📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.1 - প্রজাপতিরকামযত - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয সংহিতা পাঠঃ
3.1 - Prajapatirakamayata - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah
Krishna Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ন্তৃতীযকাণ্ডে প্রথমঃ প্রশ্নঃ - ন্যূনকর্মাভিধানং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
প্র॒জাপ॑তিরকামযত প্র॒জা-স্সৃ॑জে॒যেতি॒ স তপো॑-ঽতপ্যত॒ স স॒র্পান॑সৃজত॒ সো॑-ঽকামযত প্র॒জা-স্সৃ॑জে॒যেতি॒ সদ্বি॒তীয॑মতপ্যত॒ স বযাগ্॑স্য সৃজত॒ সো॑-ঽকামযত প্র॒জা-স্সৃ॑জে॒যেতি॒ স তৃ॒তীয॑মতপ্যত॒ স এ॒ত-ন্দী᳚ক্ষিতবা॒দ-ম॑পশ্য॒-ত্তম॑বদ॒-ত্ততো॒ বৈ স প্র॒জা অ॑সৃজত॒ য-ত্তপ॑স্ত॒প্ত্বা দী᳚ক্ষিতবা॒দং-বঁদ॑তি প্র॒জা এ॒ব তদ্যজ॑মান- [তদ্যজ॑মানঃ, সৃ॒জ॒তে॒ যদ্বৈ] 1
-স্সৃজতে॒ যদ্বৈ দী᳚ক্ষি॒তো॑-ঽমে॒দ্ধ্য-ম্পশ্য॒ত্যপা᳚স্মাদ্দী॒ক্ষাক্রা॑মতি॒ নীল॑মস্য॒ হরো॒ ব্যে᳚ত্যব॑দ্ধ॒-ম্মনো॑ দ॒রিদ্র॒-ঞ্চক্ষু॒-স্সূর্যো॒ জ্যোতি॑ষা॒গ্॒শ্রেষ্ঠো॒ দীক্ষে॒ মা মা॑হাসী॒রিত্যা॑হ॒ নাস্মা᳚দ্দী॒ক্ষা-ঽপ॑ক্রামতি॒ নাস্য॒ নীল॒-ন্ন হরো॒ ব্যে॑তি॒ যদ্বৈ দী᳚ক্ষি॒তম॑ভি॒বর্​ষ॑তিদি॒ব্যা আপো-ঽশা᳚ন্তা॒ ওজো॒ বল॑-ন্দী॒ক্ষা- [বল॑-ন্দী॒ক্ষাম্, তপো᳚-ঽস্য॒-] 2
-ন্তপো᳚-ঽস্য॒-নির্ঘ্ন॑ন্ত্যুন্দ॒তী-র্বল॑-ন্ধ॒ত্তৌজো॑ ধত্ত॒ বল॑-ন্ধত্ত॒ মা মে॑ দী॒ক্ষা-ম্মা তপো॒নির্ব॑ধি॒ষ্টেত্যা॑হৈ॒ তদে॒ব সর্ব॑মা॒ত্ম-ন্ধ॑ত্তে॒ নাস্যৌজো॒ বল॒-ন্ন দী॒ক্ষা-ন্ন তপো॒নির্ঘ্ন॑ন্ত্য॒গ্নির্বৈ দী᳚ক্ষি॒তস্য॑ দে॒বতা॒ সো᳚-ঽস্মাদে॒তর্​হি॑তি॒র ই॑ব॒ যর্​হি॒ যাতি॒ তমী᳚শ্ব॒রগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি॒ হন্তো᳚- [হন্তোঃ᳚, ভ॒দ্রাদ॒ভি-] 3
-র্ভ॒দ্রাদ॒ভি-শ্রেযঃ॒ প্রেহি॒বৃহ॒স্পতিঃ॑ পুর এ॒তা তে॑ অ॒স্ত্বিত্যা॑হ॒ব্রহ্ম॒ বৈ দে॒বানা॒-ম্বৃহ॒স্পতি॒স্তমে॒বান্বা র॑ভতে॒ স এ॑ন॒গ্ং॒ স-ম্পা॑রয॒ত্যে দম॑গন্ম দেব॒যজ॑ন-ম্পৃথি॒ব্যা ইত্যা॑হ দেব॒যজ॑ন॒গ্গ্॒ হ্যে॑ষ পৃ॑থি॒ব্যা আ॒গচ্ছ॑তি॒ যো যজ॑তে॒ বিশ্বে॑ দে॒বা যদজু॑ষন্ত॒ পূর্ব॒ ইত্যা॑হ॒ বিশ্বে॒ হ্যে॑তদ্দে॒বা জো॒ষয॑ন্তে॒ যদ্ব্রা᳚হ্ম॒ণা ঋ॑খ্সা॒মাভ্যাং॒-যঁজু॑ষা স॒ন্তর॑ন্ত॒ ইত্যা॑হর্খ্সা॒মাভ্যা॒গ্॒ হ্যে॑ষ যজু॑ষা স॒ন্তর॑তি॒ যো যজ॑তে রা॒যস্পোষে॑ণ॒ সমি॒ষা-ম॑দে॒মেত্যা॑-হা॒-ঽশিষ॑মে॒বৈ তামা শা᳚স্তে ॥ 4 ॥
(যজ॑মানো - দী॒ক্ষাগ্ং - হন্তো᳚ - র্ব্রাহ্ম॒ণা -শ্চতু॑র্বিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 1)
এ॒ষ তে॑ গায॒ত্রো ভা॒গ ইতি॑ মে॒ সোমা॑য ব্রূতাদে॒ষ তে॒ ত্রৈষ্টু॑ভো॒ জাগ॑তো ভা॒গ ইতি॑ মে॒ সোমা॑য ব্রূতাচ্ছন্দো॒মানা॒গ্ং॒ সাম্রা᳚জ্য-ঙ্গ॒চ্ছেতি॑ মে॒ সোমা॑য ব্রূতা॒-দ্যো বৈ সোম॒গ্ং॒ রাজা॑ন॒গ্ং॒ সাম্রা᳚জ্যং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযি॒ত্বা ক্রী॒ণাতি॒ গচ্ছ॑তি॒ স্বানা॒গ্ং॒ সাম্রা᳚জ্য॒-ঞ্ছন্দাগ্ং॑সি॒ খলু॒ বৈ সোম॑স্য॒ রাজ্ঞ॒-স্সাম্রা᳚জ্যো লো॒কঃ পু॒রস্তা॒-থ্সোম॑স্য ক্র॒যাদে॒বম॒ভি ম॑ন্ত্রযেত॒ সাম্রা᳚জ্যমে॒বৈ- [সাম্রা᳚জ্যমে॒ব, এ॒নং॒-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযি॒ত্বা] 5
নং॑-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযি॒ত্বা ক্রী॑ণাতি॒ গচ্ছ॑তি॒ স্বানা॒গ্ং॒ সাম্রা᳚জ্যং॒-যোঁ বৈ তা॑নূন॒প্ত্রস্য॑ প্রতি॒ষ্ঠাং-বেঁদ॒ প্রত্যে॒ব তি॑ষ্ঠতি ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদন্তি॒ ন প্রা॒শ্ঞন্তি॒ ন জু॑হ্ব॒ত্যথ॒ ক্ব॑ তানূন॒প্ত্র-ম্প্রতি॑ তিষ্ঠ॒তীতি॑ প্র॒জাপ॑তৌ॒ মন॒সীতি॑ ব্রূযা॒-ত্ত্রিরব॑ জিঘ্রে-ত্প্র॒জাপ॑তৌ ত্বা॒ মন॑সি জুহো॒মীত্যে॒ষা বৈ তা॑নূন॒প্ত্রস্য॑ প্রতি॒ষ্ঠা য এ॒বং-বেঁদ॒ প্রত্যে॒ব তি॑ষ্ঠতি॒ যো [প্রত্যে॒ব তি॑ষ্ঠতি॒ যঃ, বা অ॑দ্ধ্ব॒র্যোঃ] 6
বা অ॑দ্ধ্ব॒র্যোঃ প্র॑তি॒ষ্ঠাং-বেঁদ॒ প্রত্যে॒ব তি॑ষ্ঠতি॒ যতো॒ মন্যে॒তান॑ভিক্রম্য হোষ্যা॒মীতি॒ ত-ত্তিষ্ঠ॒ন্না শ্রা॑বযেদে॒ষা বা অ॑দ্ধ্ব॒র্যোঃ প্র॑তি॒ষ্ঠা য এ॒বং-বেঁদ॒ প্রত্যে॒ব তি॑ষ্ঠতি॒ যদ॑ভি॒ক্রম্য॑ জুহু॒যা-ত্প্র॑তি॒ষ্ঠাযা॑ ইযা॒-ত্তস্মা᳚-থ্সমা॒নত্র॒ তিষ্ঠ॑তা হোত॒ব্য॑-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ যো বা অ॑দ্ধ্ব॒র্যো-স্স্বং-বেঁদ॒ স্ববা॑নে॒ব ভ॑বতি॒ স্রুগ্বা অ॑স্য॒ স্বং-বাঁ॑য॒ব্য॑মস্য॒ [বা॑য॒ব্য॑মস্য, স্ব-ঞ্চ॑ম॒সো᳚-ঽস্য॒] 7
স্ব-ঞ্চ॑ম॒সো᳚-ঽস্য॒ স্বং-যঁদ্বা॑য॒ব্যং॑-বাঁ চম॒সং-বাঁ-ঽন॑ন্বারভ্যা-ঽঽশ্রা॒বযে॒-থ্স্বাদি॑যা॒-ত্তস্মা॑ দন্বা॒রভ্যা॒ ঽঽশ্রাব্য॒গ্গ্॒ স্বাদে॒ব নৈতি॒ যো বৈ সোম॒ম- প্র॑তিষ্ঠাপ্য স্তো॒ত্র-মু॑পাক॒রোত্য প্র॑তিষ্ঠিত॒-স্সোমো॒ ভব॒ত্যপ্র॑তিষ্ঠিত॒-স্স্তোমো- ঽপ্র॑তিষ্ঠিতা-ন্যু॒ক্থান্যপ্র॑তিষ্ঠিতো॒ যজ॑মা॒নো ঽপ্র॑তিষ্ঠিতো ঽধ্ব॒র্যুর্বা॑ য॒ব্যং॑-বৈঁ সোম॑স্য প্রতি॒ষ্ঠা চ॑ম॒সো᳚-ঽস্য প্রতি॒ষ্ঠা সোম॒-স্স্তোম॑স্য॒ স্তোম॑ উ॒ক্থানা॒-ঙ্গ্রহং॑-বাঁ গৃহী॒ত্বা চ॑ম॒সং-বোঁ॒ন্নীয॑ স্তো॒ত্রমু॒পা কু॑র্যা॒-ত্প্রত্যে॒ব সোমগ্গ্॑ স্থা॒পয॑তি॒ প্রতি॒স্তোম॒-ম্প্রত্যু॒ক্থানি॒ প্রতি॒ যজ॑মান॒স্তিষ্ঠ॑তি॒ প্রত্য॑দ্ধ্ব॒র্যুঃ ॥ 8 ॥
(এ॒ব - তি॑ষ্ঠতি॒ যো - বা॑য॒ব্য॑মস্য॒ - গ্রহং॒-বৈঁ - কা॒ন্ন - বিগ্ং॑শ॒তিশ্চ॑) (অ. 2)
য॒জ্ঞং-বাঁ এ॒ত-থ্স-ম্ভ॑রন্তি॒ য-থ্সো॑ম॒ক্রয॑ণ্যৈ প॒দং-যঁ॑জ্ঞমু॒খগ্ং হ॑বি॒র্ধানে॒ যর্​হি॑ হবি॒র্ধানে॒ প্রাচী᳚ প্রব॒র্তযে॑যু॒স্তর্​হি॒ তেনাক্ষ॒মুপা᳚-ঞ্জ্যা-দ্যজ্ঞমু॒খ এ॒ব য॒জ্ঞমনু॒ সন্ত॑নোতি॒ প্রাঞ্চ॑ম॒গ্নি-ম্প্র হ॑র॒ন্ত্যু-ত্পত্নী॒মা ন॑য॒ন্ত্যন্বনাগ্ং॑সি॒ প্র ব॑র্তয॒ন্ত্যথ॒ বা অ॑স্যৈ॒ষ ধিষ্ণি॑যো হীযতে॒ সো-ঽনু॑ ধ্যাযতি॒ স ঈ᳚শ্ব॒রো রু॒দ্রো ভূ॒ত্বা [ ] 9
প্র॒জা-ম্প॒শূন্. যজ॑মানস্য॒ শম॑যিতো॒র্যর্​হি॑ প॒শুমা প্রী॑ত॒মুদ॑ঞ্চ॒-ন্নয॑ন্তি॒ তর্​হি॒ তস্য॑ পশু॒শ্রপ॑ণগ্ং হরে॒-ত্তেনৈ॒বৈন॑-ম্ভা॒গিন॑-ঙ্করোতি॒ যজ॑মানো॒ বা আ॑হব॒নীযো॒ যজ॑মানং॒-বাঁ এ॒তদ্বি ক॑র্​ষন্তে॒ যদা॑হব॒নীযা᳚-ত্পশু॒শ্রপ॑ণ॒গ্ং॒ হর॑ন্তি॒ স বৈ॒ব স্যান্নি॑র্ম॒ন্থ্যং॑-বাঁ কুর্যা॒-দ্যজ॑মানস্য সাত্ম॒ত্বায॒ যদি॑ প॒শোর॑ব॒দান॒-ন্নশ্যে॒দাজ্য॑স্য প্রত্যা॒খ্যায॒মব॑ দ্যে॒-থ্সৈব ততঃ॒ প্রায॑শ্চিত্তি॒র্যে প॒শুং-বিঁ॑মথ্নী॒রন্. যস্তান্ কা॒মযে॒তা ঽঽর্তি॒মার্চ্ছে॑যু॒রিতি॑ কু॒বিদ॒ঙ্গেতি॒ নমো॑ বৃক্তিবত্য॒র্চা-ঽঽগ্নী᳚দ্ধ্রে জুহুযা॒ন্নমো॑ বৃক্তিমে॒বৈষাং᳚-বৃঁঙ্ক্তে তা॒জগার্তি॒মার্চ্ছ॑ন্তি ॥ 10 ॥
(ভূ॒ত্বা - ততঃ॒ - ষড্বিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 3)
