒-স্সর্বা॑ দে॒বতা॒ আপো॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒রাপ॒ ওম্ ॥ 29.1 (তৈ. অর. 6.29.1)
সন্ধ্যাবন্দন মন্ত্রাঃ (4.28)
আপঃ॑ পুনন্তু পৃথি॒বী-ম্পৃ॑থি॒বী পূ॒তা পু॑নাতু॒ মাম্ ।
পু॒নন্তু॒ ব্রহ্ম॑ণ॒স্পতি॒-র্ব্রহ্ম॑ পূ॒তা পু॑নাতু॒ মাম্ ।
যদুচ্ছি॑ষ্ট॒-মভো᳚জ্যং॒-যঁদ্বা॑ দু॒শ্চরি॑ত॒-ম্মম॑ ।
সর্ব॑-ম্পুনন্তু॒ মামাপো॑-ঽস॒তাঞ্চ॑ প্রতি॒গ্রহ॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ॥ 30.2 (তৈ. অর. 6.30.1)
অগ্নিশ্চ মা মন্যুশ্চ মন্যুপতযশ্চ মন্যু॑কৃতে॒ভ্যঃ ।
পাপেভ্যো॑ রক্ষ॒ন্তাম্ । যদহ্না পাপ॑মকা॒র্॒ষম্ ।
মনসা বাচা॑ হস্তা॒ভ্যাম্ । পদ্ভ্যা-মুদরে॑ণ শি॒শ্না ।
অহ॒স্তদ॑বলু॒পন্তু । যত্কিঞ্চ॑ দুরি॒ত-ম্মযি॑ ।
ইদমহ-মামমৃ॑ত যো॒নৌ । সত্যে জ্যোতিষি জুহো॑মি স্বা॒হা ॥ 31.1 (তৈ. অর. 6.31.1)
সূর্যশ্চ মা মন্যুশ্চ মন্যুপতযশ্চ মন্যু॑কৃতে॒ভ্যঃ ।
পাপেভ্যো॑ রক্ষ॒ন্তাম্ । যদ্রাত্রিযা পাপ॑মকা॒র্॒ষম্ ।
মনসা বাচা॑ হস্তা॒ভ্যাম্ । পদ্ভ্যা-মুদরে॑ণ শি॒শ্না ।
রাত্রি॒-স্তদ॑বলু॒পন্তু । যত্কিঞ্চ॑ দুরি॒ত-ম্মযি॑ ।
ইদমহ-মামমৃ॑ত যো॒নৌ । সূর্যে জ্যোতিষি জুহো॑মি স্বা॒হা ॥ 32.1 (তৈ. অর. 6.32.1)
প্রণবস্য ঋষ্যাদি বিবরণং (4.29)
ওমিত্যেকাক্ষ॑র-ম্ব্র॒হ্ম । অগ্নির্দেবতা ব্রহ্ম॑ ইত্যা॒র্​ষম্ ।
গাযত্র-ঞ্ছন্দ-ম্পরমাত্মং॑ সরূ॒পম্ । সাযুজ্যং-বিঁ॑নিযো॒গম্ ॥ 33.1 (তৈ. অর. 6.33.1)
গাযত্র্যাবাহন মন্ত্রাঃ (4.30)
আযা॑তু॒ বর॑দা দে॒বী॒ অ॒ক্ষর॑-ম্ব্রহ্ম॒ সম্মি॑তম্ ।
গা॒য॒ত্রী᳚-ঞ্ছন্দ॑সা-ম্মা॒তেদ-ম্ব্র॑হ্ম জু॒ষস্ব॑ মে ।
যদহ্না᳚-ত্কুরু॑তে পা॒প॒-ন্তদহ্না᳚-ত্প্রতি॒মুচ্য॑তে ।
য-দ্রাত্রিযা᳚-ত্কুরু॑তে পা॒প॒-ন্ত-দ্রাত্রিযা᳚-ত্প্রতি॒মুচ্য॑তে ।
সর্ব॑ ব॒র্ণে ম॑হাদে॒বি॒ স॒ন্ধ্যা বি॑দ্যে স॒রস্ব॑তি ॥ 34.2 (তৈ. অর. 6.34.1)
ওজো॑-ঽসি॒ সহো॑-ঽসি॒ বল॑মসি॒ ভ্রাজো॑-ঽসি দে॒বানা॒-ন্ধাম॒নামা॑॑-ঽসি॒ বিশ্ব॑মসি বি॒শ্বাযু॒-স্সর্ব॑মসি স॒র্বাযু-রভিভূরোং-গাযত্রী-মাবা॑হযা॒মি॒ সাবিত্রী-মাবা॑হযা॒মি॒ সরস্বতী-মাবা॑হযা॒মি॒ ছন্দর্​ষী-নাবা॑হযা॒মি॒ শ্রিয-মাবা॑হযা॒মি॒ গাযত্রিযা গাযত্রী ছন্দো বিশ্বামিত্র ঋষি-স্সবিতা দেবতা-ঽগ্নির্মুখ-ম্ব্রহ্মা শিরো বিষ্ণুর্​হৃদযগ্ং রুদ্র-শ্শিখা পৃথিবীযোনিঃ প্রাণাপান-ব্যানোদান-সমানা সপ্রাণা শ্বেতবর্ণা সাঙ্খ্যাযন-সগোত্রা গাযত্রী চতুর্বিগ্ংশত্যক্ষরা ত্রিপদা॑ ষট্কু॒ক্ষিঃ॒ পঞ্চ শীর্​ষোপনযনে বি॑নিযো॒গঃ॒-
ও-ম্ভূঃ । ও-ম্ভুবঃ । ওগ্ং সুবঃ । ও-ম্মহঃ । ও-ঞ্জনঃ । ও-ন্তপঃ । ওগ্ং স॒ত্যম্ । ও-ন্ত-থ্স॑বি॒তুর্বরে᳚ণ্য॒-ম্ভর্গো॑ দে॒বস্য॑ ধীমহি । ধিযো॒ যো নঃ॑ প্রচো॒দযা᳚ত্ । ওমাপো॒ জ্যোতী॒ রসো॒-ঽমৃত॒-ম্ব্রহ্ম॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒রোম্ ॥ 35.2 (তৈ. অর. 6.35.1)
গাযত্রী উপস্থান মন্ত্রাঃ (4.31)
উ॒ত্তমে॑ শিখ॑রে জা॒তে॒ ভূ॒ম্যা-ম্প॑র্বত॒ মূর্ধ॑নি ।
ব্রা॒হ্মণে᳚ভ্যো-ঽভ্য॑নুজ্ঞা॒তা॒ গ॒চ্ছ দে॑বি য॒থাসু॑খম্ ।
স্তুতো মযা বরদা বে॑দমা॒তা॒ প্রচোদযন্তী পবনে᳚ দ্বিজা॒তা ।
আযুঃ পৃথিব্যাং-দ্রবিণ-ম্ব্র॑হ্মব॒র্চ॒স॒-ম্মহ্য-ন্দত্বা প্রজাতু-ম্ব্র॑হ্মলো॒কম্ ॥ 36.2 (তৈ. অর. 6.36.1)
আদিত্যদেবতা মন্ত্রঃ (4.32)
ঘৃণি॒-স্সূর্য॑ আদি॒ত্যো ন প্রভা॑-বা॒ত্যক্ষ॑রম্ ।
মধু॑ক্ষরন্তি॒ ত-দ্র॑সম্ ।
স॒ত্যং-বৈঁ ত-দ্রস॒-মাপো॒ জ্যোতী॒রসো॒-ঽমৃত॒-ম্ব্রহ্ম॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒রোম্ ॥ 37.1 (তৈ. অর. 6.37.1)
ত্রিসুপর্ণমন্ত্রাঃ (4.33)
ব্রহ্ম॑ মেতু॒ মাম্ । মধু॑ মেতু॒ মাম্ । ব্রহ্ম॑-মে॒ব মধু॑ মেতু॒ মাম্ ।
যাস্তে॑ সোম প্র॒জাব॒থ্সো-ঽভি॒সো অ॒হম্ । দুস্ষ্ব॑প্ন॒হ-ন্দু॑রুষ্বহ ।
যাস্তে॑ সোম প্রা॒ণাগ্​স্তা-ঞ্জু॑হোমি । ত্রিসু॑পর্ণ॒ মযা॑চিত-ম্ব্রাহ্ম॒ণায॑ দদ্যাত্ ।
ব্র॒হ্ম॒হ॒ত্যাং-বাঁ এ॒তে ঘ্ন॑ন্তি । যে ব্রা᳚হ্ম॒ণা-স্ত্রিসু॑পর্ণ॒-ম্পঠ॑ন্তি ।
তে সোম॒-ম্প্রাপ্নু॑বন্তি । আ॒স॒হ॒স্রা-ত্প॒ক্তি-ম্পুন॑ন্তি । ওম্ ॥ 38.1 (তৈ. অর. 6.38.1)
ব্রহ্ম॑ মে॒ধযা᳚ । মধু॑ মে॒ধযা᳚ ।
ব্রহ্ম॑মে॒ব মধু॑ মে॒ধযা᳚ । অ॒দ্যা নো॑ দেব সবিতঃ প্র॒জাব॑থ্সাবী॒-স্সৌভ॑গম্ ।
পরা॑ দু॒স্ষ্বপ্নি॑যগ্ং সুব । বিশ্বা॑নি দেব সবিত-র্দুরি॒তানি॒ পরা॑সুব ।
য-দ্ভ॒দ্র-ন্তন্ম॒ আসু॑ব । মধু॒বাতা॑ ঋতায॒তে মধু॑ক্ষরন্তি॒ সিন্ধ॑বঃ ।
মাদ্ধ্বী᳚র্ন-স্স॒ন্ত্বোষ॑ধীঃ । মধু॒নক্ত॑ মু॒তোষসি॒ মধু॑ম॒-ত্পার্থি॑ব॒গ্ং॒ রজঃ॑ ।
মধু॒দ্যৌর॑স্তু নঃ পি॒তা । মধু॑মান্নো॒ বন॒স্পতি॒-র্মধু॑মাগ্ং অস্তু॒ সূর্যঃ॑ ।
মাদ্ধ্বী॒ র্গাবো॑ ভবন্তু নঃ । য ই॒ম-ন্ত্রিসু॑পর্ণ॒-মযা॑চিত-ম্ব্রাহ্ম॒ণায॑ দদ্যাত্ ।
ভ্রূ॒ণ॒হ॒ত্যাং-বাঁ এ॒তে ঘ্ন॑ন্তি । যে ব্রা᳚হ্ম॒ণা-স্ত্রিসু॑পর্ণ॒-ম্পঠ॑ন্তি ।
তে সোম॒-ম্প্রাপ্নু॑বন্তি । আ॒স॒হ॒স্রা-ত্প॒ক্তি-ম্পুন॑ন্তি । ওম্ ॥ 39.7 (তৈ. অর. 6.39.1)
ব্রহ্ম॑ মে॒ধবা᳚ । মধু॑ মে॒ধবা᳚ । ব্রহ্ম॑মে॒ব মধু॑ মে॒ধবা᳚ ।
ব্র॒হ্মা দে॒বানা᳚-ম্পদ॒বীঃ ক॑বী॒না-মৃষি॒-র্বিপ্রা॑ণা-ম্মহি॒ষো মৃ॒গাণা᳚ম্ ।
শ্যে॒নো গৃদ্ধ্রা॑ণা॒গ্॒ স্বধি॑তি॒-র্বনা॑না॒গ্ং॒ সোমঃ॑ প॒বিত্র॒-মত্যে॑তি॒ রেভন্ন্॑ ।
হ॒গ্ং॒স-শ্শু॑চি॒ষ-দ্বসু॑রন্তরিক্ষ॒ সদ্ধোতা॑- বেদি॒ষ-দতি॑থি-র্দুরোণ॒সত্ ।
নৃ॒ষদ্ব॑র॒-সদৃ॑ত॒-স-দ্ব্যো॑ম॒-সদ॒ব্জা- গো॒জা ঋ॑ত॒জা অ॑দ্রি॒জা ঋ॒ত-ম্বৃ॒হত্ ।
ঋ॒চেত্বা॑ রু॒চেত্বা॒ সমি-থ্স্র॑বন্তি স॒রিতো॒ ন ধেনাঃ᳚ ।
অ॒ন্তর্-হৃ॒দা মন॑সা পূ॒যমা॑নাঃ ।
ঘৃ॒তস্য॒ ধারা॑ অ॒ভিচা॑কশীমি ।
হি॒র॒ণ্যযো॑ বেত॒সো মদ্ধ্য॑ আসাম্ ।
তস্মি᳚ন্-থ্সুপ॒র্ণো ম॑ধু॒কৃ-ত্কু॑লা॒যী ভজ॑ন্নাস্তে॒ মধু॑ দে॒বতা᳚ভ্যঃ ।
তস্যা॑ সতে॒ হর॑য-স্স॒প্ততীরে᳚ স্ব॒ধা-ন্দুহা॑না অ॒মৃত॑স্য॒ ধারা᳚ম্ ।
য ই॒দ-ন্ত্রিসু॑পর্ণ॒-মযা॑চিত-ম্ব্রাহ্ম॒ণায॑ দদ্যাত্ ।
বী॒র॒হ॒ত্যাং-বাঁ এ॒তে ঘ্ন॑ন্তি । যে ব্রা᳚হ্ম॒ণা-স্ত্রিসু॑পর্ণ॒-ম্পঠ॑ন্তি ।
তে সোম॒-ম্প্রাপ্নু॑বন্তি । আ॒স॒হ॒স্রা-ত্প॒ঙ্ক্তি-ম্পুন॑ন্তি । ওম্ ॥ 40.6 (তৈ. অর. 6.40.1)
মেধা সূক্তং (4.34)
মে॒ধাদে॒বী জু॒ষমা॑ণা ন॒ আগা᳚-দ্বি॒শ্বাচী॑ ভ॒দ্রা সু॑মন॒স্য মা॑না ।
ত্বযা॒ জুষ্টা॑ নু॒দমা॑না দু॒রুক্তা᳚-ন্বৃ॒হদ্ব॑দেম বি॒দথে॑ সু॒বীরাঃ᳚ ।
ত্বযা॒ জুষ্ট॑ ঋ॒ষি-র্ভ॑বতি দেবি॒ ত্বযা॒ ব্রহ্মা॑-ঽঽগ॒তশ্রী॑ রু॒ত ত্বযা᳚ ।
ত্বযা॒ জুষ্ট॑শ্চি॒ত্রং-বিঁ॑ন্দতে বসু॒ সা নো॑ জুষস্ব॒ দ্রবি॑ণো নমেধে ॥ 41.1 (তৈ. অর. 6.41.1)
মে॒ধা-ম্ম॒ ইন্দ্রো॑ দদাতু মে॒ধা-ন্দে॒বী সর॑স্বতী ।
মে॒ধা-ম্মে॑ অ॒শ্বিনা॑-বু॒ভাবাধ॑ত্তা॒-ম্পুষ্ক॑রস্রজা ॥
অ॒ফ্স॒রাসু॑ চ॒ যা মে॒ধা গ॑ন্ধ॒র্বেষু॑ চ॒ যন্মনঃ॑ ।
দৈবী᳚-ম্মে॒ধা সর॑স্বতী॒ সা মা᳚-ম্মে॒ধা সু॒রভি॑-র্জুষতা॒গ্॒ স্বাহা᳚ ॥ 42.1 (তৈ. অর. 6.42.1)
আমা᳚-ম্মে॒ধা সু॒রভি॑-র্বি॒শ্বরূ॑পা॒ হির॑ণ্যবর্ণা॒ জগ॑তী জগ॒ম্যা ।
ঊর্জ॑স্বতী॒ পয॑সা॒ পিন্ব॑মানা॒ সা মা᳚-ম্মে॒ধা সু॒প্রতী॑কা জুষন্তাম্ ॥ 43.1 (তৈ. অর. 6.43.1)
মযি॑ মে॒ধা-ম্মযি॑ প্র॒জা-ম্ময্য॒গ্নিস্তেজো॑ দধাতু॒ মযি॑ মে॒ধা-ম্মযি॑ প্র॒জা-ম্মযীন্দ্র॑ ইন্দ্রি॒য-ন্দ॑ধাতু॒ মযি॑ মে॒ধা-ম্মযি॑ প্র॒জা-ম্মযি॒ সূর্যো॒ ভ্রাজো॑ দধাতু ॥ 44.1 (তৈ. অর. 6.44.1)
মৃত্যুনিবারণ মন্ত্রাঃ (4.35)
অপৈ॑তু মৃ॒ত্যু-র॒মৃত॑ন্ন॒ আগ॑ন্. বৈবস্ব॒তো নো॒ অভ॑যঙ্কৃণোতু ।
প॒র্ণং-বঁন॒স্পতে॑ রিবা॒ভিনঃ॑ শীযতাগ্ং র॒যি-স্সচ॑তান্ন॒-শ্শচী॒পতিঃ॑ ॥ 45.1 (তৈ. অর. 6.45.1)
পর॑-ম্মৃত্যো॒ অনু॒ পরে॑হি॒ পন্থাং॒-যঁস্তে॒স্ব ইত॑রো দেব॒যানা᳚ত্ ।
চক্ষু॑ষ্মতে শৃণ্ব॒তে তে᳚ ব্রবীমি॒ মানঃ॑ প্র॒জাগ্ং রী॑রিষো॒ মোত বী॒রান্ ॥ 46.1 (তৈ. অর. 6.46.1)
বাত॑-ম্প্রা॒ণ-ম্মন॑সা॒ ন্বার॑ভামহে প্র॒জাপ॑তিং॒-যোঁ ভুব॑নস্য গো॒পাঃ ।
সনো॑ মৃ॒ত্যো স্ত্রা॑যতা॒-ম্পাত্বগ্ংহ॑সো॒ জ্যোগ্ জী॒বা জ॒রাম॑শীমহি ॥ 47.1 (তৈ. অর. 6.47.1)
অ॒মু॒ত্র॒ ভূযা॒দধ॒ যদ্য॒মস্য॒ বৃহ॑স্পতে অ॒ভিশ॑স্তে॒র মু॑ঞ্চঃ ।
প্রত্যৌ॑হতা ম॒শ্বিনা॑ মৃ॒ত্যু ম॑স্মা-দ্দে॒বানা॑মগ্নে ভি॒ষজা॒ শচী॑ভিঃ ॥ 48.1 (তৈ. অর. 6.48.1)
হরি॒গ্ং॒ হর॑ন্ত॒- মনু॑যন্তি দে॒বা বিশ্ব॒স্যেশা॑নং-বৃঁষ॒ভ-ম্ম॑তী॒নাম্ ।
ব্রহ্ম॒ সরূ॑প॒-মনু॑মে॒দমা॑গা॒-দয॑ন॒-ম্মা বিব॑ধী॒-র্বিক্র॑মস্ব ॥ 49.1 (তৈ. অর. 6.49.1)
শল্কৈ॑র॒গ্নি-মি॑ন্ধা॒ন উ॒ভৌ লো॒কৌ স॑নেম॒হম্ ।
উ॒ভযো᳚ র্লো॒কযা॑র্-ঋ॒ধ্দ্বা-ঽতি॑ মৃ॒ত্যু-ন্ত॑রাম্য॒হম্ ॥ 50.1 (তৈ. অর. 6.50.1)
মা ছি॑দো মৃত্যো॒ মা ব॑ধী॒র্​মা মে॒ বলং॒-বিঁবৃ॑হো॒ মা প্রমো॑ষীঃ ।
প্র॒জা-ম্মা মে॑ রীরিষ॒ আযু॑রুগ্র নৃ॒চক্ষ॑স-ন্ত্বা হ॒বিষা॑ বিধেম ॥ 51.1 (তৈ. অর. 6.51.1)
মা নো॑ ম॒হান্ত॑মু॒ত মা নো॑ অর্ভ॒ক-ম্মা ন॒ উক্ষ॑ন্তমু॒ত মা ন॑ উক্ষি॒তম্ ।
মা নো॑ বধীঃ পি॒তর॒-ম্মোত মা॒তর॑-ম্প্রি॒যা মা ন॑স্ত॒নুবো॑ রুদ্র রীরিষঃ ॥ 52.1 (তৈ. অর. 6.52.1)
মা ন॑স্তো॒কে তন॑যে॒ মা ন॒ আযু॑ষি॒ মা নো॒ গোষু॒ মা নো॒ অশ্বে॑ষু রীরিষঃ ।
বী॒রান্মা নো॑ রুদ্র ভামি॒তোব॑ধীর্-হ॒বিষ্ম॑ন্তো॒ নম॑সা বিধেম তে ॥ 53.1 (তৈ. অর. 6.53.1)
প্রজাপতি-প্রার্থনা মন্ত্রঃ (4.36)
প্রজা॑পতে॒ ন ত্বদে॒তা-ন্য॒ন্যো বিশ্বা॑ জা॒তানি॒ পরি॒তা ব॑ভূব ।
য-ত্কা॑মাস্তে জুহু॒মস্তন্নো॑ অস্তু ব॒যগ্গ্​ স্যা॑ম॒ পত॑যো রযী॒ণাম্ ॥ 54.1 (তৈ. অর. 6.54.1)
ইন্দ্রপ্রার্থনা মন্ত্রঃ (4.37)
স্ব॒স্তি॒দা বি॒শস্পতি॑-র্বৃত্র॒হা বিমৃধো॑ ব॒শী ।
বৃষেন্দ্রঃ॑ পু॒র এ॑তু নস্স্বস্তি॒দা অ॑ভয-ঙ্ক॒রঃ ॥ 55.1 (তৈ. অর. 6.55.1)
মৃত্যুঞ্জয মন্ত্রাঃ (4.38)
ত্র্য॑ম্বকং-যঁজামহে সুগ॒ন্ধি-ম্পু॑ষ্টি॒বর্ধ॑নম্ ।
উ॒র্বা॒রু॒কমি॑ব॒ বন্ধ॑না-ন্মৃ॒ত্যো-র্মু॑ক্ষীয॒ মা-ঽমৃতা᳚ত্ ॥ 56.1 (তৈ. অর. 6.56.1)
যে তে॑ স॒হস্র॑ম॒যুত॒-ম্পাশা॒ মৃত্যো॒ মর্ত্যা॑য॒ হন্ত॑বে ।
তান্. য॒জ্ঞস্য॑ মা॒যযা॒ সর্বা॒নব॑ যজামহে । মৃ॒ত্যবে॒ স্বাহা॑ মৃ॒ত্যবে॒ স্বাহা᳚ ॥ 58.1 (তৈ. অর. 6.57-58)
পাপনিবারকা মন্ত্রাঃ (4.39)
দে॒বকৃ॑ত॒স্যৈন॑সো-ঽব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
ম॒নু॒ষ্য॑কৃত॒স্যৈন॑সো ঽব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
পি॒তৃকৃ॑ত॒স্যৈন॑সো ঽব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
আ॒ত্মকৃ॑ত॒স্যৈন॑সো ঽব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
অ॒ন্যকৃ॑ত॒স্যৈন॑সো ঽব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
অ॒স্মত্কৃ॑ত॒স্যৈন॑সো ঽব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
যদ্দি॒বা চ॒ নক্ত॒-ঞ্চৈন॑শ্চকৃ॒ম তস্যা॑ ব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
য-থ্স্ব॒পন্ত॑শ্চ॒ জাগ্র॑ত॒-শ্চৈন॑শ্চ-কৃ॒ম তস্যা॑ ব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
য-থ্সু॒ষুপ্ত॑শ্চ॒ জাগ্র॑ত॒-শ্চৈন॑শ্চ-কৃ॒ম তস্যা॑ ব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
য-দ্বি॒দ্বাগ্ংস॒শ্চা বি॑দ্বাগ্ংস॒শ্চৈন॑শ্চ-কৃ॒ম তস্যা॑ ব॒যজ॑নমসি॒ স্বাহা᳚ ।
এনস এনসো বযজনম॑সি স্বা॒হা ॥ 59.1 (তৈ. অর. 6.59.1)
বসু-প্রার্থনা মন্ত্রঃ (4.40)
যদ্বো॑ দেবাশ্চকৃ॒ম জি॒হ্বযা॑ গু॒রুমন॑সো বা॒ প্রযু॑তী দেব॒ হেড॑নম্ ।
অরা॑বা॒যো নো॑ অ॒ভিদু॑চ্ছুনা॒যতে॒ তস্মি॒-ন্তদেনো॑ বসবো॒ নিধে॑তন॒ স্বাহা᳚ ॥ 60.1 (তৈ. অর. 6.60.1)
কামো-ঽকার্​ষীত্ - মন্যুরকার্​ষীত্ মন্ত্রঃ (4.41)
কামো-ঽকার্​ষী᳚-ন্নমো॒ নমঃ ।
কামো-ঽকার্​ষী-ত্কামঃ করোতি নাহ-ঙ্করোমি কামঃ কর্তা নাহ-ঙ্কর্তা কামঃ॑ কার॒যিতা নাহ॑-ঙ্কার॒যিতা এষ তে কাম কামা॑য স্বা॒হা ॥ 61.1 (তৈ. অর. 6.61.1)
মন্যুরকার্​ষী᳚-ন্নমো॒ নমঃ ।
মন্যুরকার্​ষী-ন্মন্যুঃ করোতি নাহ-ঙ্করোমি মন্যুঃ কর্তা নাহ-ঙ্কর্তা মন্যুঃ॑ কার॒যিতা নাহ॑-ঙ্কার॒যিতা এষ তে মন্যো মন্য॑বে স্বা॒হা ॥ 62.1 (তৈ. অর. 6.62.1)
