📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.2 - বিষ্ণোঃ ক্রমোস্যভিমাতিহা - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয সংহিতা পাঠঃ
4.2 - Vishnoh Kramosyabhimatiha - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah
Krishna Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ঞ্চতুর্থকাণ্ডে দ্বীতীযঃ প্রশ্নঃ - দেবযজনগ্রহাভিধানং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
বিষ্ণোঃ॒ ক্রমো᳚-ঽস্যভিমাতি॒হা গা॑য॒ত্র-ঞ্ছন্দ॒ আ রো॑হ পৃথি॒বীমনু॒ বিক্র॑মস্ব॒ নির্ভ॑ক্ত॒-স্স য-ন্দ্বি॒ষ্মো বিষ্ণোঃ॒ ক্রমো᳚-ঽস্যভিশস্তি॒হা ত্রৈষ্টু॑ভ॒-ঞ্ছন্দ॒ আ রো॑হা॒ন্তরি॑ক্ষ॒মনু॒ বিক্র॑মস্ব॒ নির্ভ॑ক্ত॒-স্স য-ন্দ্বি॒ষ্মো বিষ্ণোঃ॒ ক্রমো᳚-ঽস্যরাতীয॒তো হ॒ন্তা জাগ॑ত॒-ঞ্ছন্দ॒ আ রো॑হ॒ দিব॒মনু॒ বিক্র॑মস্ব॒ নির্ভ॑ক্ত॒-স্স য-ন্দ্বি॒ষ্মো বিষ্ণোঃ॒ [বিষ্ণোঃ᳚, ক্রমো॑-ঽসি শত্রূয॒তো] 1
ক্রমো॑-ঽসি শত্রূয॒তো হ॒ন্তা-ঽনু॑ষ্টুভ॒-ঞ্ছন্দ॒ আ রো॑হ॒ দিশো-ঽনু॒ বিক্র॑মস্ব॒ নির্ভ॑ক্ত॒-স্স য-ন্দ্বি॒ষ্মঃ ॥ অক্র॑ন্দদ॒গ্নি-স্স্ত॒নয॑ন্নিব॒ দ্যৌঃ, ক্ষামা॒ রেরি॑হ-দ্বী॒রুধঃ॑ সম॒ঞ্জন্ন্ । স॒দ্যো জ॑জ্ঞা॒নো বি হীমি॒দ্ধো অখ্য॒দা রোদ॑সী ভা॒নুনা॑ ভাত্য॒ন্তঃ ॥ অগ্নে᳚-ঽভ্যাবর্তিন্ন॒ভি ন॒ আ ব॑র্ত॒স্বা-ঽঽযু॑ষা॒ বর্চ॑সা স॒ন্যা মে॒ধযা᳚ প্র॒জযা॒ ধনে॑ন ॥ অগ্নে॑ [অগ্নে᳚, অ॒ঙ্গি॒র॒-শ্শ॒ত-ন্তে॑] 2
অঙ্গির-শ্শ॒ত-ন্তে॑ সন্ত্বা॒বৃতঃ॑ স॒হস্র॑-ন্ত উপা॒বৃতঃ॑ । তাসা॒-ম্পোষ॑স্য॒ পোষে॑ণ॒ পুন॑র্নো ন॒ষ্টমা কৃ॑ধি॒ পুন॑র্নো র॒যিমা কৃ॑ধি ॥ পুন॑রূ॒র্জা নিব॑র্তস্ব॒ পুন॑রগ্ন ই॒ষা-ঽঽযু॑ষা । পুন॑র্নঃ পাহি বি॒শ্বতঃ॑ ॥ স॒হ র॒য্যা নি ব॑র্ত॒স্বাগ্নে॒ পিন্ব॑স্ব॒ ধার॑যা । বি॒শ্বফ্স্নি॑যা বি॒শ্ব ত॒স্পরি॑ ॥ উদু॑ত্ত॒মং-বঁ॑রুণ॒ পাশ॑ ম॒স্মদবা॑-ঽধ॒মং- [-ঽধ॒মম্, বি ম॑দ্ধ্য॒মগ্গ্​ শ্র॑থায ।] 3
-ঁবি ম॑দ্ধ্য॒মগ্গ্​ শ্র॑থায । অথা॑ ব॒যমা॑দিত্য ব্র॒তে তবানা॑গসো॒ অদি॑তযে স্যাম ॥ আ ত্বা॑-ঽহার্​ষ-ম॒ন্তর॑ভূর্ধ্রু॒বস্তি॒ষ্ঠা ঽবি॑চাচলিঃ । বিশ॑স্ত্বা॒ সর্বা॑ বাঞ্ছন্ত্ব॒স্মি-ন্রা॒ষ্ট্রমধি॑ শ্রয ॥অগ্নে॑ বৃ॒হন্নু॒ষসা॑মূ॒র্ধ্বো অ॑স্থান্নির্জগ্মি॒বান্-তম॑সো॒ জ্যোতি॒ষা-ঽঽগা᳚ত্ । অ॒গ্নির্ভা॒নুনা॒ রুশ॑তা॒ স্বঙ্গ॒ আ জা॒তো বিশ্বা॒ সদ্মা᳚ন্যপ্রাঃ ॥ সীদ॒ ত্ব-ম্মা॒তুর॒স্যা [সীদ॒ ত্ব-ম্মা॒তুর॒স্যাঃ᳚, উ॒পস্থে॒ বিশ্বা᳚ন্যগ্নে] 4
উ॒পস্থে॒ বিশ্বা᳚ন্যগ্নে ব॒যুনা॑নি বি॒দ্বান্ । মৈনা॑ম॒র্চিষা॒ মা তপ॑সা॒-ঽভি শূ॑শুচো॒-ঽন্তর॑স্যাগ্ং শু॒ক্রজ্যো॑তি॒র্বি ভা॑হি ॥ অ॒ন্তর॑গ্নে রু॒চা ত্বমু॒খাযৈ॒ সদ॑নে॒ স্বে । তস্যা॒স্ত্বগ্ং হর॑সা॒ তপ॒ঞ্জাত॑বেদ-শ্শি॒বো ভ॑ব ॥ শি॒বো ভূ॒ত্বা মহ্য॑ম॒গ্নে-ঽথো॑ সীদ শি॒বস্ত্বম্ । শি॒বাঃ কৃ॒ত্বা দিশ॒-স্সর্বা॒-স্স্বাং-যোঁনি॑মি॒হা-ঽঽ স॑দঃ ॥ হ॒গ্ং॒স-শ্শু॑চি॒ষ দ্বসু॑রন্তরিক্ষ॒-সদ্ধোতা॑ বেদি॒ষদতি॑থি র্দুরোণ॒সত্ । নৃ॒ষদ্ব॑র॒স-দৃ॑ত॒স-দ্ব্যো॑ম॒স-দ॒ব্জা গো॒জা ঋ॑ত॒জা অ॑দ্রি॒জা ঋ॒ত-ম্বৃ॒হত্ ॥ 5 ॥
(দিব॒মনু॒ বি ক্র॑মস্ব॒ নির্ভ॑ক্ত॒-স্স য-ন্দ্বি॒ষ্মো বিষ্ণো॒ - র্ধনে॒নাগ্নে॑ - ঽধ॒ম - ম॒স্যাঃ - শু॑চি॒ষথ্ - ষোড॑শ চ) (অ. 1)
দি॒বস্পরি॑ প্রথ॒ম-ঞ্জ॑জ্ঞে অ॒গ্নির॒স্ম-দ্দ্বি॒তীয॒-ম্পরি॑ জা॒তবে॑দাঃ । তৃ॒তীয॑ম॒ফ্সু নৃ॒মণা॒ অজ॑স্র॒মিন্ধা॑ন এন-ঞ্জরতে স্বা॒ধীঃ ॥ বি॒দ্মা তে॑ অগ্নে ত্রে॒ধা ত্র॒যাণি॑ বি॒দ্মা তে॒ সদ্ম॒ বিভৃ॑ত-ম্পুরু॒ত্রা । বি॒দ্মা তে॒ নাম॑ পর॒ম-ঙ্গুহা॒ যদ্বি॒দ্মা তমুথ্সং॒-যঁত॑ আজ॒গন্থ॑ ॥ স॒মু॒দ্রে ত্বা॑ নৃ॒মণা॑ অ॒ফ্স্ব॑ন্তর্নৃ॒চক্ষা॑ ঈধে দি॒বো অ॑গ্ন॒ ঊধন্ন্॑ । তৃ॒তীযে᳚ ত্বা॒ [তৃ॒তীযে᳚ ত্বা, রজ॑সি তস্থি॒বাগ্ং স॑মৃ॒তস্য॒] 6
রজ॑সি তস্থি॒বাগ্ং স॑মৃ॒তস্য॒ যোনৌ॑ মহি॒ষা অ॑হিন্বন্ন্ ॥ অক্র॑ন্দদ॒গ্নি-স্স্ত॒নয॑ন্নিব॒ দ্যৌঃ, ক্ষামা॒ রেরি॑হ-দ্বী॒রুধঃ॑ সম॒ঞ্জন্ন্ । স॒দ্যো জ॑জ্ঞা॒নো বি হীমি॒দ্ধো অখ্য॒দা রোদ॑সী ভা॒নুনা॑ ভাত্য॒ন্তঃ ॥ উ॒শি-ক্পা॑ব॒কো অ॑র॒তি-স্সু॑মে॒ধা মর্তে᳚ষ্ব॒গ্নির॒মৃতো॒ নিধা॑যি । ইয॑র্তি ধূ॒মম॑রু॒ষ-ম্ভরি॑ভ্র॒দুচ্ছু॒ক্রেণ॑ শো॒চিষা॒ দ্যামিন॑ক্ষত্ ॥ বিশ্ব॑স্য কে॒তুর্ভুব॑নস্য॒ গর্ভ॒ আ [ ] 7
রোদ॑সী অপৃণা॒জ্জায॑মানঃ । বী॒ডু-ঞ্চি॒দদ্রি॑মভিন-ত্পরা॒যন্ জনা॒ যদ॒গ্নিময॑জন্ত॒ পঞ্চ॑ ॥ শ্রী॒ণামু॑দা॒রো ধ॒রুণো॑ রযী॒ণা-ম্ম॑নী॒ষাণা॒-ম্প্রার্প॑ণ॒-স্সোম॑গোপাঃ । বসো᳚-স্সূ॒নু-স্সহ॑সো অ॒ফ্সু রাজা॒ বি ভা॒ত্যগ্র॑ উ॒ষসা॑মিধা॒নঃ ॥ যস্তে॑ অ॒দ্য কৃ॒ণব॑-দ্ভদ্রশোচে-ঽপূ॒প-ন্দে॑ব ঘৃ॒তব॑ন্তমগ্নে । প্রত-ন্ন॑য প্রত॒রাং-বঁস্যো॒ অচ্ছা॒ভি দ্যু॒ম্ন-ন্দে॒বভ॑ক্তং-যঁবিষ্ঠ ॥ আ [ ] 8
ত-ম্ভ॑জ সৌশ্রব॒সেষ্ব॑গ্ন উ॒ক্থ-উ॑ক্থ॒ আ ভ॑জ শ॒স্যমা॑নে । প্রি॒য-স্সূর্যে᳚ প্রি॒যো অ॒গ্না ভ॑বা॒ত্যুজ্জা॒তেন॑ ভি॒নদ॒দুজ্জনি॑ত্বৈঃ ॥ ত্বাম॑গ্নে॒ যজ॑মানা॒ অনু॒ দ্যূন্. বিশ্বা॒ বসূ॑নি দধিরে॒ বার্যা॑ণি । ত্বযা॑ স॒হ দ্রবি॑ণমি॒চ্ছমা॑না ব্র॒জ-ঙ্গোম॑ন্তমু॒শিজো॒ বি ব॑ব্রুঃ ॥ দৃ॒শা॒নো রু॒ক্ম উ॒র্ব্যা ব্য॑দ্যৌ-দ্দু॒র্মর্​ষ॒মাযুঃ॑ শ্রি॒যে রু॑চা॒নঃ । অ॒গ্নির॒মৃতো॑ অভব॒-দ্বযো॑ভি॒র্যদে॑- -ন॒-ন্দ্যৌরজ॑নয-থ্সু॒রেতাঃ᳚ ॥ 9 ॥
(তৃতিযে᳚ ত্বা॒ - গর্ভ॒ আ - য॑বি॒ষ্ঠা-ঽঽ - য - চ্চ॒ত্বারি॑ চ) (অ. 2)
অন্ন॑প॒তে-ঽন্ন॑স্য নো দেহ্যনমী॒বস্য॑ শু॒ষ্মিণঃ॑ । প্র প্র॑দা॒তার॑-ন্তারিষ॒ ঊর্জ॑-ন্নো ধেহি দ্বি॒পদে॒ চতু॑ষ্পদে ॥ উদু॑ ত্বা॒ বিশ্বে॑ দে॒বা অগ্নে॒ ভর॑ন্তু॒ চিত্তি॑ভিঃ । স নো॑ ভব শি॒বত॑ম-স্সু॒প্রতী॑কো বি॒ভাব॑সুঃ ॥ প্রেদ॑গ্নে॒ জ্যোতি॑ষ্মান্. যাহি শি॒বেভি॑র॒র্চি॑ভি॒স্ত্বম্ । বৃ॒হদ্ভি॑-র্ভা॒নুভি॒-র্ভাস॒-ন্মা হিগ্ং॑সী স্ত॒নুবা᳚ প্র॒জাঃ ॥ স॒মিধা॒-ঽগ্নি-ন্দু॑বস্যত ঘৃ॒তৈর্বো॑ধয॒তাতি॑থিম্ । আ- [আ, অ॒স্মি॒ন্॒. হ॒ব্যা জু॑হোতন ।] 10
-ঽস্মি॑ন্. হ॒ব্যা জু॑হোতন ॥ প্রপ্রা॒যম॒গ্নির্ভ॑র॒তস্য॑ শৃণ্বে॒ বি য-থ্সূর্যো॒ ন রোচ॑তে বৃ॒হদ্ভাঃ । অ॒ভি যঃ পূ॒রু-ম্পৃত॑নাসু ত॒স্থৌ দী॒দায॒ দৈব্যো॒ অতি॑থি-শ্শি॒বো নঃ॑ ॥ আপো॑ দেবীঃ॒ প্রতি॑ গৃহ্ণীত॒ ভস্মৈ॒ত-থ্স্যো॒নে কৃ॑ণুদ্ধ্বগ্ং সুর॒ভাবু॑ লো॒কে । তস্মৈ॑ নমন্তা॒-ঞ্জন॑য-স্সু॒পত্নী᳚র্মা॒তেব॑ পু॒ত্র-ম্বি॑ভৃ॒তা স্বে॑নম্ ॥ অ॒ফ্স্ব॑গ্নে॒ সধি॒ষ্টব॒- [অ॒ফ্স্ব॑গ্নে॒ সধি॒ষ্টব॑, সৌষ॑ধী॒রনু॑ রুদ্ধ্যসে ।] 11
সৌষ॑ধী॒রনু॑ রুদ্ধ্যসে । গর্ভে॒ সঞ্জা॑যসে॒ পুনঃ॑ ॥ গর্ভো॑ অ॒স্যোষ॑ধীনা॒-ঙ্গর্ভো॒ বন॒স্পতী॑নাম্ । গর্ভো॒ বিশ্ব॑স্য ভূ॒তস্যাগ্নে॒ গর্ভো॑ অ॒পাম॑সি ॥ প্র॒সদ্য॒ ভস্ম॑না॒ যোনি॑ম॒পশ্চ॑ পৃথি॒বীম॑গ্নে । স॒গ্ং॒সৃজ্য॑ মা॒তৃভি॒স্ত্ব-ঞ্জ্যোতি॑ষ্মা॒-ন্পুন॒রা-ঽস॑দঃ ॥ পুন॑রা॒সদ্য॒ সদ॑নম॒পশ্চ॑ পৃথি॒বীম॑গ্নে । শেষে॑ মা॒তুর্যথো॒পস্থে॒ ঽন্তর॒স্যাগ্ং শি॒বত॑মঃ ॥ পুন॑রূ॒র্জা [ ] 12
-নি ব॑র্তস্ব॒ পুন॑রগ্ন ই॒ষা ঽঽযু॑ষা । পুন॑র্নঃ পাহি বি॒শ্বতঃ॑ ॥ স॒হ র॒য্যা নি ব॑র্ত॒স্বাগ্নে॒ পিন্ব॑স্ব॒ ধার॑যা । বি॒শ্বফ্স্নি॑যা বি॒শ্বত॒স্পরি॑ ॥ পুন॑স্ত্বা ঽঽদি॒ত্যা রু॒দ্রা বস॑ব॒-স্সমি॑ন্ধতা॒-ম্পুন॑র্ব্র॒হ্মাণো॑ বসুনীথ য॒জ্ঞৈঃ । ঘৃ॒তেন॒ ত্ব-ন্ত॒নুবো॑ বর্ধযস্ব স॒ত্যা-স্স॑ন্তু॒ যজ॑মানস্য॒ কামাঃ᳚ ॥ বোধা॑ নো অ॒স্য বচ॑সো যবিষ্ঠ॒ মগ্ংহি॑ষ্ঠস্য॒ প্রভৃ॑তস্য স্বধাবঃ । পীয॑তি ত্বো॒ অনু॑ ত্বো গৃণাতি ব॒ন্দারু॑স্তে ত॒নুবং॑-বঁন্দে অগ্নে ॥ স বো॑ধি সূ॒রির্ম॒ঘবা॑ বসু॒দাবা॒ বসু॑পতিঃ । যু॒যো॒দ্ধ্য॑স্ম-দ্দ্বেষাগ্ং॑সি ॥ 13 ॥