প্র॒জাপ॑তে॒র্জায॑মানাঃ প্র॒জা জা॒তাশ্চ॒ যা ই॒মাঃ । তস্মৈ॒ প্রতি॒ প্র বে॑দযচিকি॒ত্বাগ্ং অনু॑ মন্যতাম্ ॥ ই॒ম-ম্প॒শু-ম্প॑শুপতে তে অ॒দ্য ব॒দ্ধ্নাম্য॑গ্নে সুকৃ॒তস্য॒ মদ্ধ্যে᳚ । অনু॑ মন্যস্ব সু॒যজা॑ যজাম॒ জুষ্ট॑-ন্দে॒বানা॑মি॒দম॑স্তু হ॒ব্যম্ ॥ প্র॒জা॒নন্তঃ॒ প্রতি॑গৃহ্ণন্তি॒ পূর্বে᳚ প্রা॒ণমঙ্গে᳚ভ্যঃ॒ পর্যা॒চর॑ন্তম্ । সুব॒র্গং-যাঁ॑হি প॒থিভি॑ র্দেব॒যানৈ॒-রোষ॑ধীষু॒ প্রতি॑তিষ্ঠা॒ শরী॑রৈঃ ॥ যেষা॒মীশে॑ [যেষা॒মীশে॑, প॒শু॒পতিঃ॑] 11
পশু॒পতিঃ॑ পশূ॒না-ঞ্চতু॑ষ্পদামু॒ত চ॑ দ্বি॒পদা᳚ম্ । নিষ্ক্রী॑তো॒-ঽযং-যঁ॒জ্ঞিয॑-ম্ভা॒গমে॑তু রা॒যস্পোষা॒ যজ॑মানস্য সন্তু ॥ যে ব॒দ্ধ্যমা॑ন॒মনু॑ ব॒দ্ধ্যমা॑না অ॒ভ্যৈক্ষ॑ন্ত॒ মন॑সা॒ চক্ষু॑ষা চ । অ॒গ্নিস্তাগ্ং অগ্রে॒ প্রমু॑মোক্তু দে॒বঃ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জযা॑ সং​বিঁদা॒নঃ ॥ য আ॑র॒ণ্যাঃ প॒শবো॑ বি॒শ্বরূ॑পা॒ বিরূ॑পা॒-স্সন্তো॑ বহু॒ধৈক॑রূপাঃ । বা॒যুস্তাগ্ং অগ্রে॒ প্রমু॑মোক্তু দে॒বঃ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জযা॑ সং​বিঁদা॒নঃ ॥ প্র॒মু॒ঞ্চমা॑না॒ [প্র॒মু॒ঞ্চমা॑নাঃ, ভুব॑নস্য॒ রেতো॑] 12
ভুব॑নস্য॒ রেতো॑ গা॒তু-ন্ধ॑ত্ত॒ যজ॑মানায দেবাঃ । উ॒পাকৃ॑তগ্ং শশমা॒নং-যঁদস্থা᳚জ্জী॒ব-ন্দে॒বানা॒মপ্যে॑তু॒ পাথঃ॑ ॥ নানা᳚ প্রা॒ণো যজ॑মানস্য প॒শুনা॑ য॒জ্ঞো দে॒বেভিঃ॑ স॒হ দে॑ব॒যানঃ॑ । জী॒ব-ন্দে॒বানা॒মপ্যে॑তু॒ পাথঃ॑ স॒ত্যা-স্স॑ন্তু॒ যজ॑মানস্য॒ কামাঃ᳚ ॥ য-ত্প॒শুর্মা॒যুমকৃ॒তোরো॑ বা প॒দ্ভিরা॑হ॒তে । অ॒গ্নির্মা॒ তস্মা॒দেন॑সো॒বিশ্বা᳚-ন্মুঞ্চ॒ত্বগ্ংহ॑সঃ ॥ শমি॑তার উ॒পেত॑ন য॒জ্ঞ- [য॒জ্ঞম্, দে॒বেভি॑রিন্বি॒তম্ ।] 13
-ন্দে॒বেভি॑রিন্বি॒তম্ । পাশা᳚-ত্প॒শু-ম্প্রমু॑ঞ্চত ব॒ন্ধাদ্য॒জ্ঞপ॑তি॒-ম্পরি॑ ॥ অদি॑তিঃ॒ পাশ॒-ম্প্রমু॑মোক্ত্বে॒ত-ন্নমঃ॑ প॒শুভ্যঃ॑ পশু॒পত॑যে করোমি ॥ অ॒রা॒তী॒যন্ত॒-মধ॑র-ঙ্কৃণোমি॒ য-ন্দ্বি॒ষ্মস্তস্মি॒-ন্প্রতি॑ মুঞ্চামি॒ পাশ᳚ম্ ॥ ত্বামু॒ তে দ॑ধিরে হব্য॒বাহগ্ং॑ শৃতঙ্ক॒র্তার॑মু॒ত য॒জ্ঞিয॑-ঞ্চ । অগ্নে॒ সদ॑ক্ষ॒-স্সত॑নু॒র্॒হি ভূ॒ত্বা-ঽথ॑ হ॒ব্যা জা॑তবেদো জুষস্ব ॥ জাত॑বেদো ব॒পযা॑ গচ্ছ দে॒বান্ত্বগ্ং হি হোতা᳚ প্রথ॒মো ব॒ভূথ॑ । ঘৃ॒তেন॒ ত্ব-ন্ত॒নুবো॑ বর্ধযস্ব॒ স্বাহা॑কৃতগ্ং হ॒বির॑দন্তু দে॒বাঃ ॥ স্বাহা॑ দে॒বেভ্যো॑ দে॒বেভ্য॒-স্স্বাহা᳚ ॥ 14 ॥
(ঈশে᳚ - প্রমু॒ঞ্চমা॑না - য॒জ্ঞং - ত্বগ্ং - ষোড॑শ চ) (অ. 4)
প্রা॒জা॒প॒ত্যা বৈ প॒শব॒স্তেষাগ্ং॑ রু॒দ্রো-ঽধি॑পতি॒র্য-দে॒তাভ্যা॑-মুপা ক॒রোতি॒ তাভ্যা॑মে॒বৈন॑-ম্প্রতি॒প্রোচ্যা-ঽঽল॑ভত আ॒ত্মনো-ঽনা᳚ব্রস্কায॒ দ্বাভ্যা॑মু॒পাক॑রোতি দ্বি॒পাদ্যজ॑মানঃ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যা উপা॒কৃত্য॒ পঞ্চ॑ জুহোতি॒ পাঙ্ক্তাঃ᳚ প॒শবঃ॑ প॒শূনে॒বা ব॑রুন্ধেমৃ॒ত্যবে॒ বা এ॒ষ নী॑যতে॒ য-ত্প॒শুস্তং-যঁদ॑ন্বা॒রভে॑ত প্র॒মাযু॑কো॒ যজ॑মান-স্স্যা॒ন্নানা᳚ প্রা॒ণো যজ॑মানস্য প॒শুনেত্যা॑হ॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ॒ [ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ, য-ত্প॒শুর্মা॒যু-] 15
য-ত্প॒শুর্মা॒যু-মকৃ॒তেতি॑ জুহোতি॒ শান্ত্যৈ॒ শমি॑তার উ॒পেত॒নেত্যা॑হ যথায॒জুরে॒বৈতদ্ব॒পাযাং॒-বাঁ আ᳚হ্রি॒যমা॑ণাযা-ম॒গ্নের্মেধো-ঽপ॑ ক্রামতি॒ ত্বামু॒ তে দ॑ধিরে হব্য॒বাহ॒মিতি॑ ব॒পাম॒ভি জু॑হোত্য॒গ্নেরে॒ব মেধ॒মব॑ রু॒ন্ধে-ঽথো॑ শৃত॒ত্বায॑ পু॒রস্তা᳚-থ্স্বাহা কৃতযো॒ বা অ॒ন্যে দে॒বা উ॒পরি॑ষ্টা-থ্স্বাহাকৃতযো॒-ঽন্যে স্বাহা॑ দে॒বেভ্যো॑ দে॒বেভ্য॒-স্স্বাহেত্য॒ভিতো॑ ব॒পা-ঞ্জু॑হোতি॒ তানে॒বোভযা᳚-ন্প্রীণাতি ॥ 16 ॥
(ব্যাবৃ॑ত্ত্যা - অ॒ভিতো॑ ব॒পাং - পঞ্চ॑ চ) (অ. 5)
যো বা অয॑থাদেবতং-যঁ॒জ্ঞমু॑প॒চর॒ত্যা দে॒বতা᳚ভ্যো বৃশ্চ্যতে॒ পাপী॑যা-ন্ভবতি॒ যো য॑থাদেব॒তন্ন দে॒বতা᳚ভ্য॒ আ বৃ॑শ্চ্যতে॒ বসী॑যা-ন্ভবত্যাগ্নে॒য্যর্চা ঽঽগ্নী᳚দ্ধ্রম॒ভি মৃ॑শে-দ্বৈষ্ণ॒ব্যা হ॑বি॒র্ধান॑মাগ্নে॒য্যা স্রুচো॑ বায॒ব্য॑যা বায॒ব্যা᳚ন্যৈন্দ্রি॒যা সদো॑ যথাদেব॒তমে॒ব য॒জ্ঞমুপ॑ চরতি॒ ন দে॒বতা᳚ভ্য॒ আ বৃ॑শ্চ্যতে॒ বসী॑যা-ন্ভবতি যু॒নজ্মি॑ তে পৃথি॒বী-ঞ্জ্যোতি॑ষা স॒হ যু॒নজ্মি॑ বা॒যুম॒ন্তরি॑ক্ষেণ [বা॒যুম॒ন্তরি॑ক্ষেণ, তে স॒হ] 17
তে স॒হ যু॒নজ্মি॒ বাচগ্ং॑ স॒হ সূর্যে॑ণ তে যু॒নজ্মি॑ তি॒স্রো বি॒পৃচ॒-স্সূর্য॑স্য তে । অ॒গ্নির্দে॒বতা॑ গায॒ত্রী ছন্দ॑ উপা॒গ্ং॒শোঃ পাত্র॑মসি॒ সোমো॑ দে॒বতা᳚ ত্রি॒ষ্টু-প্ছন্দো᳚-ঽন্তর্যা॒মস্য॒ পাত্র॑ম॒সীন্দ্রো॑ দে॒বতা॒ জগ॑তী॒ ছন্দ॑ ইন্দ্রবাযু॒বোঃ পাত্র॑মসি॒ বৃহ॒স্পতি॑-র্দে॒বতা॑-ঽনু॒ষ্টু-প্ছন্দো॑ মি॒ত্রাবরু॑ণযোঃ॒ পাত্র॑মস্য॒শ্বিনৌ॑ দে॒বতা॑ প॒ঙ্ক্তিশ্ছন্দো॒-ঽশ্বিনোঃ॒ পাত্র॑মসি॒ সূর্যো॑ দে॒বতা॑ বৃহ॒তী [ ] 18
ছন্দঃ॑ শু॒ক্রস্য॒ পাত্র॑মসি চ॒ন্দ্রমা॑ দে॒বতা॑ স॒তো বৃ॑হতী॒ ছন্দো॑ ম॒ন্থিনঃ॒ পাত্র॑মসি॒ বিশ্বে॑দে॒বা দে॒বতো॒ষ্ণিহা॒ ছন্দ॑ আগ্রয॒ণস্য॒ পাত্র॑ম॒সীন্দ্রো॑ দে॒বতা॑ ক॒কুচ্ছন্দ॑ উ॒ক্থানা॒-ম্পাত্র॑মসি পৃথি॒বী দে॒বতা॑ বি॒রাট্ ছন্দো᳚ ধ্রু॒বস্য॒ পাত্র॑মসি ॥ 19 ॥
(অ॒ন্তরি॑ক্ষেণ - বৃহ॒তী - ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 6)
ই॒ষ্টর্গো॒ বা অ॑দ্ধ্ব॒র্যুর্যজ॑মানস্যে॒ষ্টর্গঃ॒ খলু॒ বৈ পূর্বো॒-ঽর্​ষ্টুঃ, ক্ষী॑যত আস॒ন্যা᳚ন্মা॒ মন্ত্রা᳚-ত্পাহি॒ কস্যা᳚শ্চিদ॒ভিশ॑স্ত্যা॒ ইতি॑ পু॒রা প্রা॑তরনুবা॒কাজ্জু॑হুযাদা॒ত্মন॑ এ॒ব তদ॑দ্ধ্ব॒র্যুঃ পু॒রস্তা॒চ্ছর্ম॑ নহ্য॒তে-ঽনা᳚র্ত্যৈ সং​বেঁ॒শায॑ ত্বোপবে॒শায॑ ত্বা গাযত্রি॒যা স্ত্রি॒ষ্টুভো॒ জগ॑ত্যা অ॒ভিভূ᳚ত্যৈ॒ স্বাহা॒ প্রাণা॑পানৌ মৃ॒ত্যোর্মা॑ পাত॒-ম্প্রাণা॑পানৌ॒ মা মা॑ হাসিষ্ট-ন্দে॒বতা॑সু॒ বা এ॒তে প্রা॑ণাপা॒নযো॒- [এ॒তে প্রা॑ণাপা॒নযোঃ᳚, ব্যায॑চ্ছন্তে॒] 20
-র্ব্যায॑চ্ছন্তে॒ যেষা॒গ্ং॒ সোমঃ॑ সমৃ॒চ্ছতে॑ সং​বেঁ॒শায॑ ত্বোপবে॒শায॒ ত্বেত্যা॑হ॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ বৈ সং॑​বেঁ॒শ উ॑পবে॒শশ্ছন্দো॑ভিরে॒বাস্য॒ ছন্দাগ্ং॑সি বৃঙ্ক্তে॒ প্রেতি॑ব॒ন্ত্যাজ্যা॑নি ভবন্ত্য॒ভিজি॑ত্যৈ ম॒রুত্ব॑তীঃ প্রতি॒পদো॒ বিজি॑ত্যা উ॒ভে বৃ॑হদ্রথন্ত॒রে ভ॑বত ই॒যং-বাঁব র॑থন্ত॒রম॒সৌ বৃ॒হদা॒ভ্যামে॒বৈন॑ম॒ন্তরে᳚ত্য॒দ্য বাব র॑থন্ত॒রগ্গ্​ শ্বো বৃ॒হদ॑দ্যা॒শ্বা দে॒বৈন॑ম॒ন্তরে॑তি ভূ॒তং- [ভূ॒তম্, বাব র॑থন্ত॒র-] 21
