📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.3 - দর্.শপূর্ণমাসেষ্টিব্রাহ্মণম্ - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণ পাঠঃ - প্রত্যুষ্টং রক্ষঃ
3.3 - Dar.shapurnamaseshtibrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Pratyushtam Rakshah
Krishna Vedic Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে তৃতীযঃ প্রপাঠকঃ - দর্.শপূর্ণমাসেষ্টিব্রাহ্মণম্
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
অনুবাকং 1 - স্ত্রুখ্সম্মার্গঃ
প্রত্যু॑ষ্ট॒গ্ং॒ রক্ষঃ॒ প্রত্যু॑ষ্টা॒ অরা॑তয॒ ইত্যা॑হ । রক্ষ॑সা॒-মপ॑হত্যৈ । অ॒গ্নের্ব॒স্তেজি॑ষ্ঠেন॒ তেজ॑সা॒ নিষ্ট॑পা॒মীত্যা॑হ মেদ্ধ্য॒ত্বায॑ ।
স্রুচ॒-স্সম্মা᳚র্​ষ্টি । স্রু॒বমগ্রে᳚ । পুমাগ্ং॑ সমে॒বাভ্য॒-স্সগ্গ্​শ্য॑তি মিথুন॒ত্বায॑ । অথ॑ জু॒হূম্ । অথো॑প॒ভৃত᳚ম্ । অথ॑ ধ্রু॒বাম্ । অ॒সৌ বৈ জু॒হূঃ ॥ 1 ॥
অ॒ন্তরি॑ক্ষমুপ॒ভৃত্ । পৃ॒থি॒বী ধ্রু॒বা ।
ই॒মে বৈ লো॒কা-স্স্রুচঃ॑ । বৃষ্টিঃ॑ স॒মাংর্জ॑নানি । বৃষ্টি॒র্বা ই॒মান্ ঁলো॒কান॑নুপূ॒র্ব-ঙ্ক॑ল্পযতি ।
তে ততঃ॑ ক্লৃ॒প্তা-স্সমে॑ধন্তে ।
সমে॑ধন্তে-ঽস্মা ই॒মে লো॒কাঃ প্র॒জযা॑ প॒শুভিঃ॑ ।
য এ॒বং-বেঁদ॑ ॥ যদি॑ কা॒মযে॑ত॒ বর্​ষু॑কঃ প॒র্জন্যঃ॑ স্যা॒দিতি॑ । অ॒গ্র॒ত-স্সম্মৃ॑জ্যাত্ ॥ 2 ॥
বৃষ্টি॑মে॒ব নিয॑চ্ছতি । অ॒বা॒চীনা᳚গ্রা॒ হি বৃষ্টিঃ॑ ।
যদি॑ কা॒মযে॒তাব॑র্​ষুক-স্স্যা॒দিতি॑ । মূ॒ল॒ত-স্সম্মৃ॑জ্যাত্ । বৃষ্টি॑মে॒বোদ্য॑চ্ছতি । তদু॒ বা আ॑হুঃ । অ॒গ্র॒ত এ॒বোপরি॑ষ্টা॒-থ্সম্মৃ॑জ্যাত্ ।
মূ॒ল॒তো॑-ঽধস্তা᳚ত্ । তদ॑নুপূ॒র্ব-ঙ্ক॑ল্পতে ।
বর্​ষু॑কো ভব॒তীতি॑ ॥ 3 ॥