(আ - তবো॒ - র্জা-ঽ - নু॒ - ষোড॑শ চ) (অ. 3)
অপে॑ত॒ বীত॒ বি চ॑ সর্প॒তাতো॒ যে-ঽত্র॒ স্থ পু॑রা॒ণা যে চ॒ নূত॑নাঃ । অদা॑দি॒দং-যঁ॒মো॑-ঽব॒সান॑-ম্পৃথি॒ব্যা অক্র॑ন্নি॒ম-ম্পি॒তরো॑ লো॒কম॑স্মৈ ॥ অ॒গ্নের্ভস্মা᳚স্য॒গ্নেঃ পুরী॑ষমসি স॒জ্ঞান্ন॑মসি কাম॒ধর॑ণ॒-ম্মযি॑ তে কাম॒ধর॑ণ-ম্ভূযাত্ ॥ সং-যাঁ বঃ॑ প্রি॒যাস্ত॒নুব॒-স্স-ম্প্রি॒যা হৃদ॑যানি বঃ । আ॒ত্মা বো॑ অস্তু॒ [অস্তু, সম্প্রি॑য॒] 14
সম্প্রি॑য॒-স্সম্প্রি॑যাস্ত॒নুবো॒ মম॑ ॥ অ॒যগ্ং সো অ॒গ্নির্যস্মি॒ন্-থ্সোম॒মিন্দ্রঃ॑ সু॒ত-ন্দ॒ধে জ॒ঠরে॑ বাবশা॒নঃ । স॒হ॒স্রিযং॒-বাঁজ॒মত্য॒-ন্ন সপ্তিগ্ং॑ সস॒বান্-থ্সন্-থ্স্তূ॑যসে জাতবেদঃ ॥ অগ্নে॑ দি॒বো অর্ণ॒মচ্ছা॑ জিগা॒স্যচ্ছা॑ দে॒বাগ্ং ঊ॑চিষে॒ ধিষ্ণি॑যা॒ যে । যাঃ প॒রস্তা᳚-দ্রোচ॒নে সূর্য॑স্য॒ যাশ্চা॒ বস্তা॑-দুপ॒তিষ্ঠ॑ন্ত॒ আপঃ॑ ॥ অগ্নে॒ য-ত্তে॑ দি॒বি বর্চঃ॑ পৃথি॒ব্যাং-যঁদোষ॑ধী- [পৃথি॒ব্যাং-যঁদোষ॑ধীষু, অ॒ফ্সু বা॑ যজত্র ।] 15
-ষ্ব॒ফ্সু বা॑ যজত্র । যেনা॒ন্তরি॑ক্ষ-মু॒র্বা॑ত॒তন্থ॑ ত্বে॒ষ-স্স ভা॒নুর॑র্ণ॒বো নৃ॒চক্ষাঃ᳚ ॥ পু॒রী॒ষ্যা॑সো অ॒গ্নযঃ॑ প্রাব॒ণেভিঃ॑ স॒জোষ॑সঃ । জু॒ষন্তাগ্ং॑ হ॒ব্যমাহু॑তমনমী॒বা ইষো॑ ম॒হীঃ ॥ ইডা॑মগ্নে পুরু॒দগ্ং সগ্ং॑ স॒নি-ঙ্গো-শ্শ॑শ্বত্ত॒মগ্ং হব॑মানায সাধ । স্যান্নঃ॑ সূ॒নুস্তন॑যো বি॒জাবা-ঽগ্নে॒ সা তে॑ সুম॒তির্ভূ᳚ত্ব॒স্মে ॥ অ॒য-ন্তে॒ যোনি॑র্-ঋ॒ত্বিযো॒ যতো॑ জা॒তো অরো॑চথাঃ । ত-ঞ্জা॒ন- [ত-ঞ্জা॒নন্ন্, অ॒গ্ন॒ আ রো॒হাথা॑ নো] 16
-ন্ন॑গ্ন॒ আ রো॒হাথা॑ নো বর্ধযা র॒যিম্ ॥ চিদ॑সি॒ তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা সী॑দ পরি॒চিদ॑সি॒ তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা সী॑দ লো॒ক-ম্পৃ॑ণ ছি॒দ্র-ম্পৃ॒ণাথো॑ সীদ শি॒বা ত্বম্ । ই॒ন্দ্রা॒গ্নী ত্বা॒ বৃহ॒স্পতি॑র॒স্মিন্. যোনা॑বসীষদন্ন্ ॥ তা অ॑স্য॒ সূদ॑দোহস॒-স্সোমগ্গ্॑ শ্রীণন্তি॒ পৃশ্ঞ॑যঃ । জন্ম॑-ন্দে॒বানাং॒-বিঁশ॑স্ত্রি॒ষ্বা রো॑চ॒নে দি॒বঃ ॥ 17 ॥
(অ॒স্ত্বো - ষ॑ধীষু - জা॒ন - ন্ন॒ষ্টাচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 4)
সমি॑ত॒গ্ং॒ সঙ্ক॑ল্পেথা॒গ্ং॒ সম্প্রি॑যৌ রোচি॒ষ্ণূ সু॑মন॒স্যমা॑নৌ । ইষ॒মূর্জ॑ম॒ভি সং॒​বঁসা॑নৌ॒ সং-বাঁ॒-ম্মনাগ্ং॑সি॒ সং-ব্রঁ॒তা সমু॑ চি॒ত্তান্যা-ঽক॑রম্ ॥ অগ্নে॑ পুরীষ্যাধি॒পা ভ॑বা॒ ত্ব-ন্নঃ॑ । ইষ॒মূর্জং॒-যঁজ॑মানায ধেহি ॥ পু॒রী॒ষ্য॑স্ত্বম॑গ্নে রযি॒মা-ন্পু॑ষ্টি॒মাগ্ং অ॑সি । শি॒বাঃ কৃ॒ত্বা দিশ॒-স্সর্বা॒-স্স্বাং-যোঁনি॑মি॒হা-ঽস॑দঃ ॥ ভব॑ত-ন্ন॒-স্সম॑নসৌ॒ সমো॑কসা [সমো॑কসৌ, অ॒রে॒পসৌ᳚ ।] 18
-বরে॒পসৌ᳚ । মা য॒জ্ঞগ্ং হিগ্ং॑সিষ্ট॒-ম্মা য॒জ্ঞপ॑তি-ঞ্জাতবেদসৌ শি॒বৌ ভ॑বতম॒দ্য নঃ॑ ॥ মা॒তেব॑ পু॒ত্র-ম্পৃ॑থি॒বী পু॑রী॒ষ্য॑ম॒গ্নিগ্গ্​ স্বে যোনা॑বভারু॒খা । তাং-বিঁশ্বৈ᳚র্দে॒বৈর্-ঋ॒তুভিঃ॑ সং​বিঁদা॒নঃ প্র॒জাপ॑তির্বি॒শ্বক॑র্মা॒ বি মু॑ঞ্চতু ॥ যদ॒স্য পা॒রে রজ॑স-শ্শু॒ক্র-ঞ্জ্যোতি॒রজা॑যত । ত-ন্নঃ॑ পর্​ষ॒দতি॒ দ্বিষো-ঽগ্নে॑ বৈশ্বানর॒ স্বাহা᳚ ॥ নম॒-স্সু তে॑ নির্-ঋতে বিশ্বরূপে- [বিশ্বরূপে, অ॒য॒স্মযং॒-বিঁ চৃ॑তা] 19
-ঽয॒স্মযং॒-বিঁ চৃ॑তা ব॒ন্ধমে॒তম্ । য॒মেন॒ ত্বং-যঁ॒ম্যা॑ সং-বিঁদা॒নোত্ত॒ম-ন্নাক॒মধি॑ রোহযে॒মম্ ॥ যত্তে॑ দে॒বী নির্-ঋ॑তিরাব॒বন্ধ॒ দাম॑ গ্রী॒বাস্ব॑ বিচ॒র্ত্যম্ । ই॒দ-ন্তে॒ ত-দ্বিষ্যাং॒-যাঁযু॑ষো॒ ন মদ্ধ্যা॒দথা॑ জী॒বঃ পি॒তুম॑দ্ধি॒ প্রমু॑ক্তঃ ॥ যস্যা᳚স্তে অ॒স্যাঃ ক্রূ॒র আ॒সঞ্জু॒হোম্যে॒ষা-ম্ব॒ন্ধানা॑মব॒সর্জ॑নায । ভূমি॒রিতি॑ ত্বা॒ জনা॑ বি॒দুর্নির্-ঋ॑তি॒- [বি॒দুর্নির্-ঋ॑তিঃ, ইতি॑ ত্বা॒ ঽহ-ম্পরি॑] 20
-রিতি॑ ত্বা॒ ঽহ-ম্পরি॑ বেদ বি॒শ্বতঃ॑ ॥ অসু॑ন্বন্ত॒ম য॑জমানমিচ্ছ স্তে॒নস্যে॒ত্যান্-তস্ক॑র॒স্যান্ বে॑ষি । অ॒ন্য ম॒স্ম-দি॑চ্ছ॒ সা ত॑ ই॒ত্যা নমো॑ দেবি নির্-ঋতে॒ তুভ্য॑মস্তু ॥ দে॒বীম॒হ-ন্নির্-ঋ॑তিং॒-বঁন্দ॑মানঃ পি॒তেব॑ পু॒ত্র-ন্দ॑সযে॒ বচো॑ভিঃ । বিশ্ব॑স্য॒ যা জায॑মানস্য॒ বেদ॒ শিরঃ॑ শিরঃ॒ প্রতি॑ সূ॒রী বি চ॑ষ্টে ॥ নি॒বেশ॑ন-স্স॒ঙ্গম॑নো॒ বসূ॑নাং॒-বিঁশ্বা॑ রূ॒পা-ঽভি চ॑ষ্টে॒ [রূ॒পা-ঽভি চ॑ষ্টে, শচী॑ভিঃ ।] 21
শচী॑ভিঃ । দে॒ব ই॑ব সবি॒তা স॒ত্যধ॒র্মেন্দ্রো॒ ন ত॑স্থৌ সম॒রে প॑থী॒নাম্ ॥ সং-বঁ॑র॒ত্রা দ॑ধাতন॒ নিরা॑হা॒বান্ কৃ॑ণোতন । সি॒ঞ্চাম॑হা অব॒টমু॒দ্রিণং॑-বঁ॒যং-বিঁশ্বা-ঽহা-ঽদ॑স্ত॒মক্ষি॑তম্ ॥ নিষ্কৃ॑তাহা-বমব॒টগ্ং সু॑বর॒ত্রগ্ং সু॑ষেচ॒নম্ । উ॒দ্রিণগ্ং॑ সিঞ্চে॒ অক্ষি॑তম্ ॥ সীরা॑ যুঞ্জন্তি ক॒বযো॑ যু॒গা বি ত॑ন্বতে॒ পৃথ॑ক্ । ধীরা॑ দে॒বেষু॑ সুম্ন॒যা ॥ যু॒নক্ত॒ সীরা॒ বি যু॒গা ত॑নোত কৃ॒তে যোনৌ॑ বপতে॒হ [ ] 22
বীজ᳚ম্ । গি॒রা চ॑ শ্রু॒ষ্টি-স্সভ॑রা॒ অস॑ন্নো॒ নেদী॑য॒ ই-থ্সৃ॒ণ্যা॑ প॒ক্বমা ঽয॑ত্ ॥ লাঙ্গ॑ল॒-ম্পবী॑রবগ্ং সু॒শেবগ্ং॑ সুম॒তিথ্স॑রু । উদি-ত্কৃ॑ষতি॒ গামবি॑-ম্প্রফ॒র্ব্য॑-ঞ্চ॒ পীব॑রীম্ । প্র॒স্থাব॑-দ্রথ॒বাহ॑নম্ ॥ শু॒ন-ন্নঃ॒ ফালা॒ বি তু॑দন্তু॒ ভূমিগ্ং॑ শু॒ন-ঙ্কী॒নাশা॑ অ॒ভি য॑ন্তু বা॒হান্ । শু॒ন-ম্প॒র্জন্যো॒ মধু॑না॒ পযো॑ভি॒-শ্শুনা॑সীরা শু॒নম॒স্মাসু॑ ধত্তম্ ॥ কাম॑-ঙ্কামদুঘে ধুক্ষ্ব মি॒ত্রায॒ বরু॑ণায চ । ইন্দ্রা॑যা॒গ্নযে॑ পূ॒ষ্ণ ওষ॑ধীভ্যঃ প্র॒জাভ্যঃ॑ ॥ঘৃ॒তেন॒ সীতা॒ মধু॑না॒ সম॑ক্তা॒ বিশ্বৈ᳚র্দে॒বৈরনু॑মতা ম॒রুদ্ভিঃ॑ । ঊর্জ॑স্বতী॒ পয॑সা॒ পিন্ব॑মানা॒-ঽস্মান্-থ্সী॑তে॒ পয॑সা॒-ঽভ্যা-ব॑বৃথ্স্ব ॥ 23 ॥
(সমো॑কসৌ-বিশ্বরূপে-বি॒দুর্নির্-ঋ॑তি-র॒ভি চ॑ষ্ট-ই॒হ-মি॒ত্রায॒-দ্বাবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 5)
যা জা॒তা ওষ॑ধযো দে॒বেভ্য॑স্ত্রিযু॒গ-ম্পু॒রা । মন্দা॑মি ব॒ভ্রূণা॑ম॒হগ্ং শ॒ত-ন্ধামা॑নি স॒প্ত চ॑ ॥ শ॒তং-বোঁ॑ অব॒-ন্ধামা॑নি স॒হস্র॑মু॒ত বো॒ রুহঃ॑ । অথা॑ শতক্রত্বো যূ॒যমি॒ম-ম্মে॑ অগ॒দ-ঙ্কৃ॑ত ॥ পুষ্পা॑বতীঃ প্র॒সূব॑তীঃ ফ॒লিনী॑রফ॒লা উ॒ত । অশ্বা॑ ইব স॒জিত্ব॑রী-র্বী॒রুধঃ॑ পারযি॒ষ্ণবঃ॑ ॥ ওষ॑ধী॒রিতি॑ মাতর॒-স্তদ্বো॑ দেবী॒-রুপ॑ ব্রুবে । রপাগ্ং॑সি বিঘ্ন॒তীরি॑ত॒ রপ॑- [বিঘ্ন॒তীরি॑ত॒ রপঃ॑, চা॒তয॑মানাঃ ।] 24
-শ্চা॒তয॑মানাঃ ॥ অ॒শ্ব॒ত্থে বো॑ নি॒ষদ॑ন-ম্প॒র্ণে বো॑ বস॒তিঃ কৃ॒তা । গো॒ভাজ॒ ই-ত্কিলা॑সথ॒ য-থ্স॒নব॑থ॒ পূরু॑ষম্ ॥ যদ॒হং-বাঁ॒জয॑-ন্নি॒মা ওষ॑ধী॒র্॒হস্ত॑ আদ॒ধে । আ॒ত্মা যক্ষ্ম॑স্য নশ্যতি পু॒রা জী॑ব॒গৃভো॑ যথা ॥ যদোষ॑ধয-স্স॒ঙ্গচ্ছ॑ন্তে॒ রাজা॑ন॒-স্সমি॑তা বিব । বিপ্র॒-স্স উ॑চ্যতে ভি॒ষগ্র॑ক্ষো॒হা ঽমী॑ব॒ চাত॑নঃ ॥ নিষ্কৃ॑তি॒-র্নাম॑বো মা॒তা-ঽথা॑ যূ॒যগ্গ্​স্থ॒ সঙ্কৃ॑তীঃ । স॒রাঃ প॑ত॒ত্রিণী᳚- [স॒রাঃ প॑ত॒ত্রিণীঃ᳚, স্থ॒ন॒ যদা॒ ময॑তি॒] 25
-স্থন॒ যদা॒ ময॑তি॒ নিষ্কৃ॑ত ॥ অ॒ন্যা বো॑ অ॒ন্যাম॑ব-ত্ব॒ন্যা-ঽন্যস্যা॒ উপা॑বত । তা-স্সর্বা॒ ওষ॑ধয-স্সং​বিঁদা॒না ই॒দ-ম্মে॒ প্রাব॑তা॒ বচঃ॑ ॥ উচ্ছুষ্মা॒ ওষ॑ধীনা॒-ঙ্গাবো॑ গো॒ষ্ঠা দি॑বেরতে । ধনগ্ং॑ সনি॒ষ্যন্তী॑ নামা॒ত্মান॒-ন্তব॑ পূরুষ ॥ অতি॒ বিশ্বাঃ᳚ পরি॒ষ্ঠাস্তে॒ন ই॑ব ব্র॒জম॑ক্রমুঃ । ওষ॑ধযঃ॒ প্রাচু॑চ্যবু॒ র্য-ত্কি-ঞ্চ॑ ত॒নুবা॒গ্ং॒ রপঃ॑ ॥ যা- [যাঃ, ত॒ আ॒ত॒স্থু-রা॒ত্মানং॒-যাঁ] 26