-ঁবাব র॑থন্ত॒র-ম্ভ॑বি॒ষ্য-দ্বৃ॒হ-দ্ভূ॒তাচ্চৈ॒বৈন॑-ম্ভবিষ্য॒তশ্চা॒ন্তরে॑তি॒, পরি॑মিতং॒-বাঁব র॑থন্ত॒রমপ॑রিমিত-ম্বৃ॒হ-ত্পরি॑মিতাচ্চৈ॒বৈন॒-মপ॑রিমিতাচ্চা॒-ঽন্তরে॑তি বিশ্বামিত্রজমদ॒গ্নী বসি॑ষ্ঠেনাস্পর্ধেতা॒গ্ং॒স এ॒তজ্জ॒মদ॑গ্নি র্বিহ॒ব্য॑ম পশ্য॒-ত্তেন॒ বৈ স বসি॑ষ্ঠস্যেন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑মবৃঙ্ক্ত॒ যদ্বি॑হ॒ব্যগ্ং॑ শ॒স্যত॑ ইন্দ্রি॒যমে॒ব তদ্বী॒র্যং॑-যঁজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যস্য বৃঙ্ক্তে॒ যস্য॒ ভূযাগ্ং॑সো যজ্ঞক্র॒তব॒ ইত্যা॑হু॒-স্স দে॒বতা॑ বৃঙ্ক্ত॒ ইতি॒ যদ্য॑গ্নিষ্টো॒ম-স্সোমঃ॑ প॒রস্তা॒-থ্স্যা-দু॒ক্থ্য॑-ঙ্কুর্বীত॒ যদ্যু॒ক্থ্যঃ॑ স্যাদ॑তিরা॒ত্র-ঙ্কু॑র্বীত যজ্ঞক্র॒তুভি॑রে॒বাস্য॑ দে॒বতা॑ বৃঙ্ক্তে॒ বসী॑যা-ন্ভবতি ॥ 22 ॥
(প্রা॒ণা॒পা॒নযো᳚ - র্ভূ॒তং - ঁবৃ॑ঙ্ক্তে॒ - ঽষ্টাবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 7)
নি॒গ্রা॒ভ্যা᳚-স্স্থ দেব॒শ্রুত॒ আযু॑র্মে তর্পযত প্রা॒ণ-ম্মে॑ তর্পযতাপা॒ন-ম্মে॑ তর্পযত ব্যা॒ন-ম্মে॑ তর্পযত॒ চক্ষু॑র্মে তর্পযত॒ শ্রোত্র॑-ম্মে তর্পযত॒ মনো॑মে তর্পযত॒ বাচ॑-ম্মে তর্পযতা॒-ঽঽত্মান॑-ম্মে তর্পয॒তাঙ্গা॑নি মে তর্পযত প্র॒জা-ম্মে॑ তর্পযত প॒শূ-ন্মে॑ তর্পযত গৃ॒হা-ন্মে॑ তর্পযত গ॒ণা-ন্মে॑ তর্পযত স॒র্বগ॑ণ-ম্মা তর্পযত ত॒র্পয॑ত মা [ ] 23
গ॒ণা মে॒ মা বি তৃ॑ষ॒ন্নোষ॑ধযো॒ বৈ সোম॑স্য॒ বিশো॒ বিশঃ॒ খলু॒ বৈ রাজ্ঞঃ॒ প্রদা॑তোরীশ্ব॒রা ঐ॒ন্দ্র-স্সোমো-ঽবী॑বৃধং-বোঁ॒ মন॑সা সুজাতা॒ ঋত॑প্রজাতা॒ ভগ॒ ইদ্বঃ॑ স্যাম । ইন্দ্রে॑ণ দে॒বীর্বী॒রুধঃ॑ সং​বিঁদা॒না অনু॑ মন্যন্তা॒গ্ং॒ সব॑নায॒ সোম॒মিত্যা॒হৌষ॑ধীভ্য এ॒বৈন॒গ্গ্॒ স্বাযৈ॑ বি॒শ-স্স্বাযৈ॑ দে॒বতা॑যৈ নি॒র্যাচ্যা॒ভি ষু॑ণোতি॒ যো বৈ সোম॑স্যাভিষূ॒যমা॑ণস্য [সোম॑স্যাভিষূ॒যমা॑ণস্য, প্র॒থ॒মো-ঽগ্ং॑শু-] 24
প্রথ॒মো-ঽগ্ং॑শু-স্স্কন্দ॑তি॒ স ঈ᳚শ্ব॒র ই॑ন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑-ম্প্র॒জা-ম্প॒শূন্. যজ॑মানস্য॒ নির্​হ॑ন্তো॒স্তম॒ভি ম॑ন্ত্রযে॒তা-ঽঽ মা᳚-ঽস্কান্​থ্স॒হ প্র॒জযা॑ স॒হ রা॒যস্পোষে॑ণেন্দ্রি॒য-ম্মে॑ বী॒র্য॑-ম্মা নিব॑র্ধী॒রিত্যা॒শিষ॑মে॒বৈতামা শা᳚স্ত ইন্দ্রি॒যস্য॑ বী॒য॑র্​স্য প্র॒জাযৈ॑ পশূ॒নামনি॑র্ঘাতায দ্র॒ফ্সশ্চ॑স্কন্দ পৃথি॒বীমনু॒ দ্যামি॒মঞ্চ॒ যোনি॒মনু॒ যশ্চ॒ পূর্বঃ॑ । তৃ॒তীযং॒-যোঁনি॒মনু॑ স॒ঞ্চর॑ন্ত-ন্দ্র॒ফ্স-ঞ্জু॑হো॒ম্যনু॑ স॒প্ত হোত্রাঃ᳚ ॥ 25 ॥
(ত॒র্পয॑ত মা - ঽভিষূ॒যমা॑ণস্য॒ - যশ্চ॒ - দশ॑ চ) (অ. 8)
যো বৈ দে॒বা-ন্দে॑বযশ॒সেনা॒র্পয॑তি মনু॒ষ্যা᳚-ন্মনুষ্যযশ॒সেন॑ দেবযশ॒স্যে॑ব দে॒বেষু॒ ভব॑তি মনুষ্যযশ॒সী ম॑নু॒ষ্যে॑ষু॒ যা-ন্প্রা॒চীন॑-মাগ্রয॒ণা-দ্গ্রহা᳚-ন্গৃহ্ণী॒যা-ত্তানু॑পা॒গ্ং॒শু গৃ॑হ্ণীযা॒দ্যানূ॒র্ধ্বাগ্​স্তানু॑পব্দি॒মতো॑ দে॒বানে॒ব তদ্দে॑বযশ॒সেনা᳚র্পযতি মনু॒ষ্যা᳚-ন্মনুষ্যযশ॒সেন॑ দেবযশ॒স্যে॑ব দে॒বেষু॑ ভবতি মনুষ্যযশ॒সী ম॑নু॒ষ্যে᳚ষ্ব॒গ্নিঃ প্রা॑তস্সব॒নে পা᳚ত্ব॒স্মান্. বৈ᳚শ্বান॒রো ম॑হি॒না বি॒শ্বশ॑ম্ভূঃ । স নঃ॑ পাব॒কো দ্রবি॑ণ-ন্দধা॒- [দ্রবি॑ণ-ন্দধাতু, আযু॑ষ্মন্ত-] 26
-ত্বাযু॑ষ্মন্ত-স্স॒হভ॑ক্ষা-স্স্যাম ॥ বিশ্বে॑ দে॒বা ম॒রুত॒ ইন্দ্রো॑ অ॒স্মান॒স্মি-ন্দ্বি॒তীযে॒ সব॑নে॒ ন জ॑হ্যুঃ । আযু॑ষ্মন্তঃ প্রি॒যমে॑ষাং॒-বঁদ॑ন্তো ব॒য-ন্দে॒বানাগ্ং॑ সুম॒তৌ স্যা॑ম ॥ ই॒দ-ন্তৃ॒তীয॒গ্ং॒ সব॑ন-ঙ্কবী॒নামৃ॒তেন॒ যে চ॑ম॒সমৈর॑যন্ত । তে সৌ॑ধন্ব॒না-স্সুব॑রানশা॒না-স্স্বি॑ষ্টি-ন্নো অ॒ভি বসী॑যো নযন্তু ॥ আ॒যত॑নবতী॒র্বা অ॒ন্যা আহু॑তযো হূ॒যন্তে॑-ঽনাযত॒না অ॒ন্যা যা আ॑ঘা॒রব॑তী॒স্তা আ॒যতন॑বতী॒র্যা- [আ॒যতন॑বতী॒র্যাঃ, সৌ॒ম্যাস্তা] 27
-স্সৌ॒ম্যাস্তা অ॑নাযত॒না ঐ᳚ন্দ্রবায॒ব-মা॒দাযা॑-ঽঽঘা॒রমা ঘা॑রযেদদ্ধ্ব॒রো য॒জ্ঞো॑-ঽযম॑স্তু দেবা॒ ওষ॑ধীভ্যঃ প॒শবে॑ নো॒ জনা॑য॒ বিশ্ব॑স্মৈ ভূ॒তাযা᳚-ঽদ্ধ্ব॒রো॑-ঽসি॒ স পি॑ন্বস্ব ঘৃ॒তব॑দ্দেব সো॒মেতি॑ সৌ॒ম্যা এ॒ব তদাহু॑তীরা॒যত॑নবতীঃ করোত্যা॒যত॑নবা-ন্ভবতি॒ য এ॒বং-বেঁদাথো॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী এ॒ব ঘৃ॒তেন॒ ব্যু॑নত্তি॒ তে ব্যু॑ত্তে উপজীব॒নীযে॑ ভবত উপজীব॒নীযো॑ ভবতি॒ [ভবতি, য এ॒বং-বেঁদৈ॒ষ] 28
য এ॒বং-বেঁদৈ॒ষ তে॑ রুদ্রভা॒গো য-ন্নি॒রযা॑চথা॒স্ত-ঞ্জু॑ষস্ব বি॒দের্গৌ॑প॒ত্যগ্ং রা॒যস্পোষগ্ং॑ সু॒বীর্যগ্ং॑ সং​বঁথ্স॒রীণাগ্॑ স্ব॒স্তিম্ ॥ মনুঃ॑ পু॒ত্রেভ্যো॑ দা॒যং-ব্যঁ॑ভজ॒-থ্স নাভা॒নেদি॑ষ্ঠ-ম্ব্রহ্ম॒চর্যং॒-বঁস॑ন্ত॒-ন্নির॑ভজ॒-থ্স আ-ঽগ॑চ্ছ॒-থ্সো᳚-ঽব্রবী-ত্ক॒থা মা॒ নির॑ভা॒গিতি॒ ন ত্বা॒ নির॑ভাক্ষ॒মিত্য॑-ব্রবী॒দঙ্গি॑রস ই॒মে স॒ত্রমা॑সতে॒ তে [স॒ত্রমা॑সতে॒ তে, সু॒ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ন্ন] 29
সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ন্ন প্রজা॑নন্তি॒ তেভ্য॑ ই॒দ-ম্ব্রাহ্ম॑ণ-ম্ব্রূহি॒ তে সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কং-যঁন্তো॒ য এ॑ষা-ম্প॒শব॒স্তাগ্​স্তে॑ দাস্য॒ন্তীতি॒ তদে᳚ভ্যো-ঽব্রবী॒-ত্তে সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কং-যঁন্তো॒ য এ॑ষা-ম্প॒শব॒ আস॒-ন্তান॑স্মা অদদু॒স্ত-ম্প॒শুভি॒শ্চর॑ন্তং-যঁজ্ঞবা॒স্তৌ রু॒দ্র আ-ঽগ॑চ্ছ॒-থ্সো᳚-ঽব্রবী॒ন্মম॒ বা ই॒মে প॒শব॒ ইত্যদু॒র্বৈ - [ ] 30
মহ্য॑মি॒মানিত্য॑ব্রবী॒ন্ন বৈ তস্য॒ ত ঈ॑শত॒ ইত্য॑ব্রবী॒-দ্য-দ্য॑জ্ঞবা॒স্তৌ হীয॑তে॒ মম॒ বৈ তদিতি॒ তস্মা᳚-দ্যজ্ঞবা॒স্তু নাভ্য॒বেত্য॒গ্ং॒ সো᳚-ঽব্রবী-দ্য॒জ্ঞে মা ঽঽভ॒জাথ॑ তে প॒শূ-ন্নাভি মগ্গ্॑স্য॒ ইতি॒ তস্মা॑ এ॒ত-ম্ম॒ন্থিনঃ॑ সগ্গ্​ স্রা॒বম॑জুহো॒-ত্ততো॒ বৈ তস্য॑ রু॒দ্রঃ প॒শূ-ন্নাভ্য॑মন্যত॒ যত্রৈ॒ত মে॒বং-বিঁ॒দ্বা-ন্ম॒ন্থিনঃ॑ সগ্গ্​ স্রা॒ব-ঞ্জু॒হোতি॒ ন তত্র॑ রু॒দ্রঃ প॒শূন॒ভি ম॑ন্যতে ॥ 31 ॥
(দ॒ধা॒ত্বা॒ - যত॑নবতী॒র্যা - উ॑পজীব॒নীযো॑ ভবতি॒ - তে-ঽ - দু॒র্বৈ - যত্রৈ॒ত - মেকা॑দশ চ) (অ. 9)
জুষ্টো॑ বা॒চো ভূ॑যাস॒-ঞ্জুষ্টো॑ বা॒চস্পত॑যে॒ দেবি॑ বাক্ । যদ্বা॒চো মধু॑ম॒-ত্তস্মি॑-ন্মা ধা॒-স্স্বাহা॒ সর॑স্বত্যৈ ॥ ঋ॒চা স্তোম॒গ্ং॒ সম॑র্ধয গায॒ত্রেণ॑ রথন্ত॒রম্ । বৃ॒হ-দ্গা॑য॒ত্রব॑র্তনি ॥যস্তে᳚ দ্র॒ফ্স-স্স্কন্দ॑তি॒ যস্তে॑ অ॒গ্ং॒শুর্বা॒হুচ্যু॑তো ধি॒ষণ॑যোরু॒পস্থা᳚ত্ । অ॒দ্ধ্ব॒র্যোর্বা॒ পরি॒ যস্তে॑ প॒বিত্রা॒-থ্স্বাহা॑কৃত॒মিন্দ্রা॑য॒ ত-ঞ্জু॑হোমি ॥ যো দ্র॒ফ্সো অ॒গ্ং॒শুঃ প॑তি॒তঃ পৃ॑থি॒ব্যা-ম্প॑রিবা॒পা- [পৃ॑থি॒ব্যা-ম্প॑রিবা॒পাত্, পু॒রো॒ডাশা᳚-ত্কর॒ম্ভাত্ ।] 32
-ত্পু॑রো॒ডাশা᳚-ত্কর॒ম্ভাত্ । ধা॒না॒সো॒মান্ম॒ন্থিন॑ ইন্দ্র শু॒ক্রা-থ্স্বাহা॑কৃত॒মিন্দ্রা॑য॒ ত-ঞ্জু॑হোমি ॥ যস্তে᳚ দ্র॒ফ্সো মধু॑মাগ্ং ইন্দ্রি॒যাবা॒ন্-থ্স্বাহা॑কৃতঃ॒ পুন॑র॒প্যেতি॑ দে॒বান্ । দি॒বঃ পৃ॑থি॒ব্যাঃ পর্য॒ন্তরি॑ক্ষা॒-থ্স্বাহা॑ কৃত॒মিন্দ্রা॑য॒ ত-ঞ্জু॑হোমি ॥ অ॒দ্ধ্ব॒র্যুর্বা ঋ॒ত্বিজা᳚-ম্প্রথ॒মো যু॑জ্যতে॒ তেন॒ স্তোমো॑ যোক্ত॒ব্য॑ ইত্যা॑হু॒র্বাগ॑গ্রে॒গা অগ্র॑ এত্বৃজু॒গা দে॒বেভ্যো॒ যশো॒ মযি॒ দধ॑তী প্রা॒ণা-ন্প॒শুষু॑ প্র॒জা-ম্মযি॑ [ ] 33