বিরজা হোম মন্ত্রাঃ (4.42)
তিলাঞ্জুহোমি সরসাগ্ং সপিষ্টা-ন্গন্ধার মম চিত্তে রম॑ন্তু স্বা॒হা ।
গাবো হিরণ্য-ন্ধনমন্নপানগ্ং সর্বেষাগ্​ শ্রি॑যৈ স্বা॒হা ।
শ্রিযঞ্চ লক্ষ্মিঞ্চ পুষ্টিঞ্চ কীর্তি॑-ঞ্চা নৃ॒ণ্যতাম্ । ব্রহ্মণ্য-ম্ব॑হুপু॒ত্রতাম্ ।
শ্রদ্ধামেধে প্রজা-স্সন্দদা॑তু স্বা॒হা ॥ 63.3 (তৈ. অর. 6.63.1)
তিলাঃ কৃষ্ণা-স্তি॑লা-শ্শ্বে॒তা॒-স্তিলা-স্সৌম্যা ব॑শানু॒গাঃ ।
তিলাঃ পুনন্তু॑ মে পা॒পং॒-যঁত্কিঞ্চি-দ্দুরিত-ম্ম॑যি স্বা॒হা ।
চোর॒স্যান্ন-ন্ন॑বশ্রা॒দ্ধ॒-ম্ব্র॒হ্ম॒হা গু॑রুত॒ল্পগঃ ।
গোস্তেযগ্ং স॑রাপা॒ন॒-ম্ভ্রূণহত্যা তিলা শান্তিগ্ং শময॑ন্তু স্বা॒হা ।
শ্রীশ্চ লক্ষ্মীশ্চ পুষ্টীশ্চ কীর্তি॑-ঞ্চা নৃ॒ণ্যতাম্ ।
ব্রহ্মণ্য-ম্ব॑হুপু॒ত্রতাম্ ।
শ্রদ্ধামেধে প্রজ্ঞাতু জাতবেদ-স্সন্দদা॑তু স্বা॒হা ॥ 64.3 (তৈ. অর. 6.64.1)
প্রাণাপান-ব্যানোদান-সমানা মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
বাং-মন-শ্চক্ষুঃ-শ্রোত্র-জিহ্বা-ঘ্রাণ-রেতো-বুদ্ধ্যাকূতি-স্সঙ্কল্পা মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
ত্বক্-চর্ম-মাগ্ংস-রুধির-মেদো-মজ্জা-স্নাযবো-ঽস্থীনি মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
শিরঃ পাণি পাদ পার্​শ্ব পৃষ্ঠো-রূদর-জঙ্ঘ-শিশ্র্নোপস্থ পাযবো মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
উত্তিষ্ঠ পুরুষ হরিত-পিঙ্গল লোহিতাক্ষি দেহি দেহি দদাপযিতা মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ॥ 65.5 (তৈ. অর. 6.65.1)
পৃথিব্যাপ স্তেজো বাযু-রাকাশা মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
শব্দ-স্পর্​শ-রূপরস-গন্ধা মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
মনো-বাক্-কায-কর্মাণি মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
অব্যক্তভাবৈ-র॑হঙ্কা॒র॒-র্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
আত্মা মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
অন্তরাত্মা মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
পরমাত্মা মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ।
ক্ষু॒ধে স্বাহা᳚ । ক্ষুত্পি॑পাসায॒ স্বাহা᳚ । বিবি॑ট্যৈ॒ স্বাহা᳚ ।
ঋগ্বি॑ধানায॒ স্বাহা᳚ । ক॒ষো᳚ত্কায॒ স্বাহা᳚ ।
ক্ষু॒ত্পি॒পা॒সাম॑ল-ঞ্জ্যে॒ষ্ঠা॒ম॒ল॒ক্ষ্মী-র্না॑শযা॒ম্যহম্ ।
অভূ॑তি॒-মস॑মৃদ্ধি॒ঞ্চ॒ সর্বাং (সর্বা) নির্ণুদ মে পাপ্মা॑নগ্গ্​ স্বা॒হা ।
অন্নময-প্রাণময-মনোময-বিজ্ঞানময-মানন্দময-মাত্মা মে॑ শুদ্ধ্য॒ন্তা॒-ঞ্জ্যোতি॑ র॒হং-বিঁ॒রজা॑ বিপা॒প্মা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ॥ 66.10 (তৈ. অর. 6.66.1)
বৈশ্বদেব মন্ত্রাঃ (4.43)
অ॒গ্নযে॒ স্বাহা᳚ । বিশ্বে᳚ভ্যো দে॒বেভ্য॒-স্স্বাহা᳚ ।
ধ্রু॒বায॑ ভূ॒মায॒ স্বাহা᳚ । ধ্রু॒ব॒ক্ষিত॑যে॒ স্বাহা᳚ ।
অ॒চ্যু॒ত॒ক্ষিত॑যে॒ স্বাহা᳚ । অ॒গ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহা᳚ ।
ধর্মা॑য॒ স্বাহা᳚ । অধ॑র্মায॒ স্বাহা᳚ ।
অ॒দ্ভ্য-স্স্বাহা᳚ । ও॒ষ॒ধি॒ব॒ন॒স্প॒তিভ্য॒-স্স্বাহা᳚ । 67.1 (তৈ. অর. 6.67.1)
র॒ক্ষো॒দে॒ব॒জ॒নেভ্য॒-স্স্বাহা᳚ ।
গৃহ্যা᳚ভ্য॒-স্স্বাহা᳚ । অ॒ব॒সানে᳚ভ্য॒-স্স্বাহা᳚ ।
অ॒ব॒সান॑পতিভ্য॒-স্স্বাহা᳚ । স॒র্ব॒ভূ॒তেভ্য॒-স্স্বাহা᳚ ।
আমা॑য॒ স্বাহা᳚ । অ॒ন্তরি॑ক্ষায॒ স্বাহা᳚ ।
যদেজ॑তি॒ জগ॑তি॒ যচ্চ॒ চেষ্ট॑তি॒ নাম্নো॑ ভা॒গো-ঽয-ন্নাম্নে॒ স্বাহা᳚ ।
পৃ॒থি॒ব্যৈ স্বাহা᳚ । অ॒ন্তরি॑ক্ষায॒ স্বাহা᳚ । 67.2 (তৈ. অর. 6.67.2)
দি॒বে স্বাহা᳚ । সূর্যা॑য॒ স্বাহা᳚ ।
চ॒ন্দ্রম॑সে॒ স্বাহা᳚ । নক্ষ॑ত্রেভ্য॒-স্স্বাহা᳚ ।
ইন্দ্রা॑য॒ স্বাহা᳚ । বৃহ॒স্পত॑যে॒ স্বাহা᳚ ।
প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ । ব্রহ্ম॑ণে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒ধা পি॒তৃভ্য॒-স্স্বাহা᳚ । নমো॑ রু॒দ্রায॑ পশু॒পত॑যে॒ স্বাহা᳚ । 67.3 (তৈ. অর. 6.67.3)
দে॒বেভ্য॒-স্স্বাহা᳚ । পি॒তৃভ্যঃ॑ স্ব॒ধা-ঽস্তু॑ ।
ভূ॒তেভ্যো॒ নমঃ॑ । ম॒নু॒ষ্যে᳚ভ্যো॒ হন্তা᳚ ।
প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ । প॒র॒মে॒ষ্ঠিনে॒ স্বাহা᳚ ।
যথা কূ॑প-শ্শ॒তধা॑র-স্স॒হস্র॑ধারো॒ অক্ষি॑তঃ ।
এ॒বা মে॑ অস্তু ধা॒ন্যগ্ং স॒হস্র॑ধার॒-মক্ষি॑তম্ ।
ধন॑ধান্যৈ॒ স্বাহা᳚ ॥ যে ভূ॒তাঃ প্র॒চর॑ন্তি॒ দিবা॒নক্ত॒-ম্বলি॑-মি॒চ্ছন্তো॑ বি॒তুদ॑স্য॒ প্রেষ্যাঃ᳚ ।
তেভ্যো॑ ব॒লি-ম্পু॑ষ্টি॒কামো॑ হরামি॒ মযি॒ পুষ্টি॒-ম্পুষ্টি॑পতি-র্দধাতু॒ স্বাহা᳚ ॥ 67.4 (তৈ. অর. 6.67.4)
(ও॒ষ॒ধি॒ব॒ন॒স্প॒তিভ্য॒-স্স্বাহা॒ - ঽন্তরি॑ক্ষায॒ স্বাহা॒ - নমো॑ রু॒দ্রায॑ পশু॒পত॑যে॒ স্বাহা॑ - বি॒তুদ॑স্য॒ প্রেষ্যা॒ এক॑-ঞ্চ)
ও᳚-ন্ত-দ্ব্র॒হ্ম । ও᳚-ন্ত-দ্বা॒যুঃ ।
ও᳚-ন্তদা॒ত্মা । ও᳚-ন্ত-থ্স॒ত্যম্ ।
ও᳚-ন্ত-থ্সর্ব᳚ম্ । ও᳚-ন্ত-ত্পুরো॒-র্নমঃ ।
অন্তশ্চরতি॑ ভূতে॒ষু॒ গুহাযাং-বিঁ॑শ্ব মূ॒র্তিষু ।
ত্বং-যঁজ্ঞস্ত্বং-বঁষট্কারস্ত্ব-মিদ্রস্ত্বগ্ং রুদ্রস্ত্বং​বিঁষ্ণুস্ত্ব-ম্ব্রহ্মত্ব॑-ম্প্রজা॒পতিঃ ।
ত্ব-ন্ত॑দাপ॒ আপো॒ জ্যোতী॒ রসো॒-ঽমৃত॒-ম্ব্রহ্ম॒ ভূর্ভুব॒স্সুব॒রোম্ ॥ 68.2 (তৈ. অর. 6.68.1)
4.44 প্রাণাহুতি মন্ত্রাঃ
শ্র॒দ্ধাযা᳚-ম্প্রা॒ণে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
শ্র॒দ্ধাযা॑মপা॒নে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
শ্র॒দ্ধাযাং᳚-ব্যাঁ॒নে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
শ্র॒দ্ধাযা॑মুদা॒নে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
শ্র॒দ্ধাযাগ্ং॑ সমা॒নে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
ব্রহ্ম॑ণি ম আ॒ত্মা-ঽমৃ॑ত॒ত্বায॑ ॥
অ॒মৃ॒তো॒প॒স্তর॑ণমসি ॥
শ্র॒দ্ধাযা᳚-ম্প্রা॒ণে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
শি॒বো মা॑ বি॒শাপ্র॑দাহায । প্রা॒ণায॒ স্বাহা᳚ ।
শ্র॒দ্ধাযা॑মপা॒নে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
শি॒বো মা॑ বি॒শাপ্র॑দাহায । অ॒পা॒নায॒ স্বাহা᳚ ।
শ্র॒দ্ধাযাং᳚-ব্যাঁ॒নে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
শি॒বো মা॑ বি॒শাপ্র॑দাহায । ব্যা॒নায॒ স্বাহা᳚ ।
শ্র॒দ্ধাযা॑-মুদা॒নে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
শি॒বো মা॑ বি॒শাপ্র॑দাহায । উ॒দা॒নায॒ স্বাহা᳚ ।
শ্র॒দ্ধাযাগ্ং॑ সমা॒নে নিবি॑ষ্টো॒-ঽমৃত॑-ঞ্জুহোমি ।
শি॒বো মা॑ বি॒শাপ্র॑দাহায । স॒মা॒নায॒ স্বাহা᳚ ।
ব্রহ্ম॑ণি ম আ॒ত্মা-ঽমৃ॑ত॒ত্বায॑ ॥
অ॒মৃ॒তা॒পি॒ধা॒নম॑সি ॥ 69.4 (তৈ. অর. 6.69.1)
ভুক্তান্নাভিমন্ত্রণ মন্ত্রাঃ (4.45)
শ্র॒দ্ধাযা᳚-ম্প্রা॒ণে নিবি॑শ্যা॒-ঽমৃতগ্ং॑ হু॒তম্ । প্রা॒ণ মন্নে॑নাপ্যাযস্ব ।
শ্র॒দ্ধাযা॑মপা॒নে নিবি॑শ্যা॒-ঽমৃতগ্ং॑ হু॒তম্ । অ॒পা॒ন মন্নে॑নাপ্যাযস্ব ।
শ্র॒দ্ধাযাং᳚-ব্যাঁ॒নে নিবি॑শ্যা॒-ঽমৃতগ্ং॑ হু॒তম্ । ব্যা॒ন মন্নে॑নাপ্যাযস্ব ।
শ্র॒দ্ধাযা॑-মুদা॒নে নিবি॑শ্যা॒-ঽমৃতগ্ং॑ হু॒তম্ । উ॒দা॒ন মন্নে॑নাপ্যাযস্ব ।
শ্র॒দ্ধাযাগ্ং॑ সমা॒নে নিবি॑শ্যা॒-ঽমৃতগ্ং॑ হু॒তম্ । স॒মান॒ মন্নে॑নাপ্যাযস্ব ॥ 70.1 (তৈ. অর0.1)
ভোজনান্তে আত্মানুসন্ধান মন্ত্রাঃ (4.46)
অঙ্গুষ্ঠমাত্রঃ পুরুষো-ঽঙ্গুষ্ঠঞ্চ॑ সমা॒শ্রিতঃ । ঈশ-স্সর্বস্য জগতঃ প্রভুঃ প্রীণাতি॑ বিশ্ব॒ভুক্ ॥ 71.1 (তৈ. অর. 6.71.1)
অবযবস্বস্থতা প্রার্থনা মন্ত্রঃ (4.47)
বাম্ম॑ আ॒সন্ন্ । ন॒সোঃ প্রা॒ণঃ । অ॒ক্ষ্যো-শ্চক্ষুঃ॑ ।
কর্ণ॑যো॒-শ্শ্রোত্র᳚ম্ । বা॒হু॒বো-র্বল᳚ম্ । ঊ॒রু॒বো রোজঃ॑ ।
অরি॑ষ্টা॒ বিশ্বা॒ন্যঙ্গা॑নি ত॒নূঃ । ত॒নুবা॑ মে স॒হ নম॑স্তে অস্তু॒ মা মা॑ হিগ্ংসীঃ ॥ 72.1 (তৈ. অর. 6.72.1)
ইন্দ্র সপ্তর্​ষি সং​বাঁদ মন্ত্রঃ (4.48)
বযঃ॑ সুপ॒র্ণা উপ॑সেদু॒রিন্দ্র॑-ম্প্রি॒য মে॑ধা॒ ঋষ॑যো॒ নাধ॑মানাঃ ।
অপ॑দ্ধ্বা॒ন্ত মূ᳚র্ণু॒হি পূ॒র্ধি চক্ষু॑-র্মুমু॒গ্ধ্য॑স্মা-ন্নি॒ধযে॑ ঽবব॒দ্ধান্ ॥ 73.1 (তৈ. অর. 6.73.1)
হৃদযালম্ভন মন্ত্রঃ (4.49)
প্রাণানা-ঙ্গ্রন্থিরসি রুদ্রো মা॑ বিশা॒ন্তকঃ । তেনান্নেনা᳚-প্যায॒স্ব ॥ 74.1 (তৈ. অর. 6.74.1)
দেবতা প্রাণনিরূপণ মন্ত্রঃ (4.50)
নমো রুদ্রায বিষ্ণবে মৃত্যু॑র্মে পা॒হি ॥ 75.1 (তৈ. অর. 6.75.1)
অগ্নি স্তুতি মন্ত্রঃ (4.51)
ত্বম॑গ্নে॒ দ্যুভি॒-স্ত্বমা॑শু-শু॒ক্ষণি॒-স্ত্বম॒দ্ভ্য-স্ত্বমশ্ম॑ন॒স্পরি॑ ।
ত্বং-বঁনে᳚ভ্য॒-স্ত্বমোষ॑ধীভ্য॒-স্ত্ব-ন্নৃ॒ণা-ন্নৃ॑পতে জাযসে॒ শুচিঃ॑ ॥ 76.1 (তৈ. অর. 6.76.1)
অভীষ্ট যাচনা মন্ত্রঃ (4.52)
শি॒বেন॑ মে॒ সন্তি॑ষ্ঠস্ব স্যো॒নেন॑ মে॒ সন্তি॑ষ্ঠস্ব সুভূ॒তেন॑ মে॒ সন্তি॑ষ্ঠস্ব ব্রহ্মবর্চ॒সেন॑ মে॒ সন্তি॑ষ্ঠস্ব য॒জ্ঞস্যর্ধি॒ মনু॒ সন্তি॑ষ্ঠ॒ স্বোপ॑ তে যজ্ঞ॒ নম॒ উপ॑ তে॒ নম॒ উপ॑ তে॒ নমঃ॑ ॥ 77.1 (তৈ. অর. 6.77.1)
পর তত্ত্ব নিরূপণং (4.53)
স॒ত্য-ম্পর॒-ম্পরগ্ং॑ স॒ত্যগ্ং স॒ত্যেন॒ ন সু॑ব॒র্গা-ল্লো॒কাচ্চ্য॑বন্তে ক॒দাচ॒ন স॒তাগ্ং হি স॒ত্য-ন্তস্মা᳚-থ্স॒ত্যে র॑মন্তে॒,
তপ॒ ইতি॒ তপো॒ নানশ॑না॒-ত্পরং॒-যঁদ্ধি পর॒-ন্তপ॒স্ত-দ্দুধ॑র্​ষ॒-ন্ত-দ্দুরা॑ধর্​ষ॒-ন্তস্মা॒-ত্তপ॑সি রমন্তে॒,
দম॒ ইতি॒ নিয॑ত-ম্ব্রহ্মচা॒রিণ॒-স্তস্মা॒-দ্দমে॑ রমন্তে॒,
শম॒ ইত্যর॑ণ্যে মু॒নয॒-স্তস্মা॒চ্ছমে॑ রমন্তে,
দা॒নমিতি॒ সর্বা॑ণি ভূ॒তানি॑ প্র॒শগ্ংস॑ন্তি দা॒নান্নাতি॑ দু॒শ্চর॒-ন্তস্মা᳚-দ্দা॒নে র॑মন্তে,
ধ॒র্ম ইতি॒ ধর্মে॑ণ॒ সর্ব॑মি॒দ-ম্পরি॑গৃহীত-ন্ধ॒র্মান্নাতি॑-দু॒ষ্কর॒-ন্তস্মা᳚--দ্ধ॒র্মে র॑মন্তে,
প্র॒জন॒ ইতি॒ ভূযাগ্ং॑॑স॒-স্তস্মা॒-দ্ভূযি॑ষ্ঠাঃ॒ প্রজা॑যন্তে॒ তস্মা॒-দ্ভূযি॑ষ্ঠাঃ ॑নে রমন্তে॒,
-ঽগ্নয॒ ইত্যা॑হ॒ তস্মা॑-দ॒গ্নয॒ আধা॑তব্যা অগ্নিহো॒ত্র-মিত্যা॑হ॒ তস্মা॑-দগ্নিহো॒ত্রে র॑মন্তে,
য॒জ্ঞ ইতি॑ য॒জ্ঞো হি দে॒বা স্তস্মা᳚-দ্য॒জ্ঞে র॑মন্তে,
মান॒স-মিতি॑ বি॒দ্বাগ্ংস॒-স্তস্মা᳚-দ্বি॒দ্বাগ্ংস॑ এ॒ব মা॑ন॒সে র॑মন্তে,
ন্যা॒স ইতি॑ ব্র॒হ্মা ব্র॒হ্মা হি পরঃ॒ পরো॑ হি ব্র॒হ্মা তানি॒ বা এ॒তান্যব॑রাণি॒ পরাগ্ং॑সি ন্যা॒স এ॒বাত্য॑রেচয॒-দ্য এ॒বং-বেঁদে᳚ত্যুপ॒নিষত্ ॥ 78.11 (তৈ. অর. 6.78.1)
4.54 জ্ঞান সাধন নিরূপণং
প্রা॒জা॒প॒ত্যো হারু॑ণি-স্সুপ॒র্ণেযঃ॑ প্র॒জাপ॑তি-ম্পি॒তর॒-মুপ॑সসার॒ কি-ম্ভ॑গব॒ন্তঃ প॑র॒মং-বঁ॑দ॒ন্তীতি॒ তস্মৈ॒ প্রো॑বাচ,
স॒ত্যেন॑ বা॒যুরাবা॑তি স॒ত্যে-না॑দি॒ত্যো রো॑চতে দি॒বি স॒ত্যং-বাঁ॒চঃ প্র॑তি॒ষ্ঠা স॒ত্যে স॒র্ব-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত॒-ন্তস্মা᳚-থ্স॒ত্য-ম্প॑র॒মং-বঁদ॑ন্তি॒,
তপ॑সা দে॒বা দে॒বতা॒-মগ্র॑ আয॒-ন্তপ॒সর্​ষ॑য॒-স্সুব॒রন্ব॑-বিন্দ॒-ন্তপ॑সা স॒পত্না॒-ন্প্রণু॑দা॒-মারা॑তী॒ স্তপ॑সি স॒র্ব-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত॒-ন্তস্মা॒-ত্তপঃ॑ পর॒মং-বঁদ॑ন্তি॒,
দমে॑ন দা॒ন্তাঃ কি॒ল্বিষ॑-মবধূ॒ন্বন্তি॒ দমে॑ন ব্রহ্মচা॒রিণ॒-স্সুব॑রগচ্ছ॒-ন্দমো॑ ভূ॒তানা᳚-ন্দুরা॒ধর্​ষ॒-ন্দমে॑ স॒র্ব-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত॒-ন্তস্মা॒-দ্দমঃ॑ পর॒মং-বঁদ॑ন্তি॒,
শমে॑ন শা॒ন্তা-শ্শি॒ব-মা॒চর॑ন্তি॒ শমে॑ন না॒ক-ম্মু॒নযো॒-ঽন্ববি॑ন্দ॒ন্ ছমো॑ ভূ॒তানা᳚-ন্দুরা॒ধর্​ষ॒-ঞ্ছমে॑ স॒র্ব-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত॒-ন্তস্মা॒চ্ছমঃ॑ পর॒মং-বঁদ॑ন্তি,
দা॒নং-যঁ॒জ্ঞানাং॒-বঁরূ॑থ॒-ন্দক্ষি॑ণা লো॒কে দা॒তারগ্ং॑ সর্ব ভূ॒তান্যু॑পজী॒বন্তি॑ দা॒নেনারা॑তী॒-রপা॑নুদন্ত দা॒নেন॑ দ্বিষ॒ন্তো মি॒ত্রা ভ॑বন্তি দা॒নে স॒র্ব-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত॒-ন্তস্মা᳚-দ্দা॒ন-ম্প॑র॒মং-বঁদ॑ন্তি,