-স্ত॑ আত॒স্থু-রা॒ত্মানং॒-যাঁ আ॑বিবি॒শুঃ পরুঃ॑ পরুঃ । তাস্তে॒ যক্ষ্মং॒-বিঁবা॑ধন্তা মু॒গ্রো ম॑দ্ধ্যম॒শীরি॑ব ॥ সা॒কং-যঁ॑ক্ষ্ম॒ প্র প॑ত শ্যে॒নেন॑ কিকিদী॒বিনা᳚ । সা॒কং-বাঁত॑স্য॒-ধ্রাজ্যা॑ সা॒ক-ন্ন॑শ্য নি॒হাক॑যা ॥ অ॒শ্বা॒ব॒তীগ্ং সো॑মব॒তী মূ॒র্জয॑ন্তী॒ মুদো॑জসম্ । আ বি॑থ্সি॒ সর্বা॒ ওষ॑ধীর॒স্মা অ॑রি॒ষ্টতা॑তযে ॥ যাঃ ফ॒লিনী॒র্যা অ॑ফ॒লা অ॑পু॒ষ্পা যাশ্চ॑ পু॒ষ্পিণীঃ᳚ । বৃহ॒স্পতি॑ প্রসূতা॒ স্তানো॑ মুঞ্চ॒ন্ত্বগ্ং হ॑সঃ ॥ যা [যাঃ, ওষ॑ধয॒-স্সোম॑রাজ্ঞীঃ॒] 27
ওষ॑ধয॒-স্সোম॑রাজ্ঞীঃ॒ প্রবি॑ষ্টাঃ পৃথি॒বীমনু॑ । তাসা॒-ন্ত্বম॑স্যুত্ত॒মা প্রণো॑ জী॒বাত॑বে-সুব ॥ অ॒ব॒পত॑ন্তীরবদ-ন্দি॒ব ওষ॑দযঃ॒ পরি॑ । য-ঞ্জী॒ব ম॒শ্ঞবা॑ মহৈ॒ ন স রি॑ষ্যাতি॒ পূরু॑ষঃ ॥ যাশ্চে॒দ মু॑প-শৃ॒ণ্বন্তি॒ যাশ্চ॑ দূ॒র-ম্পরা॑গতাঃ । ই॒হ স॒ঙ্গত্য॒ তা-স্সর্বা॑ অ॒স্মৈ স-ন্দ॑ত্ত ভেষ॒জম্ ॥ মা বো॑ রিষ-ত্খনি॒তা যস্মৈ॑ চা॒হ-ঙ্খনা॑মি বঃ । দ্বি॒প-চ্চতু॑ষ্প-দ॒স্মাক॒গ্ং॒ সর্ব॑-ম॒স্ত্বনা॑তুরম্ ॥ ওষ॑ধয॒-স্সং-বঁ॑দন্তে॒ সোমে॑ন স॒হ রাজ্ঞা᳚ । যস্মৈ॑ ক॒রোতি॑ ব্রাহ্ম॒ণস্তগ্ং রা॑জ-ন্পারযামসি ॥ 28 ॥
(রপঃ॑ - পত॒ত্রিণী॒- র্যা - অগ্ংহ॑সো॒ যাঃ - খনা॑মি বো॒ - ঽষ্টাদ॑শ চ) (অ. 6)
মা নো॑ হিগ্ংসীজ্জনি॒তা যঃ পৃ॑থি॒ব্যা যো বা॒ দিবগ্ং॑ স॒ত্যধ॑র্মা জ॒জান॑ । যশ্চা॒পশ্চ॒ন্দ্রা বৃ॑হ॒তীর্জ॒জান॒ কস্মৈ॑ দে॒বায॑ হ॒বিষা॑ বিধেম ॥ অ॒ভ্যাব॑র্তস্ব পৃথিবি য॒জ্ঞেন॒ পয॑সা স॒হ । ব॒পা-ন্তে॑ অ॒গ্নিরি॑ষি॒তো-ঽব॑ সর্পতু ॥ অগ্নে॒ য-ত্তে॑ শু॒ক্রং-যঁচ্চ॒ন্দ্রং-যঁ-ত্পূ॒তং-যঁ-দ্য॒জ্ঞিয᳚ম্ । ত-দ্দে॒বেভ্যো॑ ভরামসি ॥ ইষ॒মূর্জ॑ম॒হমি॒ত আ [আ, দ॒দ॒ ঋ॒তস্য॒ ধাম্নো॑] 29
দ॑দ ঋ॒তস্য॒ ধাম্নো॑ অ॒মৃত॑স্য॒ যোনেঃ᳚ । আ নো॒ গোষু॑ বিশ॒ত্বৌষ॑ধীষু॒ জহা॑মি সে॒দিমনি॑রা॒মমী॑বাম্ ॥ অগ্নে॒ তব॒ শ্রবো॒ বযো॒ মহি॑ ভ্রাজন্ত্য॒র্চযো॑ বিভাবসো । বৃহ॑-দ্ভানো॒ শব॑সা॒ বাজ॑মু॒ক্থ্য॑-ন্দধা॑সি দা॒শুষে॑ কবে ॥ ই॒র॒জ্যন্ন॑গ্নে প্রথযস্ব জ॒ন্তুভি॑র॒স্মে রাযো॑ অমর্ত্য । স দ॑র্​শ॒তস্য॒ বপু॑ষো॒ বি রা॑জসি পৃ॒ণক্ষি॑ সান॒সিগ্ং র॒যিম্ ॥ ঊর্জো॑ নপা॒জ্জাত॑বেদ-স্সুশ॒স্তিভি॒-র্মন্দ॑স্ব [ ] 30
ধী॒তিভি॑র্​হি॒তঃ । ত্বে ইষ॒-স্স-ন্দ॑ধু॒-র্ভূরি॑রেতস-শ্চি॒ত্রো ত॑যো বা॒মজা॑তাঃ ॥ পা॒ব॒কব॑র্চা-শ্শু॒ক্রব॑র্চা॒ অনূ॑নবর্চা॒ উদি॑যর্​ষি ভা॒নুনা᳚ । পু॒ত্রঃ পি॒তরা॑ বি॒চর॒ন্নুপা॑বস্যু॒ভে পৃ॑ণক্ষি॒ রোদ॑সী ॥ ঋ॒তাবা॑ন-ম্মহি॒ষং-বিঁ॒শ্বচ॑র্​ষণিম॒গ্নিগ্ং সু॒ম্নায॑ দধিরে পু॒রো জনাঃ᳚ । শ্রুত্ক॑র্ণগ্ং স॒প্রথ॑স্তম-ন্ত্বা গি॒রা দৈব্য॒-ম্মানু॑ষা যু॒গা ॥ নি॒ষ্ক॒র্তার॑-মদ্ধ্ব॒রস্য॒ প্রচে॑তস॒-ঙ্ক্ষয॑ন্ত॒গ্ং॒ রাধ॑সে ম॒হে । রা॒তি-ম্ভৃগূ॑ণামু॒শিজ॑-ঙ্ক॒বিক্র॑তু-ম্পৃ॒ণক্ষি॑ সান॒সিগ্ং - [সান॒সিম্, র॒যিম্ ।] 31
র॒যিম্ ॥ চিতঃ॑ স্থ পরি॒চিত॑ ঊর্ধ্ব॒চিতঃ॑ শ্রযদ্ধ্ব॒-ন্তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা-স্সী॑দত ॥ আ প্যা॑যস্ব॒ সমে॑তু তে বি॒শ্বতঃ॑ সোম॒ বৃষ্ণি॑যম্ । ভবা॒ বাজ॑স্য সঙ্গ॒থে ॥ স-ন্তে॒ পযাগ্ং॑সি॒ সমু॑ যন্তু॒ বাজা॒-স্সং-বৃঁষ্ণি॑যা-ন্যভিমাতি॒ষাহঃ॑ । আ॒প্যায॑মানো অ॒মৃতা॑য সোম দি॒বি শ্রবাগ্॑স্যুত্ত॒মানি॑ ধিষ্ব ॥ 32 ॥
(আ - মন্দ॑স্ব - সান॒সি - মেকা॒ন্নচ॑ত্বারি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 7)
অ॒ভ্য॑স্থা॒-দ্বিশ্বাঃ॒ পৃত॑না॒ অরা॑তী॒স্তদ॒গ্নিরা॑হ॒ তদু॒ সোম॑ আহ । বৃহ॒স্পতিঃ॑ সবি॒তা তন্ম॑ আহ পূ॒ষা মা॑-ঽধা-থ্সুকৃ॒তস্য॑ লো॒কে ॥ যদক্র॑ন্দঃ প্রথ॒ম-ঞ্জায॑মান উ॒দ্যন্-থ্স॑মু॒দ্রাদু॒ত বা॒ পুরী॑ষাত্ । শ্যে॒নস্য॑ প॒ক্ষা হ॑রি॒ণস্য॑ বা॒হূ উপ॑স্তুত॒-ঞ্জনি॑ম॒ ত-ত্তে॑ অর্বন্ন্ ॥ অ॒পা-ম্পৃ॒ষ্ঠম॑সি॒ যোনি॑র॒গ্নে-স্স॑মু॒দ্রম॒ভিতঃ॒ পিন্ব॑মানম্ । বর্ধ॑মান-ম্ম॒হ [বর্ধ॑মান-ম্ম॒হঃ, আ চ॒ পুষ্ক॑র-ন্দি॒বো] 33
আ চ॒ পুষ্ক॑র-ন্দি॒বো মাত্র॑যা বরি॒ণা প্র॑থস্ব ॥ ব্রহ্ম॑ জজ্ঞা॒ন-ম্প্র॑থ॒ম-ম্পু॒রস্তা॒দ্বি সী॑ম॒ত-স্সু॒রুচো॑ বে॒ন আ॑বঃ । স বু॒দ্ধ্নিযা॑ উপ॒মা অ॑স্য বি॒ষ্ঠা-স্স॒তশ্চ॒ যোনি॒মস॑তশ্চ॒ বিবঃ॑ ॥ হি॒র॒ণ্য॒গ॒র্ভ-স্সম॑বর্ত॒তাগ্রে॑ ভূ॒তস্য॑ জা॒তঃ পতি॒রেক॑ আসীত্ । স দা॑ধার পৃথি॒বী-ন্দ্যামু॒তেমা-ঙ্কস্মৈ॑ দে॒বায॑ হ॒বিষা॑ বিধেম ॥ দ্র॒ফ্সশ্চ॑স্কন্দ পৃথি॒বীমনু॒- [পৃথি॒বীমনু॑, দ্যামি॒ম-ঞ্চ॒] 34
-দ্যামি॒ম-ঞ্চ॒ যোনি॒মনু॒ যশ্চ॒ পূর্বঃ॑ । তৃ॒তীযং॒-যোঁনি॒মনু॑ স॒ঞ্চর॑ন্ত-ন্দ্র॒ফ্স-ঞ্জু॑হো॒ম্যনু॑ স॒প্ত হোত্রাঃ᳚ ॥ নমো॑ অস্তু স॒র্পেভ্যো॒ যে কে চ॑ পৃথি॒বীমনু॑ । যে অ॒ন্তরি॑ক্ষে॒ যে দি॒বি তেভ্যঃ॑ স॒র্পেভ্যো॒ নমঃ॑ ॥ যে॑-ঽদো রো॑চ॒নে দি॒বো যে বা॒ সূর্য॑স্য র॒শ্মিষু॑ । যেষা॑ম॒ফ্সু সদঃ॑ কৃ॒ত-ন্তেভ্যঃ॑ স॒র্পেভ্যো॒ নমঃ॑ ॥ যা ইষ॑বো যাতু॒ ধানা॑নাং॒ ঁযে॑ বা॒ বন॒স্পতী॒গ্ং॒রনু॑ । যে বা॑-ঽব॒টেষু॒ শের॑তে॒ তেভ্যঃ॑ স॒র্পেভ্যো॒ নমঃ॑ ॥ 35 ॥
(ম॒হো - ঽনু॑ - যাতু॒ধানা॑না॒ - মেকা॑দশ চ) (অ. 8)
ধ্রু॒বা-ঽসি॑ ধ॒রুণা-ঽস্তৃ॑তা বি॒শ্বক॑র্মণা॒ সুকৃ॑তা । মা ত্বা॑ সমু॒দ্র উদ্ব॑ধী॒ন্মা সু॑প॒র্ণো ব্য॑থমানা পৃথি॒বী-ন্দৃগ্ং॑হ ॥ প্র॒জাপ॑তিস্ত্বা সাদযতু পৃথি॒ব্যাঃ পৃ॒ষ্ঠে ব্যচ॑স্বতী॒-ম্প্রথ॑স্বতী॒-ম্প্রথো॑-ঽসি পৃথি॒ব্য॑সি॒ ভূর॑সি॒ ভূমি॑র॒স্যদি॑তিরসি বি॒শ্বধা॑যা॒ বিশ্ব॑স্য॒ ভুব॑নস্য ধ॒র্ত্রী পৃ॑থি॒বীং-যঁ॑চ্ছ পৃথি॒বী-ন্দৃগ্ং॑হ পৃথি॒বী-ম্মা হিগ্ং॑সী॒র্বিশ্ব॑স্মৈ প্রা॒ণাযা॑পা॒নায॑ ব্যা॒নাযো॑দা॒নায॑ প্রতি॒ষ্ঠাযৈ॑ [প্রতি॒ষ্ঠাযৈ᳚, চ॒রিত্রা॑যা॒-] 36
চ॒রিত্রা॑যা॒-ঽগ্নিস্ত্বা॒-ঽভি পা॑তু ম॒হ্যা স্ব॒স্ত্যা ছ॒র্দিষা॒ শন্ত॑মেন॒ তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা সী॑দ ॥ কাণ্ডা᳚-ত্কাণ্ডা-ত্প্র॒রোহ॑ন্তী॒ পরু॑ষঃপরুষঃ॒ পরি॑ । এ॒বা নো॑ দূর্বে॒ প্র ত॑নু স॒হস্রে॑ণ শ॒তেন॑ চ ॥ যা শ॒তেন॑ প্রত॒নোষি॑ স॒হস্রে॑ণ বি॒রোহ॑সি । তস্যা᳚স্তে দেবীষ্টকে বি॒ধেম॑ হ॒বিষা॑ ব॒যম্ ॥ অষা॑ঢা-ঽসি॒ সহ॑মানা॒ সহ॒স্বারা॑তী॒-স্সহ॑স্বারাতীয॒ত-স্সহ॑স্ব॒ পৃত॑না॒-স্সহ॑স্ব পৃতন্য॒তঃ । স॒হস্র॑বীর্যা- [স॒হস্র॑বীর্যা, অ॒সি॒ সা মা॑ জিন্ব ।] 37
-ঽসি॒ সা মা॑ জিন্ব ॥ মধু॒ বাতা॑ ঋতায॒তে মধু॑ ক্ষরন্তি॒ সিন্ধ॑বঃ । মাদ্ধ্বী᳚র্ন-স্স॒ন্ত্বোষ॑ধীঃ ॥ মধু॒ নক্ত॑মু॒তোষসি॒ মধু॑ম॒-ত্পার্থি॑ব॒গ্ং॒ রজঃ॑ । মধু॒ দ্যৌর॑স্তু নঃ পি॒তা ॥ মধু॑মা-ন্নো॒ বন॒স্পতি॒-র্মধু॑মাগ্ং অস্তু॒ সূর্যঃ॑ । মাদ্ধ্বী॒র্গাবো॑ ভবন্তু নঃ ॥ ম॒হী দ্যৌঃ পৃ॑থি॒বী চ॑ ন ই॒মং-যঁ॒জ্ঞ-ম্মি॑মিক্ষতাম্ । পি॒পৃ॒তা-ন্নো॒ ভরী॑মভিঃ ॥ ত-দ্বিষ্ণোঃ᳚ পর॒ম- [পর॒মম্, প॒দগ্ং সদা॑ পশ্যন্তি] 38
-ম্প॒দগ্ং সদা॑ পশ্যন্তি সূ॒রযঃ॑ । দি॒বীব॒ চক্ষু॒রাত॑তম্ ॥ ধ্রু॒বা-ঽসি॑ পৃথিবি॒ সহ॑স্ব পৃতন্য॒তঃ । স্যূ॒তা দে॒বেভি॑র॒মৃতে॒না ঽঽগাঃ᳚ ॥ যাস্তে॑ অগ্নে॒ সূর্যে॒ রুচ॑ উদ্য॒তো দিব॑মাত॒ন্বন্তি॑ র॒শ্মিভিঃ॑ । তাভি॒-স্সর্বা॑ভী রু॒চে জনা॑য নস্কৃধি ॥ যা বো॑ দেবা॒-স্সূর্যে॒ রুচো॒ গোষ্বশ্বে॑ষু॒ যা রুচঃ॑ । ইন্দ্রা᳚গ্নী॒ তাভি॒-স্সর্বা॑ভী॒ রুচ॑-ন্নো ধত্ত বৃহস্পতে ॥ বি॒রা- [বি॒রাট্, জ্যোতি॑রধারয-] 39