চ॒ যজ॑মানে॒ চেত্যা॑হ॒ বাচ॑মে॒ব তদ্য॑জ্ঞমু॒খে যু॑নক্তি॒ বাস্তু॒ বা এ॒তদ্য॒জ্ঞস্য॑ ক্রিযতে॒ যদ্গ্রহা᳚-ন্গৃহী॒ত্বা ব॑হিষ্পবমা॒নগ্ং সর্প॑ন্তি॒পরা᳚ঞ্চো॒ হি যন্তি॒ পরা॑চীভি-স্স্তু॒বতে॑ বৈষ্ণ॒ব্যর্চা পুন॒রেত্যোপ॑ তিষ্ঠতে য॒জ্ঞো বৈ বিষ্ণু॑ র্য॒জ্ঞমে॒বাক॒র্বিষ্ণো॒ ত্বন্নো॒ অন্ত॑ম॒-শ্শর্ম॑ যচ্ছ সহন্ত্য । প্র তে॒ ধারা॑ মধু॒শ্চুত॒ উথ্স॑-ন্দুহ্রতে॒ অক্ষি॑ত॒মিত্যা॑হ॒ যদে॒বাস্য॒ শযা॑নস্যোপ॒শুষ্য॑তি॒ তদে॒বাস্যৈ॒তেনা ঽঽপ্যা॑যযতি ॥ 34 ॥
(প॒রি॒বা॒পাত্ - প্র॒জা-ম্মযি॑ - দুহ্রতে॒ - চতু॑র্দশ চ) (অ. 10)
অ॒গ্নিনা॑ র॒যিম॑শ্ঞব॒-ত্পোষ॑মে॒ব দি॒বেদি॑বে । য॒শসং॑-বীঁ॒রব॑ত্তমম্ ॥ গোমাগ্ং॑ অ॒গ্নে-ঽবি॑মাগ্ং অ॒শ্বী য॒জ্ঞো নৃ॒বথ্স॑খা॒ সদ॒মিদ॑প্রমৃ॒ষ্যঃ । ইডা॑বাগ্ং এ॒ষো অ॑সুর প্র॒জাবা᳚-ন্দী॒র্ঘো র॒যিঃ পৃ॑থুবু॒ধ্ন-স্স॒ভাবান্॑ ॥ আপ্যা॑যস্ব॒, সন্তে᳚ ॥ ই॒হ ত্বষ্টা॑রমগ্রি॒যং-বিঁ॒শ্বরূ॑প॒মুপ॑ হ্বযে । অ॒স্মাক॑মস্তু॒ কেব॑লঃ ॥ তন্ন॑স্তু॒রীপ॒মধ॑ পোষযি॒ত্নু দেব॑ ত্বষ্ট॒র্বি র॑রা॒ণ-স্স্য॑স্ব । যতো॑ বী॒রঃ [যতো॑ বী॒রঃ, ক॒র্ম॒ণ্যঃ॑ সু॒দক্ষো॑] 35
ক॑র্ম॒ণ্যঃ॑ সু॒দক্ষো॑ যু॒ক্তগ্রা॑বা॒ জায॑তে দে॒বকা॑মঃ ॥শি॒বস্ত্ব॑ষ্টরি॒হা-ঽঽ গ॑হি বি॒ভুঃ পোষ॑ উ॒তত্মনা᳚ । য॒জ্ঞেয॑জ্ঞে ন॒ উদ॑ব ॥ পি॒শঙ্গ॑রূপ-স্সু॒ভরো॑ বযো॒ধা-শ্শ্রু॒ষ্টী বী॒রো জা॑যতে দে॒বকা॑মঃ । প্র॒জা-ন্ত্বষ্টা॒ বিষ্য॑তু॒ নাভি॑ম॒স্মে অথা॑ দে॒বানা॒মপ্যে॑তু॒ পাথঃ॑ ॥ প্রণো॑দে॒ ব্যা, নো॑ দি॒বঃ ॥ পী॒পি॒বাগ্ং স॒গ্ং॒ সর॑স্বত॒-স্স্তনং॒-যোঁ বি॒শ্বদ॑র্​শতঃ । ধুক্ষী॒মহি॑ প্র॒জামিষ᳚ম্ ॥ 36 ॥
যে তে॑ সরস্ব ঊ॒র্মযো॒ মধু॑মন্তো ঘৃত॒শ্চুতঃ॑ । তেষা᳚-ন্তে সু॒ম্নমী॑মহে ॥ যস্য॑ ব্র॒ত-ম্প॒শবো॒ যন্তি॒ সর্বে॒ যস্য॑ ব্র॒তমু॑প॒তিষ্ঠ॑ন্ত॒ আপঃ॑ । যস্য॑ ব্র॒তে পু॑ষ্টি॒পতি॒র্নিবি॑ষ্ট॒স্তগ্ং সর॑স্বন্ত॒মব॑সে হুবেম ॥ দি॒ব্যগ্ং সু॑প॒র্ণং-বঁ॑য॒স-ম্বৃ॒হন্ত॑ম॒পা-ঙ্গর্ভং॑-বৃঁষ॒ভমোষ॑ধীনাম্ । অ॒ভী॒প॒তো বৃ॒ষ্ট্যা ত॒র্পয॑ন্ত॒-ন্তগ্ং সর॑স্বন্ত॒মব॑সে হুবেম ॥ সিনী॑বালি॒ পৃথু॑ষ্টুকে॒ যা দে॒বানা॒মসি॒ স্বসা᳚ । জু॒ষস্ব॑ হ॒ব্য- [হ॒ব্যম্, আহু॑ত-ম্প্র॒জা-ন্দে॑বি] 37
-মাহু॑ত-ম্প্র॒জা-ন্দে॑বি দিদিড্ঢি নঃ ॥ যা সু॑পা॒ণি-স্স্ব॑ঙ্গু॒রি-স্সু॒ষূমা॑ বহু॒সূব॑রী । তস্যৈ॑ বি॒শ্পত্নি॑যৈ হ॒বি-স্সি॑নীবা॒ল্যৈ জু॑হোতন ॥ ইন্দ্রং॑-বোঁ বি॒শ্বত॒স্পরী, ন্দ্র॒-ন্নরঃ॑ ॥ অসি॑তবর্ণা॒ হর॑য-স্সুপ॒র্ণা মিহো॒ বসা॑না॒ দিব॒মু-ত্প॑তন্তি ॥ ত আ-ঽব॑বৃত্র॒ন্-থ্সদ॑নানি কৃ॒ত্বা-ঽঽদি-ত্পৃ॑থি॒বী ঘৃ॒তৈর্ব্যু॑দ্যতে ॥ হির॑ণ্যকেশো॒ রজ॑সো বিসা॒রে-ঽহি॒র্ধুনি॒র্বাত॑ ইব॒ ধ্রজী॑মান্ । শুচি॑ভ্রাজা উ॒ষসো॒ [উ॒ষসঃ॑, নবে॑দা॒ যশ॑স্বতী-] 38
নবে॑দা॒ যশ॑স্বতী-রপ॒স্যুবো॒ ন স॒ত্যাঃ ॥ আ তে॑ সুপ॒র্ণা অ॑মিনন্ত॒ এবৈঃ᳚ কৃ॒ষ্ণো নো॑নাব বৃষ॒ভো যদী॒দম্ । শি॒বাভি॒র্ন স্ময॑মানাভি॒রা-ঽগা॒-ত্পত॑ন্তি॒ মিহঃ॑ স্ত॒নয॑ন্ত্য॒ভ্রা ॥ বা॒শ্রেব॑ বি॒দ্যুন্মি॑মাতি ব॒থ্স-ন্ন মা॒তা সি॑ষক্তি । যদে॑ষাং-বৃঁ॒ষ্টিরস॑র্জি ॥ পর্ব॑তশ্চি॒ন্মহি॑ বৃ॒দ্ধো বি॑ভায দি॒বশ্চি॒-থ্সানু॑ রেজত স্ব॒নে বঃ॑ । য-ত্ক্রীড॑থ মরুত [মরুতঃ, ঋ॒ষ্টি॒মন্ত॒] 39
ঋষ্টি॒মন্ত॒ আপ॑ ইব স॒দ্ধ্রিয॑ঞ্চো ধবদ্ধ্বে ॥ অ॒ভি ক্র॑ন্দ স্ত॒নয॒ গর্ভ॒মা ধা॑ উদ॒ন্বতা॒ পরি॑ দীযা॒ রথে॑ন । দৃতি॒গ্ং॒ সু ক॑র্​ষ॒ বিষি॑ত॒-ন্ন্য॑ঞ্চগ্ং স॒মা ভ॑বন্তূ॒দ্বতা॑ নিপা॒দাঃ ॥ ত্ব-ন্ত্যা চি॒দচ্যু॒তা-ঽগ্নে॑ প॒শুর্ন যব॑সে । ধামা॑ হ॒ য-ত্তে॑ অজর॒ বনা॑ বৃ॒শ্চন্তি॒ শিক্ব॑সঃ ॥ অগ্নে॒ ভূরী॑ণি॒ তব॑ জাতবেদো॒ দেব॑ স্বধাবো॒-ঽমৃত॑স্য॒ ধাম॑ । যাশ্চ॑ [ ] 40
মা॒যা মা॒যিনাং᳚-বিঁশ্বমিন্ব॒ ত্বে পূ॒র্বী-স্স॑ন্দ॒ধুঃ পৃ॑ষ্টবন্ধো ॥ দি॒বো নো॑ বৃ॒ষ্টি-ম্ম॑রুতো ররীদ্ধ্ব॒-ম্প্রপি॑ন্বত॒ বৃষ্ণো॒ অশ্ব॑স্য॒ ধারাঃ᳚ । অ॒র্বাংএ॒তেন॑ স্তনযি॒ত্নুনেহ্য॒পো নি॑ষি॒ঞ্চন্নসু॑রঃ পি॒তা নঃ॑ ॥ পিন্ব॑ন্ত্য॒পো ম॒রুতঃ॑ সু॒দান॑বঃ॒ পযো॑ ঘৃ॒তব॑দ্বি॒দথে᳚ষ্বা॒ ভুবঃ॑ । অত্য॒-ন্ন মি॒হে বি ন॑যন্তি বা॒জিন॒মুথ্স॑-ন্দুহন্তি স্ত॒নয॑ন্ত॒মক্ষি॑তম্ ॥ উ॒দ॒প্রুতো॑ মরুত॒স্তাগ্ং ই॑যর্ত॒ বৃষ্টিং॒- [বৃষ্টি᳚ম্, যে বিশ্বে॑] 41
-ঁযে বিশ্বে॑ ম॒রুতো॑ জু॒নন্তি॑ । ক্রোশা॑তি॒ গর্দা॑ ক॒ন্যে॑ব তু॒ন্না পেরু॑-ন্তুঞ্জা॒না পত্যে॑ব জা॒যা ॥ ঘৃ॒তেন॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী মধু॑না॒ সমু॑ক্ষত॒ পয॑স্বতীঃ কৃণ॒তা-ঽঽপ॒ ওষ॑ধীঃ । ঊর্জ॑-ঞ্চ॒ তত্র॑ সুম॒তি-ঞ্চ॑ পিন্বথ॒ যত্রা॑ নরো মরুত-স্সি॒ঞ্চথা॒ মধু॑ ॥ উদু॒ত্যম্, চি॒ত্রম্ ॥ ঔ॒র্ব॒-ভৃ॒গু॒বচ্ছুচি॑মপ্নবান॒বদা হু॑বে । অ॒গ্নিগ্ং স॑মু॒দ্রবা॑সসম্ ॥ আ স॒বগ্ং স॑বি॒তুর্য॑থা॒ ভগ॑স্যে ব ভু॒জিগ্ং হু॑বে । অ॒গ্নিগ্ং স॑মু॒দ্রবা॑সসম্ ॥ হু॒বে বাত॑স্বন-ঙ্ক॒বি-ম্প॒র্জন্য॑ক্রন্দ্য॒গ্ং॒ সহঃ॑ । অ॒গ্নিগ্ং স॑মু॒দ্রবা॑সসম্ ॥ 42 ॥
(বী॒র - ইষগ্ং॑ - হ॒ব্য - মু॒ষসো॑ - মরুত - শ্চ॒ - বৃষ্টিং॒ - ভগ॑স্য॒ - দ্বাদ॑শ চ) (অ. 11)
(প্র॒জাপ॑তিরকামযতৈ॒ - ষ তে॑ গায॒ত্রো - য॒জ্ঞং-বৈঁ - প্র॒জাপ॑তে॒র্জায॑মানাঃ - প্রাজাপ॒ত্যা - যো বা অয॑থাদেবত - মি॒ষ্টর্গো॑ - নিগ্রা॒ভ্যা᳚-স্স্থ॒ - যো বৈ দে॒বা - ঞ্জুষ্টো॒ - ঽগ্নিনা॑ র॒যি - মেকা॑দশ )
(প্র॒জাপ॑তিরকামযত - প্র॒জাপ॑তে॒র্জায॑মানা॒ - ব্যায॑চ্ছন্তে॒ - মহ্য॑মি॒মা - ন্মা॒যা মা॒যিনা॒ন্ - দ্বিচ॑ত্বারিগ্ংশত্)
(প্র॒জাপ॑তিরকামযতা॒, অ॒গ্নিগ্ং স॑মু॒দ্রবা॑সসং )
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ন্তৃতীযকাণ্ডে প্রথমঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - nyūnakarmābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
pra॒jāpa̭tirakāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti॒ sa tapo̭-'tapyata॒ sa sa॒rpāna̭sṛjata॒ so̭-'kāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti॒ sadvi॒tīya̭matapyata॒ sa vayāg̭sya sṛjata॒ so̭-'kāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti॒ sa tṛ॒tīya̭matapyata॒ sa e॒ta-ndī᳚kṣitavā॒da-ma̭paśya॒-ttama̭vada॒-ttato॒ vai sa pra॒jā a̭sṛjata॒ ya-ttapa̭sta॒ptvā dī᳚kṣitavā॒daṃ-va~da̭ti pra॒jā e॒va tadyaja̭māna- [tadyaja̭mānaḥ, sṛ॒ja॒te॒ yadvai] 1