প্রাচী॑মভ্যা॒কার᳚ম্ । অগ্রৈ॑রন্তর॒তঃ । এ॒বমি॑ব॒ হ্যন্ন॑ম॒দ্যতে᳚ । অথো॒ অগ্রা॒দ্বা ওষ॑ধীনা॒মূর্জ॑-ম্প্র॒জা উপ॑জীবন্তি । ঊ॒র্জ এ॒বা-ন্নাদ্য॒স্যাব॑রুদ্ধ্যৈ । অ॒ধস্তা᳚-ত্প্র॒তীচী᳚ম্ । দ॒ণ্ডমু॑ত্তম॒তঃ ।
মূলে॑ন॒ মূল॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ । তস্মা॑দর॒ত্নৌ প্রাঞ্চ্যু॒পরি॑ষ্টা॒-ল্লোমা॑নি । প্র॒ত্যঞ্চ্য॒ধস্তা᳚ত্ ॥ 4 ॥
স্রুগ্ঘ্যে॑ষা ॥ প্রা॒ণো বৈ স্রু॒বঃ । জু॒হূর্দক্ষি॑ণো॒ হস্তঃ॑ । উ॒প॒ভৃথ্স॒ব্যঃ । আ॒ত্মা ধ্রু॒বা । অন্নগ্ং॑ স॒মাংর্জ॑নানি । মু॒খ॒তো বৈ প্রা॒ণো॑-ঽপা॒নো ভূ॒ত্বা ।
আ॒ত্মান॒মন্ন॑-ম্প্র॒বিশ্য॑ । বা॒হ্য॒তস্ত॒নুবগ্ং॑ শুভযতি । তস্মা᳚-থ্স্রু॒বমে॒বাগ্রে॒ সম্মা᳚র্​ষ্টি ॥ মু॒খ॒তো হি প্রা॒ণো॑-ঽপা॒নো ভূ॒ত্বা ।
আ॒ত্মান॒মন্ন॑-মাবি॒শতি॑ । তৌ প্রা॑ণাপা॒নৌ ।
অব্য॑র্ধুকঃ প্রাণাপা॒নাভ্যা᳚-ম্ভবতি । য এ॒বং-বেঁদ॑ ॥ 5 ॥
(জু॒হু--র্ মৃ॑জ্যা-দ্- ভব॒তীতি॑ - প্র॒ত্যঞ্চ্য॒ধস্তা᳚ন্ - মার্​ষ্টি॒ পঞ্চ॑ চ) (অ. 1)
3.3.2 আনুবাকং 2 - সম্মার্জনানামগ্নৌ প্রহরণম্
দি॒ব-শ্শিল্প॒মব॑ততম্ । পৃ॒থি॒ব্যাঃ ক॒কুভি॑ শ্রি॒তম্ ।
তেন॑ ব॒যগ্ং স॒হস্র॑বল্​শেন ।
স॒পত্ন॑-ন্নাশযামসি॒ স্বাহেতি॑ স্রুখ্স॒মাংর্জ॑নান্য॒গ্নৌ প্রহ॑রতি ।
আপো॒ বৈ দ॒র্ভাঃ । রূ॒পমে॒বৈষা॑মে॒ত-ন্ম॑হি॒মানং॒-ব্যাঁচ॑ষ্টে ॥ অ॒নু॒ষ্টুভ॒র্চা । আনু॑ষ্টুভঃ প্র॒জাপ॑তিঃ । প্রা॒জা॒প॒ত্যো বে॒দঃ ।
বে॒দস্যাগ্রগ্গ্॑ স্রুখ্স॒মাংর্জ॑নানি ॥ 6 ॥
স্বেনৈ॒বৈনা॑নি॒ ছন্দ॑সা । স্বযা॑ দে॒বত॑যা॒ সম॑র্ধযতি । অথো॒ ঋগ্বাব যোষা᳚ । দ॒র্ভো
বৃষা᳚ । তন্মি॑থু॒নম্ । মি॒থু॒নমে॒বাস্য॒ ত-দ্য॒জ্ঞে ক॑রোতি প্র॒জন॑নায । প্রজা॑যতে প্র॒জযা॑ প॒শুভি॒-র্যজ॑মানঃ ॥ তান্যেকে॒ বৃথৈ॒বাপা᳚স্যন্তি ।
তত্তথা॒ ন কা᳚র্যম্ । আর॑ব্ধস্য য॒জ্ঞিয॑স্য॒ কর্ম॑ণ॒-স্স বি॑দো॒হঃ ॥ 7 ॥