ধ॒র্মো বিশ্ব॑স্য॒ জগ॑তঃ প্রতি॒ষ্ঠা লো॒কে ধ॒র্মিষ্ঠ॑-ম্প্র॒জা উ॑পস॒র্পন্তি॑ ধ॒র্মেণ॑ পা॒প-ম॑প॒নুদ॑তি ধ॒র্মে স॒র্ব-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত॒-ন্তস্মা᳚-দ্ধ॒র্ম-ম্প॑র॒মং-বঁদ॑ন্তি,
প্র॒জন॑নং॒-বৈঁ প্র॑তি॒ষ্ঠা লো॒কে সা॒ধু প্র॒জাযা᳚ স্ত॒ন্তুন্-ত॑ন্বা॒নঃ পি॑তৃ॒ণা ম॑নৃ॒ণো ভব॑তি॒ তদে॑ব ত॒স্যা অনৃ॑ণ॒-ন্তস্মা᳚-ত্প্র॒জন॑ন-ম্পর॒মং-বঁদ॑ন্ত্য॒,
গ্নযো॒ বৈ ত্রযী॑ বি॒দ্যা দে॑ব॒যানঃ॒ পন্থা॑ গার্​হপ॒ত্য ঋক্-পৃ॑থি॒বী র॑থন্ত॒র-ম॑ন্বাহা-র্য॒পচ॑নং॒-যঁজু॑র॒ন্তরি॑ক্ষং-বাঁমদে॒ব্য মা॑হব॒নীয॒-স্সাম॑সুব॒র্গো লো॒কো বৃ॒হত্-তস্মা॑-দ॒গ্নী-ন্প॑র॒মং-বঁদ॑ন্ত্য,
গ্নিহো॒ত্রগ্ং সা॑য-ম্প্রা॒ত-র্গৃ॒হাণাং॒-নিষ্কৃ॑তি॒-স্স্বি॑ষ্টগ্ং সুহু॒তং-যঁ॑জ্ঞক্রতূ॒না-ম্প্রায॑ণগ্ং সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ জ্যোতি॒-স্তস্মা॑-দগ্নিহো॒ত্র-ম্প॑র॒মং-বঁদ॑ন্তি,
য॒জ্ঞ ইতি॑ য॒জ্ঞেন॒ হি দে॒বা দিব॑-ঙ্গ॒তা য॒জ্ঞেনাসু॑রা॒-নপা॑নুদন্ত য॒জ্ঞেন॑ দ্বিষ॒ন্তো মি॒ত্রা ভ॑বন্তি য॒জ্ঞে স॒র্ব-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত॒-ন্তস্মা᳚-দ্য॒জ্ঞ-ম্প॑র॒মং-বঁদ॑ন্তি,
মান॒সং-বৈঁ প্রা॑জাপ॒ত্য-ম্প॒বিত্র॑-ম্মান॒সেন॒ মন॑সা সা॒ধু প॑শ্যতি মান॒সা ঋষ॑যঃ প্র॒জা অ॑সৃজন্ত মান॒সে স॒র্ব-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত॒-ন্তস্মা᳚-ন্মান॒স-ম্প॑র॒মং-বঁদ॑ন্তি,
ন্যা॒স ই॒ত্যাহু॑-র্মনী॒ষিণো᳚ ব্র॒হ্মাণ॑-ম্ব্র॒হ্মা বিশ্বঃ॑ কত॒ম-স্স্ব॑য॒ভুংঃ প্র॒জাপ॑তি-স্সং​বঁথ্সর॒ ইতি॑, সং​বঁথ্স॒রো॑ ঽসাবা॑দি॒ত্যো য এ॒ষ আ॑দি॒ত্যে পুরু॑ষ॒-স্স প॑রমে॒ষ্ঠী ব্রহ্মা॒ত্মা,
যাভি॑রাদি॒ত্য-স্তপ॑তি র॒শ্মিভি॒স্তাভিঃ॑ প॒র্জন্যো॑ বর্​ষতি প॒র্জন্যে॑-নৌষধি-বনস্প॒তযঃ॒ প্রজা॑যন্ত ওষধি-বনস্প॒তিভি॒-রন্ন॑-ম্ভব॒ত্যন্নে॑ন প্রা॒ণাঃ প্রা॒ণৈ-র্বল॒-ম্বলে॑ন॒ তপ॒-স্তপ॑সা শ্র॒দ্ধা শ্র॒দ্ধযা॑ মে॒ধা মে॒ধযা॑ মনী॒ষা ম॑নী॒ষযা॒ মনো॒ মন॑সা॒ শান্তি॒-শ্শান্ত্যা॑ চি॒ত্ত-ঞ্চি॒ত্তেন॒ স্মৃতি॒গ্গ্॒ স্মৃত্যা॒ স্মার॒গ্গ্॒ স্মারে॑ণ বি॒জ্ঞানং॑-বিঁ॒জ্ঞানে॑-না॒ত্মানং॑-বেঁদযতি॒ তস্মা॑দ॒ন্ন-ন্দদ॒ন্-থ্সর্বা᳚ণ্যে॒তানি॑ দদা॒-ত্যন্না᳚-ত্প্রা॒ণা ভ॑বন্তি,
ভূ॒তানা᳚-ম্প্রা॒ণৈ-র্মনো॒ মন॑সশ্চ বি॒জ্ঞানং॑-বিঁ॒জ্ঞানা॑-দান॒ন্দো ব্র॑হ্ম যো॒নি-স্স বা এ॒ষ পুরু॑ষঃ পঞ্চ॒ধা প॑ঞ্চা॒ত্মা যেন॒ সর্ব॑মি॒দ-ম্প্রোত॑-ম্পৃথি॒বী চা॒ন্তরি॑ক্ষ-ঞ্চ॒ দ্যৌশ্চ॒ দিশ॑শ্চাবান্তরদি॒শাশ্চ॒ স বৈ সর্ব॑মি॒দ-ঞ্জগ॒থ্স স॒ভূতগ্ং॑ স ভ॒ব্য-ঞ্জি॑জ্ঞাস ক্লৃ॒প্ত ঋ॑ত॒জা রযি॑ষ্ঠা,
শ্র॒দ্ধা স॒ত্যো মহ॑স্বা-ন্ত॒পসো॒ পরি॑ষ্ঠা॒দ্ (বরি॑ষ্ঠা॒দ্) জ্ঞাত্বা॑ তমে॒ব-ম্মন॑সা হৃ॒দা চ॒ ভূযো॑ ন মৃ॒ত্যু-মুপ॑যাহি বি॒দ্বা-ন্তস্মা᳚-ন্ন্যা॒স-মে॒ষা-ন্তপ॑সা-মতিরিক্ত॒মাহু॑-র্বসুর॒ণ্বো॑ বি॒ভূর॑সি প্রা॒ণে ত্বমসি॑ সন্ধা॒তা
ব্রহ্ম॑-ন্ত্বমসি॑ বিশ্ব॒ধৃত্তে॑-জো॒দাস্ ত্বম॑স্য॒গ্নি-র॑সি বর্চো॒দা-স্ত্বম॑সি॒ সূর্য॑স্য দ্যুম্নো॒দা স্ত্বম॑সি চ॒ন্দ্রম॑স উপযা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি ব্র॒হ্মণে᳚ ত্বা॒ মহস॒,
ওমিত্যা॒ত্মানং॑-যুঁঞ্জীতৈ॒তদ্বৈ ম॑হোপ॒নিষ॑দ-ন্দে॒বানা॒-ঙ্গুহ্যং॒-যঁ এ॒বং-বেঁদ॑ ব্র॒হ্মণো॑ মহি॒মান॑-মাপ্নোতি॒ তস্মা᳚-দ্ব্র॒হ্মণো॑ মহি॒মান॑-মিত্যুপ॒নিষত্ ॥ 79.20 (তৈ. অর. 6.79.1)
জ্ঞানযজ্ঞঃ (4.55)
তস্যৈ॒বং-বিঁ॒দুষো॑ য॒জ্ঞস্যা॒ত্মা যজ॑মানঃ-শ্র॒ধ্দাপত্নী॒ শরী॑র-মি॒দ্ধ্মমুরো॒ বেদি॒-র্লোমা॑নি
ব॒র॒ঃই-র্বে॒দঃ-শিখা॒ হৃদ॑যং॒-যূঁপঃ॒ কাম॒ আজ্য॑-ম্ম॒ন্যুঃ প॒শু-স্তপো॒-ঽগ্নি-র্দমঃ॑ শমযি॒তা দক্ষি॑ণা॒-বাঘোতা᳚ প্রা॒ণ উ॑দ্গ॒তা
চক্ষু॑রধ্ব॒র্যু-র্মনো॒ ব্রহ্মা॒ শ্রোত্র॑ম॒গ্নী-ধ্যাব॒ধ্দ্রিয॑তে॒
সা দী॒ক্ষা যদশ্র্না॑তি॒ তধ্দবি॒-র্যত্পিব॑তি॒ তদ॑স্য সোমপা॒নং-যঁদ্রম॑তে॒
তদু॑প॒সদো॒ য-থ্স॒ঞ্চর॑-ত্যুপ॒বিশ॑-ত্যু॒ত্তিষ্ঠ॑তে চ॒ সপ্র॑ব॒র্গ্যো॑
যন্মুখ॒-ন্তদা॑হব॒নীযো॒ যা ব্যাহৃ॑তি-রাহু॒তি-র্যদ॑স্য বি॒জ্ঞান॒-ন্তজ্জু॒হোতি॒ যথ্সা॒য-ম্প্রা॒তর॑ত্তি॒ তথ্স॒মিধং॒-যঁত্প্রা॒ত-র্ম॒দ্ধ্যন্দি॑নগ্ং সা॒য-ঞ্চ॒ তানি॒ সব॑নানি॒ যে
অ॑হোরা॒ত্রে তে দ॑র্​শপূর্ণমা॒সৌ যে᳚-ঽর্ধমা॒সাশ্চ॒ মাসা᳚শ্চ॒ তে চা॑তুর্মা॒স্যানি॒ য ঋ॒তব॒স্তে প॑শুব॒ন্ধা যে সং॑​বঁথ্স॒রাশ্চ॑ পরিবথ্স॒রাশ্চ॒ তে-ঽহ॑র্​গ॒ণা-স্স॑র্ব বেদ॒সং-বাঁ
এ॒ত-থ্স॒ত্রং-যঁন্মর॑ণ॒-ন্তদ॑ব॒ভৃথ॑ এ॒তদ্বৈ জ॑রামর্য-মগ্নিহো॒ত্রগ্ং স॒ত্রং-যঁ এ॒বং-বিঁ॒দ্বা-নু॑দ॒গয॑নে প্র॒মীয॑তে
দে॒বানা॑মে॒ব ম॑হি॒মান॑-ঙ্গ॒ত্বা-ঽঽদি॒ত্যস্য॒ সাযু॑জ্য-ঙ্গচ্ছ॒ত্যথ॒ যো দ॑ক্ষি॒ণে প্র॒মীয॑তে
পিতৃ॒ণা-মে॒ব ম॑হি॒মান॑-ঙ্গ॒ত্বা চ॒ন্দ্রম॑স॒-স্সাযু॑জ্যগ্ং সলো॒কতা॑-মাপ্নোত্যে॒তৌ বৈ সূ᳚র্যা চন্দ্র॒মসৌ᳚-র্মহি॒মানৌ᳚ ব্রাহ্ম॒ণো
বি॒দ্বা-ন॒ভিজ॑যতি॒ তস্মা᳚-দ্ব্র॒হ্মণো॑ মহি॒মান॑মাপ্নোতি॒ তস্মা᳚-দ্ব্র॒হ্মণো॑ মহি॒মান॑-মিত্যুপ॒নিষত্ ॥ 80.1 (তৈ. অর. 6.80.1)
স॒হ না॑ ববতু । স॒হ নৌ॑ ভুনক্তু । স॒হ বী॒র্য॑-ঙ্করবাবহৈ । তে॒জ॒স্বিনা॒ বধী॑তমস্তু॒ মা বি॑দ্বিষা॒বহৈ᳚ ॥
॥ ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥
হরিঃ॒ ওম্ ।
ইতি মহানারাযণোপনিষ-থ্সমাপ্তা
(অম্ভ॒স্যৈক॑পঞ্চা॒শচ্ছ॒তং - জা॒তবে॑দসে॒ চতু॑র্দশ॒ - ভূরন্নং॒ - ভূর॒গ্নযে॒ - ভূর॒গ্নযে॒ চৈক॑মেকং - পাহি - পা॒হি চ॒ত্বারি॑ চত্বারি॒ - য-শ্ছন্দ॑সা॒-ন্দ্বে - নমো॒ ব্রহ্ম॑ণে - ঋ॒ত-ন্তপো॒ - যথা॑ বৃ॒ক্ষস্যৈক॑ মেক - ম॒ণোরণী॑যা॒গ্॒ শ্চতু॑স্ত্রিগ্ংশথ্ - সহস্র॒শী॑ষ॒গ্ং॒ ষট্বি॑গ্ংশতি - রাদি॒ত্যো বা এ॒ষ - আ॑দি॒ত্যো বৈ তেজ॒ এক॑মেকং॒ - নিধ॑নপতযে॒ ত্রযো॑বিগ্ংশতিঃ - স॒দ্যোজা॒ত-ন্ত্রীণি॑ - বামদে॒বাযৈক॑ - ম॒ঘোরে᳚ভ্য॒ - স্তত্পুরু॑ষায॒ দ্বে দ্বে॒ - ঈশানো - নমো হিরণ্যবাহব॒ এক॑মেক - মৃ॒তগ্ং স॒ত্য-ন্দ্বে - সর্বো॒ বৈ চ॒ত্বারি॒ - কদ্রু॒দ্রায॒ ত্রীণি॒ - যস্য॒ বৈ কঙ্ক॑তী - কৃণু॒ষ্ব পাজো - ঽদি॑তি॒ - রাপো॒ বা ই॒দগ্ং সর্ব॒ মেক॑মেক॒ - মাপঃ॑ পুনন্তু চ॒ত্বা - র্যগ্নিশ্চ - সূর্যশ্চ নব॑ - ন॒বোমিতি॑ চ॒ত্বা - র্যাযা॑তু॒ পচৌ - জো॑-ঽসি॒ দশো॒ - ত্তমে॑ চ॒ত্বারি॒ - ঘৃণি॒স্ত্রীণি॒ - ব্রহ্ম॑মেতু॒ মাং-যাঁস্তে᳚ ব্রহ্মহ॒ত্যা-ন্দ্বাদ॑শ॒ - ব্রহ্ম॑ মে॒ধযা॒-ঽদ্যা ন॑ ই॒ম-ম্ভ্রূ॑ষহ॒ত্যাং - ব্রহ্ম॑ মে॒ধবা᳚ ব্র॒হ্মা দে॒বানা॑মি॒দং-বীঁ॑রহ॒ত্যামেকা॒ন্ন বি॑গ্ংশতি॒ রেকা॒ন্নবি॑গ্ংশতি--র্ মে॒ধা দে॒বী - মে॒ধা-ম্ম॒ ইন্দ্র॑শ্চ॒ত্বারি॑ চত্বা॒র্যা - মা᳚-ম্মে॒ধা দ্বে - মযি॑ মে॒ধা মেক॒- মপৈ॑তু॒ - পরং॒ - ঁবাত॑-ম্প্রা॒ণ - ম॑মুত্র॒ভূযা॒-দ্- দ্ধরি॒গ্ং॒ - শল্কৈ॑র॒গ্নিং - মা ছি॑দো মৃত্যো॒ - মা নো॑ ম॒হান্তং॒ - মান॑স্তো॒কে - প্রজা॑পতে - স্বস্তি॒দা - ত্র্য॑ম্বকং॒ - ঁযে তে॑ স॒হস্র॒-ন্দ্বে দ্বে - মৃ॒ত্যবে॒ স্বাহৈকং॑ - দে॒বকৃ॑ত॒স্যৈকা॑দশ॒ - যদ্বো॑ দেবাঃ॒ - কামো-ঽকার্​ষী॒ন্ - মন্যুরকার্​ষী॒-দ্দ্বে দ্বে॒ - তিলাঞ্জুহোমি গাব-শ্শ্রিয-ম্প্র॑জাঃ পঞ্চ॒ - তিলাঃ কৃণ্ষাশ্চোর॑স্য॒ শ্রীঃ প্রজ্ঞাতু জাতবে॑দ-স্স॒প্ত - প্রাণ বা-ক্ত্বক্ ছির উত্তিষ্ঠ পুরুষ॑ পঞ্চ॒ - পৃথিবী শব্দ মনো বাগ্ ব্যক্তা-ঽঽত্মা-ঽন্তরাত্মা পরমাত্মা মে᳚ ক্ষু॒ধে-ঽন্নময॒ পঞ্চ॑দশা॒ - গ্নযে॒ স্বাহৈক॑চত্বারি॒গ্ং॒শ - র্দো᳚ ন্তদ্ব্র॒হ্ম নব॑ - শ্র॒দ্ধাযা᳚-ম্প্রা॒ণে নিবিষ্ট॒ শ্চতু॑র্বিগ্ংশতিঃ - শ্র॒দ্ধাযা॒-ন্দশা - ঙ্গুষ্ঠ মাত্রঃ পুরুষো দ্বে - বাম্ম॑ আ॒সন্ন॒ষ্টৌ - বযঃ॑ সুপ॒র্​ষাঃ - প্রাণানা-ঙ্গ্রন্থিরসি দ্বে দ্বে - নমো রুদ্রাযৈকং॒ - ত্বম॑গ্নে॒ দ্যুভির্॒ দ্বে - শি॒বেন॑ মে॒ সন্তি॑ষ্ঠস্ব - স॒ত্যং - প্রা॑জাপ॒ত্য - স্তস্যৈ॒ব মেক॑ মেক॒ মশতিঃ)
Roman (IAST) Transliteration
taittirīya araṇyaka - caturthaḥ praśnaḥ
oṃ sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu |
sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
ambhasyapāre (4.1)
ambha̭sya pā॒re bhuva̭nasya॒ maddhye॒ nāka̭sya pṛ॒ṣṭhe ma̭ha॒to mahī̭yān |
śu॒kreṇa॒ jyotīgṃ̭ṣi samanu॒pravi̭ṣṭaḥ pra॒jāpa̭tiścarati॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaiti॒ sarvaṃ॒-ya~smi̭-nde॒vā adhi॒ viśvḙ niṣe॒duḥ |
tade॒va bhū॒ta-ntadu॒ bhavya̭mā i॒da-ntada॒kṣarḙ para॒me vyo̭mann |
yenā̭ vṛ॒ta-ṅkhañca॒ diva̭-mma॒hīñca॒ yenā̭di॒tya-stapa̭ti॒ teja̭sā॒ bhrāja̭sā ca |
yama॒nta-ssa̭mu॒dre ka॒vayo॒ vaya̭nti॒ yada॒kṣarḙ para॒me pra॒jāḥ |
yataḥ̭ prasū॒tā ja॒gataḥ̭ prasūtī॒ toyḙna jī॒vān vyaca̭sarja॒ (vyasa̭sarja॒) bhūmyā᳚m |
yadoṣa̭dhībhiḥ pu॒ruṣā᳚-npa॒śūg​śca॒ vivḙśa bhū॒tāni̭ carāca॒rāṇi̭ |
ataḥ̭ para॒-nnānya॒-daṇī̭yasahi॒ parā᳚-tparaṃ॒-ya~-nmaha̭to ma॒hānta᳚m |
yadḙka-ma॒vyakta॒-mana̭ntarūpaṃ॒-vi~śva̭-mpurā॒ṇa-ntama̭saḥ॒ para̭stāt || 1.5 (tai. ara. 6.1.1)
tade॒varta-ntadṷ sa॒tyamā̭hu॒-stade॒va brahma̭ para॒ma-ṅka̭vī॒nām |
i॒ṣṭā॒pū॒rta-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭mānaṃ-vi~॒śva-mbi̭bharti॒ bhuva̭nasya॒ nābhiḥ̭ |
tade॒vāgni-stadvā॒yu-stathsūrya॒stadṷ ca॒ndramāḥ᳚ |
tade॒va śu॒krama॒mṛta॒-ntadbrahma॒ tadāpa॒-ssa pra॒jāpa̭tiḥ |
sarvḙ nime॒ṣā ja॒jñirḙ vi॒dyutaḥ॒ purṷṣā॒dadhi̭ |
ka॒lā mṷhū॒rtāḥ kāṣṭhā᳚ścāho-rā॒trāśca̭ sarva॒śaḥ |
a॒rdha॒mā॒sā māsā̭ ṛ॒tavaḥ̭ saṃ​va~thsa॒raśca̭ kalpantām |
sa āpaḥ̭ pradu॒ghe u॒bhe i॒me a॒ntari̭kṣa॒-matho॒ suvaḥ̭ |
naina̭-mū॒rdhva-nna ti॒rya-ñca॒ na maddhye॒ pari̭jagrabhat |
na tasyḙśe॒ kaśca॒na tasya̭ nāma ma॒hadyaśaḥ̭ || 1.10 (tai. ara. 6.1.2)
na sa॒dṛṃśḙ tiṣṭhati॒ rūpa̭masya॒ na cakṣṷṣā paśyati॒ kaśca॒naina᳚m |
hṛ॒dā ma̭nī॒ṣā mana̭sā॒-'bhi klṛ̭pto॒ ya ḙnaṃ-vi~॒du-ramṛ̭tā॒ste bha̭vanti |
a॒dbhya-ssambhṷ̄to hiraṇyaga॒rbha itya॒ṣṭau |
e॒ṣa hi de॒vaḥ pra॒diśo-'nu॒ sarvāḥ॒ pūrvo̭ hi jā॒ta-ssa u॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
sa vi॒jāya̭māna-ssajani॒ṣyamā̭ṇaḥ pra॒tyaṃ-mukhā᳚ stiṣṭhati vi॒śvato̭mukhaḥ |
vi॒śvata̭śca-kṣuru॒ta vi॒śvato̭ mukho vi॒śvato̭ hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sa-mbā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sa-mpata̭trai॒-rdyāvā̭ pṛthi॒vī ja॒naya̭-nde॒va ekaḥ̭ |
ve॒nasta-tpaśya॒n. viśvā॒ bhuva̭nāni vi॒dvān. yatra॒ viśva॒-mbhava॒tyeka̭-nīlam |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaika॒gṃ॒ sa otaḥ॒ prota̭śca vi॒bhuḥ pra॒jāsṷ |
pratadvo̭ce a॒mṛta॒nnu vi॒dvā-nga̭ndha॒rvo nāma॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭su || 1.15 (tai. ara. 6.1.3)
trīṇi̭ pa॒dā nihi̭tā॒ guhā̭su॒ yastadveda̭ savi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t |
sa no॒ bandhṷ-rjani॒tā sa vi̭dhā॒tā dhāmā̭ni॒ veda॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
yatra̭ de॒vā a॒mṛta̭māna-śā॒nāstṛ॒tīye॒ dhāmā᳚nya॒-bhyaira̭yanta |
pari॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ya̭nti sa॒dyaḥ pari̭ lo॒kā-npari॒ diśaḥ॒ pari॒ suvaḥ̭ |
ṛ॒tasya॒ tantuṃ̭-vi~tataṃ-vi~॒cṛtya॒ tada̭paśya॒-ttada̭bhava-tpra॒jāsṷ |
pa॒rītya̭ lo॒kā-npa॒rītya̭ bhū॒tāni̭ pa॒rītya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca |
pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasyā॒tmanā॒-''tmāna̭-ma॒bhi-samba̭bhūva |
sada̭sa॒spati॒-madbhṷta-mpri॒yamindra̭sya॒ kāmya᳚m |
sani̭-mme॒dhā ma̭yāsiṣam |
uddī᳚pyasva jātavedo 'pa॒ghnannir-ṛ̭ti॒-mmama̭ || 1.19 (tai. ara. 6.1.4)
pa॒śūg​śca॒ mahya॒māva̭ha॒ jīva̭nañca॒ diśo̭ diśa |
māno̭ higṃsī jjātavedo॒ gāmaśva॒-mpurṷṣa॒-ñjaga̭t |
abi̭bhra॒dagna॒ āga̭hi śri॒yā mā॒ pari̭pātaya || 1.21 (tai. ara. 6.1.5)
gāyatrī mantrāḥ (4.2)
purṷṣasya vidma sahasrā॒kṣasya̭ mahāde॒vasya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ vakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ dantiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ nandiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāse॒nāya̭ dhīmahi | tannaḥ̭ ṣaṇmukhaḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ suvarṇapa॒kṣāya̭ dhīmahi | tanno̭ garuḍaḥ praco॒dayā᳚t ||
ve॒dā॒tma॒nāya̭ vi॒dmahḙ hiraṇyaga॒rbhāya̭ dhīmahi | tanno᳚ brahma praco॒dayā᳚t ||
nā॒rā॒ya॒ṇāya̭ vi॒dmahḙ vāsude॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ viṣṇuḥ praco॒dayā᳚t ||
va॒jra॒na॒khāya̭ vi॒dmahḙ tīkṣṇa-da॒gg॒ṣṭrāya̭ dhīmahi | tanno̭ nārasigṃhaḥ praco॒dayā᳚t ||
bhā॒ska॒rāya̭ vi॒dmahḙ mahaddyutika॒rāya̭ dhīmahi | tanno̭ ādityaḥ praco॒dayā᳚t ||
vai॒śvā॒na॒rāya̭ vi॒dmahḙ lālī॒lāya̭ dhīmahi | tanno̭ agniḥ praco॒dayā᳚t ||
kā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || 1.33 (tai. ara. 6.1.5-7)
dūrvā sūktaṃ (4.3)
sa॒ha॒sra॒para̭mā de॒vī॒ śa॒tamṷ̄lā śa॒tāṅkṷrā |
sarvagṃ̭ haratṷ me pā॒pa॒-ndū॒rvā duḥ̭svapna॒ nāśa̭nī |
kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha̭ntī॒ parṷṣaḥ paruṣaḥ॒ pari̭ |
e॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena̭ ca |
yā śa॒tena̭ prata॒noṣi̭ sa॒hasrḙṇa vi॒roha̭si |
tasyā᳚ste devīṣṭake vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam |
aśva̭krā॒nte ra̭thakrā॒nte॒ vi॒ṣṇukrā᳚nte va॒sundha̭rā |
śirasā̭ dhāra̭yiṣyā॒mi॒ ra॒kṣa॒sva mā᳚-mpade॒ pade || 1.37 (tai. ara. 6.1.8)
mṛttikā sūktam (4.4)
bhūmi-rdhenu-rdharaṇī lo̭kadhā॒riṇī |
u॒dhṛtā̭-'si va̭rāhe॒ṇa॒ kṛ॒ṣṇe॒na śa̭ta bā॒hunā |
mṛ॒ttikḙ hana̭ me pā॒paṃ॒-ya~॒nma॒yā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
mṛ॒ttike᳚ brahma̭dattā॒-'si॒ kā॒śyapḙnābhi॒mantri̭tā |
mṛ॒ttikḙ dehi̭ me pu॒ṣṭi॒-ntva॒yi sa̭rva-mpra॒tiṣṭhi̭tam || 1.39
mṛ॒ttike᳚ pratiṣṭhi̭te sa॒rva॒-nta॒nme ni̭rṇuda॒ mṛtti̭ke |
tayā̭ ha॒tena̭ pāpe॒na॒ ga॒cchā॒mi pa̭ramā॒-ṅgatim || 1.40 (tai. ara. 6.1.9)
śatrujaya mantrāḥ (4.5)
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe॒ tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
magha̭van cha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye॒ vidviṣo॒ vimṛdho̭ jahi |
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu na-ssvasti॒dā a̭bhayaṅka॒raḥ |
sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vā-ssva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ |
sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemi-ssva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu |
āpā᳚nta-manyustṛ॒pala̭prabharmā॒ dhuni॒-śśimī̭vāṃ॒-charṷmāgṃ ṛjī॒ṣī |
somo॒ viśvā᳚nyata॒sā vanā̭ni॒ nārvāgindra̭-mprati॒mānā̭ni debhuḥ || 1.44
brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒-dvisī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ |
syo॒nā pṛ̭thivi॒ bhavā̭ nṛkṣa॒rā ni॒veśa̭nī | yacchā̭ na॒-śśarma̭ sa॒prathāḥ᳚ |
ga॒ndha॒dvā॒rā-ndṷrādha॒r​ṣā॒-nni॒tyapṷṣṭā-ṅkarī॒ṣiṇī᳚m |
ī॒śvarīgṃ̭ sarva̭bhūtā॒nā॒-ntāmi॒hopa̭hvaye॒ śriyam |
śrī᳚rme bha॒jatu | alakṣmī᳚rme na॒śyatu |
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā-śchando̭-bhiri॒māṃ​llo~॒kā-na̭napaja॒yya-ma॒bhya̭jayann |
ma॒hāgṃ indro॒ vajra̭bāhu-ṣṣoḍa॒śī śarma̭ yacchatu || 1.48 (tai. ara. 6.1.10)
sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ karotu॒ hantṷ pā॒pmānaṃ॒-yo~᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
so॒māna॒gg॒ svara̭ṇa-ṅkṛṇu॒hi bra̭hmaṇaspate |
ka॒kṣīva̭ntaṃ॒-ya~ aṷśi॒jam |
śarī̭raṃ-ya~jñaśama॒la-ṅkusī̭da॒-ntasmi᳚-nthsīdatu॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
cara̭ṇa-mpa॒vitraṃ॒-vi~ta̭ta-mpurā॒ṇaṃ-ye~na̭ pū॒ta-stara̭ti duṣkṛ॒tāni̭ |
tena̭ pa॒vitrḙṇa śu॒ddhena̭ pū॒tā ati̭ pā॒pmāna॒-marā̭ti-ntarema |
sa॒joṣā̭ indra॒ saga̭ṇo ma॒rudbhi॒-ssoma̭-mpiba vṛtrahañchūra vi॒dvān |
ja॒hi śatrū॒gṃ॒ rapa॒ mṛdho̭ nuda॒svāthābha̭ya-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ |
su॒mi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya-ssantu durmi॒trāstasmai̭ bhūyāsu॒-ryā᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ | 1.53 (tai. ara. 6.1.11)
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒ bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana |
ma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se |
yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒-stasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ |
u॒śa॒tī-ri̭va mā॒taraḥ̭ |
tasmā॒ ara̭ṅgamāmavo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha |
āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || 1.54 (tai. ara. 6.1.12)
aghamar​ṣaṇa sūktam (4.6)
hira̭ṇyaśṛṅgaṃ॒-va~rṷṇa॒-mprapa̭dye tī॒rtha-mmḙ dehi॒ yāci̭taḥ |
ya॒nmayā̭ bhu॒kta-ma॒sādhṷ̄nā-mpā॒pebhya̭śca pra॒tigra̭haḥ |
yanme॒ mana̭sā vā॒cā॒ ka॒rma॒ṇā vā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
tanna॒ indro॒ varṷṇo॒ bṛha॒spatiḥ̭ savi॒tā ca̭ punantu॒ punaḥ̭ punaḥ |
namo॒-'gnaye᳚-'phsu॒mate॒ nama॒ indrā̭ya॒ namo॒ varṷṇāya॒ namo vāruṇyai̭ namo॒-'dbhyaḥ || 1.57
yada॒pā-ṅkrū॒raṃ-ya~da̭me॒ddhyaṃ-ya~da̭śā॒nta-ntadapa̭gacchatāt |
a॒tyā॒śa॒nā-da̭tīpā॒nā॒-dya॒cca u॒grā-tpra̭ti॒grahā᳚t |
tanno॒ varṷṇo rā॒jā॒ pā॒ṇinā᳚ hyava॒mar​śa̭tu |
so̭-'hama̭pā॒po vi॒rajo॒ nirmu॒kto mṷktaki॒lbiṣaḥ |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhamārṷhya॒ gacche॒-dbrahma̭salo॒katām |
yaścā॒̭phsu varṷṇa॒-ssa pu॒nātva̭ghamar​ṣa॒ṇaḥ |
i॒ma-mmḙ gaṅge yamune sarasvati॒ śutṷdri॒ stomagṃ̭ sacatā॒ paru॒ṣṇiyā |
a॒si॒kni॒yā ma̭rudvṛdhe vi॒tasta॒yā-''rjī̭kīye śṛṇu॒hyā su॒ṣoma̭yā |
ṛ॒tañca̭ sa॒tyañcā॒-bhī᳚ddhā॒ ttapa॒so-'ddhya̭jāyata |
tato॒ rātri̭-rajāyata॒ tataḥ̭ samu॒dro a̭rṇa॒vaḥ || 1.63 (tai. ara. 6.1.13)
sa॒mu॒drā-da̭rṇa॒vā-dadhi̭ saṃ​va~thsa॒ro a̭jāyata |
a॒ho॒rā॒trāṇi̭ vi॒dadha॒-d(mi॒dadha॒d) viśva̭sya miṣa॒to va॒śī |
ū॒ryā॒ca॒ndra॒masaṷ dhā॒tā ya̭thā pū॒rva ma̭kalpayat |
diva̭ñca pṛthi॒vī-ñcā॒ntari̭kṣa॒ matho॒ suvaḥ̭ |
ya-tpṛ̭thi॒vyāgṃ raja̭ssva॒ māntari̭kṣe vi॒roda̭sī |
i॒māg​ stadā॒po va̭ruṇaḥ pu॒nātva̭ghamar​ṣa॒ṇaḥ |
pu॒nantu॒ vasa̭vaḥ pu॒nātu॒ varṷṇaḥ pu॒nātva̭ghamar​ṣa॒ṇaḥ |
e॒ṣa bhū॒tasya̭ ma॒ddhye bhuva̭nasya go॒ptā |
e॒ṣa pu॒ṇyakṛ̭tāṃ-lo~॒kā॒ne॒ṣa mṛ॒tyor-hi̭ra॒ṇmaya᳚m |
dyāvā̭pṛthi॒vyor-hi̭ra॒ṇmaya॒gṃ॒ sagg​śri̭ta॒gṃ॒ suvaḥ̭ | 1.66 (tai. ara. 6.1.14)
sa na॒-ssuva॒-ssagṃ śi̭śādhi |
ārdra॒-ñjvala̭ti॒ jyoti̭-ra॒hama̭smi |
jyoti॒-rjvala̭ti॒ brahmā॒hama̭smi |
yo̭-'hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hame॒vāha-mmā-ñjṷhomi॒ svāhā᳚ |
a॒kā॒rya॒-kā॒rya̭va kī॒rṇī ste॒no bhrṷ̄ṇa॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
varṷṇo॒-'pāma̭ghamar​ṣa॒ṇa-stasmā᳚-tpā॒pā-tpramṷcyate |
ra॒jobhūmi̭stva॒māgṃ roda̭yasva॒ prava̭danti॒ dhīrāḥ᳚ |
ākrā᳚n-thsamu॒draḥ pra̭tha॒me vidha̭rma-ñja॒naya̭-npra॒jā bhuva̭nasya॒ rājā᳚ |
vṛṣā̭ pa॒vitre॒ adhi॒sāno॒ avyḙ bṛ॒ha-thsomo̭ vāvṛdhe suvā॒na induḥ̭ || 1.70
(pura̭stā॒--dyaśo॒ - guhā̭su॒ - mama̭ - cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi - tīkṣada॒gg॒ṣṭhrāya̭ dhīmahi॒ - pari̭ - pra॒tiṣṭhi̭taṃ - debhu--r yacchatu - dadhātanā॒- dbhyo᳚ - 'rṇa॒vaḥ - suvo॒ - rājaika̭-ñca) (ā1)
durgā sūktam (4.7)
jā॒tavḙdase sunavāma॒ soma̭-marātīya॒to nida̭hāti॒ vedaḥ̭ |
sa naḥ̭ par​ṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā̭ nā॒veva॒ sindhṷ-nduri॒tā-'tya॒gniḥ |
tāma॒gniva̭rṇā॒-ntapa̭sā jvala॒ntīṃ-vai~̭roca॒nī-ṅka̭rmapha॒leṣu॒ juṣṭā᳚m |
du॒rgā-nde॒vīgṃ śara̭ṇama॒ha-mprapa̭dye su॒tara̭si tarase॒ namaḥ̭ |
agne॒ tva-mpā̭rayā॒ navyo̭ a॒smān-thsva॒sti-bhi॒rati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā᳚ |
pūśca̭ pṛ॒thvī ba̭hu॒lā na̭ u॒rvī bhavā̭ to॒kāya॒ tana̭yāya॒ śaṃ​yo~ḥ |
viśvā̭ni no du॒rgahā̭ jātaveda॒-ssindhu॒-nna nā॒vā dṷri॒tā-'ti̭par​ṣi |
agnḙ atri॒va-nmana̭sā gṛṇā॒no᳚-'smāka̭-mboddhyavi॒tā ta॒nūnā᳚m |
pṛ॒ta॒nā॒jita॒gṃ॒ saha̭māna-mu॒grama॒gnigṃ hṷvema para॒mā-thsa॒dhasthā᳚t |
sa naḥ̭ par​ṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā॒ kṣāma̭dde॒vo ati̭ duri॒tā-'tya॒gniḥ |
pra॒tnoṣi̭-ka॒mīḍyo̭ addhva॒reṣṷ sa॒nācca॒ hotā॒ navya̭śca॒ sathsi̭ |
svāñcā᳚gne ta॒nuva̭-mpi॒praya̭svā॒smabhya̭ñca॒ saubha̭ga॒māya̭jasva |
gobhi॒-rjuṣṭa̭ma॒yujo॒ niṣi̭kta॒-ntave᳚ndra viṣṇo॒-ranu॒sañca̭rema |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhama॒bhi saṃ॒​va~sā̭no॒ vaiṣṇa̭vīṃ-lo~॒ka i॒ha mā̭dayantām || 2.7 (du॒ri॒tā-'tya॒gniśca॒tvāri̭ ca) (tai. ara. 6.2.1)
[ o-ṅkā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || ]
vyāhṛti homa mantrāḥ (4.8)
bhū-ranna̭-ma॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo-'nnaṃ̭-vā~॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒, suva॒ranna̭-mādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna̭-ñca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒, namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna॒mom || 3.1 (tai. ara. 6.3.1)
bhū-ra॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo̭ vā॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ ,