-ssṛjate॒ yadvai dī᳚kṣi॒to̭-'me॒ddhya-mpaśya॒tyapā᳚smāddī॒kṣākrā̭mati॒ nīla̭masya॒ haro॒ vye᳚tyaba̭ddha॒-mmano̭ da॒ridra॒-ñcakṣu॒-ssūryo॒ jyoti̭ṣā॒g॒śreṣṭho॒ dīkṣe॒ mā mā̭hāsī॒rityā̭ha॒ nāsmā᳚ddī॒kṣā-'pa̭krāmati॒ nāsya॒ nīla॒-nna haro॒ vyḙti॒ yadvai dī᳚kṣi॒tama̭bhi॒var​ṣa̭tidi॒vyā āpo-'śā᳚ntā॒ ojo॒ bala̭-ndī॒kṣā- [bala̭-ndī॒kṣām, tapo᳚-'sya॒-] 2
-ntapo᳚-'sya॒-nirghna̭ntyunda॒tī-rbala̭-ndha॒ttaujo̭ dhatta॒ bala̭-ndhatta॒ mā mḙ dī॒kṣā-mmā tapo॒nirva̭dhi॒ṣṭetyā̭hai॒ tade॒va sarva̭mā॒tma-ndha̭tte॒ nāsyaujo॒ bala॒-nna dī॒kṣā-nna tapo॒nirghna̭ntya॒gnirvai dī᳚kṣi॒tasya̭ de॒vatā॒ so᳚-'smāde॒tar​hi̭ti॒ra i̭va॒ yar​hi॒ yāti॒ tamī᳚śva॒ragṃ rakṣāgṃ̭si॒ hanto᳚- [hantoḥ᳚, bha॒drāda॒bhi-] 3
-rbha॒drāda॒bhi-śreyaḥ॒ prehi॒bṛha॒spatiḥ̭ pura e॒tā tḙ a॒stvityā̭ha॒brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒stame॒vānvā ra̭bhate॒ sa ḙna॒gṃ॒ sa-mpā̭raya॒tye dama̭ganma deva॒yaja̭na-mpṛthi॒vyā ityā̭ha deva॒yaja̭na॒gg॒ hyḙṣa pṛ̭thi॒vyā ā॒gaccha̭ti॒ yo yaja̭te॒ viśvḙ de॒vā yadajṷṣanta॒ pūrva॒ ityā̭ha॒ viśve॒ hyḙtadde॒vā jo॒ṣaya̭nte॒ yadbrā᳚hma॒ṇā ṛ̭khsā॒mābhyāṃ॒-ya~jṷṣā sa॒ntara̭nta॒ ityā̭harkhsā॒mābhyā॒g॒ hyḙṣa yajṷṣā sa॒ntara̭ti॒ yo yaja̭te rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā-ma̭de॒metyā̭-hā॒-'śiṣa̭me॒vai tāmā śā᳚ste || 4 ||
(yaja̭māno - dī॒kṣāgṃ - hanto᳚ - rbrāhma॒ṇā -ścatṷrvigṃśatiśca) (a. 1)
e॒ṣa tḙ gāya॒tro bhā॒ga iti̭ me॒ somā̭ya brūtāde॒ṣa te॒ traiṣṭṷbho॒ jāga̭to bhā॒ga iti̭ me॒ somā̭ya brūtācchando॒mānā॒gṃ॒ sāmrā᳚jya-ṅga॒ccheti̭ me॒ somā̭ya brūtā॒-dyo vai soma॒gṃ॒ rājā̭na॒gṃ॒ sāmrā᳚jyaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā krī॒ṇāti॒ gaccha̭ti॒ svānā॒gṃ॒ sāmrā᳚jya॒-ñchandāgṃ̭si॒ khalu॒ vai soma̭sya॒ rājña॒-ssāmrā᳚jyo lo॒kaḥ pu॒rastā॒-thsoma̭sya kra॒yāde॒vama॒bhi ma̭ntrayeta॒ sāmrā᳚jyame॒vai- [sāmrā᳚jyame॒va, e॒naṃ॒-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā] 5
naṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā krī̭ṇāti॒ gaccha̭ti॒ svānā॒gṃ॒ sāmrā᳚jyaṃ॒-yo~ vai tā̭nūna॒ptrasya̭ prati॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na prā॒śñanti॒ na jṷhva॒tyatha॒ kva̭ tānūna॒ptra-mprati̭ tiṣṭha॒tīti̭ pra॒jāpa̭tau॒ mana॒sīti̭ brūyā॒-ttrirava̭ jighre-tpra॒jāpa̭tau tvā॒ mana̭si juho॒mītye॒ṣā vai tā̭nūna॒ptrasya̭ prati॒ṣṭhā ya e॒vaṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yo [pratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yaḥ, vā a̭ddhva॒ryoḥ] 6
vā a̭ddhva॒ryoḥ pra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yato॒ manye॒tāna̭bhikramya hoṣyā॒mīti॒ ta-ttiṣṭha॒nnā śrā̭vayede॒ṣā vā a̭ddhva॒ryoḥ pra̭ti॒ṣṭhā ya e॒vaṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yada̭bhi॒kramya̭ juhu॒yā-tpra̭ti॒ṣṭhāyā̭ iyā॒-ttasmā᳚-thsamā॒natra॒ tiṣṭha̭tā hota॒vya̭-mprati̭ṣṭhityai॒ yo vā a̭ddhva॒ryo-ssvaṃ-ve~da॒ svavā̭ne॒va bha̭vati॒ srugvā a̭sya॒ svaṃ-vā~̭ya॒vya̭masya॒ [vā̭ya॒vya̭masya, sva-ñca̭ma॒so᳚-'sya॒] 7
sva-ñca̭ma॒so᳚-'sya॒ svaṃ-ya~dvā̭ya॒vyaṃ̭-vā~ cama॒saṃ-vā~-'na̭nvārabhyā-''śrā॒vaye॒-thsvādi̭yā॒-ttasmā̭ danvā॒rabhyā॒ ''śrāvya॒gg॒ svāde॒va naiti॒ yo vai soma॒ma- pra̭tiṣṭhāpya sto॒tra-mṷpāka॒rotya pra̭tiṣṭhita॒-ssomo॒ bhava॒tyapra̭tiṣṭhita॒-sstomo- 'pra̭tiṣṭhitā-nyu॒kthānyapra̭tiṣṭhito॒ yaja̭mā॒no 'pra̭tiṣṭhito 'dhva॒ryurvā̭ ya॒vyaṃ̭-vai~ soma̭sya prati॒ṣṭhā ca̭ma॒so᳚-'sya prati॒ṣṭhā soma॒-sstoma̭sya॒ stoma̭ u॒kthānā॒-ṅgrahaṃ̭-vā~ gṛhī॒tvā ca̭ma॒saṃ-vo~॒nnīya̭ sto॒tramu॒pā kṷryā॒-tpratye॒va somagg̭ sthā॒paya̭ti॒ prati॒stoma॒-mpratyu॒kthāni॒ prati॒ yaja̭māna॒stiṣṭha̭ti॒ pratya̭ddhva॒ryuḥ || 8 ||
(e॒va - ti̭ṣṭhati॒ yo - vā̭ya॒vya̭masya॒ - grahaṃ॒-vai~ - kā॒nna - vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 2)
ya॒jñaṃ-vā~ e॒ta-thsa-mbha̭ranti॒ ya-thso̭ma॒kraya̭ṇyai pa॒daṃ-ya~̭jñamu॒khagṃ ha̭vi॒rdhāne॒ yar​hi̭ havi॒rdhāne॒ prācī᳚ prava॒rtayḙyu॒star​hi॒ tenākṣa॒mupā᳚-ñjyā-dyajñamu॒kha e॒va ya॒jñamanu॒ santa̭noti॒ prāñca̭ma॒gni-mpra ha̭ra॒ntyu-tpatnī॒mā na̭ya॒ntyanvanāgṃ̭si॒ pra va̭rtaya॒ntyatha॒ vā a̭syai॒ṣa dhiṣṇi̭yo hīyate॒ so-'nṷ dhyāyati॒ sa ī᳚śva॒ro ru॒dro bhū॒tvā [ ] 9
pra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭mānasya॒ śama̭yito॒ryar​hi̭ pa॒śumā prī̭ta॒muda̭ñca॒-nnaya̭nti॒ tar​hi॒ tasya̭ paśu॒śrapa̭ṇagṃ hare॒-ttenai॒vaina̭-mbhā॒gina̭-ṅkaroti॒ yaja̭māno॒ vā ā̭hava॒nīyo॒ yaja̭mānaṃ॒-vā~ e॒tadvi ka̭r​ṣante॒ yadā̭hava॒nīyā᳚-tpaśu॒śrapa̭ṇa॒gṃ॒ hara̭nti॒ sa vai॒va syānni̭rma॒nthyaṃ̭-vā~ kuryā॒-dyaja̭mānasya sātma॒tvāya॒ yadi̭ pa॒śora̭va॒dāna॒-nnaśye॒dājya̭sya pratyā॒khyāya॒mava̭ dye॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒rye pa॒śuṃ-vi~̭mathnī॒ran. yastān kā॒maye॒tā ''rti॒mārcchḙyu॒riti̭ ku॒vida॒ṅgeti॒ namo̭ vṛktivatya॒rcā-''gnī᳚ddhre juhuyā॒nnamo̭ vṛktime॒vaiṣāṃ᳚-vṛ~ṅkte tā॒jagārti॒mārccha̭nti || 10 ||
(bhū॒tvā - tataḥ॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 3)
pra॒jāpa̭te॒rjāya̭mānāḥ pra॒jā jā॒tāśca॒ yā i॒māḥ | tasmai॒ prati॒ pra vḙdayaciki॒tvāgṃ anṷ manyatām || i॒ma-mpa॒śu-mpa̭śupate te a॒dya ba॒ddhnāmya̭gne sukṛ॒tasya॒ maddhye᳚ | anṷ manyasva su॒yajā̭ yajāma॒ juṣṭa̭-nde॒vānā̭mi॒dama̭stu ha॒vyam || pra॒jā॒nantaḥ॒ prati̭gṛhṇanti॒ pūrve᳚ prā॒ṇamaṅge᳚bhyaḥ॒ paryā॒cara̭ntam | suva॒rgaṃ-yā~̭hi pa॒thibhi̭ rdeva॒yānai॒-roṣa̭dhīṣu॒ prati̭tiṣṭhā॒ śarī̭raiḥ || yeṣā॒mīśḙ [yeṣā॒mīśḙ, pa॒śu॒patiḥ̭] 11