যদ্যে॑নানি প॒শবো॑-ঽভি॒তিষ্ঠে॑যুঃ ।
ন ত-ত্প॒শুভ্যঃ॒ কম্ । অ॒দ্ভির্মা᳚-র্জযি॒ত্বোত্ক॒রে ন্য॑স্যেত্ ।
যদ্বৈ য॒জ্ঞিয॑স্য॒ কর্ম॑ণো॒-ঽন্যত্রাহু॑তীভ্য-স্স॒ন্তিষ্ঠ॑তে । উ॒ত্ক॒রো বাব তস্য॑ প্রতি॒ষ্ঠা । এ॒তাগ্ং হি তস্মৈ᳚ প্রতি॒ষ্ঠা-ন্দে॒বা-স্স॒মভ॑রন্ন্ ।
যদ॒দ্ভির্মা॒র্জয॑তি । তেন॑ শা॒ন্তম্ । যদু॑ত্ক॒রে ন্য॒স্যতি॑ । প্র॒তি॒ষ্ঠামে॒বৈনা॑নি॒ ত-দ্গ॑মযতি ॥ 8 ॥
প্রতি॑তিষ্ঠতি প্র॒জযা॑ প॒শুভি॒র্যজ॑মানঃ ॥
অথো᳚ স্ত॒ম্বস্য॒ বা এ॒ত-দ্রূ॒পম্ । য-থ্স্রু॑খ্স॒মাংর্জ॑নানি । স্ত॒ম্ব॒শো বা ওষ॑ধযঃ ।
তাসা᳚-ঞ্জরত্ক॒ক্ষে প॒শবো॒ ন র॑মন্তে । অপ্রি॑যো॒ হ্যে॑ষা-ঞ্জরত্ক॒ক্ষঃ । যাব॑দপ্রিযো হ॒ বৈ জ॑রত্ক॒ক্ষঃ প॑শূ॒নাম্ । তাব॑দপ্রিযঃ পশূ॒না-ম্ভ॑বতি । যস্যৈ॒তান্য॒ন্যত্রা॒গ্নে-র্দধ॑তি ।
ন॒ব॒দাব্যা॑সু॒ বা ওষ॑ধীষু প॒শবো॑ রমন্তে ॥ 9 ॥
ন॒ব॒দা॒বো হ্যে॑ষা-ম্প্রি॒যঃ । যাব॑ত্প্রিযো হ॒ বৈ ন॑বদা॒বঃ প॑শূ॒নাম্ । তাব॑ত্প্রিযঃ পশূ॒না-ম্ভ॑বতি । যস্যৈ॒তান্য॒গ্নৌ প্র॒হর॑ন্তি । তস্মা॑দে॒তান্য॒গ্নাবে॒ব প্রহ॑রেত্ । য॒ত॒রস্মিন্᳚-থ্সম্মৃ॒জ্যাত্ ।
প॒শূ॒না-ন্ধৃত্যৈ᳚ ॥ যো ভূ॒তানা॒মধি॑পতিঃ । রু॒দ্রস্ত॑ন্তিচ॒রো বৃষা᳚ । প॒শূন॒স্মাক॒-ম্মা হিগ্ং॑সীঃ । এ॒তদ॑স্তু হু॒ত-ন্তব॒ স্বাহেত্য॑গ্নি স॒মাংর্জ॑নান্য॒গ্নৌ প্রহ॑রতি । এ॒ষা বা এ॒তেষাং॒-যোঁনিঃ॑ । এ॒ষা প্র॑তি॒ষ্ঠা । স্বামে॒বৈনা॑নি॒ যোনি᳚ম্ ।
স্বা-ম্প্র॑তি॒ষ্ঠা-ঙ্গ॑মযতি । প্রতি॑তিষ্ঠতি প্র॒জযা॑ প॒শুভি॒র্যজ॑মানঃ ॥ 10 ॥
(বে॒দস্যাগ্রগ্গ্॑ স্রুখ্স॒মাংর্জ॑নানি - বিদো॒হো - গ॑মযতি - প॒শবো॑ রমন্তে - হিগ্ংসী॒-ষ্ষট্চ॑) (অ. 2)
অনুবাকং 3 - পত্নীসন্নহনম্
অয॑জ্ঞো॒ বা এ॒ষঃ । যো॑-ঽপ॒ত্নীকঃ॑ । ন প্র॒জাঃ প্রজা॑যেরন্ন্ । পত্ন্যন্বা᳚স্তে । য॒জ্ঞমে॒বাকঃ॑ । প্র॒জানা᳚-ম্প্র॒জন॑নায । য-ত্তিষ্ঠ॑ন্তী স॒নংহ্যে॑ত ।