suva̭rādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ragna॒ om || 4.1
bhū-ra॒gnayḙ ca pṛthi॒vyai ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhuvo̭ vā॒yavḙ cā॒ntari̭kṣāya ca maha॒te ca॒ svāhā॒,
suva̭rādi॒tyāya̭ ca di॒ve ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se ca॒ nakṣa̭trebhyaśca di॒gbhyaśca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rmaha॒rom || 5.1 (tai. ara. 6.4.1)
jñānaprāptyarthā homamantrāḥ (4.9)
pāhi no agna ena̭se svā॒hā |
pāhi no viśvaveda̭se svā॒hā |
yajña-mpāhi vibhāva̭so svā॒hā |
sarva-mpāhi śatakra̭to svā॒hā || 6.1 (tai. ara. 6.7.1)
pā॒hi no̭ agna॒ eka̭yā |
pā॒hyṷta dvi॒tīya̭yā |
pā॒hyūrja̭-ntṛ॒tīya̭yā |
pā॒hi gī॒rbhi-śca̭ta॒sṛbhi̭-rvaso॒ svāhā᳚ || 7.1 (tai. ara. 6.6.1)
vedāvismaraṇāya japamantrāḥ (4.10)
ya-śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄pa॒-śchando᳚bhya॒-śchandāg̭syā vi॒veśa̭ |
sacāgṃ śikyaḥ puro vāco̭pani॒ṣa-dindro᳚ jye॒ṣṭha i̭ndri॒yāya॒ ṛṣi̭bhyo॒ namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-śchanda॒ om || 8.1 (tai. ara. 6.8.1)
namo॒ brahma̭ṇe dhā॒raṇa̭-mme a॒stva-ni̭rākaraṇaṃ-dhā॒rayi̭tā bhūyāsa॒-ṅkarṇa̭yo-śśru॒ta-mmācyo᳚ḍhva॒-mmamā॒muṣya॒ om || 9.1 (tai. ara. 6.9.1)
tapaḥ praśaṃsā (4.11)
ṛ॒ta-ntapaḥ̭ sa॒tya-ntapaḥ̭ śru॒ta-ntapaḥ̭ śā॒nta-ntapo॒ dama॒ stapa॒-śśama॒stapo॒ dāna॒-ntapo॒ yajña॒-ntapo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rbrahmai॒-tadupā᳚syai॒-tattapaḥ̭ || 10.1 (tai. ara. 6.10.1)
vihitācaraṇa praśaṃsā niṣiddhācaraṇa nindā ca (4.12)
yathā̭ vṛ॒kṣasya̭ sa॒puṃṣpi̭tasya dū॒rā-dga॒ndho vā᳚tye॒va-mpuṇya̭sya ka॒rmaṇo̭ dū॒rā-dga॒ndho vā̭ti॒ yathā̭-'sidhā॒rā-ṅka॒rte-'va̭hitā-mava॒krāme॒ yadyuve॒ yuve॒ havā̭ vi॒hvayi̭ṣyāmi ka॒rta-mpa̭tiṣyā॒mītye॒va-ma॒mṛtā̭-dā॒tmāna̭-ñju॒guphse᳚t || 11.1 (tai. ara. 6.11.1)
dahara vidyā (4.13)
a॒ṇo-raṇī̭yā-nmaha॒to mahī̭yā-nā॒tmā guhā̭yā॒-nnihi̭to-'sya ja॒ntoḥ |
tama̭kratu-mpaśyati vītaśo॒ko dhā॒tuḥ pra॒sādā᳚-nmahi॒māna̭mīśam |
sa॒pta prā॒ṇāḥ pra॒bhava̭nti॒ tasmā᳚-thsa॒ptārciṣaḥ̭ sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvāḥ |
sa॒pta i॒me lo॒kā yeṣu॒ cara̭nti prā॒ṇā gu॒hāśa̭yā॒-nnihi̭tā-ssa॒pta sa̭pta |
ataḥ̭ samu॒drā gi॒raya̭śca॒ sarve॒-'smā-thsyanda̭nte॒ sindha̭va॒-ssarva̭rūpāḥ |
ata̭śca॒ viśvā॒ oṣa̭dhayo॒ rasā᳚cca॒ yenai̭ṣa bhū॒ta-sti̭ṣṭhatyantarā॒tmā |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛdhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒ matyḙti॒ rebhanṋ |
a॒jā mekāṃ॒-lo~hi̭ta-śukla-kṛ॒ṣṇā-mba॒hvī-mpra॒jā-ñja॒naya̭ntī॒gṃ॒ sarṷ̄pām |
a॒jo hyeko̭ ju॒ṣamā̭ṇo-'nu॒śete॒ jahā᳚tyenā-mbhu॒kta-bho̭gā॒majo᳚-'nyaḥ || 12.5 (tai. ara. 6.12.1)
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷ-rantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣa-dva̭ra॒sa-dṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sa-da॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ghṛ॒ta-mmi̭mikṣire ghṛ॒tama̭sya॒ yoni̭-rghṛ॒te śri॒to ghṛ॒tamṷvasya॒ dhāma̭ |
a॒nu॒ṣva॒dhamāva̭ha mā॒daya̭sva॒ svāhā̭ kṛtaṃ-vṛ~ṣabha vakṣi ha॒vyam |
sa॒mu॒drā dū॒rmi-rmadhṷmā॒gṃ॒ udā̭ra-dupā॒gṃ॒śunā॒ sama̭mṛta॒tva mā̭naṭ |
ghṛ॒tasya॒ nāma॒ guhyaṃ॒-ya~dasti̭ ji॒hvā de॒vānā̭-ma॒mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ |
va॒ya-nnāma॒ prabra̭vāmā ghṛ॒tenā॒smin. ya॒jñe dhā̭rayāmā॒ namo̭bhiḥ |
upa̭ bra॒hmā śṛ̭ṇavaccha॒syamā̭na॒-ñcatuḥ̭ śṛṅgo 'vamī-dgau॒ra e॒tat |
ca॒tvāri॒ śṛṅgā॒ trayo̭ asya॒ pādā॒ dve śī॒ra॒.ṣe sa॒pta hastā̭so a॒sya |
tridhā̭ ba॒ddho vṛ̭ṣa॒bho ro̭ravīti ma॒ho de॒vo martyā॒gṃ॒ āvi̭veśa || 12.10 (tai. ara. 6.12.2)
tridhā̭ hi॒ta-mpa॒ṇibhi̭-rgu॒hyamā̭na॒-ṅgavi̭-de॒vāso̭ ghṛ॒tamanva̭vindann |
indra॒ eka॒gṃ॒ sūrya॒ eka̭-ñjajāna ve॒nā dekagg̭ sva॒dhayā॒ niṣṭa̭takṣuḥ |
yo de॒vānā᳚-mpratha॒ma-mpu॒rastā॒-dviśvā॒dhiyo̭ ru॒dro ma॒har​ṣiḥ̭ |
hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-mpa̭śyata॒ jāya̭māna॒gṃ॒ sano̭ de॒va-śśu॒bhayā॒ smṛtyā॒ saṃ​yu~̭naktu |
yasmā॒tpara॒-nnāpa̭ra॒ masti॒ kiñci॒dyasmā॒-nnāṇī̭yo॒ na jyāyo᳚-'sti॒ kaści̭t |
vṛ॒kṣa i̭va stabdho di॒vi ti̭ṣṭha॒-tyeka॒stene॒da-mpū॒rṇa-mpurṷṣeṇa॒ sarva᳚m || 12.13
(sanyāsa sūktam)
na karma̭ṇā na pra॒jayā॒ dhanḙna॒ tyāgḙnaike amṛta॒tva-mā̭na॒śuḥ |
parḙṇa॒ nāka॒-nnihi̭ta॒-ṅguhā̭yāṃ-vi~॒bhrāja̭de॒ta-dyata̭yo vi॒śanti̭ ||
ve॒dā॒nta॒ vi॒jñāna॒-suni̭ścitā॒rthā-ssanyā̭sa yo॒gādyata̭ya-śśuddha॒ sattvāḥ᳚ |
te bra̭hmalo॒ke tu॒ parā᳚ntakāle॒ parā̭mṛtā॒-tpari̭mucyanti॒ sarve᳚ |
da॒hraṃ॒-vi~॒pā॒pa-mpa॒rame᳚śma bhūtaṃ॒-ya~-tpṷṇḍarī॒ka-mpu॒rama̭ddhya sa॒gg॒stham |
ta॒trā॒pi॒ da॒hra-ṅga॒ganaṃ̭-vi~śoka॒-stasmi̭n. yada॒ntasta-dupā̭sita॒vyam ||
yo vedādau sva̭raḥ pro॒kto॒ ve॒dāntḙ ca pra॒tiṣṭhi̭taḥ |
tasya̭ pra॒kṛti̭-līna॒sya॒ yaḥ॒ paraḥ̭ sa॒ ma॒heśva̭raḥ || 12.17 (tai. ara. 6.12.3)
(ajo᳚-'nya॒ - āvi̭veśa॒ - sarvḙ ca॒tvāri̭ ca)
nārāyaṇa sūktaṃ (4.14)
sa॒ha॒sra॒śīr​ṣa̭-nde॒vaṃ॒-vi~॒śvākṣaṃ̭-vi~॒śva śa̭-mbhuvam |
viśva̭-nnā॒rāya̭ṇa-nde॒va॒ma॒kṣara̭-mpara॒ma-mpa॒dam |
vi॒śvataḥ॒ para̭mānni॒tyaṃ॒-vi~॒śva-nnā̭rāya॒ṇagṃ ha̭rim |
viśva̭me॒veda-mpurṷṣa॒-sta-dviśva॒mupa̭jīvati |
patiṃ॒-vi~śva̭syā॒tmeśva̭ra॒gṃ॒ śāśva̭tagṃ śi॒vama̭cyutam |
nā॒rāya॒ṇa-mma̭hājñe॒yaṃ॒-vi~॒śvātmā̭na-mpa॒rāya̭ṇam |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro jyo॒ti॒rā॒tmā nā̭raya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ra-mbra॒hma॒ ta॒ttva-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro dhyā॒tā॒ dhyā॒na-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
yacca̭ ki॒ñcij-ja̭ga-thsa॒rva॒-ndṛ॒śyate᳚ śrūya॒te-'pi̭ vā | 13.4 (tai. ara. 6.13.1)
anta̭-rba॒hiśca̭ ta-thsa॒rvaṃ॒-vyā~॒pya nā̭rāya॒ṇa-ssthi̭taḥ |
ana̭nta॒ mavya̭ya-ṅka॒vigṃ sa̭mu॒dre-'ntaṃ̭-vi~॒śva śa̭bhuṃ​va~m |
pa॒dma॒ko॒śa-pra̭tīkā॒śa॒gṃ॒ hṛ॒daya̭-ñcāpya॒dhomṷkham |
adho̭ ni॒ṣṭyā vi̭tastyā॒nte॒ nā॒bhyāmṷpari॒ tiṣṭha̭ti |
jvā॒la॒mā॒lā kṷla-mbhā॒tī॒ vi॒śvasyā̭yata॒na-mma̭hat |
santa̭tagṃ śi॒lābhi̭stu॒ lamba̭tyā kośa॒sanni̭bham |
tasyāntḙ suṣi॒ragṃ sū॒kṣma-ntasmi᳚n-thsa॒rva-mprati̭ṣṭhitam |
tasya॒ maddhyḙ ma॒hāna̭gni-rvi॒śvārci̭-rvi॒śvato̭ mukhaḥ |
so-'gra̭bhu॒g vibha̭ja-nti॒ṣṭha॒-nnāhā̭ra-maja॒raḥ ka॒viḥ |
ti॒rya॒gū॒rdhva ma̭dha-śśā॒yī॒ ra॒śmaya̭stasya॒ santa̭tā |
sa॒ntā॒paya̭ti sva-nde॒hamāpā̭datala॒ masta̭kaḥ |
tasya॒ maddhye॒ vahni̭śikhā a॒ṇīyo᳚rdhvā vya॒vasthi̭taḥ |
nī॒lato̭ yada̭ maddhya॒sthā॒-dvi॒dyullḙkheva॒ bhāsva̭rā |
nī॒vāra॒ śūka̭vatta॒nvī॒ pī॒tā bhā᳚svatya॒ṇūpa̭mā |
tasyā᳚-śśikhā॒yā ma̭ddhye pa॒ramā᳚tmā vya॒vasthi̭taḥ |
sa brahma॒ sa śiva॒-ssa hari॒-ssendra॒-sso-'kṣa̭raḥ para॒ma-ssva॒rāṭ || 13.12 (tai. ara. 6.13.2)
(api̭ vā॒ - santa̭tā॒ ṣaṭ ca̭)
āditya maṇḍale parabrahmopāsanaṃ (4.15)
ā॒di॒tyo vā e॒ṣa e॒ta-nma॒ṇḍala॒-ntapa̭ti॒ tatra॒ tā ṛca॒stadṛ॒cā ma̭ṇḍala॒gṃ॒ sa ṛ॒cāṃ-lo~॒ko-'tha॒ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'r​ci-rdī॒pyate॒ tāni॒ sāmā̭ni॒ sa sā॒mnāṃ-lo~॒ko-'tha॒ ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'rciṣi॒ purṷṣa॒stāni॒ yajūgṃ̭ṣi॒ sa yajṷṣā maṇḍala॒gṃ॒ sa yajṷṣāṃ-lo~॒ka-ssaiṣā tra॒yyeva̭ vi॒dyā ta̭pati॒ ya e॒ṣo᳚-'nta-rā̭di॒tye hi̭ra॒ṇmayaḥ॒ purṷṣaḥ || 14.1 (tai. ara. 6.14.1)
ādityapuruṣasya sarvātmakatva pradar​śanaṃ (4.16)
ā॒di॒tyo vai teja॒ ojo॒ balaṃ॒-ya~śa॒-ścakṣu॒-śśrotra̭mā॒tmā mano̭ ma॒nyu-rmanṷ-rmṛ॒tyu-ssa॒tyo mi॒tro vā॒yurā̭kā॒śaḥ prā॒ṇo lo̭kapā॒laḥ kaḥ ki-ṅka-nta-thsa॒tyamanna̭-ma॒mṛtā̭ jī॒vo viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhu-mbrahmai॒ tadamṛ̭ta e॒ṣa purṷṣa e॒ṣa bhū॒tānā॒-madhi̭pati॒-rbrahma̭ṇa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpno-tye॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyagṃ sā॒r​ṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katā̭-māpnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 15.1 (tai. ara. 6.15.1)
śivopāsana mantrāḥ (4.17)
nidha̭napataye॒ namaḥ | nidha̭napatāntikāya॒ namaḥ |
ūrdhvāya॒ namaḥ | ūrdhvaliṅgāya॒ namaḥ |
hiraṇyāya॒ namaḥ | hiraṇyaliṅgāya॒ namaḥ |
suvarṇāya॒ namaḥ | suvarṇaliṅgāya॒ namaḥ |
divyāya॒ namaḥ | divyaliṅgāya॒ namaḥ | 16.1 (tai. ara. 6.16.1)
bhavāya॒ namaḥ | bhavaliṅgāya॒ namaḥ |
śarvāya॒ namaḥ | śarvaliṅgāya॒ namaḥ |
śivāya॒ namaḥ | śivaliṅgāya॒ namaḥ |
jvalāya॒ namaḥ | jvalaliṅgāya॒ namaḥ |
ātmāya॒ namaḥ | ātmaliṅgāya॒ namaḥ |
paramāya॒ namaḥ | paramaliṅgāya॒ namaḥ |
etathsomasya̭ sūrya॒sya॒ sarvaliṅgagg̭ sthāpa॒ya॒ti॒ pāṇimantra̭-mpavi॒tram || 16.1 (tai. ara. 6.16.2)
paścimavaktra pratipādaka mantraḥ (4.18)
tai. ara. 6.17.1
sa॒dyojā॒ta-mpra̭padyā॒mi॒ sa॒dyojā॒tāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ |
bha॒ve bha̭ve॒ nāti̭bhave bhavasva॒ mām | bha॒vodbha̭vāya॒ namaḥ̭ || 17.1
uttara vaktra pratipādaka mantraḥ (4.19)
vā॒ma॒de॒vāya॒ namo᳚ jye॒ṣṭhāya॒ namaḥ̭ śre॒ṣṭhāya॒ namo̭ ru॒drāya॒ namaḥ॒ kālā̭ya॒ namaḥ॒ kala̭vikaraṇāya॒ namo॒ bala̭vikaraṇāya॒ namo॒ balā̭ya॒ namo॒ bala̭pramathanāya॒ nama॒-ssarva̭bhūtadamanāya॒ namo̭ ma॒nonma̭nāya॒ namaḥ̭ || 18.1 (tai. ara. 6.18.1)
dakṣiṇa vaktra pratipādaka mantraḥ (4.20)
a॒ghore᳚bhyo-'tha॒ ghore᳚bhyo॒ ghora॒ghora̭tarebhyaḥ |
sarve᳚bhya-ssarva॒ śarve᳚bhyo॒ nama̭ste astu ru॒drarṷ̄pebhyaḥ || 19.1 (tai. ara. 6.19.1)
prāgvaktra pratipādaka mantraḥ (4.21)
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t || 20.1 (tai. ara. 6.20.1)
ūrdhva vaktra pratipādaka mantraḥ (4.22)
īśāna-ssarva̭vidyā॒nā॒- mīśvara-ssarva̭bhūtā॒nā॒-mbrahmādhi̭pati॒-rbrahma॒ṇo-'dhi̭pati॒-rbrahmā̭ śi॒vo mḙ astu sadāśi॒vom || 21.1 (tai. ara. 6.21.1)
namaskārārtha mantrāḥ (4.23)
namo hiraṇyabāhave hiraṇyavarṇāya hiraṇyarūpāya hiraṇyapataye 'biṅkāpataya umāpataye paśupatayḙ namo॒ namaḥ || 22.1 (tai. ara. 6.22.1)