-ড্জ্যোতি॑রধারয-থ্স॒ম্রা-ড্জ্যোতি॑রধারয-থ্স্ব॒রা-ড্জ্যোতি॑রধারযত্ ॥ অগ্নে॑ যু॒ক্ষ্বা হি যে তবাশ্বা॑সো দেব সা॒ধবঃ॑ । অরং॒-বঁহ॑ন্ত্যা॒শবঃ॑ ॥ যু॒ক্ষ্বা হি দে॑ব॒হূত॑মা॒গ্ং॒ অশ্বাগ্ং॑ অগ্নে র॒থীরি॑ব । নি হোতা॑ পূ॒র্ব্য-স্স॑দঃ ॥ দ্র॒ফ্সশ্চ॑স্কন্দ পৃথি॒বীমনু॒ দ্যামি॒ম-ঞ্চ॒ যোনি॒মনু॒ যশ্চ॒ পূর্বঃ॑ । তৃ॒তীযং॒-যোঁনি॒মনু॑ স॒ঞ্চর॑ন্ত-ন্দ্র॒ফ্স-ঞ্জু॑হো॒ম্যনু॑ স॒প্ত [ ] 40
হোত্রাঃ᳚ ॥ অভূ॑দি॒দং-বিঁশ্ব॑স্য॒ ভুব॑নস্য॒ বাজি॑নম॒গ্নে-র্বৈ᳚শ্বান॒রস্য॑ চ । অ॒গ্নির্জ্যোতি॑ষা॒ জ্যোতি॑ষ্মা-ন্রু॒ক্মো বর্চ॑সা॒ বর্চ॑স্বান্ ॥ ঋ॒চে ত্বা॑ রু॒চে ত্বা॒ সমি-থ্স্র॑বন্তি স॒রিতো॒ ন ধেনাঃ᳚ । অ॒ন্তর্​হৃ॒দা মন॑সা পূ॒যমা॑নাঃ ॥ ঘৃ॒তস্য॒ ধারা॑ অ॒ভি চা॑কশীমি । হি॒র॒ণ্যযো॑ বেত॒সো মদ্ধ্য॑ আসাম্ ॥ তস্মিন্᳚থ্সুপ॒র্ণো ম॑ধু॒কৃ-ত্কু॑লা॒যী ভজ॑ন্নাস্তে॒ মধু॑ দে॒বতা᳚ভ্যঃ । তস্যা॑ স তে॒ হর॑য-স্স॒প্ত তীরে᳚ স্ব॒ধা-ন্দুহা॑না অ॒মৃত॑স্য॒ ধারা᳚ম্ ॥ 41 ॥
(প্র॒তি॒ষ্ঠাযৈ॑ - স॒হস্র॑বীর্যা - পর॒মং - ঁবি॒রাট্থ্ - স॒প্ত - তীরে॑ - চ॒ত্বারি॑ চ) (অ. 9)
আ॒দি॒ত্য-ঙ্গর্ভ॒-ম্পয॑সা সম॒ঞ্জন্-থ্স॒হস্র॑স্য প্রতি॒মাং-বিঁ॒শ্বরূ॑পম্ । পরি॑ বৃঙ্গ্ধি॒ হর॑সা॒ মা-ঽভি মৃ॑ক্ষ-শ্শ॒তাযু॑ষ-ঙ্কৃণুহি চী॒যমা॑নঃ ॥ ই॒ম-ম্মা হিগ্ং॑সীর্দ্বি॒পাদ॑-ম্পশূ॒নাগ্ং সহ॑স্রাক্ষ॒ মেধ॒ আ চী॒যমা॑নঃ । ম॒যুমা॑র॒ণ্যমনু॑ তে দিশামি॒ তেন॑ চিন্বা॒নস্ত॒নুবো॒ নি ষী॑দ ॥ বাত॑স্য॒ ধ্রাজিং॒-বঁরু॑ণস্য॒ নাভি॒মশ্ব॑-ঞ্জজ্ঞা॒নগ্ং স॑রি॒রস্য॒ মদ্ধ্যে᳚ । শিশু॑-ন্ন॒দীনা॒গ্ং॒ হরি॒মদ্রি॑বুদ্ধ॒মগ্নে॒ মা হিগ্ং॑সীঃ [মা হিগ্ং॑সীঃ, প॒র॒মে ব্যো॑মন্ন্ ।] 42
পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ ॥ ই॒ম-ম্মা হিগ্ং॑সী॒রেক॑শফ-ম্পশূ॒না-ঙ্ক॑নিক্র॒দং-বাঁ॒জিনং॒-বাঁজি॑নেষু । গৌ॒রমা॑র॒ণ্যমনু॑ তে দিশামি॒ তেন॑ চিন্বা॒নস্ত॒নুবো॒ নি ষী॑দ ॥ অজ॑স্র॒মিন্দু॑মরু॒ষ-ম্ভু॑র॒ণ্যুম॒গ্নিমী॑ডে পূ॒র্বচি॑ত্তৌ॒ নমো॑ভিঃ । স পর্ব॑ভির্-ঋতু॒শঃ কল্প॑মানো॒ গা-ম্মা হিগ্ং॑সী॒রদি॑তিং-বিঁ॒রাজ᳚ম্ ॥ ই॒মগ্ং স॑মু॒দ্রগ্ং শ॒তধা॑র॒মু-থ্সং॑-ব্যঁ॒চ্যমা॑ন॒-ম্ভুব॑নস্য॒ মদ্ধ্যে᳚ । ঘৃ॒ত-ন্দুহা॑না॒-মদি॑তি॒-ঞ্জনা॒যাগ্নে॒ মা [-মদি॑তি॒-ঞ্জনা॒যাগ্নে॒ মা, হি॒গ্ং॒সীঃ॒ প॒র॒মে ব্যো॑মন্ন্ ।] 43
হিগ্ং॑সীঃ পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ । গ॒ব॒যমা॑র॒ণ্যমনু॑ তে দিশামি॒ তেন॑ চিন্বা॒নস্ত॒নুবো॒ নি ষী॑দ ॥ বরূ᳚ত্রি॒-ন্ত্বষ্টু॒র্বরু॑ণস্য॒ নাভি॒মবি॑-ঞ্জজ্ঞা॒নাগ্ং রজ॑সঃ॒ পর॑স্মাত্ । ম॒হীগ্ং সা॑হ॒স্রীমসু॑রস্য মা॒যামগ্নে॒ মা হিগ্ং॑সীঃ পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ ॥ ই॒মামূ᳚র্ণা॒যুং-বঁরু॑ণস্য মা॒যা-ন্ত্বচ॑-ম্পশূ॒না-ন্দ্বি॒পদা॒-ঞ্চতু॑ষ্পদাম্ । ত্বষ্টুঃ॑ প্র॒জানা᳚-ম্প্রথ॒ম-ঞ্জ॒নিত্র॒মগ্নে॒ মা হিগ্ং॑সীঃ পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ । উষ্ট্র॑মার॒ণ্যমনু॑ [উষ্ট্র॑মার॒ণ্যমনু॑, তে॒ দি॒শা॒মি॒ তেন॑] 44
তে দিশামি॒ তেন॑ চিন্বা॒নস্ত॒নুবো॒ নি ষী॑দ ॥ যো অ॒গ্নির॒গ্নেস্ত-প॒সো-ঽধি॑ জা॒ত-শ্শোচা᳚-ত্পৃথি॒ব্যা উ॒ত বা॑ দি॒বস্পরি॑ । যেন॑ প্র॒জা বি॒শ্বক॑র্মা॒ ব্যান॒-ট্তম॑গ্নে॒ হেডঃ॒ পরি॑ তে বৃণক্তু ॥ অ॒জা হ্য॑গ্নেরজ॑নিষ্ট॒ গর্ভা॒-থ্সা বা অ॑পশ্যজ্জনি॒তার॒মগ্রে᳚ । তযা॒ রোহ॑মায॒ন্নুপ॒ মেদ্ধ্যা॑স॒স্তযা॑ দে॒বা দে॒বতা॒মগ্র॑ আযন্ন্ । শ॒র॒ভ-( )-মা॑র॒ণ্যমনু॑ তে দিশামি॒ তেন॑ চিন্বা॒নস্ত॒নুবো॒ নিষী॑দ ॥ 45 ॥
(অগ্নে॒ মা হিগ্ং॑সী॒ - রগ্নে॒ মোষ্ট্র॑মা - র॒ণ্যমনু॑ - শর॒ভন্ - নব॑ চ) (অ. 10)
(আ॒দি॒ত্য মি॒মন্দ্বি॒পাদে॑ ম॒যুং-বাঁত॒স্যা ঽশ্ব॑ মি॒ম মেক॑শফ ঙ্গৌ॒রম জ॑স্রঙ্গব॒যং-বঁরূ᳚ত্রি॒ মবি॑ মি॒মামূ᳚র্ণা॒র্যু মুষ্ট্রং॒-যোঁ অ॒গ্নি-শ্শ॑র॒ভং )
ইন্দ্রা᳚গ্নী রোচ॒না দি॒বঃ পরি॒ বাজে॑ষু ভূষথঃ । তদ্বা᳚-ঞ্চেতি॒ প্রবী॒র্য᳚ম্ ॥ শ্ঞথ॑-দ্বৃ॒ত্রমু॒ত স॑নোতি॒ বাজ॒মিন্দ্রা॒ যো অ॒গ্নী সহু॑রী সপ॒র্যাত্ । ই॒র॒জ্যন্তা॑ বস॒ব্য॑স্য॒ ভূরে॒-স্সহ॑স্তমা॒ সহ॑সা বাজ॒যন্তা᳚ ॥ প্র চ॑র্​ষ॒ণিভ্যঃ॑ পৃতনা॒ হবে॑ষু॒ প্র পৃ॑থি॒ব্যা রি॑রিচাথে দি॒বশ্চ॑ । প্র সিন্ধু॑ভ্যঃ॒ প্রগি॒রিভ্যো॑ মহি॒ত্বা প্রেন্দ্রা᳚গ্নী॒ বিশ্বা॒ ভুব॒না-ঽত্য॒ন্যা ॥ মরু॑তো॒ যস্য॒ হি [ ] 46
ক্ষযে॑ পা॒থা দি॒বো বি॑মহসঃ । স সু॑গো॒পাত॑মো॒ জনঃ॑ ॥ য॒জ্ঞৈর্বা॑ যজ্ঞবাহসো॒ বিপ্র॑স্য বা মতী॒নাম্ । মরু॑ত-শ্শৃণু॒তা হব᳚ম্ ॥ শ্রি॒যসে॒ ক-ম্ভা॒নুভি॒-স্স-ম্মি॑মিক্ষিরে॒ তে র॒শ্মিভি॒স্ত ঋক্ব॑ভি-স্সুখা॒দযঃ॑ । তে বাশী॑মন্ত ই॒ষ্মিণো॒ অভী॑রবো বি॒দ্রে প্রি॒যস্য॒ মারু॑তস্য॒ ধাম্নঃ॑ ॥ অব॑ তে॒ হেড॒, উদু॑ত্ত॒মম্ ॥ কযা॑ নশ্চি॒ত্র আ ভু॑বদূ॒তী স॒দা বৃ॑ধ॒-স্সখা᳚ । কযা॒ শচি॑ষ্ঠযা বৃ॒তা ॥ 47 ॥
কো অ॒দ্য যু॑ঙ্ক্তে ধু॒রি গা ঋ॒তস্য॒ শিমী॑বতো ভা॒মিনো॑ দুর্​হৃণা॒যূন্ । আ॒সন্নি॑ষূন্. হৃ॒থ্স্বসো॑ মযো॒ভূন্. য এ॑ষা-ম্ভৃ॒ত্যামৃ॒ণধ॒-থ্স জী॑বাত্ ॥ অগ্নে॒ নযা, ঽঽদে॒বানা॒গ্ং॒ শন্নো॑ ভবন্তু॒, বাজে॑বাজে। অ॒ফ্স্ব॑গ্নে॒ সধি॒ষ্টব॒ সৌষ॑ধী॒রনু॑ রুদ্ধ্যসে । গর্ভে॒ সঞ্জা॑যসে॒ পুনঃ॑ ॥ বৃষা॑ সোম দ্যু॒মাগ্ং অ॑সি॒ বৃষা॑ দেব॒ বৃষ॑ব্রতঃ । বৃষা॒ ধর্মা॑ণি দধিষে ॥ ই॒ম-ম্মে॑ বরুণ॒ , তত্ত্বা॑ যামি॒ত্ব-ন্নো॑ অগ্নে॒স ত্ব-ন্নো॑ অগ্নে ॥ 48 ॥
(হি - বৃ॒তা - ম॒ - একা॑দশ চ ) (অ. 11)
(বিষ্ণোঃ॒ ক্রমো॑-ঽসি - দি॒বস্প - র্যন্ন॑প॒তে - ঽপে॑ত॒ - সমি॑তং॒ - ঁযা জা॒তা - মা নো॑ হিগ্ংসী - দ॒ভ্য॑স্থা-দ্- ধ্রু॒বা - ঽস্যা॑দি॒ত্যঙ্গর্ভ॒ - মিন্দ্রা᳚গ্নী রোচ॒ - নৈকা॑দশ )
(বিষ্ণো॑ - রস্মিন্. হ॒ব্যে - তি॑ ত্বা॒-ঽহং - ধী॒তিভি॒ - র্​হোত্রা॑ - অ॒ষ্টাচ॑ত্বারিগ্ংশত্)
(বিষ্ণোঃ॒ ক্রমো॑-ঽসি॒, ত্বন্নো॑ অগ্নে॒ স ত্বন্নো॑ অগ্নে)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ঞ্চতুর্থ কাণ্ডে দ্বিতীযঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe dvītīyaḥ praśnaḥ - devayajanagrahābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'syabhimāti॒hā gā̭ya॒tra-ñchanda॒ ā ro̭ha pṛthi॒vīmanu॒ vikra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'syabhiśasti॒hā traiṣṭṷbha॒-ñchanda॒ ā ro̭hā॒ntari̭kṣa॒manu॒ vikra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'syarātīya॒to ha॒ntā jāga̭ta॒-ñchanda॒ ā ro̭ha॒ diva॒manu॒ vikra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ [viṣṇoḥ᳚, kramo̭-'si śatrūya॒to] 1
kramo̭-'si śatrūya॒to ha॒ntā-'nṷṣṭubha॒-ñchanda॒ ā ro̭ha॒ diśo-'nu॒ vikra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmaḥ || akra̭ndada॒gni-ssta॒naya̭nniva॒ dyauḥ, kṣāmā॒ reri̭ha-dvī॒rudhaḥ̭ sama॒ñjann | sa॒dyo ja̭jñā॒no vi hīmi॒ddho akhya॒dā roda̭sī bhā॒nunā̭ bhātya॒ntaḥ || agne᳚-'bhyāvartinna॒bhi na॒ ā va̭rta॒svā-''yṷṣā॒ varca̭sā sa॒nyā me॒dhayā᳚ pra॒jayā॒ dhanḙna || agnḙ [agne᳚, a॒ṅgi॒ra॒-śśa॒ta-ntḙ] 2