প্রি॒য-ঞ্জ্ঞা॒তিগ্ং রু॑ন্ধ্যাত্ । আসী॑না॒ সন্ন॑হ্যতে ।
আসী॑না॒ হ্যে॑ষা বী॒র্য॑-ঙ্ক॒রোতি॑ ॥ 11 ॥
য-ত্প॒শ্চাত্-প্রাচ্য॒ন্বাসী॑ত । অ॒নযা॑ স॒মদ॑-ন্দধীত ।
দে॒বানা॒-ম্পত্নি॑যা স॒মদ॑-ন্দধীত । দেশা᳚-দ্দক্ষিণ॒ত উদী॒চ্যন্বা᳚স্তে । আ॒ত্মনো॑ গোপী॒থায॑ ॥ আ॒শাসা॑না সৌমন॒সমিত্যা॑হ । মেদ্ধ্যা॑মে॒বৈনা॒-ঙ্কেব॑লী-ঙ্কৃ॒ত্বা । আ॒শিষা॒ সম॑র্ধযতি ।
অ॒গ্নেরনু॑ব্রতা ভূ॒ত্বা সন্ন॑হ্যে সুকৃ॒তায॒ কমিত্যা॑হ । এ॒তদ্বৈ পত্নি॑যৈ ব্রতোপ॒নয॑নম্ ॥ 12 ॥
তেনৈ॒বৈনাং᳚-ব্রঁ॒তমুপ॑নযতি । তস্মা॑দাহুঃ ।
যশ্চৈ॒বং-বেঁদ॒ যশ্চ॒ন । যোক্ত্র॑মে॒ব যু॑তে । যম॒ন্বাস্তে᳚ । তস্যা॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে ভ॑ব॒তীতি॒ যোক্ত্রে॑ণ । য-দ্যোক্ত্র᳚ম্ । স যোগঃ॑ । যদাস্তে᳚ । স ক্ষেমঃ॑ ॥ 13 ॥
যো॒গ॒ক্ষে॒মস্য॒ ক্লৃপ্ত্যৈ᳚ ॥ যু॒ক্ত-ঙ্ক্রি॑যাতা আ॒শীঃ কামে॑ যুজ্যাতা॒ ইতি॑ । আ॒শিষ॒-স্সমৃ॑দ্ধ্যৈ । গ্র॒ন্থি-ঙ্গ্র॑থ্নাতি । আ॒শিষ॑ এ॒বাস্যা॒-ম্পরি॑গৃহ্ণাতি ।
পুমা॒ন্॒. বৈ গ্র॒ন্থিঃ । স্ত্রী পত্নী᳚ । ত-ন্মি॑থু॒নম্ ।
মি॒থু॒নমে॒বাস্য॒ ত-দ্য॒জ্ঞে ক॑রোতি প্র॒জন॑নায ।
প্রজা॑যতে প্র॒জযা॑ প॒শুভি॒-র্যজ॑মানঃ ॥ 14 ॥
অথো॑ অ॒র্ধো বা এ॒ষ আ॒ত্মনঃ॑ । য-ত্পত্নী᳚ ।
য॒জ্ঞস্য॒ ধৃত্যা॒ অশি॑থিলম্ভাবায ॥
সু॒প্র॒জস॑স্ত্বা ব॒যগ্ং সু॒পত্নী॒রুপ॑সেদি॒মেত্যা॑হ ।
য॒জ্ঞমে॒ব ত-ন্মি॑থু॒নী ক॑রোতি । ঊ॒নে-ঽতি॑রিক্ত-ন্ধীযাতা॒ ইতি॒ প্রজা᳚ত্যৈ ॥ ম॒হী॒না-ম্পযো॒-ঽস্যোষ॑ধীনা॒গ্ং॒ রস॒ ইত্যা॑হ । রূ॒পমে॒বাস্যৈ॒-তন্ম॑হি॒মানং॒-ব্যাঁচ॑ষ্টে । তস্য॒ তে-ঽক্ষী॑যমাণস্য॒ নির্ব॑পামি দেবয॒জ্যাযা॒ ইত্যা॑হ । আ॒শিষ॑মে॒বৈতামাশা᳚স্তে ॥ 15 ॥