ṛ॒tagṃ sa॒tya-mpa̭ra-mbra॒hma॒ pu॒ruṣa̭-ṅkṛṣṇa॒piṅga̭lam |
ū॒rdhvarḙtaṃ-vi~̭rūpā॒kṣaṃ॒-vi~॒śvarṷ̄pāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ || 23.1 (tai. ara. 6.23.1)
sarvo॒ vai ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu |
purṷṣo॒ vai ru॒dra-ssanma॒ho namo॒ namaḥ̭ |
viśva̭-mbhū॒ta-mbhuva̭na-ñci॒tra-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭māna-ñca॒ yat |
sarvo॒ hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 24.1 (tai. ara. 6.24.1)
kadru॒drāya॒ pracḙtase mī॒ḍhuṣṭa̭māya॒ tavya̭se |
vo॒cema॒ śanta̭magṃ hṛ॒de ||
sarvo॒hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 25.1 (tai. ara. 6.25.1)
agnihotra havaṇyāḥ upayuktasya vṛkṣa viśeṣa-syābhidhānam (4.24-25)
yasya॒ vai ka̭ṅkatyagni-hotra॒hava̭ṇī bhavati॒ pratye॒vā-syāhṷtaya-stiṣṭha॒ntyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 26.1 (tai. ara. 6.26.1)
bhūdevatāka mantraḥ (4.26)
kR॒ṇu॒ṣva pāja॒ iti॒ pañca̭ |
adi̭ti-rde॒vā ga̭ndha॒rvā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'sṷrā॒-steṣāgṃ̭ sarva bhū॒tānā᳚-mmā॒tā me॒dinī̭ maha॒tā ma॒hī sā̭vi॒trī gā̭ya॒trī jaga̭tyu॒rvī pṛ॒thvī ba̭hu॒lā viśvā̭ bhū॒tā ka̭ta॒mā kāyā sā sa॒tye-tya॒mṛteti̭ vasi॒ṣṭhaḥ || 28.1 (tai. ara. 6.28.1)
sarvā devatā āpaḥ (4.27)
āpo॒ vā i॒dagṃ sarvaṃ॒-vi~śvā̭ bhū॒tānyāpaḥ̭ prā॒ṇā vā āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna॒māpo -'mṛ̭ta॒māpaḥ̭ sa॒mrāḍāpo̭ vi॒rāḍāpaḥ̭ sva॒rāḍāpaḥ॒
chandā॒g॒syāpo॒ jyotī॒g॒ṣyāpo॒ yajū॒g॒ṣyāpaḥ̭ sa॒tyamāpa॒-ssarvā̭ de॒vatā॒ āpo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rāpa॒ om || 29.1 (tai. ara. 6.29.1)
sandhyāvandana mantrāḥ (4.28)
āpaḥ̭ punantu pṛthi॒vī-mpṛ̭thi॒vī pū॒tā pṷnātu॒ mām |
pu॒nantu॒ brahma̭ṇa॒spati॒-rbrahma̭ pū॒tā pṷnātu॒ mām |
yaducchi̭ṣṭa॒-mabho᳚jyaṃ॒-ya~dvā̭ du॒ścari̭ta॒-mmama̭ |
sarva̭-mpunantu॒ māmāpo̭-'sa॒tāñca̭ prati॒graha॒gg॒ svāhā᳚ || 30.2 (tai. ara. 6.30.1)
agniśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadahnā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
aha॒stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | satye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 31.1 (tai. ara. 6.31.1)
sūryaśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadrātriyā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
rātri॒-stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | sūrye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 32.1 (tai. ara. 6.32.1)
praṇavasya ṛṣyādi vivaraṇaṃ (4.29)
omityekākṣa̭ra-mbra॒hma | agnirdevatā brahma̭ ityā॒r​ṣam |
gāyatra-ñchanda-mparamātmaṃ̭ sarū॒pam | sāyujyaṃ-vi~̭niyo॒gam || 33.1 (tai. ara. 6.33.1)
gāyatryāvāhana mantrāḥ (4.30)
āyā̭tu॒ vara̭dā de॒vī॒ a॒kṣara̭-mbrahma॒ sammi̭tam |
gā॒ya॒trī᳚-ñchanda̭sā-mmā॒teda-mbra̭hma ju॒ṣasva̭ me |
yadahnā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-ntadahnā᳚-tprati॒mucya̭te |
ya-drātriyā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-nta-drātriyā᳚-tprati॒mucya̭te |
sarva̭ va॒rṇe ma̭hāde॒vi॒ sa॒ndhyā vi̭dye sa॒rasva̭ti || 34.2 (tai. ara. 6.34.1)
ojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ bala̭masi॒ bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒nāmā̭̭-'si॒ viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyu-rabhibhūroṃ-gāyatrī-māvā̭hayā॒mi॒ sāvitrī-māvā̭hayā॒mi॒ sarasvatī-māvā̭hayā॒mi॒ chandar​ṣī-nāvā̭hayā॒mi॒ śriya-māvā̭hayā॒mi॒ gāyatriyā gāyatrī chando viśvāmitra ṛṣi-ssavitā devatā-'gnirmukha-mbrahmā śiro viṣṇur​hṛdayagṃ rudra-śśikhā pṛthivīyoniḥ prāṇāpāna-vyānodāna-samānā saprāṇā śvetavarṇā sāṅkhyāyana-sagotrā gāyatrī caturvigṃśatyakṣarā tripadā̭ ṣaṭku॒kṣiḥ॒ pañca śīr​ṣopanayane vi̭niyo॒gaḥ॒-
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ | ogṃ suvaḥ | o-mmahaḥ | o-ñjanaḥ | o-ntapaḥ | ogṃ sa॒tyam | o-nta-thsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t | omāpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 35.2 (tai. ara. 6.35.1)
gāyatrī upasthāna mantrāḥ (4.31)
u॒ttamḙ śikha̭re jā॒te॒ bhū॒myā-mpa̭rvata॒ mūrdha̭ni |
brā॒hmaṇe᳚bhyo-'bhya̭nujñā॒tā॒ ga॒ccha dḙvi ya॒thāsṷkham |
stuto mayā varadā vḙdamā॒tā॒ pracodayantī pavane᳚ dvijā॒tā |
āyuḥ pṛthivyāṃ-draviṇa-mbra̭hmava॒rca॒sa॒-mmahya-ndatvā prajātu-mbra̭hmalo॒kam || 36.2 (tai. ara. 6.36.1)
ādityadevatā mantraḥ (4.32)
ghṛṇi॒-ssūrya̭ ādi॒tyo na prabhā̭-vā॒tyakṣa̭ram |
madhṷkṣaranti॒ ta-dra̭sam |
sa॒tyaṃ-vai~ ta-drasa॒-māpo॒ jyotī॒raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 37.1 (tai. ara. 6.37.1)
trisuparṇamantrāḥ (4.33)
brahma̭ metu॒ mām | madhṷ metu॒ mām | brahma̭-me॒va madhṷ metu॒ mām |
yāstḙ soma pra॒jāva॒thso-'bhi॒so a॒ham | dusṣva̭pna॒ha-ndṷruṣvaha |
yāstḙ soma prā॒ṇāg​stā-ñjṷhomi | trisṷparṇa॒ mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bra॒hma॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 38.1 (tai. ara. 6.38.1)
brahma̭ me॒dhayā᳚ | madhṷ me॒dhayā᳚ |
brahma̭me॒va madhṷ me॒dhayā᳚ | a॒dyā no̭ deva savitaḥ pra॒jāva̭thsāvī॒-ssaubha̭gam |
parā̭ du॒sṣvapni̭yagṃ suva | viśvā̭ni deva savita-rduri॒tāni॒ parā̭suva |
ya-dbha॒dra-ntanma॒ āsṷva | madhu॒vātā̭ ṛtāya॒te madhṷkṣaranti॒ sindha̭vaḥ |
māddhvī᳚rna-ssa॒ntvoṣa̭dhīḥ | madhu॒nakta̭ mu॒toṣasi॒ madhṷma॒-tpārthi̭va॒gṃ॒ rajaḥ̭ |
madhu॒dyaura̭stu naḥ pi॒tā | madhṷmānno॒ vana॒spati॒-rmadhṷmāgṃ astu॒ sūryaḥ̭ |
māddhvī॒ rgāvo̭ bhavantu naḥ | ya i॒ma-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 39.7 (tai. ara. 6.39.1)
brahma̭ me॒dhavā᳚ | madhṷ me॒dhavā᳚ | brahma̭me॒va madhṷ me॒dhavā᳚ |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛddhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒-matyḙti॒ rebhanṋ |
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷrantarikṣa॒ saddhotā̭- vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣadva̭ra॒-sadṛ̭ta॒-sa-dvyo̭ma॒-sada॒bjā- go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ṛ॒cetvā̭ ru॒cetvā॒ sami-thsra̭vanti sa॒rito॒ na dhenāḥ᳚ |
a॒ntar-hṛ॒dā mana̭sā pū॒yamā̭nāḥ |
ghṛ॒tasya॒ dhārā̭ a॒bhicā̭kaśīmi |
hi॒ra॒ṇyayo̭ veta॒so maddhya̭ āsām |
tasmi᳚n-thsupa॒rṇo ma̭dhu॒kṛ-tkṷlā॒yī bhaja̭nnāste॒ madhṷ de॒vatā᳚bhyaḥ |
tasyā̭ sate॒ hara̭ya-ssa॒ptatīre᳚ sva॒dhā-nduhā̭nā a॒mṛta̭sya॒ dhārā᳚m |
ya i॒da-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
vī॒ra॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒ṅkti-mpuna̭nti | om || 40.6 (tai. ara. 6.40.1)
medhā sūktaṃ (4.34)
me॒dhāde॒vī ju॒ṣamā̭ṇā na॒ āgā᳚-dvi॒śvācī̭ bha॒drā sṷmana॒sya mā̭nā |
tvayā॒ juṣṭā̭ nu॒damā̭nā du॒ruktā᳚-nbṛ॒hadva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ ṛ॒ṣi-rbha̭vati devi॒ tvayā॒ brahmā̭-''ga॒taśrī̭ ru॒ta tvayā᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ści॒traṃ-vi~̭ndate vasu॒ sā no̭ juṣasva॒ dravi̭ṇo namedhe || 41.1 (tai. ara. 6.41.1)
me॒dhā-mma॒ indro̭ dadātu me॒dhā-nde॒vī sara̭svatī |
me॒dhā-mmḙ a॒śvinā̭-vu॒bhāvādha̭ttā॒-mpuṣka̭rasrajā ||
a॒phsa॒rāsṷ ca॒ yā me॒dhā ga̭ndha॒rveṣṷ ca॒ yanmanaḥ̭ |
daivī᳚-mme॒dhā sara̭svatī॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rjuṣatā॒g॒ svāhā᳚ || 42.1 (tai. ara. 6.42.1)
āmā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rvi॒śvarṷ̄pā॒ hira̭ṇyavarṇā॒ jaga̭tī jaga॒myā |
ūrja̭svatī॒ paya̭sā॒ pinva̭mānā॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒pratī̭kā juṣantām || 43.1 (tai. ara. 6.43.1)
mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayya॒gnistejo̭ dadhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayīndra̭ indri॒ya-nda̭dhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayi॒ sūryo॒ bhrājo̭ dadhātu || 44.1 (tai. ara. 6.44.1)
mṛtyunivāraṇa mantrāḥ (4.35)
apai̭tu mṛ॒tyu-ra॒mṛta̭nna॒ āga̭n. vaivasva॒to no॒ abha̭yaṅkṛṇotu |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙ rivā॒bhinaḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yi-ssaca̭tānna॒-śśacī॒patiḥ̭ || 45.1 (tai. ara. 6.45.1)
para̭-mmṛtyo॒ anu॒ parḙhi॒ panthāṃ॒-ya~ste॒sva ita̭ro deva॒yānā᳚t |
cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi॒ mānaḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān || 46.1 (tai. ara. 6.46.1)
vāta̭-mprā॒ṇa-mmana̭sā॒ nvāra̭bhāmahe pra॒jāpa̭tiṃ॒-yo~ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
sano̭ mṛ॒tyo strā̭yatā॒-mpātvagṃha̭so॒ jyog jī॒vā ja॒rāma̭śīmahi || 47.1 (tai. ara. 6.47.1)
a॒mu॒tra॒ bhūyā॒dadha॒ yadya॒masya॒ bṛha̭spate a॒bhiśa̭ste॒ra mṷñcaḥ |
pratyaṷhatā ma॒śvinā̭ mṛ॒tyu ma̭smā-dde॒vānā̭magne bhi॒ṣajā॒ śacī̭bhiḥ || 48.1 (tai. ara. 6.48.1)
hari॒gṃ॒ hara̭nta॒- manṷyanti de॒vā viśva॒syeśā̭naṃ-vṛ~ṣa॒bha-mma̭tī॒nām |
brahma॒ sarṷ̄pa॒-manṷme॒damā̭gā॒-daya̭na॒-mmā viva̭dhī॒-rvikra̭masva || 49.1 (tai. ara. 6.49.1)
śalkai̭ra॒gni-mi̭ndhā॒na u॒bhau lo॒kau sa̭nema॒ham |
u॒bhayo᳚ rlo॒kayā̭r-ṛ॒dhdvā-'ti̭ mṛ॒tyu-nta̭rāmya॒ham || 50.1 (tai. ara. 6.50.1)
mā chi̭do mṛtyo॒ mā va̭dhī॒r​mā me॒ balaṃ॒-vi~vṛ̭ho॒ mā pramo̭ṣīḥ |
pra॒jā-mmā mḙ rīriṣa॒ āyṷrugra nṛ॒cakṣa̭sa-ntvā ha॒viṣā̭ vidhema || 51.1 (tai. ara. 6.51.1)
mā no̭ ma॒hānta̭mu॒ta mā no̭ arbha॒ka-mmā na॒ ukṣa̭ntamu॒ta mā na̭ ukṣi॒tam |
mā no̭ vadhīḥ pi॒tara॒-mmota mā॒tara̭-mpri॒yā mā na̭sta॒nuvo̭ rudra rīriṣaḥ || 52.1 (tai. ara. 6.52.1)
mā na̭sto॒ke tana̭ye॒ mā na॒ āyṷṣi॒ mā no॒ goṣu॒ mā no॒ aśvḙṣu rīriṣaḥ |
vī॒rānmā no̭ rudra bhāmi॒tova̭dhīr-ha॒viṣma̭nto॒ nama̭sā vidhema te || 53.1 (tai. ara. 6.53.1)
prajāpati-prārthanā mantraḥ (4.36)
prajā̭pate॒ na tvade॒tā-nya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒tā ba̭bhūva |