aṅgira-śśa॒ta-ntḙ santvā॒vṛtaḥ̭ sa॒hasra̭-nta upā॒vṛtaḥ̭ | tāsā॒-mpoṣa̭sya॒ poṣḙṇa॒ puna̭rno na॒ṣṭamā kṛ̭dhi॒ puna̭rno ra॒yimā kṛ̭dhi || puna̭rū॒rjā niva̭rtasva॒ puna̭ragna i॒ṣā-''yṷṣā | puna̭rnaḥ pāhi vi॒śvataḥ̭ || sa॒ha ra॒yyā ni va̭rta॒svāgne॒ pinva̭sva॒ dhāra̭yā | vi॒śvaphsni̭yā vi॒śva ta॒spari̭ || udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ ma॒smadavā̭-'dha॒maṃ- [-'dha॒mam, vi ma̭ddhya॒magg​ śra̭thāya |] 3
-~vi ma̭ddhya॒magg​ śra̭thāya | athā̭ va॒yamā̭ditya vra॒te tavānā̭gaso॒ adi̭taye syāma || ā tvā̭-'hār​ṣa-ma॒ntara̭bhūrdhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācaliḥ | viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñchantva॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śraya ||agnḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthānnirjagmi॒vān-tama̭so॒ jyoti॒ṣā-''gā᳚t | a॒gnirbhā॒nunā॒ ruśa̭tā॒ svaṅga॒ ā jā॒to viśvā॒ sadmā᳚nyaprāḥ || sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā [sīda॒ tva-mmā॒tura॒syāḥ᳚, u॒pasthe॒ viśvā᳚nyagne] 4
u॒pasthe॒ viśvā᳚nyagne va॒yunā̭ni vi॒dvān | mainā̭ma॒rciṣā॒ mā tapa̭sā॒-'bhi śṷ̄śuco॒-'ntara̭syāgṃ śu॒krajyo̭ti॒rvi bhā̭hi || a॒ntara̭gne ru॒cā tvamu॒khāyai॒ sada̭ne॒ sve | tasyā॒stvagṃ hara̭sā॒ tapa॒ñjāta̭veda-śśi॒vo bha̭va || śi॒vo bhū॒tvā mahya̭ma॒gne-'tho̭ sīda śi॒vastvam | śi॒vāḥ kṛ॒tvā diśa॒-ssarvā॒-ssvāṃ-yo~ni̭mi॒hā-'' sa̭daḥ || ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa dvasṷrantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣadati̭thi rduroṇa॒sat | nṛ॒ṣadva̭ra॒sa-dṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sa-da॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat || 5 ||
(diva॒manu॒ vi kra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmo viṣṇo॒ - rdhane॒nāgnḙ - 'dha॒ma - ma॒syāḥ - śṷci॒ṣath - ṣoḍa̭śa ca) (a. 1)
di॒vaspari̭ pratha॒ma-ñja̭jñe a॒gnira॒sma-ddvi॒tīya॒-mpari̭ jā॒tavḙdāḥ | tṛ॒tīya̭ma॒phsu nṛ॒maṇā॒ aja̭sra॒mindhā̭na ena-ñjarate svā॒dhīḥ || vi॒dmā tḙ agne tre॒dhā tra॒yāṇi̭ vi॒dmā te॒ sadma॒ vibhṛ̭ta-mpuru॒trā | vi॒dmā te॒ nāma̭ para॒ma-ṅguhā॒ yadvi॒dmā tamuthsaṃ॒-ya~ta̭ āja॒gantha̭ || sa॒mu॒dre tvā̭ nṛ॒maṇā̭ a॒phsva̭ntarnṛ॒cakṣā̭ īdhe di॒vo a̭gna॒ ūdhanṋ | tṛ॒tīye᳚ tvā॒ [tṛ॒tīye᳚ tvā, raja̭si tasthi॒vāgṃ sa̭mṛ॒tasya॒] 6
raja̭si tasthi॒vāgṃ sa̭mṛ॒tasya॒ yonaṷ mahi॒ṣā a̭hinvann || akra̭ndada॒gni-ssta॒naya̭nniva॒ dyauḥ, kṣāmā॒ reri̭ha-dvī॒rudhaḥ̭ sama॒ñjann | sa॒dyo ja̭jñā॒no vi hīmi॒ddho akhya॒dā roda̭sī bhā॒nunā̭ bhātya॒ntaḥ || u॒śi-kpā̭va॒ko a̭ra॒ti-ssṷme॒dhā marte᳚ṣva॒gnira॒mṛto॒ nidhā̭yi | iya̭rti dhū॒mama̭ru॒ṣa-mbhari̭bhra॒ducchu॒kreṇa̭ śo॒ciṣā॒ dyāmina̭kṣat || viśva̭sya ke॒turbhuva̭nasya॒ garbha॒ ā [ ] 7
roda̭sī apṛṇā॒jjāya̭mānaḥ | vī॒ḍu-ñci॒dadri̭mabhina-tparā॒yan janā॒ yada॒gnimaya̭janta॒ pañca̭ || śrī॒ṇāmṷdā॒ro dha॒ruṇo̭ rayī॒ṇā-mma̭nī॒ṣāṇā॒-mprārpa̭ṇa॒-ssoma̭gopāḥ | vaso᳚-ssū॒nu-ssaha̭so a॒phsu rājā॒ vi bhā॒tyagra̭ u॒ṣasā̭midhā॒naḥ || yastḙ a॒dya kṛ॒ṇava̭-dbhadraśoce-'pū॒pa-ndḙva ghṛ॒tava̭ntamagne | prata-nna̭ya prata॒rāṃ-va~syo॒ acchā॒bhi dyu॒mna-nde॒vabha̭ktaṃ-ya~viṣṭha || ā [ ] 8
ta-mbha̭ja sauśrava॒seṣva̭gna u॒ktha-ṷktha॒ ā bha̭ja śa॒syamā̭ne | pri॒ya-ssūrye᳚ pri॒yo a॒gnā bha̭vā॒tyujjā॒tena̭ bhi॒nada॒dujjani̭tvaiḥ || tvāma̭gne॒ yaja̭mānā॒ anu॒ dyūn. viśvā॒ vasṷ̄ni dadhire॒ vāryā̭ṇi | tvayā̭ sa॒ha dravi̭ṇami॒cchamā̭nā vra॒ja-ṅgoma̭ntamu॒śijo॒ vi va̭vruḥ || dṛ॒śā॒no ru॒kma u॒rvyā vya̭dyau-ddu॒rmar​ṣa॒māyuḥ̭ śri॒ye rṷcā॒naḥ | a॒gnira॒mṛto̭ abhava॒-dvayo̭bhi॒ryadḙ- -na॒-ndyauraja̭naya-thsu॒retāḥ᳚ || 9 ||
(tṛtiye᳚ tvā॒ - garbha॒ ā - ya̭vi॒ṣṭhā-'' - ya - cca॒tvāri̭ ca) (a. 2)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no dehyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇaḥ̭ | pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ | sa no̭ bhava śi॒vata̭ma-ssu॒pratī̭ko vi॒bhāva̭suḥ || preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān. yāhi śi॒vebhi̭ra॒rci̭bhi॒stvam | bṛ॒hadbhi̭-rbhā॒nubhi॒-rbhāsa॒-nmā higṃ̭sī sta॒nuvā᳚ pra॒jāḥ || sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasyata ghṛ॒tairbo̭dhaya॒tāti̭thim | ā- [ā, a॒smi॒n॒. ha॒vyā jṷhotana |] 10
-'smi̭n. ha॒vyā jṷhotana || praprā॒yama॒gnirbha̭ra॒tasya̭ śṛṇve॒ vi ya-thsūryo॒ na roca̭te bṛ॒hadbhāḥ | a॒bhi yaḥ pū॒ru-mpṛta̭nāsu ta॒sthau dī॒dāya॒ daivyo॒ ati̭thi-śśi॒vo naḥ̭ || āpo̭ devīḥ॒ prati̭ gṛhṇīta॒ bhasmai॒ta-thsyo॒ne kṛ̭ṇuddhvagṃ sura॒bhāvṷ lo॒ke | tasmai̭ namantā॒-ñjana̭ya-ssu॒patnī᳚rmā॒teva̭ pu॒tra-mbi̭bhṛ॒tā svḙnam || a॒phsva̭gne॒ sadhi॒ṣṭava॒- [a॒phsva̭gne॒ sadhi॒ṣṭava̭, sauṣa̭dhī॒ranṷ ruddhyase |] 11
sauṣa̭dhī॒ranṷ ruddhyase | garbhe॒ sañjā̭yase॒ punaḥ̭ || garbho̭ a॒syoṣa̭dhīnā॒-ṅgarbho॒ vana॒spatī̭nām | garbho॒ viśva̭sya bhū॒tasyāgne॒ garbho̭ a॒pāma̭si || pra॒sadya॒ bhasma̭nā॒ yoni̭ma॒paśca̭ pṛthi॒vīma̭gne | sa॒gṃ॒sṛjya̭ mā॒tṛbhi॒stva-ñjyoti̭ṣmā॒-npuna॒rā-'sa̭daḥ || puna̭rā॒sadya॒ sada̭nama॒paśca̭ pṛthi॒vīma̭gne | śeṣḙ mā॒turyatho॒pasthe॒ 'ntara॒syāgṃ śi॒vata̭maḥ || puna̭rū॒rjā [ ] 12
-ni va̭rtasva॒ puna̭ragna i॒ṣā ''yṷṣā | puna̭rnaḥ pāhi vi॒śvataḥ̭ || sa॒ha ra॒yyā ni va̭rta॒svāgne॒ pinva̭sva॒ dhāra̭yā | vi॒śvaphsni̭yā vi॒śvata॒spari̭ || puna̭stvā ''di॒tyā ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mpuna̭rbra॒hmāṇo̭ vasunītha ya॒jñaiḥ | ghṛ॒tena॒ tva-nta॒nuvo̭ vardhayasva sa॒tyā-ssa̭ntu॒ yaja̭mānasya॒ kāmāḥ᳚ || bodhā̭ no a॒sya vaca̭so yaviṣṭha॒ magṃhi̭ṣṭhasya॒ prabhṛ̭tasya svadhāvaḥ | pīya̭ti tvo॒ anṷ tvo gṛṇāti va॒ndārṷste ta॒nuvaṃ̭-va~nde agne || sa bo̭dhi sū॒rirma॒ghavā̭ vasu॒dāvā॒ vasṷpatiḥ | yu॒yo॒ddhya̭sma-ddveṣāgṃ̭si || 13 ||
(ā - tavo॒ - rjā-' - nu॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 3)
apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tāto॒ ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ | adā̭di॒daṃ-ya~॒mo̭-'va॒sāna̭-mpṛthi॒vyā akra̭nni॒ma-mpi॒taro̭ lo॒kama̭smai || a॒gnerbhasmā᳚sya॒gneḥ purī̭ṣamasi sa॒jñānna̭masi kāma॒dhara̭ṇa॒-mmayi̭ te kāma॒dhara̭ṇa-mbhūyāt || saṃ-yā~ vaḥ̭ pri॒yāsta॒nuva॒-ssa-mpri॒yā hṛda̭yāni vaḥ | ā॒tmā vo̭ astu॒ [astu, sampri̭ya॒] 14