(ক॒রোতি॑ - ব্রতোপ॒নয॑নং॒ - ক্ষেমো॒ - যজ॑মানঃ - শাস্তে) (অ. 3)
অনুবাকং 4 - আজ্যোত্পবনম্
ঘৃ॒ত-ঞ্চ॒ বৈ মধু॑ চ প্র॒জাপ॑তিরাসীত্ । যতো॒ মদ্ধ্বা॑সীত্ । ততঃ॑ প্র॒জা অ॑সৃজত ।
তস্মা॒-ন্মধু॑ষি প্র॒জন॑নমিবাস্তি ।
তস্মা॒-ন্মধু॑ষা॒ ন প্রচ॑রন্তি । যা॒তযা॑ম॒ হি । আজ্যে॑ন॒ প্রচ॑রন্তি । য॒জ্ঞো বা আজ্য᳚ম্ । য॒জ্ঞেনৈ॒ব য॒জ্ঞ-ম্প্রচ॑র॒ন্ত্যযা॑তযামত্বায ।
পত্ন্যবে᳚ক্ষতে ॥ 16 ॥
মি॒থু॒ন॒ত্বায॒ প্রজা᳚ত্যৈ । যদ্বৈ পত্নী॑ য॒জ্ঞস্য॑ ক॒রোতি॑ । মি॒থু॒ন-ন্তত্ । অথো॒ পত্নি॑যা এ॒বৈষ য॒জ্ঞস্যা᳚ন্বার॒ম্ভো-ঽন॑বচ্ছিত্ত্যৈ ॥
অ॒মে॒দ্ধ্যং-বাঁ এ॒ত-ত্ক॑রোতি । য-ত্পত্ন্য॒বেক্ষ॑তে ।
গার্​হ॑প॒ত্যে ঽধি॑শ্রযতি মেদ্ধ্য॒ত্বায॑ । আ॒হ॒ব॒নীয॑-ম॒ভ্যুদ্দ্র॑বতি । য॒জ্ঞস্য॒ সন্ত॑ত্যৈ । তেজো॑-ঽসি॒ তেজো-ঽনু॒ প্রেহীত্যা॑হ ॥ 17 ॥
তেজো॒ বা অ॒গ্নিঃ । তেজ॒ আজ্য᳚ম্ । তেজ॑সৈ॒ব তেজ॒-স্সম॑র্ধযতি । অ॒গ্নিস্তে॒ তেজো॒ মা বিনৈ॒দিত্যা॒হাহিগ্ং॑সাযৈ । স্ফ্যস্য॒ বর্ত্মন্᳚থ্
সাদযতি । য॒জ্ঞস্য॒ সন্ত॑ত্যৈ । অ॒গ্নের্জি॒হ্বা-ঽসি॑ সু॒ভূর্দে॒বানা॒মিত্যা॑হ । য॒থা॒ য॒জুরে॒বৈতত্ । ধাম্নে॑ধাম্নে দে॒বেভ্যো॒ যজু॑ষেযজুষে ভ॒বেত্যা॑হ । আ॒শিষ॑মে॒বৈতামাশা᳚স্তে ॥ 18 ॥
তদ্বা অতঃ॑ প॒বিত্রা᳚ভ্যামে॒বো-ত্পু॑নাতি । যজ॑মানো॒ বা আজ্য᳚ম্ । প্রা॒ণা॒পা॒নৌ প॒বিত্রে᳚ । যজ॑মান এ॒ব প্রা॑ণাপা॒নৌ দ॑ধাতি । পু॒ন॒রা॒হার᳚ম্ ।
এ॒বমি॑ব॒ হি প্রা॑ণাপা॒নৌ স॒চংর॑তঃ ।
শু॒ক্রম॑সি॒ জ্যোতি॑রসি॒ তেজো॒-ঽসীত্যা॑হ ।
রূ॒পমে॒বাস্যৈ॒ ত-ন্ম॑হি॒মানং॒-ব্যাঁচ॑ষ্টে । ত্রির্যজু॑ষা । ত্রয॑ ই॒মে লো॒কাঃ ॥ 19 ॥
এ॒ষাং-লোঁ॒কানা॒মাপ্ত্যৈ᳚ । ত্রিঃ । ত্র্যা॑বৃ॒দ্ধি য॒জ্ঞঃ ।
অথো॑ মেদ্ধ্য॒ত্বায॑ । অথাজ্য॑বতীভ্যাম॒পঃ । রূ॒পমে॒বাসা॑মে॒ত-দ্বর্ণ॑-ন্দধাতি ।