paśu॒patiḥ̭ paśū॒nā-ñcatṷṣpadāmu॒ta ca̭ dvi॒padā᳚m | niṣkrī̭to॒-'yaṃ-ya~॒jñiya̭-mbhā॒gamḙtu rā॒yaspoṣā॒ yaja̭mānasya santu || ye ba॒ddhyamā̭na॒manṷ ba॒ddhyamā̭nā a॒bhyaikṣa̭nta॒ mana̭sā॒ cakṣṷṣā ca | a॒gnistāgṃ agre॒ pramṷmoktu de॒vaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃ​vi~dā॒naḥ || ya ā̭ra॒ṇyāḥ pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ virṷ̄pā॒-ssanto̭ bahu॒dhaika̭rūpāḥ | vā॒yustāgṃ agre॒ pramṷmoktu de॒vaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃ​vi~dā॒naḥ || pra॒mu॒ñcamā̭nā॒ [pra॒mu॒ñcamā̭nāḥ, bhuva̭nasya॒ reto̭] 12
bhuva̭nasya॒ reto̭ gā॒tu-ndha̭tta॒ yaja̭mānāya devāḥ | u॒pākṛ̭tagṃ śaśamā॒naṃ-ya~dasthā᳚jjī॒va-nde॒vānā॒mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ || nānā᳚ prā॒ṇo yaja̭mānasya pa॒śunā̭ ya॒jño de॒vebhiḥ̭ sa॒ha dḙva॒yānaḥ̭ | jī॒va-nde॒vānā॒mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ sa॒tyā-ssa̭ntu॒ yaja̭mānasya॒ kāmāḥ᳚ || ya-tpa॒śurmā॒yumakṛ॒toro̭ vā pa॒dbhirā̭ha॒te | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭so॒viśvā᳚-nmuñca॒tvagṃha̭saḥ || śami̭tāra u॒peta̭na ya॒jña- [ya॒jñam, de॒vebhi̭rinvi॒tam |] 13
-nde॒vebhi̭rinvi॒tam | pāśā᳚-tpa॒śu-mpramṷñcata ba॒ndhādya॒jñapa̭ti॒-mpari̭ || adi̭tiḥ॒ pāśa॒-mpramṷmoktve॒ta-nnamaḥ̭ pa॒śubhyaḥ̭ paśu॒pata̭ye karomi || a॒rā॒tī॒yanta॒-madha̭ra-ṅkṛṇomi॒ ya-ndvi॒ṣmastasmi॒-nprati̭ muñcāmi॒ pāśa᳚m || tvāmu॒ te da̭dhire havya॒vāhagṃ̭ śṛtaṅka॒rtāra̭mu॒ta ya॒jñiya̭-ñca | agne॒ sada̭kṣa॒-ssata̭nu॒r॒hi bhū॒tvā-'tha̭ ha॒vyā jā̭tavedo juṣasva || jāta̭vedo va॒payā̭ gaccha de॒vāntvagṃ hi hotā᳚ pratha॒mo ba॒bhūtha̭ | ghṛ॒tena॒ tva-nta॒nuvo̭ vardhayasva॒ svāhā̭kṛtagṃ ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || svāhā̭ de॒vebhyo̭ de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ || 14 ||
(īśe᳚ - pramu॒ñcamā̭nā - ya॒jñaṃ - tvagṃ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 4)
prā॒jā॒pa॒tyā vai pa॒śava॒steṣāgṃ̭ ru॒dro-'dhi̭pati॒rya-de॒tābhyā̭-mupā ka॒roti॒ tābhyā̭me॒vaina̭-mprati॒procyā-''la̭bhata ā॒tmano-'nā᳚vraskāya॒ dvābhyā̭mu॒pāka̭roti dvi॒pādyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityā upā॒kṛtya॒ pañca̭ juhoti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā va̭rundhemṛ॒tyave॒ vā e॒ṣa nī̭yate॒ ya-tpa॒śustaṃ-ya~da̭nvā॒rabhḙta pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒nnānā᳚ prā॒ṇo yaja̭mānasya pa॒śunetyā̭ha॒ vyāvṛ̭ttyai॒ [vyāvṛ̭ttyai, ya-tpa॒śurmā॒yu-] 15
ya-tpa॒śurmā॒yu-makṛ॒teti̭ juhoti॒ śāntyai॒ śami̭tāra u॒peta॒netyā̭ha yathāya॒jure॒vaitadva॒pāyāṃ॒-vā~ ā᳚hri॒yamā̭ṇāyā-ma॒gnermedho-'pa̭ krāmati॒ tvāmu॒ te da̭dhire havya॒vāha॒miti̭ va॒pāma॒bhi jṷhotya॒gnere॒va medha॒mava̭ ru॒ndhe-'tho̭ śṛta॒tvāya̭ pu॒rastā᳚-thsvāhā kṛtayo॒ vā a॒nye de॒vā u॒pari̭ṣṭā-thsvāhākṛtayo॒-'nye svāhā̭ de॒vebhyo̭ de॒vebhya॒-ssvāhetya॒bhito̭ va॒pā-ñjṷhoti॒ tāne॒vobhayā᳚-nprīṇāti || 16 ||
(vyāvṛ̭ttyā - a॒bhito̭ va॒pāṃ - pañca̭ ca) (a. 5)
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara॒tyā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ yo ya̭thādeva॒tanna de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate॒ vasī̭yā-nbhavatyāgne॒yyarcā ''gnī᳚ddhrama॒bhi mṛ̭śe-dvaiṣṇa॒vyā ha̭vi॒rdhāna̭māgne॒yyā sruco̭ vāya॒vya̭yā vāya॒vyā᳚nyaindri॒yā sado̭ yathādeva॒tame॒va ya॒jñamupa̭ carati॒ na de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate॒ vasī̭yā-nbhavati yu॒najmi̭ te pṛthi॒vī-ñjyoti̭ṣā sa॒ha yu॒najmi̭ vā॒yuma॒ntari̭kṣeṇa [vā॒yuma॒ntari̭kṣeṇa, te sa॒ha] 17
te sa॒ha yu॒najmi॒ vācagṃ̭ sa॒ha sūryḙṇa te yu॒najmi̭ ti॒sro vi॒pṛca॒-ssūrya̭sya te | a॒gnirde॒vatā̭ gāya॒trī chanda̭ upā॒gṃ॒śoḥ pātra̭masi॒ somo̭ de॒vatā᳚ tri॒ṣṭu-pchando᳚-'ntaryā॒masya॒ pātra̭ma॒sīndro̭ de॒vatā॒ jaga̭tī॒ chanda̭ indravāyu॒voḥ pātra̭masi॒ bṛha॒spati̭-rde॒vatā̭-'nu॒ṣṭu-pchando̭ mi॒trāvarṷṇayoḥ॒ pātra̭masya॒śvinaṷ de॒vatā̭ pa॒ṅktiśchando॒-'śvinoḥ॒ pātra̭masi॒ sūryo̭ de॒vatā̭ bṛha॒tī [ ] 18
chandaḥ̭ śu॒krasya॒ pātra̭masi ca॒ndramā̭ de॒vatā̭ sa॒to bṛ̭hatī॒ chando̭ ma॒nthinaḥ॒ pātra̭masi॒ viśvḙde॒vā de॒vato॒ṣṇihā॒ chanda̭ āgraya॒ṇasya॒ pātra̭ma॒sīndro̭ de॒vatā̭ ka॒kucchanda̭ u॒kthānā॒-mpātra̭masi pṛthi॒vī de॒vatā̭ vi॒rāṭ chando᳚ dhru॒vasya॒ pātra̭masi || 19 ||
(a॒ntari̭kṣeṇa - bṛha॒tī - traya̭strigṃśacca) (a. 6)
i॒ṣṭargo॒ vā a̭ddhva॒ryuryaja̭mānasye॒ṣṭargaḥ॒ khalu॒ vai pūrvo॒-'r​ṣṭuḥ, kṣī̭yata āsa॒nyā᳚nmā॒ mantrā᳚-tpāhi॒ kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ iti̭ pu॒rā prā̭taranuvā॒kājjṷhuyādā॒tmana̭ e॒va tada̭ddhva॒ryuḥ pu॒rastā॒ccharma̭ nahya॒te-'nā᳚rtyai saṃ​ve~॒śāya̭ tvopave॒śāya̭ tvā gāyatri॒yā stri॒ṣṭubho॒ jaga̭tyā a॒bhibhū᳚tyai॒ svāhā॒ prāṇā̭pānau mṛ॒tyormā̭ pāta॒-mprāṇā̭pānau॒ mā mā̭ hāsiṣṭa-nde॒vatā̭su॒ vā e॒te prā̭ṇāpā॒nayo॒- [e॒te prā̭ṇāpā॒nayoḥ᳚, vyāya̭cchante॒] 20
-rvyāya̭cchante॒ yeṣā॒gṃ॒ somaḥ̭ samṛ॒cchatḙ saṃ​ve~॒śāya̭ tvopave॒śāya॒ tvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai saṃ̭​ve~॒śa ṷpave॒śaśchando̭bhire॒vāsya॒ chandāgṃ̭si vṛṅkte॒ preti̭va॒ntyājyā̭ni bhavantya॒bhiji̭tyai ma॒rutva̭tīḥ prati॒pado॒ viji̭tyā u॒bhe bṛ̭hadrathanta॒re bha̭vata i॒yaṃ-vā~va ra̭thanta॒rama॒sau bṛ॒hadā॒bhyāme॒vaina̭ma॒ntare᳚tya॒dya vāva ra̭thanta॒ragg​ śvo bṛ॒hada̭dyā॒śvā de॒vaina̭ma॒ntarḙti bhū॒taṃ- [bhū॒tam, vāva ra̭thanta॒ra-] 21