sampri̭ya॒-ssampri̭yāsta॒nuvo॒ mama̭ || a॒yagṃ so a॒gniryasmi॒n-thsoma॒mindraḥ̭ su॒ta-nda॒dhe ja॒ṭharḙ vāvaśā॒naḥ | sa॒ha॒sriyaṃ॒-vā~ja॒matya॒-nna saptigṃ̭ sasa॒vān-thsan-thstṷ̄yase jātavedaḥ || agnḙ di॒vo arṇa॒macchā̭ jigā॒syacchā̭ de॒vāgṃ ṷ̄ciṣe॒ dhiṣṇi̭yā॒ ye | yāḥ pa॒rastā᳚-droca॒ne sūrya̭sya॒ yāścā॒ vastā̭-dupa॒tiṣṭha̭nta॒ āpaḥ̭ || agne॒ ya-ttḙ di॒vi varcaḥ̭ pṛthi॒vyāṃ-ya~doṣa̭dhī- [pṛthi॒vyāṃ-ya~doṣa̭dhīṣu, a॒phsu vā̭ yajatra |] 15
-ṣva॒phsu vā̭ yajatra | yenā॒ntari̭kṣa-mu॒rvā̭ta॒tantha̭ tve॒ṣa-ssa bhā॒nura̭rṇa॒vo nṛ॒cakṣāḥ᳚ || pu॒rī॒ṣyā̭so a॒gnayaḥ̭ prāva॒ṇebhiḥ̭ sa॒joṣa̭saḥ | ju॒ṣantāgṃ̭ ha॒vyamāhṷtamanamī॒vā iṣo̭ ma॒hīḥ || iḍā̭magne puru॒dagṃ sagṃ̭ sa॒ni-ṅgo-śśa̭śvatta॒magṃ hava̭mānāya sādha | syānnaḥ̭ sū॒nustana̭yo vi॒jāvā-'gne॒ sā tḙ suma॒tirbhū᳚tva॒sme || a॒ya-nte॒ yoni̭r-ṛ॒tviyo॒ yato̭ jā॒to aro̭cathāḥ | ta-ñjā॒na- [ta-ñjā॒nann, a॒gna॒ ā ro॒hāthā̭ no] 16
-nna̭gna॒ ā ro॒hāthā̭ no vardhayā ra॒yim || cida̭si॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da pari॒cida̭si॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da lo॒ka-mpṛ̭ṇa chi॒dra-mpṛ॒ṇātho̭ sīda śi॒vā tvam | i॒ndrā॒gnī tvā॒ bṛha॒spati̭ra॒smin. yonā̭vasīṣadann || tā a̭sya॒ sūda̭dohasa॒-ssomagg̭ śrīṇanti॒ pṛśña̭yaḥ | janma̭-nde॒vānāṃ॒-vi~śa̭stri॒ṣvā ro̭ca॒ne di॒vaḥ || 17 ||
(a॒stvo - ṣa̭dhīṣu - jā॒na - nna॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
sami̭ta॒gṃ॒ saṅka̭lpethā॒gṃ॒ sampri̭yau roci॒ṣṇū sṷmana॒syamā̭nau | iṣa॒mūrja̭ma॒bhi saṃ॒​va~sā̭nau॒ saṃ-vā~॒-mmanāgṃ̭si॒ saṃ-vra~॒tā samṷ ci॒ttānyā-'ka̭ram || agnḙ purīṣyādhi॒pā bha̭vā॒ tva-nnaḥ̭ | iṣa॒mūrjaṃ॒-ya~ja̭mānāya dhehi || pu॒rī॒ṣya̭stvama̭gne rayi॒mā-npṷṣṭi॒māgṃ a̭si | śi॒vāḥ kṛ॒tvā diśa॒-ssarvā॒-ssvāṃ-yo~ni̭mi॒hā-'sa̭daḥ || bhava̭ta-nna॒-ssama̭nasau॒ samo̭kasā [samo̭kasau, a॒re॒pasau᳚ |] 18
-vare॒pasau᳚ | mā ya॒jñagṃ higṃ̭siṣṭa॒-mmā ya॒jñapa̭ti-ñjātavedasau śi॒vau bha̭vatama॒dya naḥ̭ || mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭ma॒gnigg​ sve yonā̭vabhāru॒khā | tāṃ-vi~śvai᳚rde॒vair-ṛ॒tubhiḥ̭ saṃ​vi~dā॒naḥ pra॒jāpa̭tirvi॒śvaka̭rmā॒ vi mṷñcatu || yada॒sya pā॒re raja̭sa-śśu॒kra-ñjyoti॒rajā̭yata | ta-nnaḥ̭ par​ṣa॒dati॒ dviṣo-'gnḙ vaiśvānara॒ svāhā᳚ || nama॒-ssu tḙ nir-ṛte viśvarūpe- [viśvarūpe, a॒ya॒smayaṃ॒-vi~ cṛ̭tā] 19
-'ya॒smayaṃ॒-vi~ cṛ̭tā ba॒ndhame॒tam | ya॒mena॒ tvaṃ-ya~॒myā̭ saṃ-vi~dā॒notta॒ma-nnāka॒madhi̭ rohaye॒mam || yattḙ de॒vī nir-ṛ̭tirāba॒bandha॒ dāma̭ grī॒vāsva̭ vica॒rtyam | i॒da-nte॒ ta-dviṣyāṃ॒-yā~yṷṣo॒ na maddhyā॒dathā̭ jī॒vaḥ pi॒tuma̭ddhi॒ pramṷktaḥ || yasyā᳚ste a॒syāḥ krū॒ra ā॒sañju॒homye॒ṣā-mba॒ndhānā̭mava॒sarja̭nāya | bhūmi॒riti̭ tvā॒ janā̭ vi॒durnir-ṛ̭ti॒- [vi॒durnir-ṛ̭tiḥ, iti̭ tvā॒ 'ha-mpari̭] 20
-riti̭ tvā॒ 'ha-mpari̭ veda vi॒śvataḥ̭ || asṷnvanta॒ma ya̭jamānamiccha ste॒nasye॒tyān-taska̭ra॒syān vḙṣi | a॒nya ma॒sma-di̭ccha॒ sā ta̭ i॒tyā namo̭ devi nir-ṛte॒ tubhya̭mastu || de॒vīma॒ha-nnir-ṛ̭tiṃ॒-va~nda̭mānaḥ pi॒teva̭ pu॒tra-nda̭saye॒ vaco̭bhiḥ | viśva̭sya॒ yā jāya̭mānasya॒ veda॒ śiraḥ̭ śiraḥ॒ prati̭ sū॒rī vi ca̭ṣṭe || ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nāṃ॒-vi~śvā̭ rū॒pā-'bhi ca̭ṣṭe॒ [rū॒pā-'bhi ca̭ṣṭe, śacī̭bhiḥ |] 21
śacī̭bhiḥ | de॒va i̭va savi॒tā sa॒tyadha॒rmendro॒ na ta̭sthau sama॒re pa̭thī॒nām || saṃ-va~̭ra॒trā da̭dhātana॒ nirā̭hā॒vān kṛ̭ṇotana | si॒ñcāma̭hā ava॒ṭamu॒driṇaṃ̭-va~॒yaṃ-vi~śvā-'hā-'da̭sta॒makṣi̭tam || niṣkṛ̭tāhā-vamava॒ṭagṃ sṷvara॒tragṃ sṷṣeca॒nam | u॒driṇagṃ̭ siñce॒ akṣi̭tam || sīrā̭ yuñjanti ka॒vayo̭ yu॒gā vi ta̭nvate॒ pṛtha̭k | dhīrā̭ de॒veṣṷ sumna॒yā || yu॒nakta॒ sīrā॒ vi yu॒gā ta̭nota kṛ॒te yonaṷ vapate॒ha [ ] 22
bīja᳚m | gi॒rā ca̭ śru॒ṣṭi-ssabha̭rā॒ asa̭nno॒ nedī̭ya॒ i-thsṛ॒ṇyā̭ pa॒kvamā 'ya̭t || lāṅga̭la॒-mpavī̭ravagṃ su॒śevagṃ̭ suma॒tithsa̭ru | udi-tkṛ̭ṣati॒ gāmavi̭-mprapha॒rvya̭-ñca॒ pīva̭rīm | pra॒sthāva̭-dratha॒vāha̭nam || śu॒na-nnaḥ॒ phālā॒ vi tṷdantu॒ bhūmigṃ̭ śu॒na-ṅkī॒nāśā̭ a॒bhi ya̭ntu vā॒hān | śu॒na-mpa॒rjanyo॒ madhṷnā॒ payo̭bhi॒-śśunā̭sīrā śu॒nama॒smāsṷ dhattam || kāma̭-ṅkāmadughe dhukṣva mi॒trāya॒ varṷṇāya ca | indrā̭yā॒gnayḙ pū॒ṣṇa oṣa̭dhībhyaḥ pra॒jābhyaḥ̭ ||ghṛ॒tena॒ sītā॒ madhṷnā॒ sama̭ktā॒ viśvai᳚rde॒vairanṷmatā ma॒rudbhiḥ̭ | ūrja̭svatī॒ paya̭sā॒ pinva̭mānā॒-'smān-thsī̭te॒ paya̭sā॒-'bhyā-va̭vṛthsva || 23 ||
(samo̭kasau-viśvarūpe-vi॒durnir-ṛ̭ti-ra॒bhi ca̭ṣṭa-i॒ha-mi॒trāya॒-dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 5)
yā jā॒tā oṣa̭dhayo de॒vebhya̭striyu॒ga-mpu॒rā | mandā̭mi ba॒bhrūṇā̭ma॒hagṃ śa॒ta-ndhāmā̭ni sa॒pta ca̭ || śa॒taṃ-vo~̭ aba॒-ndhāmā̭ni sa॒hasra̭mu॒ta vo॒ ruhaḥ̭ | athā̭ śatakratvo yū॒yami॒ma-mmḙ aga॒da-ṅkṛ̭ta || puṣpā̭vatīḥ pra॒sūva̭tīḥ pha॒linī̭rapha॒lā u॒ta | aśvā̭ iva sa॒jitva̭rī-rvī॒rudhaḥ̭ pārayi॒ṣṇavaḥ̭ || oṣa̭dhī॒riti̭ mātara॒-stadvo̭ devī॒-rupa̭ bruve | rapāgṃ̭si vighna॒tīri̭ta॒ rapa̭- [vighna॒tīri̭ta॒ rapaḥ̭, cā॒taya̭mānāḥ |] 24
-ścā॒taya̭mānāḥ || a॒śva॒tthe vo̭ ni॒ṣada̭na-mpa॒rṇe vo̭ vasa॒tiḥ kṛ॒tā | go॒bhāja॒ i-tkilā̭satha॒ ya-thsa॒nava̭tha॒ pūrṷṣam || yada॒haṃ-vā~॒jaya̭-nni॒mā oṣa̭dhī॒r॒hasta̭ āda॒dhe | ā॒tmā yakṣma̭sya naśyati pu॒rā jī̭va॒gṛbho̭ yathā || yadoṣa̭dhaya-ssa॒ṅgaccha̭nte॒ rājā̭na॒-ssami̭tā viva | vipra॒-ssa ṷcyate bhi॒ṣagra̭kṣo॒hā 'mī̭va॒ cāta̭naḥ || niṣkṛ̭ti॒-rnāma̭vo mā॒tā-'thā̭ yū॒yagg​stha॒ saṅkṛ̭tīḥ | sa॒rāḥ pa̭ta॒triṇī᳚- [sa॒rāḥ pa̭ta॒triṇīḥ᳚, stha॒na॒ yadā॒ maya̭ti॒] 25
-sthana॒ yadā॒ maya̭ti॒ niṣkṛ̭ta || a॒nyā vo̭ a॒nyāma̭va-tva॒nyā-'nyasyā॒ upā̭vata | tā-ssarvā॒ oṣa̭dhaya-ssaṃ​vi~dā॒nā i॒da-mme॒ prāva̭tā॒ vacaḥ̭ || ucchuṣmā॒ oṣa̭dhīnā॒-ṅgāvo̭ go॒ṣṭhā di̭verate | dhanagṃ̭ sani॒ṣyantī̭ nāmā॒tmāna॒-ntava̭ pūruṣa || ati॒ viśvāḥ᳚ pari॒ṣṭhāste॒na i̭va vra॒jama̭kramuḥ | oṣa̭dhayaḥ॒ prācṷcyavu॒ rya-tki-ñca̭ ta॒nuvā॒gṃ॒ rapaḥ̭ || yā- [yāḥ, ta॒ ā॒ta॒sthu-rā॒tmānaṃ॒-yā~] 26