অপি॒ বা উ॒তাহুঃ॑ । যথা॑ হ॒ বৈ যোষা॑ সু॒বর্ণ॒গ্ং॒ হির॑ণ্য-ম্পেশ॒ল-ম্বিভ্র॑তী রূ॒পাণ্যাস্তে᳚ ।
এ॒বমে॒তা এ॒তর্​হীতি॑ । আপো॒ বৈ সর্বা॑ দে॒বতাঃ᳚ ॥ 20 ॥
এ॒ষা হি বিশ্বে॑ষা-ন্দে॒বানা᳚-ন্ত॒নূঃ । যদাজ্য᳚ম্ ॥ তত্রো॒ভযো᳚র্মীমা॒গ্ং॒সা । জা॒মি স্যাত্ । য-দ্যজু॒ষা-ঽঽজ্যং॒-যঁজু॑ষা॒-ঽপ উ॑ত্পুনী॒যাত্ ।
ছন্দ॑সা॒-ঽপ উত্পু॑না॒ত্যজা॑মিত্বায । অথো॑ মিথুন॒ত্বায॑ । সা॒বি॒ত্রি॒যর্চা । স॒বি॒তৃপ্র॑সূত-ম্মে॒ কর্মা॑স॒দিতি॑ । স॒বি॒তৃপ্র॑সূতমে॒বাস্য॒ কর্ম॑ ভবতি । প॒চ্ছো গা॑যত্রি॒যা ত্রিঃ॑ ষমৃদ্ধ॒ত্বায॑ । অ॒দ্ভিরে॒বৌষ॑ধী॒-স্সন্ন॑যতি । ওষ॑ধীভিঃ প॒শূন্ । প॒শুভি॒র্যজ॑মানম্ । শু॒ক্র-ন্ত্বা॑ শু॒ক্রাযা॒-ঞ্জ্যোতি॑স্ত্বা॒ জ্যোতি॑ষ্য॒র্চিস্ত্বা॒ ঽর্চিষীত্যা॑হ
সর্ব॒ত্বায॑ । পর্যা᳚প্ত্যা॒ অন॑ন্তরাযায ॥ 21 ॥
(ঈ॒ক্ষ॒ত॒- আ॒হ॒-শা॒স্তে॒-লো॒কা - দে॒বতা॑ - ভবতি॒ ষট্চ॑) (অ. 4)
অনুবাকং 5 - আজ্যগ্রহণম্
দে॒বা॒সু॒রা-স্সং​যঁ॑ত্তা আসন্ন্ ।
স এ॒তমিন্দ্র॒ আজ্য॑স্যাবকা॒শ-ম॑পশ্যত্ ।
তেনাবৈ᳚ক্ষত । ততো॑ দে॒বা অভ॑বন্ন্ । পরা-ঽসু॑রাঃ ।
য এ॒বং-বিঁ॒দ্বানাজ্য॑-ম॒বেক্ষ॑তে ।
ভব॑ত্যা॒ত্মনা᳚ । পরা᳚-ঽস্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো ভবতি । ব্র॒হ্ম॒বা॒দিনো॑ বদন্তি ।
যদাজ্যে॑না॒ন্যানি॑ হ॒বীগ্​ষ্য॑-ভিঘা॒রয॑তি ॥ 22 ॥
অথ॒ কেনাজ্য॒মিতি॑ । স॒ত্যেনেতি॑ ব্রূযাত্ । চক্ষু॒র্বৈ স॒ত্যম্ । স॒ত্যেনৈ॒বৈন॑দ॒-ভিঘা॑রযতি । ঈ॒শ্ব॒রো বা এ॒ষো᳚-ঽন্ধো ভবি॑তোঃ । যশ্চক্ষু॒ষা ঽঽজ্য॑ম॒বেক্ষ॑তে । নি॒মীল্যাবে᳚ক্ষেত । দা॒ধারা॒ত্মঞ্চক্ষুঃ॑ । অ॒ভ্যাজ্য॑-ঙ্ঘারযতি ॥ আজ্য॑-ঙ্গৃহ্ণাতি ॥ 23 ॥
ছন্দাগ্ং॑সি॒ বা আজ্য᳚ম্ । ছন্দাগ্॑স্যে॒ব প্রী॑ণাতি । চ॒তুর্জু॒হ্বা-ঙ্গৃ॑হ্ণাতি । চতু॑ষ্পাদঃ প॒শবঃ॑ । প॒শূনে॒বাব॑রুন্ধে । অ॒ষ্টাবু॑প॒ভৃতি॑ ।