-~vāva ra̭thanta॒ra-mbha̭vi॒ṣya-dbṛ॒ha-dbhū॒tāccai॒vaina̭-mbhaviṣya॒taścā॒ntarḙti॒, pari̭mitaṃ॒-vā~va ra̭thanta॒ramapa̭rimita-mbṛ॒ha-tpari̭mitāccai॒vaina॒-mapa̭rimitāccā॒-'ntarḙti viśvāmitrajamada॒gnī vasi̭ṣṭhenāspardhetā॒gṃ॒sa e॒tajja॒mada̭gni rviha॒vya̭ma paśya॒-ttena॒ vai sa vasi̭ṣṭhasyendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mavṛṅkta॒ yadvi̭ha॒vyagṃ̭ śa॒syata̭ indri॒yame॒va tadvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ yasya॒ bhūyāgṃ̭so yajñakra॒tava॒ ityā̭hu॒-ssa de॒vatā̭ vṛṅkta॒ iti॒ yadya̭gniṣṭo॒ma-ssomaḥ̭ pa॒rastā॒-thsyā-du॒kthya̭-ṅkurvīta॒ yadyu॒kthyaḥ̭ syāda̭tirā॒tra-ṅkṷrvīta yajñakra॒tubhi̭re॒vāsya̭ de॒vatā̭ vṛṅkte॒ vasī̭yā-nbhavati || 22 ||
(prā॒ṇā॒pā॒nayo᳚ - rbhū॒taṃ - ~vṛ̭ṅkte॒ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
ni॒grā॒bhyā᳚-sstha deva॒śruta॒ āyṷrme tarpayata prā॒ṇa-mmḙ tarpayatāpā॒na-mmḙ tarpayata vyā॒na-mmḙ tarpayata॒ cakṣṷrme tarpayata॒ śrotra̭-mme tarpayata॒ mano̭me tarpayata॒ vāca̭-mme tarpayatā॒-''tmāna̭-mme tarpaya॒tāṅgā̭ni me tarpayata pra॒jā-mmḙ tarpayata pa॒śū-nmḙ tarpayata gṛ॒hā-nmḙ tarpayata ga॒ṇā-nmḙ tarpayata sa॒rvaga̭ṇa-mmā tarpayata ta॒rpaya̭ta mā [ ] 23
ga॒ṇā me॒ mā vi tṛ̭ṣa॒nnoṣa̭dhayo॒ vai soma̭sya॒ viśo॒ viśaḥ॒ khalu॒ vai rājñaḥ॒ pradā̭torīśva॒rā ai॒ndra-ssomo-'vī̭vṛdhaṃ-vo~॒ mana̭sā sujātā॒ ṛta̭prajātā॒ bhaga॒ idvaḥ̭ syāma | indrḙṇa de॒vīrvī॒rudhaḥ̭ saṃ​vi~dā॒nā anṷ manyantā॒gṃ॒ sava̭nāya॒ soma॒mityā॒hauṣa̭dhībhya e॒vaina॒gg॒ svāyai̭ vi॒śa-ssvāyai̭ de॒vatā̭yai ni॒ryācyā॒bhi ṣṷṇoti॒ yo vai soma̭syābhiṣū॒yamā̭ṇasya [soma̭syābhiṣū॒yamā̭ṇasya, pra॒tha॒mo-'gṃ̭śu-] 24
pratha॒mo-'gṃ̭śu-sskanda̭ti॒ sa ī᳚śva॒ra i̭ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭mānasya॒ nir​ha̭nto॒stama॒bhi ma̭ntraye॒tā-'' mā᳚-'skān​thsa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣḙṇendri॒ya-mmḙ vī॒rya̭-mmā niva̭rdhī॒rityā॒śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta indri॒yasya̭ vī॒ya̭r​sya pra॒jāyai̭ paśū॒nāmani̭rghātāya dra॒phsaśca̭skanda pṛthi॒vīmanu॒ dyāmi॒mañca॒ yoni॒manu॒ yaśca॒ pūrvaḥ̭ | tṛ॒tīyaṃ॒-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭nta-ndra॒phsa-ñjṷho॒myanṷ sa॒pta hotrāḥ᳚ || 25 ||
(ta॒rpaya̭ta mā - 'bhiṣū॒yamā̭ṇasya॒ - yaśca॒ - daśa̭ ca) (a. 8)
yo vai de॒vā-ndḙvayaśa॒senā॒rpaya̭ti manu॒ṣyā᳚-nmanuṣyayaśa॒sena̭ devayaśa॒syḙva de॒veṣu॒ bhava̭ti manuṣyayaśa॒sī ma̭nu॒ṣyḙṣu॒ yā-nprā॒cīna̭-māgraya॒ṇā-dgrahā᳚-ngṛhṇī॒yā-ttānṷpā॒gṃ॒śu gṛ̭hṇīyā॒dyānū॒rdhvāg​stānṷpabdi॒mato̭ de॒vāne॒va taddḙvayaśa॒senā᳚rpayati manu॒ṣyā᳚-nmanuṣyayaśa॒sena̭ devayaśa॒syḙva de॒veṣṷ bhavati manuṣyayaśa॒sī ma̭nu॒ṣye᳚ṣva॒gniḥ prā̭tassava॒ne pā᳚tva॒smān. vai᳚śvāna॒ro ma̭hi॒nā vi॒śvaśa̭mbhūḥ | sa naḥ̭ pāva॒ko dravi̭ṇa-ndadhā॒- [dravi̭ṇa-ndadhātu, āyṷṣmanta-] 26
-tvāyṷṣmanta-ssa॒habha̭kṣā-ssyāma || viśvḙ de॒vā ma॒ruta॒ indro̭ a॒smāna॒smi-ndvi॒tīye॒ sava̭ne॒ na ja̭hyuḥ | āyṷṣmantaḥ pri॒yamḙṣāṃ॒-va~da̭nto va॒ya-nde॒vānāgṃ̭ suma॒tau syā̭ma || i॒da-ntṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭na-ṅkavī॒nāmṛ॒tena॒ ye ca̭ma॒samaira̭yanta | te saṷdhanva॒nā-ssuva̭rānaśā॒nā-ssvi̭ṣṭi-nno a॒bhi vasī̭yo nayantu || ā॒yata̭navatī॒rvā a॒nyā āhṷtayo hū॒yantḙ-'nāyata॒nā a॒nyā yā ā̭ghā॒rava̭tī॒stā ā॒yatana̭vatī॒ryā- [ā॒yatana̭vatī॒ryāḥ, sau॒myāstā] 27
-ssau॒myāstā a̭nāyata॒nā ai᳚ndravāya॒va-mā॒dāyā̭-''ghā॒ramā ghā̭rayedaddhva॒ro ya॒jño̭-'yama̭stu devā॒ oṣa̭dhībhyaḥ pa॒śavḙ no॒ janā̭ya॒ viśva̭smai bhū॒tāyā᳚-'ddhva॒ro̭-'si॒ sa pi̭nvasva ghṛ॒tava̭ddeva so॒meti̭ sau॒myā e॒va tadāhṷtīrā॒yata̭navatīḥ karotyā॒yata̭navā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~dātho॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒va ghṛ॒tena॒ vyṷnatti॒ te vyṷtte upajīva॒nīyḙ bhavata upajīva॒nīyo̭ bhavati॒ [bhavati, ya e॒vaṃ-ve~dai॒ṣa] 28
ya e॒vaṃ-ve~dai॒ṣa tḙ rudrabhā॒go ya-nni॒rayā̭cathā॒sta-ñjṷṣasva vi॒dergaṷpa॒tyagṃ rā॒yaspoṣagṃ̭ su॒vīryagṃ̭ saṃ​va~thsa॒rīṇāg̭ sva॒stim || manuḥ̭ pu॒trebhyo̭ dā॒yaṃ-vya~̭bhaja॒-thsa nābhā॒nedi̭ṣṭha-mbrahma॒caryaṃ॒-va~sa̭nta॒-nnira̭bhaja॒-thsa ā-'ga̭ccha॒-thso᳚-'bravī-tka॒thā mā॒ nira̭bhā॒giti॒ na tvā॒ nira̭bhākṣa॒mitya̭-bravī॒daṅgi̭rasa i॒me sa॒tramā̭sate॒ te [sa॒tramā̭sate॒ te, su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nna] 29
sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prajā̭nanti॒ tebhya̭ i॒da-mbrāhma̭ṇa-mbrūhi॒ te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ ya ḙṣā-mpa॒śava॒stāg​stḙ dāsya॒ntīti॒ tade᳚bhyo-'bravī॒-tte sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ ya ḙṣā-mpa॒śava॒ āsa॒-ntāna̭smā adadu॒sta-mpa॒śubhi॒ścara̭ntaṃ-ya~jñavā॒stau ru॒dra ā-'ga̭ccha॒-thso᳚-'bravī॒nmama॒ vā i॒me pa॒śava॒ ityadu॒rvai - [ ] 30
mahya̭mi॒mānitya̭bravī॒nna vai tasya॒ ta ī̭śata॒ itya̭bravī॒-dya-dya̭jñavā॒stau hīya̭te॒ mama॒ vai taditi॒ tasmā᳚-dyajñavā॒stu nābhya॒vetya॒gṃ॒ so᳚-'bravī-dya॒jñe mā ''bha॒jātha̭ te pa॒śū-nnābhi magg̭sya॒ iti॒ tasmā̭ e॒ta-mma॒nthinaḥ̭ sagg​ srā॒vama̭juho॒-ttato॒ vai tasya̭ ru॒draḥ pa॒śū-nnābhya̭manyata॒ yatrai॒ta me॒vaṃ-vi~॒dvā-nma॒nthinaḥ̭ sagg​ srā॒va-ñju॒hoti॒ na tatra̭ ru॒draḥ pa॒śūna॒bhi ma̭nyate || 31 ||
(da॒dhā॒tvā॒ - yata̭navatī॒ryā - ṷpajīva॒nīyo̭ bhavati॒ - te-' - du॒rvai - yatrai॒ta - mekā̭daśa ca) (a. 9)
juṣṭo̭ vā॒co bhṷ̄yāsa॒-ñjuṣṭo̭ vā॒caspata̭ye॒ devi̭ vāk | yadvā॒co madhṷma॒-ttasmi̭-nmā dhā॒-ssvāhā॒ sara̭svatyai || ṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdhaya gāya॒treṇa̭ rathanta॒ram | bṛ॒ha-dgā̭ya॒trava̭rtani ||yaste᳚ dra॒phsa-sskanda̭ti॒ yastḙ a॒gṃ॒śurbā॒hucyṷto dhi॒ṣaṇa̭yoru॒pasthā᳚t | a॒ddhva॒ryorvā॒ pari॒ yastḙ pa॒vitrā॒-thsvāhā̭kṛta॒mindrā̭ya॒ ta-ñjṷhomi || yo dra॒phso a॒gṃ॒śuḥ pa̭ti॒taḥ pṛ̭thi॒vyā-mpa̭rivā॒pā- [pṛ̭thi॒vyā-mpa̭rivā॒pāt, pu॒ro॒ḍāśā᳚-tkara॒mbhāt |] 32