-sta̭ āta॒sthu-rā॒tmānaṃ॒-yā~ ā̭vivi॒śuḥ paruḥ̭ paruḥ | tāste॒ yakṣmaṃ॒-vi~bā̭dhantā mu॒gro ma̭ddhyama॒śīri̭va || sā॒kaṃ-ya~̭kṣma॒ pra pa̭ta śye॒nena̭ kikidī॒vinā᳚ | sā॒kaṃ-vā~ta̭sya॒-dhrājyā̭ sā॒ka-nna̭śya ni॒hāka̭yā || a॒śvā॒va॒tīgṃ so̭mava॒tī mū॒rjaya̭ntī॒ mudo̭jasam | ā vi̭thsi॒ sarvā॒ oṣa̭dhīra॒smā a̭ri॒ṣṭatā̭taye || yāḥ pha॒linī॒ryā a̭pha॒lā a̭pu॒ṣpā yāśca̭ pu॒ṣpiṇīḥ᳚ | bṛha॒spati̭ prasūtā॒ stāno̭ muñca॒ntvagṃ ha̭saḥ || yā [yāḥ, oṣa̭dhaya॒-ssoma̭rājñīḥ॒] 27
oṣa̭dhaya॒-ssoma̭rājñīḥ॒ pravi̭ṣṭāḥ pṛthi॒vīmanṷ | tāsā॒-ntvama̭syutta॒mā praṇo̭ jī॒vāta̭ve-suva || a॒va॒pata̭ntīravada-ndi॒va oṣa̭dayaḥ॒ pari̭ | ya-ñjī॒va ma॒śñavā̭ mahai॒ na sa ri̭ṣyāti॒ pūrṷṣaḥ || yāśce॒da mṷpa-śṛ॒ṇvanti॒ yāśca̭ dū॒ra-mparā̭gatāḥ | i॒ha sa॒ṅgatya॒ tā-ssarvā̭ a॒smai sa-nda̭tta bheṣa॒jam || mā vo̭ riṣa-tkhani॒tā yasmai̭ cā॒ha-ṅkhanā̭mi vaḥ | dvi॒pa-ccatṷṣpa-da॒smāka॒gṃ॒ sarva̭-ma॒stvanā̭turam || oṣa̭dhaya॒-ssaṃ-va~̭dante॒ somḙna sa॒ha rājñā᳚ | yasmai̭ ka॒roti̭ brāhma॒ṇastagṃ rā̭ja-npārayāmasi || 28 ||
(rapaḥ̭ - pata॒triṇī॒- ryā - agṃha̭so॒ yāḥ - khanā̭mi vo॒ - 'ṣṭāda̭śa ca) (a. 6)
mā no̭ higṃsījjani॒tā yaḥ pṛ̭thi॒vyā yo vā॒ divagṃ̭ sa॒tyadha̭rmā ja॒jāna̭ | yaścā॒paśca॒ndrā bṛ̭ha॒tīrja॒jāna॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || a॒bhyāva̭rtasva pṛthivi ya॒jñena॒ paya̭sā sa॒ha | va॒pā-ntḙ a॒gniri̭ṣi॒to-'va̭ sarpatu || agne॒ ya-ttḙ śu॒kraṃ-ya~cca॒ndraṃ-ya~-tpū॒taṃ-ya~-dya॒jñiya᳚m | ta-dde॒vebhyo̭ bharāmasi || iṣa॒mūrja̭ma॒hami॒ta ā [ā, da॒da॒ ṛ॒tasya॒ dhāmno̭] 29
da̭da ṛ॒tasya॒ dhāmno̭ a॒mṛta̭sya॒ yoneḥ᳚ | ā no॒ goṣṷ viśa॒tvauṣa̭dhīṣu॒ jahā̭mi se॒dimani̭rā॒mamī̭vām || agne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ mahi̭ bhrājantya॒rcayo̭ vibhāvaso | bṛha̭-dbhāno॒ śava̭sā॒ vāja̭mu॒kthya̭-ndadhā̭si dā॒śuṣḙ kave || i॒ra॒jyanna̭gne prathayasva ja॒ntubhi̭ra॒sme rāyo̭ amartya | sa da̭r​śa॒tasya॒ vapṷṣo॒ vi rā̭jasi pṛ॒ṇakṣi̭ sāna॒sigṃ ra॒yim || ūrjo̭ napā॒jjāta̭veda-ssuśa॒stibhi॒-rmanda̭sva [ ] 30
dhī॒tibhi̭r​hi॒taḥ | tve iṣa॒-ssa-nda̭dhu॒-rbhūri̭retasa-ści॒tro ta̭yo vā॒majā̭tāḥ || pā॒va॒kava̭rcā-śśu॒krava̭rcā॒ anṷ̄navarcā॒ udi̭yar​ṣi bhā॒nunā᳚ | pu॒traḥ pi॒tarā̭ vi॒cara॒nnupā̭vasyu॒bhe pṛ̭ṇakṣi॒ roda̭sī || ṛ॒tāvā̭na-mmahi॒ṣaṃ-vi~॒śvaca̭r​ṣaṇima॒gnigṃ su॒mnāya̭ dadhire pu॒ro janāḥ᳚ | śrutka̭rṇagṃ sa॒pratha̭stama-ntvā gi॒rā daivya॒-mmānṷṣā yu॒gā || ni॒ṣka॒rtāra̭-maddhva॒rasya॒ pracḙtasa॒-ṅkṣaya̭nta॒gṃ॒ rādha̭se ma॒he | rā॒ti-mbhṛgṷ̄ṇāmu॒śija̭-ṅka॒vikra̭tu-mpṛ॒ṇakṣi̭ sāna॒sigṃ - [sāna॒sim, ra॒yim |] 31
ra॒yim || citaḥ̭ stha pari॒cita̭ ūrdhva॒citaḥ̭ śrayaddhva॒-ntayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā-ssī̭data || ā pyā̭yasva॒ samḙtu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the || sa-nte॒ payāgṃ̭si॒ samṷ yantu॒ vājā॒-ssaṃ-vṛ~ṣṇi̭yā-nyabhimāti॒ṣāhaḥ̭ | ā॒pyāya̭māno a॒mṛtā̭ya soma di॒vi śravāg̭syutta॒māni̭ dhiṣva || 32 ||
(ā - manda̭sva - sāna॒si - mekā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 7)
a॒bhya̭sthā॒-dviśvāḥ॒ pṛta̭nā॒ arā̭tī॒stada॒gnirā̭ha॒ tadu॒ soma̭ āha | bṛha॒spatiḥ̭ savi॒tā tanma̭ āha pū॒ṣā mā̭-'dhā-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ke || yadakra̭ndaḥ pratha॒ma-ñjāya̭māna u॒dyan-thsa̭mu॒drādu॒ta vā॒ purī̭ṣāt | śye॒nasya̭ pa॒kṣā ha̭ri॒ṇasya̭ bā॒hū upa̭stuta॒-ñjani̭ma॒ ta-ttḙ arvann || a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama̭si॒ yoni̭ra॒gne-ssa̭mu॒drama॒bhitaḥ॒ pinva̭mānam | vardha̭māna-mma॒ha [vardha̭māna-mma॒haḥ, ā ca॒ puṣka̭ra-ndi॒vo] 33
ā ca॒ puṣka̭ra-ndi॒vo mātra̭yā vari॒ṇā pra̭thasva || brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒dvi sī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ | sa bu॒ddhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt | sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyāmu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || dra॒phsaśca̭skanda pṛthi॒vīmanu॒- [pṛthi॒vīmanṷ, dyāmi॒ma-ñca॒] 34
-dyāmi॒ma-ñca॒ yoni॒manu॒ yaśca॒ pūrvaḥ̭ | tṛ॒tīyaṃ॒-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭nta-ndra॒phsa-ñjṷho॒myanṷ sa॒pta hotrāḥ᳚ || namo̭ astu sa॒rpebhyo॒ ye ke ca̭ pṛthi॒vīmanṷ | ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vi tebhyaḥ̭ sa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ || yḙ-'do ro̭ca॒ne di॒vo ye vā॒ sūrya̭sya ra॒śmiṣṷ | yeṣā̭ma॒phsu sadaḥ̭ kṛ॒ta-ntebhyaḥ̭ sa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ || yā iṣa̭vo yātu॒ dhānā̭nāṃ॒ ~yḙ vā॒ vana॒spatī॒gṃ॒ranṷ | ye vā̭-'va॒ṭeṣu॒ śera̭te॒ tebhyaḥ̭ sa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ || 35 ||
(ma॒ho - 'nṷ - yātu॒dhānā̭nā॒ - mekā̭daśa ca) (a. 8)
dhru॒vā-'si̭ dha॒ruṇā-'stṛ̭tā vi॒śvaka̭rmaṇā॒ sukṛ̭tā | mā tvā̭ samu॒dra udva̭dhī॒nmā sṷpa॒rṇo vya̭thamānā pṛthi॒vī-ndṛgṃ̭ha || pra॒jāpa̭tistvā sādayatu pṛthi॒vyāḥ pṛ॒ṣṭhe vyaca̭svatī॒-mpratha̭svatī॒-mpratho̭-'si pṛthi॒vya̭si॒ bhūra̭si॒ bhūmi̭ra॒syadi̭tirasi vi॒śvadhā̭yā॒ viśva̭sya॒ bhuva̭nasya dha॒rtrī pṛ̭thi॒vīṃ-ya~̭ccha pṛthi॒vī-ndṛgṃ̭ha pṛthi॒vī-mmā higṃ̭sī॒rviśva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya̭ vyā॒nāyo̭dā॒nāya̭ prati॒ṣṭhāyai̭ [prati॒ṣṭhāyai᳚, ca॒ritrā̭yā॒-] 36
ca॒ritrā̭yā॒-'gnistvā॒-'bhi pā̭tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ śanta̭mena॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha̭ntī॒ parṷṣaḥparuṣaḥ॒ pari̭ | e॒vā no̭ dūrve॒ pra ta̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena̭ ca || yā śa॒tena̭ prata॒noṣi̭ sa॒hasrḙṇa vi॒roha̭si | tasyā᳚ste devīṣṭake vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam || aṣā̭ḍhā-'si॒ saha̭mānā॒ saha॒svārā̭tī॒-ssaha̭svārātīya॒ta-ssaha̭sva॒ pṛta̭nā॒-ssaha̭sva pṛtanya॒taḥ | sa॒hasra̭vīryā- [sa॒hasra̭vīryā, a॒si॒ sā mā̭ jinva |] 37