ya-tkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg​ syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || 54.1 (tai. ara. 6.54.1)
indraprārthanā mantraḥ (4.37)
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu nassvasti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || 55.1 (tai. ara. 6.55.1)
mṛtyuñjaya mantrāḥ (4.38)
trya̭mbakaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |
u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t || 56.1 (tai. ara. 6.56.1)
ye tḙ sa॒hasra̭ma॒yuta॒-mpāśā॒ mṛtyo॒ martyā̭ya॒ hanta̭ve |
tān. ya॒jñasya̭ mā॒yayā॒ sarvā॒nava̭ yajāmahe | mṛ॒tyave॒ svāhā̭ mṛ॒tyave॒ svāhā᳚ || 58.1 (tai. ara. 6.57-58)
pāpanivārakā mantrāḥ (4.39)
de॒vakṛ̭ta॒syaina̭so-'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ma॒nu॒ṣya̭kṛta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
pi॒tṛkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ā॒tmakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒nyakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒smatkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
yaddi॒vā ca॒ nakta॒-ñcaina̭ścakṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsva॒panta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsu॒ṣupta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-dvi॒dvāgṃsa॒ścā vi̭dvāgṃsa॒ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
enasa enaso vayajanama̭si svā॒hā || 59.1 (tai. ara. 6.59.1)
vasu-prārthanā mantraḥ (4.40)
yadvo̭ devāścakṛ॒ma ji॒hvayā̭ gu॒rumana̭so vā॒ prayṷtī deva॒ heḍa̭nam |
arā̭vā॒yo no̭ a॒bhidṷcchunā॒yate॒ tasmi॒-ntadeno̭ vasavo॒ nidhḙtana॒ svāhā᳚ || 60.1 (tai. ara. 6.60.1)
kāmo-'kār​ṣīt - manyurakār​ṣīt mantraḥ (4.41)
kāmo-'kār​ṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
kāmo-'kār​ṣī-tkāmaḥ karoti nāha-ṅkaromi kāmaḥ kartā nāha-ṅkartā kāmaḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te kāma kāmā̭ya svā॒hā || 61.1 (tai. ara. 6.61.1)
manyurakār​ṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
manyurakār​ṣī-nmanyuḥ karoti nāha-ṅkaromi manyuḥ kartā nāha-ṅkartā manyuḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te manyo manya̭ve svā॒hā || 62.1 (tai. ara. 6.62.1)
virajā homa mantrāḥ (4.42)
tilāñjuhomi sarasāgṃ sapiṣṭā-ngandhāra mama citte rama̭ntu svā॒hā |
gāvo hiraṇya-ndhanamannapānagṃ sarveṣāg​ śri̭yai svā॒hā |
śriyañca lakṣmiñca puṣṭiñca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām | brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajā-ssandadā̭tu svā॒hā || 63.3 (tai. ara. 6.63.1)
tilāḥ kṛṣṇā-sti̭lā-śśve॒tā॒-stilā-ssaumyā va̭śānu॒gāḥ |
tilāḥ punantṷ me pā॒paṃ॒-ya~tkiñci-ddurita-mma̭yi svā॒hā |
cora॒syānna-nna̭vaśrā॒ddha॒-mbra॒hma॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
gosteyagṃ sa̭rāpā॒na॒-mbhrūṇahatyā tilā śāntigṃ śamaya̭ntu svā॒hā |
śrīśca lakṣmīśca puṣṭīśca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām |
brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajñātu jātaveda-ssandadā̭tu svā॒hā || 64.3 (tai. ara. 6.64.1)
prāṇāpāna-vyānodāna-samānā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
vāṃ-mana-ścakṣuḥ-śrotra-jihvā-ghrāṇa-reto-buddhyākūti-ssaṅkalpā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
tvak-carma-māgṃsa-rudhira-medo-majjā-snāyavo-'sthīni mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śiraḥ pāṇi pāda pār​śva pṛṣṭho-rūdara-jaṅgha-śiśrnopastha pāyavo mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
uttiṣṭha puruṣa harita-piṅgala lohitākṣi dehi dehi dadāpayitā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 65.5 (tai. ara. 6.65.1)
pṛthivyāpa stejo vāyu-rākāśā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śabda-spar​śa-rūparasa-gandhā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
mano-vāk-kāya-karmāṇi mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
avyaktabhāvai-ra̭haṅkā॒ra॒-rjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
ātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
antarātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
paramātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
kṣu॒dhe svāhā᳚ | kṣutpi̭pāsāya॒ svāhā᳚ | vivi̭ṭyai॒ svāhā᳚ |
ṛgvi̭dhānāya॒ svāhā᳚ | ka॒ṣo᳚tkāya॒ svāhā᳚ |
kṣu॒tpi॒pā॒sāma̭la-ñjye॒ṣṭhā॒ma॒la॒kṣmī-rnā̭śayā॒myaham |
abhṷ̄ti॒-masa̭mṛddhi॒ñca॒ sarvāṃ (sarvā) nirṇuda me pāpmā̭nagg​ svā॒hā |
annamaya-prāṇamaya-manomaya-vijñānamaya-mānandamaya-mātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 66.10 (tai. ara. 6.66.1)
vaiśvadeva mantrāḥ (4.43)
a॒gnaye॒ svāhā᳚ | viśve᳚bhyo de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ |
dhru॒vāya̭ bhū॒māya॒ svāhā᳚ | dhru॒va॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ |
a॒cyu॒ta॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ | a॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāhā᳚ |
dharmā̭ya॒ svāhā᳚ | adha̭rmāya॒ svāhā᳚ |
a॒dbhya-ssvāhā᳚ | o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā᳚ | 67.1 (tai. ara. 6.67.1)
ra॒kṣo॒de॒va॒ja॒nebhya॒-ssvāhā᳚ |
gṛhyā᳚bhya॒-ssvāhā᳚ | a॒va॒sāne᳚bhya॒-ssvāhā᳚ |
a॒va॒sāna̭patibhya॒-ssvāhā᳚ | sa॒rva॒bhū॒tebhya॒-ssvāhā᳚ |
āmā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ |
yadeja̭ti॒ jaga̭ti॒ yacca॒ ceṣṭa̭ti॒ nāmno̭ bhā॒go-'ya-nnāmne॒ svāhā᳚ |
pṛ॒thi॒vyai svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ | 67.2 (tai. ara. 6.67.2)
di॒ve svāhā᳚ | sūryā̭ya॒ svāhā᳚ |
ca॒ndrama̭se॒ svāhā᳚ | nakṣa̭trebhya॒-ssvāhā᳚ |
indrā̭ya॒ svāhā᳚ | bṛha॒spata̭ye॒ svāhā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | brahma̭ṇe॒ svāhā᳚ |
sva॒dhā pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā᳚ | 67.3 (tai. ara. 6.67.3)
de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ | pi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhā-'stṷ |
bhū॒tebhyo॒ namaḥ̭ | ma॒nu॒ṣye᳚bhyo॒ hantā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | pa॒ra॒me॒ṣṭhine॒ svāhā᳚ |
yathā kṷ̄pa-śśa॒tadhā̭ra-ssa॒hasra̭dhāro॒ akṣi̭taḥ |
e॒vā mḙ astu dhā॒nyagṃ sa॒hasra̭dhāra॒-makṣi̭tam |
dhana̭dhānyai॒ svāhā᳚ || ye bhū॒tāḥ pra॒cara̭nti॒ divā॒nakta॒-mbali̭-mi॒cchanto̭ vi॒tuda̭sya॒ preṣyāḥ᳚ |
tebhyo̭ ba॒li-mpṷṣṭi॒kāmo̭ harāmi॒ mayi॒ puṣṭi॒-mpuṣṭi̭pati-rdadhātu॒ svāhā᳚ || 67.4 (tai. ara. 6.67.4)
(o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā॒ - 'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ - namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā̭ - vi॒tuda̭sya॒ preṣyā॒ eka̭-ñca)
o᳚-nta-dbra॒hma | o᳚-nta-dvā॒yuḥ |
o᳚-ntadā॒tmā | o᳚-nta-thsa॒tyam |
o᳚-nta-thsarva᳚m | o᳚-nta-tpuro॒-rnamaḥ |
antaścarati̭ bhūte॒ṣu॒ guhāyāṃ-vi~̭śva mū॒rtiṣu |
tvaṃ-ya~jñastvaṃ-va~ṣaṭkārastva-midrastvagṃ rudrastvaṃ​vi~ṣṇustva-mbrahmatva̭-mprajā॒patiḥ |
tva-nta̭dāpa॒ āpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 68.2 (tai. ara. 6.68.1)
4.44 prāṇāhuti mantrāḥ
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒to॒pa॒stara̭ṇamasi ||
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | a॒pā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | vyā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | u॒dā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | sa॒mā॒nāya॒ svāhā᳚ |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒tā॒pi॒dhā॒nama̭si || 69.4 (tai. ara. 6.69.1)
bhuktānnābhimantraṇa mantrāḥ (4.45)
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | prā॒ṇa mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | a॒pā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | vyā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | u॒dā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | sa॒māna॒ mannḙnāpyāyasva || 70.1 (tai. ara0.1)
bhojanānte ātmānusandhāna mantrāḥ (4.46)
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ṅguṣṭhañca̭ samā॒śritaḥ | īśa-ssarvasya jagataḥ prabhuḥ prīṇāti̭ viśva॒bhuk || 71.1 (tai. ara. 6.71.1)
avayavasvasthatā prārthanā mantraḥ (4.47)
vāmma̭ ā॒sann | na॒soḥ prā॒ṇaḥ | a॒kṣyo-ścakṣuḥ̭ |
karṇa̭yo॒-śśrotra᳚m | bā॒hu॒vo-rbala᳚m | ū॒ru॒vo rojaḥ̭ |
ari̭ṣṭā॒ viśvā॒nyaṅgā̭ni ta॒nūḥ | ta॒nuvā̭ me sa॒ha nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || 72.1 (tai. ara. 6.72.1)
indra saptar​ṣi saṃ​vā~da mantraḥ (4.48)
vayaḥ̭ supa॒rṇā upa̭sedu॒rindra̭-mpri॒ya mḙdhā॒ ṛṣa̭yo॒ nādha̭mānāḥ |
apa̭ddhvā॒nta mū᳚rṇu॒hi pū॒rdhi cakṣṷ-rmumu॒gdhya̭smā-nni॒dhayḙ 'vaba॒ddhān || 73.1 (tai. ara. 6.73.1)
hṛdayālambhana mantraḥ (4.49)
prāṇānā-ṅgranthirasi rudro mā̭ viśā॒ntakaḥ | tenānnenā᳚-pyāya॒sva || 74.1 (tai. ara. 6.74.1)
devatā prāṇanirūpaṇa mantraḥ (4.50)
namo rudrāya viṣṇave mṛtyṷrme pā॒hi || 75.1 (tai. ara. 6.75.1)
agni stuti mantraḥ (4.51)
tvama̭gne॒ dyubhi॒-stvamā̭śu-śu॒kṣaṇi॒-stvama॒dbhya-stvamaśma̭na॒spari̭ |
tvaṃ-va~ne᳚bhya॒-stvamoṣa̭dhībhya॒-stva-nnṛ॒ṇā-nnṛ̭pate jāyase॒ śuciḥ̭ || 76.1 (tai. ara. 6.76.1)
abhīṣṭa yācanā mantraḥ (4.52)
śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva syo॒nena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva subhū॒tena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva brahmavarca॒sena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva ya॒jñasyardhi॒ manu॒ santi̭ṣṭha॒ svopa̭ te yajña॒ nama॒ upa̭ te॒ nama॒ upa̭ te॒ namaḥ̭ || 77.1 (tai. ara. 6.77.1)
para tattva nirūpaṇaṃ (4.53)
sa॒tya-mpara॒-mparagṃ̭ sa॒tyagṃ sa॒tyena॒ na sṷva॒rgā-llo॒kāccya̭vante ka॒dāca॒na sa॒tāgṃ hi sa॒tya-ntasmā᳚-thsa॒tye ra̭mante॒,