অ॒ষ্টাক্ষ॑রা গায॒ত্রী । গা॒য॒ত্রঃ প্রা॒ণঃ । প্রা॒ণমে॒ব প॒শুষু॑ দধাতি ।
চ॒তুর্ধ্রু॒বাযা᳚ম্ ॥ 24 ॥
চতু॑ষ্পাদঃ প॒শবঃ॑ । প॒শুষ্বে॒-বোপরি॑ষ্টা॒ত্-প্রতি॑তিষ্ঠতি । য॒জ॒মা॒ন॒দে॒ব॒ত্যা॑ বৈ জু॒হূঃ । ভ্রা॒তৃ॒ব্য॒দে॒ব॒ত্যো॑প॒ভৃত্ ।
চ॒তুর্জু॒হ্বা-ঙ্গৃ॒হ্ণন্ভূযো॑ গৃহ্ণীযাত্ । অ॒ষ্টাবু॑প॒ভৃতি॑ গৃ॒হ্ণন্ কনী॑যঃ ।
যজ॑মানাযৈ॒ব ভ্রাতৃ॑ব্য॒মুপ॑স্তি-ঙ্করোতি ॥
গৌর্বৈ স্রুচঃ॑ । চ॒তুর্জু॒হ্বা-ঙ্গৃ॑হ্ণাতি । তস্মা॒চ্চতু॑ষ্পদী ॥ 25 ॥
অ॒ষ্টাবু॑প॒ভৃতি॑ । তস্মা॑দ॒ষ্টাশ॑ফা । চ॒তুর্ধ্রু॒বাযা᳚ম্ । তস্মা॒চ্চতুঃ॑ স্তনা ।
গামে॒ব ত-থ্সগ্গ্​স্ক॑রোতি । সা-ঽস্মৈ॒ সগ্গ্​স্কৃ॒তেষ॒মূর্জ॑-ন্দুহে ।
যজ্জু॒হ্বা-ঙ্গৃ॒হ্ণাতি॑ । প্র॒যা॒জেভ্য॒স্তত্ ।
যদু॑প॒ভৃতি॑ । প্র॒যা॒জা॒নূ॒যা॒জেভ্য॒স্তত্ । সর্ব॑স্মৈ॒ বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞায॑ গৃহ্যতে ।
যদ্ধ্রু॒বাযা॒মাজ্য᳚ম্ ॥ 26 ॥
(অ॒ভি॒ঘা॒রয॑তি - গৃহ্ণাতি - ধ্রু॒বাযাং॒ - চতু॑ষ্পদী॒ - প্রযাজানূযা॒জেভ্য॒স্ত-দ্দ্বে॒ চ॑) (অ. 5)
অনুবাকং 6 - স্ত্রুখ্সাদনম্
আপো॑ দেবীরগ্রেপুবো অগ্রেগুব॒ ইত্যা॑হ । রূ॒পমে॒বাসা॑মে॒ত-ন্ম॑হি॒মানং॒-ব্যাঁচ॑ষ্টে ।
অগ্র॑ ই॒মং-যঁ॒জ্ঞ-ন্ন॑য॒তাগ্রে॑ য॒জ্ঞপ॑তি॒মিত্যা॑হ । অগ্র॑ এ॒ব য॒জ্ঞ-ন্ন॑যন্তি । অগ্রে॑ য॒জ্ঞপ॑তিম্ ।
যু॒ষ্মানিন্দ্রো॑-ঽবৃণীত বৃত্র॒তূর্যে॑ যূ॒যমিন্দ্র॑মবৃণীদ্ধ্বং-বৃঁত্র॒তূর্য॒ ইত্যা॑হ ।
বৃ॒ত্রগ্ং হ॑ হনি॒ষ্যন্নিন্দ্র॒ আপো॑ বব্রে । আপো॒ হেন্দ্রং॑-বঁব্রিরে । স॒জ্ঞাং-মে॒বাসা॑-মে॒ত-থ্সামা॑নং॒-ব্যাঁচ॑ষ্টে । প্রোক্ষি॑তা॒-স্স্থেত্যা॑হ ॥ 27 ॥
তেনাপঃ॒ প্রোক্ষি॑তাঃ ॥ অ॒গ্নি-র্দে॒বেভ্যো॒ নিলা॑যত । কৃষ্ণো॑ রূ॒প-ঙ্কৃ॒ত্বা । স বন॒স্পতী॒-ন্প্রাবি॑শত্ । কৃষ্ণো᳚-ঽস্যাখরে॒ষ্ঠো᳚-ঽগ্নযে᳚ ত্বা॒ স্বাহেত্যা॑হ ।