-'si॒ sā mā̭ jinva || madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒te madhṷ kṣaranti॒ sindha̭vaḥ | māddhvī᳚rna-ssa॒ntvoṣa̭dhīḥ || madhu॒ nakta̭mu॒toṣasi॒ madhṷma॒-tpārthi̭va॒gṃ॒ rajaḥ̭ | madhu॒ dyaura̭stu naḥ pi॒tā || madhṷmā-nno॒ vana॒spati॒-rmadhṷmāgṃ astu॒ sūryaḥ̭ | māddhvī॒rgāvo̭ bhavantu naḥ || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tā-nno॒ bharī̭mabhiḥ || ta-dviṣṇoḥ᳚ para॒ma- [para॒mam, pa॒dagṃ sadā̭ paśyanti] 38
-mpa॒dagṃ sadā̭ paśyanti sū॒rayaḥ̭ | di॒vīva॒ cakṣu॒rāta̭tam || dhru॒vā-'si̭ pṛthivi॒ saha̭sva pṛtanya॒taḥ | syū॒tā de॒vebhi̭ra॒mṛte॒nā ''gāḥ᳚ || yāstḙ agne॒ sūrye॒ ruca̭ udya॒to diva̭māta॒nvanti̭ ra॒śmibhiḥ̭ | tābhi॒-ssarvā̭bhī ru॒ce janā̭ya naskṛdhi || yā vo̭ devā॒-ssūrye॒ ruco॒ goṣvaśvḙṣu॒ yā rucaḥ̭ | indrā᳚gnī॒ tābhi॒-ssarvā̭bhī॒ ruca̭-nno dhatta bṛhaspate || vi॒rā- [vi॒rāṭ, jyoti̭radhāraya-] 39
-ḍjyoti̭radhāraya-thsa॒mrā-ḍjyoti̭radhāraya-thsva॒rā-ḍjyoti̭radhārayat || agnḙ yu॒kṣvā hi ye tavāśvā̭so deva sā॒dhavaḥ̭ | araṃ॒-va~ha̭ntyā॒śavaḥ̭ || yu॒kṣvā hi dḙva॒hūta̭mā॒gṃ॒ aśvāgṃ̭ agne ra॒thīri̭va | ni hotā̭ pū॒rvya-ssa̭daḥ || dra॒phsaśca̭skanda pṛthi॒vīmanu॒ dyāmi॒ma-ñca॒ yoni॒manu॒ yaśca॒ pūrvaḥ̭ | tṛ॒tīyaṃ॒-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭nta-ndra॒phsa-ñjṷho॒myanṷ sa॒pta [ ] 40
hotrāḥ᳚ || abhṷ̄di॒daṃ-vi~śva̭sya॒ bhuva̭nasya॒ vāji̭nama॒gne-rvai᳚śvāna॒rasya̭ ca | a॒gnirjyoti̭ṣā॒ jyoti̭ṣmā-nru॒kmo varca̭sā॒ varca̭svān || ṛ॒ce tvā̭ ru॒ce tvā॒ sami-thsra̭vanti sa॒rito॒ na dhenāḥ᳚ | a॒ntar​hṛ॒dā mana̭sā pū॒yamā̭nāḥ || ghṛ॒tasya॒ dhārā̭ a॒bhi cā̭kaśīmi | hi॒ra॒ṇyayo̭ veta॒so maddhya̭ āsām || tasmin᳚thsupa॒rṇo ma̭dhu॒kṛ-tkṷlā॒yī bhaja̭nnāste॒ madhṷ de॒vatā᳚bhyaḥ | tasyā̭ sa te॒ hara̭ya-ssa॒pta tīre᳚ sva॒dhā-nduhā̭nā a॒mṛta̭sya॒ dhārā᳚m || 41 ||
(pra॒ti॒ṣṭhāyai̭ - sa॒hasra̭vīryā - para॒maṃ - ~vi॒rāṭth - sa॒pta - tīrḙ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 9)
ā॒di॒tya-ṅgarbha॒-mpaya̭sā sama॒ñjan-thsa॒hasra̭sya prati॒māṃ-vi~॒śvarṷ̄pam | pari̭ vṛṅgdhi॒ hara̭sā॒ mā-'bhi mṛ̭kṣa-śśa॒tāyṷṣa-ṅkṛṇuhi cī॒yamā̭naḥ || i॒ma-mmā higṃ̭sīrdvi॒pāda̭-mpaśū॒nāgṃ saha̭srākṣa॒ medha॒ ā cī॒yamā̭naḥ | ma॒yumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ ni ṣī̭da || vāta̭sya॒ dhrājiṃ॒-va~rṷṇasya॒ nābhi॒maśva̭-ñjajñā॒nagṃ sa̭ri॒rasya॒ maddhye᳚ | śiśṷ-nna॒dīnā॒gṃ॒ hari॒madri̭buddha॒magne॒ mā higṃ̭sīḥ [mā higṃ̭sīḥ, pa॒ra॒me vyo̭mann |] 42
para॒me vyo̭mann || i॒ma-mmā higṃ̭sī॒reka̭śapha-mpaśū॒nā-ṅka̭nikra॒daṃ-vā~॒jinaṃ॒-vā~ji̭neṣu | gau॒ramā̭ra॒ṇyamanṷ te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ ni ṣī̭da || aja̭sra॒mindṷmaru॒ṣa-mbhṷra॒ṇyuma॒gnimī̭ḍe pū॒rvaci̭ttau॒ namo̭bhiḥ | sa parva̭bhir-ṛtu॒śaḥ kalpa̭māno॒ gā-mmā higṃ̭sī॒radi̭tiṃ-vi~॒rāja᳚m || i॒magṃ sa̭mu॒dragṃ śa॒tadhā̭ra॒mu-thsaṃ̭-vya~॒cyamā̭na॒-mbhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | ghṛ॒ta-nduhā̭nā॒-madi̭ti॒-ñjanā॒yāgne॒ mā [-madi̭ti॒-ñjanā॒yāgne॒ mā, hi॒gṃ॒sīḥ॒ pa॒ra॒me vyo̭mann |] 43
higṃ̭sīḥ para॒me vyo̭mann | ga॒va॒yamā̭ra॒ṇyamanṷ te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ ni ṣī̭da || varū᳚tri॒-ntvaṣṭu॒rvarṷṇasya॒ nābhi॒mavi̭-ñjajñā॒nāgṃ raja̭saḥ॒ para̭smāt | ma॒hīgṃ sā̭ha॒srīmasṷrasya mā॒yāmagne॒ mā higṃ̭sīḥ para॒me vyo̭mann || i॒māmū᳚rṇā॒yuṃ-va~rṷṇasya mā॒yā-ntvaca̭-mpaśū॒nā-ndvi॒padā॒-ñcatṷṣpadām | tvaṣṭuḥ̭ pra॒jānā᳚-mpratha॒ma-ñja॒nitra॒magne॒ mā higṃ̭sīḥ para॒me vyo̭mann | uṣṭra̭māra॒ṇyamanṷ [uṣṭra̭māra॒ṇyamanṷ, te॒ di॒śā॒mi॒ tena̭] 44
te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ ni ṣī̭da || yo a॒gnira॒gnesta-pa॒so-'dhi̭ jā॒ta-śśocā᳚-tpṛthi॒vyā u॒ta vā̭ di॒vaspari̭ | yena̭ pra॒jā vi॒śvaka̭rmā॒ vyāna॒-ṭtama̭gne॒ heḍaḥ॒ pari̭ te vṛṇaktu || a॒jā hya̭gneraja̭niṣṭa॒ garbhā॒-thsā vā a̭paśyajjani॒tāra॒magre᳚ | tayā॒ roha̭māya॒nnupa॒ meddhyā̭sa॒stayā̭ de॒vā de॒vatā॒magra̭ āyann | śa॒ra॒bha-( )-mā̭ra॒ṇyamanṷ te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ niṣī̭da || 45 ||
(agne॒ mā higṃ̭sī॒ - ragne॒ moṣṭra̭mā - ra॒ṇyamanṷ - śara॒bhan - nava̭ ca) (a. 10)
(ā॒di॒tya mi॒mandvi॒pādḙ ma॒yuṃ-vā~ta॒syā 'śva̭ mi॒ma meka̭śapha ṅgau॒rama ja̭sraṅgava॒yaṃ-va~rū᳚tri॒ mavi̭ mi॒māmū᳚rṇā॒ryu muṣṭraṃ॒-yo~ a॒gni-śśa̭ra॒bhaṃ )
indrā᳚gnī roca॒nā di॒vaḥ pari॒ vājḙṣu bhūṣathaḥ | tadvā᳚-ñceti॒ pravī॒rya᳚m || śñatha̭-dvṛ॒tramu॒ta sa̭noti॒ vāja॒mindrā॒ yo a॒gnī sahṷrī sapa॒ryāt | i॒ra॒jyantā̭ vasa॒vya̭sya॒ bhūre॒-ssaha̭stamā॒ saha̭sā vāja॒yantā᳚ || pra ca̭r​ṣa॒ṇibhyaḥ̭ pṛtanā॒ havḙṣu॒ pra pṛ̭thi॒vyā ri̭ricāthe di॒vaśca̭ | pra sindhṷbhyaḥ॒ pragi॒ribhyo̭ mahi॒tvā prendrā᳚gnī॒ viśvā॒ bhuva॒nā-'tya॒nyā || marṷto॒ yasya॒ hi [ ] 46
kṣayḙ pā॒thā di॒vo vi̭mahasaḥ | sa sṷgo॒pāta̭mo॒ janaḥ̭ || ya॒jñairvā̭ yajñavāhaso॒ vipra̭sya vā matī॒nām | marṷta-śśṛṇu॒tā hava᳚m || śri॒yase॒ ka-mbhā॒nubhi॒-ssa-mmi̭mikṣire॒ te ra॒śmibhi॒sta ṛkva̭bhi-ssukhā॒dayaḥ̭ | te vāśī̭manta i॒ṣmiṇo॒ abhī̭ravo vi॒dre pri॒yasya॒ mārṷtasya॒ dhāmnaḥ̭ || ava̭ te॒ heḍa॒, udṷtta॒mam || kayā̭ naści॒tra ā bhṷvadū॒tī sa॒dā vṛ̭dha॒-ssakhā᳚ | kayā॒ śaci̭ṣṭhayā vṛ॒tā || 47 ||
ko a॒dya yṷṅkte dhu॒ri gā ṛ॒tasya॒ śimī̭vato bhā॒mino̭ dur​hṛṇā॒yūn | ā॒sanni̭ṣūn. hṛ॒thsvaso̭ mayo॒bhūn. ya ḙṣā-mbhṛ॒tyāmṛ॒ṇadha॒-thsa jī̭vāt || agne॒ nayā, ''de॒vānā॒gṃ॒ śanno̭ bhavantu॒, vājḙvāje| a॒phsva̭gne॒ sadhi॒ṣṭava॒ sauṣa̭dhī॒ranṷ ruddhyase | garbhe॒ sañjā̭yase॒ punaḥ̭ || vṛṣā̭ soma dyu॒māgṃ a̭si॒ vṛṣā̭ deva॒ vṛṣa̭vrataḥ | vṛṣā॒ dharmā̭ṇi dadhiṣe || i॒ma-mmḙ varuṇa॒ , tattvā̭ yāmi॒tva-nno̭ agne॒sa tva-nno̭ agne || 48 ||
(hi - vṛ॒tā - ma॒ - ekā̭daśa ca ) (a. 11)
(viṣṇoḥ॒ kramo̭-'si - di॒vaspa - ryanna̭pa॒te - 'pḙta॒ - sami̭taṃ॒ - ~yā jā॒tā - mā no̭ higṃsī - da॒bhya̭sthā-d- dhru॒vā - 'syā̭di॒tyaṅgarbha॒ - mindrā᳚gnī roca॒ - naikā̭daśa )
(viṣṇo̭ - rasmin. ha॒vye - ti̭ tvā॒-'haṃ - dhī॒tibhi॒ - r​hotrā̭ - a॒ṣṭāca̭tvārigṃśat)
(viṣṇoḥ॒ kramo̭-'si॒, tvanno̭ agne॒ sa tvanno̭ agne)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||