-tpṷro॒ḍāśā᳚-tkara॒mbhāt | dhā॒nā॒so॒mānma॒nthina̭ indra śu॒krā-thsvāhā̭kṛta॒mindrā̭ya॒ ta-ñjṷhomi || yaste᳚ dra॒phso madhṷmāgṃ indri॒yāvā॒n-thsvāhā̭kṛtaḥ॒ puna̭ra॒pyeti̭ de॒vān | di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ parya॒ntari̭kṣā॒-thsvāhā̭ kṛta॒mindrā̭ya॒ ta-ñjṷhomi || a॒ddhva॒ryurvā ṛ॒tvijā᳚-mpratha॒mo yṷjyate॒ tena॒ stomo̭ yokta॒vya̭ ityā̭hu॒rvāga̭gre॒gā agra̭ etvṛju॒gā de॒vebhyo॒ yaśo॒ mayi॒ dadha̭tī prā॒ṇā-npa॒śuṣṷ pra॒jā-mmayi̭ [ ] 33
ca॒ yaja̭māne॒ cetyā̭ha॒ vāca̭me॒va tadya̭jñamu॒khe yṷnakti॒ vāstu॒ vā e॒tadya॒jñasya̭ kriyate॒ yadgrahā᳚-ngṛhī॒tvā ba̭hiṣpavamā॒nagṃ sarpa̭nti॒parā᳚ñco॒ hi yanti॒ parā̭cībhi-sstu॒vatḙ vaiṣṇa॒vyarcā puna॒retyopa̭ tiṣṭhate ya॒jño vai viṣṇṷ rya॒jñame॒vāka॒rviṣṇo॒ tvanno॒ anta̭ma॒-śśarma̭ yaccha sahantya | pra te॒ dhārā̭ madhu॒ścuta॒ uthsa̭-nduhrate॒ akṣi̭ta॒mityā̭ha॒ yade॒vāsya॒ śayā̭nasyopa॒śuṣya̭ti॒ tade॒vāsyai॒tenā ''pyā̭yayati || 34 ||
(pa॒ri॒vā॒pāt - pra॒jā-mmayi̭ - duhrate॒ - catṷrdaśa ca) (a. 10)
a॒gninā̭ ra॒yima̭śñava॒-tpoṣa̭me॒va di॒vedi̭ve | ya॒śasaṃ̭-vī~॒rava̭ttamam || gomāgṃ̭ a॒gne-'vi̭māgṃ a॒śvī ya॒jño nṛ॒vathsa̭khā॒ sada॒mida̭pramṛ॒ṣyaḥ | iḍā̭vāgṃ e॒ṣo a̭sura pra॒jāvā᳚-ndī॒rgho ra॒yiḥ pṛ̭thubu॒dhna-ssa॒bhāvāṋ || āpyā̭yasva॒, sante᳚ || i॒ha tvaṣṭā̭ramagri॒yaṃ-vi~॒śvarṷ̄pa॒mupa̭ hvaye | a॒smāka̭mastu॒ keva̭laḥ || tanna̭stu॒rīpa॒madha̭ poṣayi॒tnu deva̭ tvaṣṭa॒rvi ra̭rā॒ṇa-ssya̭sva | yato̭ vī॒raḥ [yato̭ vī॒raḥ, ka॒rma॒ṇyaḥ̭ su॒dakṣo̭] 35
ka̭rma॒ṇyaḥ̭ su॒dakṣo̭ yu॒ktagrā̭vā॒ jāya̭te de॒vakā̭maḥ ||śi॒vastva̭ṣṭari॒hā-'' ga̭hi vi॒bhuḥ poṣa̭ u॒tatmanā᳚ | ya॒jñeya̭jñe na॒ uda̭va || pi॒śaṅga̭rūpa-ssu॒bharo̭ vayo॒dhā-śśru॒ṣṭī vī॒ro jā̭yate de॒vakā̭maḥ | pra॒jā-ntvaṣṭā॒ viṣya̭tu॒ nābhi̭ma॒sme athā̭ de॒vānā॒mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ || praṇo̭de॒ vyā, no̭ di॒vaḥ || pī॒pi॒vāgṃ sa॒gṃ॒ sara̭svata॒-sstanaṃ॒-yo~ vi॒śvada̭r​śataḥ | dhukṣī॒mahi̭ pra॒jāmiṣa᳚m || 36 ||
ye tḙ sarasva ū॒rmayo॒ madhṷmanto ghṛta॒ścutaḥ̭ | teṣā᳚-nte su॒mnamī̭mahe || yasya̭ vra॒ta-mpa॒śavo॒ yanti॒ sarve॒ yasya̭ vra॒tamṷpa॒tiṣṭha̭nta॒ āpaḥ̭ | yasya̭ vra॒te pṷṣṭi॒pati॒rnivi̭ṣṭa॒stagṃ sara̭svanta॒mava̭se huvema || di॒vyagṃ sṷpa॒rṇaṃ-va~̭ya॒sa-mbṛ॒hanta̭ma॒pā-ṅgarbhaṃ̭-vṛ~ṣa॒bhamoṣa̭dhīnām | a॒bhī॒pa॒to vṛ॒ṣṭyā ta॒rpaya̭nta॒-ntagṃ sara̭svanta॒mava̭se huvema || sinī̭vāli॒ pṛthṷṣṭuke॒ yā de॒vānā॒masi॒ svasā᳚ | ju॒ṣasva̭ ha॒vya- [ha॒vyam, āhṷta-mpra॒jā-ndḙvi] 37
-māhṷta-mpra॒jā-ndḙvi didiḍḍhi naḥ || yā sṷpā॒ṇi-ssva̭ṅgu॒ri-ssu॒ṣūmā̭ bahu॒sūva̭rī | tasyai̭ vi॒śpatni̭yai ha॒vi-ssi̭nīvā॒lyai jṷhotana || indraṃ̭-vo~ vi॒śvata॒sparī, ndra॒-nnaraḥ̭ || asi̭tavarṇā॒ hara̭ya-ssupa॒rṇā miho॒ vasā̭nā॒ diva॒mu-tpa̭tanti || ta ā-'va̭vṛtra॒n-thsada̭nāni kṛ॒tvā-''di-tpṛ̭thi॒vī ghṛ॒tairvyṷdyate || hira̭ṇyakeśo॒ raja̭so visā॒re-'hi॒rdhuni॒rvāta̭ iva॒ dhrajī̭mān | śuci̭bhrājā u॒ṣaso॒ [u॒ṣasaḥ̭, navḙdā॒ yaśa̭svatī-] 38
navḙdā॒ yaśa̭svatī-rapa॒syuvo॒ na sa॒tyāḥ || ā tḙ supa॒rṇā a̭minanta॒ evaiḥ᳚ kṛ॒ṣṇo no̭nāva vṛṣa॒bho yadī॒dam | śi॒vābhi॒rna smaya̭mānābhi॒rā-'gā॒-tpata̭nti॒ mihaḥ̭ sta॒naya̭ntya॒bhrā || vā॒śreva̭ vi॒dyunmi̭māti va॒thsa-nna mā॒tā si̭ṣakti | yadḙṣāṃ-vṛ~॒ṣṭirasa̭rji || parva̭taści॒nmahi̭ vṛ॒ddho bi̭bhāya di॒vaści॒-thsānṷ rejata sva॒ne vaḥ̭ | ya-tkrīḍa̭tha maruta [marutaḥ, ṛ॒ṣṭi॒manta॒] 39
ṛṣṭi॒manta॒ āpa̭ iva sa॒ddhriya̭ñco dhavaddhve || a॒bhi kra̭nda sta॒naya॒ garbha॒mā dhā̭ uda॒nvatā॒ pari̭ dīyā॒ rathḙna | dṛti॒gṃ॒ su ka̭r​ṣa॒ viṣi̭ta॒-nnya̭ñcagṃ sa॒mā bha̭vantū॒dvatā̭ nipā॒dāḥ || tva-ntyā ci॒dacyu॒tā-'gnḙ pa॒śurna yava̭se | dhāmā̭ ha॒ ya-ttḙ ajara॒ vanā̭ vṛ॒ścanti॒ śikva̭saḥ || agne॒ bhūrī̭ṇi॒ tava̭ jātavedo॒ deva̭ svadhāvo॒-'mṛta̭sya॒ dhāma̭ | yāśca̭ [ ] 40
mā॒yā mā॒yināṃ᳚-vi~śvaminva॒ tve pū॒rvī-ssa̭nda॒dhuḥ pṛ̭ṣṭabandho || di॒vo no̭ vṛ॒ṣṭi-mma̭ruto rarīddhva॒-mprapi̭nvata॒ vṛṣṇo॒ aśva̭sya॒ dhārāḥ᳚ | a॒rvāṃe॒tena̭ stanayi॒tnunehya॒po ni̭ṣi॒ñcannasṷraḥ pi॒tā naḥ̭ || pinva̭ntya॒po ma॒rutaḥ̭ su॒dāna̭vaḥ॒ payo̭ ghṛ॒tava̭dvi॒dathe᳚ṣvā॒ bhuvaḥ̭ | atya॒-nna mi॒he vi na̭yanti vā॒jina॒muthsa̭-nduhanti sta॒naya̭nta॒makṣi̭tam || u॒da॒pruto̭ maruta॒stāgṃ i̭yarta॒ vṛṣṭiṃ॒- [vṛṣṭi᳚m, ye viśvḙ] 41
-~ye viśvḙ ma॒ruto̭ ju॒nanti̭ | krośā̭ti॒ gardā̭ ka॒nyḙva tu॒nnā perṷ-ntuñjā॒nā patyḙva jā॒yā || ghṛ॒tena॒ dyāvā̭pṛthi॒vī madhṷnā॒ samṷkṣata॒ paya̭svatīḥ kṛṇa॒tā-''pa॒ oṣa̭dhīḥ | ūrja̭-ñca॒ tatra̭ suma॒ti-ñca̭ pinvatha॒ yatrā̭ naro maruta-ssi॒ñcathā॒ madhṷ || udu॒tyam, ci॒tram || au॒rva॒-bhṛ॒gu॒vacchuci̭mapnavāna॒vadā hṷve | a॒gnigṃ sa̭mu॒dravā̭sasam || ā sa॒vagṃ sa̭vi॒turya̭thā॒ bhaga̭sye va bhu॒jigṃ hṷve | a॒gnigṃ sa̭mu॒dravā̭sasam || hu॒ve vāta̭svana-ṅka॒vi-mpa॒rjanya̭krandya॒gṃ॒ sahaḥ̭ | a॒gnigṃ sa̭mu॒dravā̭sasam || 42 ||
(vī॒ra - iṣagṃ̭ - ha॒vya - mu॒ṣaso̭ - maruta - śca॒ - vṛṣṭiṃ॒ - bhaga̭sya॒ - dvāda̭śa ca) (a. 11)
(pra॒jāpa̭tirakāmayatai॒ - ṣa tḙ gāya॒tro - ya॒jñaṃ-vai~ - pra॒jāpa̭te॒rjāya̭mānāḥ - prājāpa॒tyā - yo vā aya̭thādevata - mi॒ṣṭargo̭ - nigrā॒bhyā᳚-sstha॒ - yo vai de॒vā - ñjuṣṭo॒ - 'gninā̭ ra॒yi - mekā̭daśa )
(pra॒jāpa̭tirakāmayata - pra॒jāpa̭te॒rjāya̭mānā॒ - vyāya̭cchante॒ - mahya̭mi॒mā - nmā॒yā mā॒yinā॒n - dvica̭tvārigṃśat)
(pra॒jāpa̭tirakāmayatā॒, a॒gnigṃ sa̭mu॒dravā̭sasaṃ )
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||