tapa॒ iti॒ tapo॒ nānaśa̭nā॒-tparaṃ॒-ya~ddhi para॒-ntapa॒sta-ddudha̭r​ṣa॒-nta-ddurā̭dhar​ṣa॒-ntasmā॒-ttapa̭si ramante॒,
dama॒ iti॒ niya̭ta-mbrahmacā॒riṇa॒-stasmā॒-ddamḙ ramante॒,
śama॒ ityara̭ṇye mu॒naya॒-stasmā॒cchamḙ ramante,
dā॒namiti॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ pra॒śagṃsa̭nti dā॒nānnāti̭ du॒ścara॒-ntasmā᳚-ddā॒ne ra̭mante,
dha॒rma iti॒ dharmḙṇa॒ sarva̭mi॒da-mpari̭gṛhīta-ndha॒rmānnāti̭-du॒ṣkara॒-ntasmā᳚--ddha॒rme ra̭mante,
pra॒jana॒ iti॒ bhūyāgṃ̭̭sa॒-stasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ॒ prajā̭yante॒ tasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ ̭ne ramante॒,
-'gnaya॒ ityā̭ha॒ tasmā̭-da॒gnaya॒ ādhā̭tavyā agniho॒tra-mityā̭ha॒ tasmā̭-dagniho॒tre ra̭mante,
ya॒jña iti̭ ya॒jño hi de॒vā stasmā᳚-dya॒jñe ra̭mante,
māna॒sa-miti̭ vi॒dvāgṃsa॒-stasmā᳚-dvi॒dvāgṃsa̭ e॒va mā̭na॒se ra̭mante,
nyā॒sa iti̭ bra॒hmā bra॒hmā hi paraḥ॒ paro̭ hi bra॒hmā tāni॒ vā e॒tānyava̭rāṇi॒ parāgṃ̭si nyā॒sa e॒vātya̭recaya॒-dya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 78.11 (tai. ara. 6.78.1)
4.54 jñāna sādhana nirūpaṇaṃ
prā॒jā॒pa॒tyo hārṷṇi-ssupa॒rṇeyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti-mpi॒tara॒-mupa̭sasāra॒ ki-mbha̭gava॒ntaḥ pa̭ra॒maṃ-va~̭da॒ntīti॒ tasmai॒ pro̭vāca,
sa॒tyena̭ vā॒yurāvā̭ti sa॒tye-nā̭di॒tyo ro̭cate di॒vi sa॒tyaṃ-vā~॒caḥ pra̭ti॒ṣṭhā sa॒tye sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-thsa॒tya-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti॒,
tapa̭sā de॒vā de॒vatā॒-magra̭ āya॒-ntapa॒sar​ṣa̭ya॒-ssuva॒ranva̭-vinda॒-ntapa̭sā sa॒patnā॒-npraṇṷdā॒-mārā̭tī॒ stapa̭si sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ttapaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
damḙna dā॒ntāḥ ki॒lbiṣa̭-mavadhū॒nvanti॒ damḙna brahmacā॒riṇa॒-ssuva̭ragaccha॒-ndamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dhar​ṣa॒-ndamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ddamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
śamḙna śā॒ntā-śśi॒va-mā॒cara̭nti॒ śamḙna nā॒ka-mmu॒nayo॒-'nvavi̭nda॒n chamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dhar​ṣa॒-ñchamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒cchamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti,
dā॒naṃ-ya~॒jñānāṃ॒-va~rṷ̄tha॒-ndakṣi̭ṇā lo॒ke dā॒tāragṃ̭ sarva bhū॒tānyṷpajī॒vanti̭ dā॒nenārā̭tī॒-rapā̭nudanta dā॒nena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti dā॒ne sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddā॒na-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
dha॒rmo viśva̭sya॒ jaga̭taḥ prati॒ṣṭhā lo॒ke dha॒rmiṣṭha̭-mpra॒jā ṷpasa॒rpanti̭ dha॒rmeṇa̭ pā॒pa-ma̭pa॒nuda̭ti dha॒rme sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddha॒rma-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
pra॒jana̭naṃ॒-vai~ pra̭ti॒ṣṭhā lo॒ke sā॒dhu pra॒jāyā᳚ sta॒ntun-ta̭nvā॒naḥ pi̭tṛ॒ṇā ma̭nṛ॒ṇo bhava̭ti॒ tadḙva ta॒syā anṛ̭ṇa॒-ntasmā᳚-tpra॒jana̭na-mpara॒maṃ-va~da̭ntya॒,
gnayo॒ vai trayī̭ vi॒dyā dḙva॒yānaḥ॒ panthā̭ gār​hapa॒tya ṛk-pṛ̭thi॒vī ra̭thanta॒ra-ma̭nvāhā-rya॒paca̭naṃ॒-ya~jṷra॒ntari̭kṣaṃ-vā~made॒vya mā̭hava॒nīya॒-ssāma̭suva॒rgo lo॒ko bṛ॒hat-tasmā̭-da॒gnī-npa̭ra॒maṃ-va~da̭ntya,
gniho॒tragṃ sā̭ya-mprā॒ta-rgṛ॒hāṇāṃ॒-niṣkṛ̭ti॒-ssvi̭ṣṭagṃ suhu॒taṃ-ya~̭jñakratū॒nā-mprāya̭ṇagṃ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ jyoti॒-stasmā̭-dagniho॒tra-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
ya॒jña iti̭ ya॒jñena॒ hi de॒vā diva̭-ṅga॒tā ya॒jñenāsṷrā॒-napā̭nudanta ya॒jñena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti ya॒jñe sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-dya॒jña-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
māna॒saṃ-vai~ prā̭jāpa॒tya-mpa॒vitra̭-mmāna॒sena॒ mana̭sā sā॒dhu pa̭śyati māna॒sā ṛṣa̭yaḥ pra॒jā a̭sṛjanta māna॒se sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-nmāna॒sa-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
nyā॒sa i॒tyāhṷ-rmanī॒ṣiṇo᳚ bra॒hmāṇa̭-mbra॒hmā viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhuṃḥ pra॒jāpa̭ti-ssaṃ​va~thsara॒ iti̭, saṃ​va~thsa॒ro̭ 'sāvā̭di॒tyo ya e॒ṣa ā̭di॒tye purṷṣa॒-ssa pa̭rame॒ṣṭhī brahmā॒tmā,
yābhi̭rādi॒tya-stapa̭ti ra॒śmibhi॒stābhiḥ̭ pa॒rjanyo̭ var​ṣati pa॒rjanyḙ-nauṣadhi-vanaspa॒tayaḥ॒ prajā̭yanta oṣadhi-vanaspa॒tibhi॒-ranna̭-mbhava॒tyannḙna prā॒ṇāḥ prā॒ṇai-rbala॒-mbalḙna॒ tapa॒-stapa̭sā śra॒ddhā śra॒ddhayā̭ me॒dhā me॒dhayā̭ manī॒ṣā ma̭nī॒ṣayā॒ mano॒ mana̭sā॒ śānti॒-śśāntyā̭ ci॒tta-ñci॒ttena॒ smṛti॒gg॒ smṛtyā॒ smāra॒gg॒ smārḙṇa vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānḙ-nā॒tmānaṃ̭-ve~dayati॒ tasmā̭da॒nna-ndada॒n-thsarvā᳚ṇye॒tāni̭ dadā॒-tyannā᳚-tprā॒ṇā bha̭vanti,
bhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rmano॒ mana̭saśca vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānā̭-dāna॒ndo bra̭hma yo॒ni-ssa vā e॒ṣa purṷṣaḥ pañca॒dhā pa̭ñcā॒tmā yena॒ sarva̭mi॒da-mprota̭-mpṛthi॒vī cā॒ntari̭kṣa-ñca॒ dyauśca॒ diśa̭ścāvāntaradi॒śāśca॒ sa vai sarva̭mi॒da-ñjaga॒thsa sa॒bhūtagṃ̭ sa bha॒vya-ñji̭jñāsa klṛ॒pta ṛ̭ta॒jā rayi̭ṣṭhā,
śra॒ddhā sa॒tyo maha̭svā-nta॒paso॒ pari̭ṣṭhā॒d (vari̭ṣṭhā॒d) jñātvā̭ tame॒va-mmana̭sā hṛ॒dā ca॒ bhūyo̭ na mṛ॒tyu-mupa̭yāhi vi॒dvā-ntasmā᳚-nnyā॒sa-me॒ṣā-ntapa̭sā-matirikta॒māhṷ-rvasura॒ṇvo̭ vi॒bhūra̭si prā॒ṇe tvamasi̭ sandhā॒tā
brahma̭-ntvamasi̭ viśva॒dhṛttḙ-jo॒dās tvama̭sya॒gni-ra̭si varco॒dā-stvama̭si॒ sūrya̭sya dyumno॒dā stvama̭si ca॒ndrama̭sa upayā॒magṛ̭hīto-'si bra॒hmaṇe᳚ tvā॒ mahasa॒,
omityā॒tmānaṃ̭-yu~ñjītai॒tadvai ma̭hopa॒niṣa̭da-nde॒vānā॒-ṅguhyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ bra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 79.20 (tai. ara. 6.79.1)
jñānayajñaḥ (4.55)
tasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ya॒jñasyā॒tmā yaja̭mānaḥ-śra॒dhdāpatnī॒ śarī̭ra-mi॒ddhmamuro॒ vedi॒-rlomā̭ni
ba॒ra॒ḥi-rve॒daḥ-śikhā॒ hṛda̭yaṃ॒-yū~paḥ॒ kāma॒ ājya̭-mma॒nyuḥ pa॒śu-stapo॒-'gni-rdamaḥ̭ śamayi॒tā dakṣi̭ṇā॒-vāghotā᳚ prā॒ṇa ṷdga॒tā
cakṣṷradhva॒ryu-rmano॒ brahmā॒ śrotra̭ma॒gnī-dhyāva॒dhdriya̭te॒
sā dī॒kṣā yadaśrnā̭ti॒ tadhdavi॒-ryatpiba̭ti॒ tada̭sya somapā॒naṃ-ya~drama̭te॒
tadṷpa॒sado॒ ya-thsa॒ñcara̭-tyupa॒viśa̭-tyu॒ttiṣṭha̭te ca॒ sapra̭va॒rgyo̭
yanmukha॒-ntadā̭hava॒nīyo॒ yā vyāhṛ̭ti-rāhu॒ti-ryada̭sya vi॒jñāna॒-ntajju॒hoti॒ yathsā॒ya-mprā॒tara̭tti॒ tathsa॒midhaṃ॒-ya~tprā॒ta-rma॒ddhyandi̭nagṃ sā॒ya-ñca॒ tāni॒ sava̭nāni॒ ye
a̭horā॒tre te da̭r​śapūrṇamā॒sau ye᳚-'rdhamā॒sāśca॒ māsā᳚śca॒ te cā̭turmā॒syāni॒ ya ṛ॒tava॒ste pa̭śuba॒ndhā ye saṃ̭​va~thsa॒rāśca̭ parivathsa॒rāśca॒ te-'ha̭r​ga॒ṇā-ssa̭rva veda॒saṃ-vā~
e॒ta-thsa॒traṃ-ya~nmara̭ṇa॒-ntada̭va॒bhṛtha̭ e॒tadvai ja̭rāmarya-magniho॒tragṃ sa॒traṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvā-nṷda॒gaya̭ne pra॒mīya̭te
de॒vānā̭me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā-''di॒tyasya॒ sāyṷjya-ṅgaccha॒tyatha॒ yo da̭kṣi॒ṇe pra॒mīya̭te
pitṛ॒ṇā-me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā ca॒ndrama̭sa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnotye॒tau vai sū᳚ryā candra॒masau᳚-rmahi॒mānau᳚ brāhma॒ṇo
vi॒dvā-na॒bhija̭yati॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 80.1 (tai. ara. 6.80.1)
sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
|| oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
hariḥ॒ om |
iti mahānārāyaṇopaniṣa-thsamāptā
(ambha॒syaika̭pañcā॒śaccha॒taṃ - jā॒tavḙdase॒ catṷrdaśa॒ - bhūrannaṃ॒ - bhūra॒gnaye॒ - bhūra॒gnaye॒ caika̭mekaṃ - pāhi - pā॒hi ca॒tvāri̭ catvāri॒ - ya-śchanda̭sā॒-ndve - namo॒ brahma̭ṇe - ṛ॒ta-ntapo॒ - yathā̭ vṛ॒kṣasyaika̭ meka - ma॒ṇoraṇī̭yā॒g॒ ścatṷstrigṃśath - sahasra॒śī̭ṣa॒gṃ॒ ṣaṭvi̭gṃśati - rādi॒tyo vā e॒ṣa - ā̭di॒tyo vai teja॒ eka̭mekaṃ॒ - nidha̭napataye॒ trayo̭vigṃśatiḥ - sa॒dyojā॒ta-ntrīṇi̭ - vāmade॒vāyaika̭ - ma॒ghore᳚bhya॒ - statpurṷṣāya॒ dve dve॒ - īśāno - namo hiraṇyabāhava॒ eka̭meka - mṛ॒tagṃ sa॒tya-ndve - sarvo॒ vai ca॒tvāri॒ - kadru॒drāya॒ trīṇi॒ - yasya॒ vai kaṅka̭tī - kṛṇu॒ṣva pājo - 'di̭ti॒ - rāpo॒ vā i॒dagṃ sarva॒ meka̭meka॒ - māpaḥ̭ punantu ca॒tvā - ryagniśca - sūryaśca nava̭ - na॒vomiti̭ ca॒tvā - ryāyā̭tu॒ pacau - jo̭-'si॒ daśo॒ - ttamḙ ca॒tvāri॒ - ghṛṇi॒strīṇi॒ - brahma̭metu॒ māṃ-yā~ste᳚ brahmaha॒tyā-ndvāda̭śa॒ - brahma̭ me॒dhayā॒-'dyā na̭ i॒ma-mbhrṷ̄ṣaha॒tyāṃ - brahma̭ me॒dhavā᳚ bra॒hmā de॒vānā̭mi॒daṃ-vī~̭raha॒tyāmekā॒nna vi̭gṃśati॒ rekā॒nnavi̭gṃśati--r me॒dhā de॒vī - me॒dhā-mma॒ indra̭śca॒tvāri̭ catvā॒ryā - mā᳚-mme॒dhā dve - mayi̭ me॒dhā meka॒- mapai̭tu॒ - paraṃ॒ - ~vāta̭-mprā॒ṇa - ma̭mutra॒bhūyā॒-d- ddhari॒gṃ॒ - śalkai̭ra॒gniṃ - mā chi̭do mṛtyo॒ - mā no̭ ma॒hāntaṃ॒ - māna̭sto॒ke - prajā̭pate - svasti॒dā - trya̭mbakaṃ॒ - ~ye tḙ sa॒hasra॒-ndve dve - mṛ॒tyave॒ svāhaikaṃ̭ - de॒vakṛ̭ta॒syaikā̭daśa॒ - yadvo̭ devāḥ॒ - kāmo-'kār​ṣī॒n - manyurakār​ṣī॒-ddve dve॒ - tilāñjuhomi gāva-śśriya-mpra̭jāḥ pañca॒ - tilāḥ kṛṇṣāścora̭sya॒ śrīḥ prajñātu jātavḙda-ssa॒pta - prāṇa vā-ktvak chira uttiṣṭha puruṣa̭ pañca॒ - pṛthivī śabda mano vāg vyaktā-''tmā-'ntarātmā paramātmā me᳚ kṣu॒dhe-'nnamaya॒ pañca̭daśā॒ - gnaye॒ svāhaika̭catvāri॒gṃ॒śa - rdo᳚ ntadbra॒hma nava̭ - śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe niviṣṭa॒ ścatṷrvigṃśatiḥ - śra॒ddhāyā॒-ndaśā - ṅguṣṭha mātraḥ puruṣo dve - vāmma̭ ā॒sanna॒ṣṭau - vayaḥ̭ supa॒r​ṣāḥ - prāṇānā-ṅgranthirasi dve dve - namo rudrāyaikaṃ॒ - tvama̭gne॒ dyubhir॒ dve - śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva - sa॒tyaṃ - prā̭jāpa॒tya - stasyai॒va meka̭ meka॒ maśatiḥ)