অ॒গ্নয॑ এ॒বৈন॒-ঞ্জুষ্ট॑-ঙ্করোতি । অথো॑ অ॒গ্নেরে॒ব মেধ॒মব॑রুন্ধে ॥ বেদি॑রসি ব॒র্॒হিষে᳚ ত্বা॒ স্বাহেত্যা॑হ । প্র॒জা বৈ ব॒র্॒হিঃ । পৃ॒থি॒বী বেদিঃ॑ ॥ 28 ॥
প্র॒জা এ॒ব পৃ॑থি॒ব্যা-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি ।
ব॒র্॒হির॑সি স্রু॒গ্ভ্যস্ত্বা॒ স্বাহেত্যা॑হ ।
প্র॒জা বৈ ব॒র্॒হিঃ । যজ॑মান॒-স্স্রুচঃ॑ । যজ॑মানমে॒ব প্র॒জাসু॒ প্রতি॑ষ্ঠাপযতি ॥
দি॒বে ত্বা॒-ঽন্তরি॑ক্ষায ত্বা পৃথি॒ব্যৈ ত্বেতি॑ ব॒র্॒হিরা॒সাদ্য॒ প্রোক্ষ॑তি । এ॒ভ্য এ॒বৈনং॑-লোঁ॒কেভ্যঃ॒ প্রোক্ষ॑তি । অথ॒ ততঃ॑ স॒হ স্রু॒চা পু॒রস্তা᳚-ত্প্র॒ত্যঞ্চ॑-ঙ্গ্র॒ন্থি-ম্প্রত্যু॑ক্ষতি ।
প্র॒জা বৈ ব॒র্॒হিঃ । যথা॒ সূত্যৈ॑ কা॒ল আপঃ॑
পু॒রস্তা॒-দ্যন্তি॑ ॥ 29 ॥
তা॒দৃগে॒ব তত্ ॥ স্ব॒ধা পি॒তৃভ্য॒ ইত্যা॑হ । স্ব॒ধা॒কা॒রো হি পি॑তৃ॒ণাম্ । ঊর্গ্ভ॑ব বর্​হি॒ষদ্ভ্য॒ ইতি॒ দক্ষি॑ণাযৈ॒ শ্রোণে॒রোত্ত॑রস্যৈ॒ নিন॑যতি॒ সন্ত॑ত্যৈ ।
মাসা॒ বৈ পি॒তরো॑ বর্​হি॒ষদঃ॑ । মাসা॑নে॒ব প্রী॑ণাতি ।
মাসা॒ বা ওষ॑ধী-র্ব॒র্ধয॑ন্তি । মাসাঃ᳚ পচন্তি॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ । অন॑তিস্কন্দন্. হ প॒র্জন্যো॑ বর্​ষতি । যত্রৈ॒তদে॒ব-ঙ্ক্রি॒যতে᳚ ॥ 30 ॥
ঊ॒র্জা পৃ॑থি॒বী-ঙ্গ॑চ্ছ॒তেত্যা॑হ । পৃ॒থি॒ব্যামে॒বোর্জ॑-ন্দধাতি ।
তস্মা᳚-ত্পৃথি॒ব্যা ঊ॒র্জা ভু॑ঞ্জতে । গ্র॒ন্থিং-বিঁস্রগ্ং॑সযতি । প্রজ॑নযত্যে॒ব তত্ । ঊ॒র্ধ্ব-ম্প্রাঞ্চ॒মুদ্গূ॑ঢ-ম্প্র॒ত্যঞ্চ॒মায॑চ্ছতি ।
তস্মা᳚-ত্প্রা॒চীন॒গ্ং॒ রেতো॑ ধীযতে । প্র॒তীচীঃ᳚ প্র॒জা জা॑যন্তে ॥ বিষ্ণো॒-স্স্তূপো॒-ঽসীত্যা॑হ ।
য॒জ্ঞো বৈ বিষ্ণুঃ॑ ॥ 31 ॥
য॒জ্ঞস্য॒ ধৃত্যৈ᳚ । পু॒রস্তা᳚-ত্প্রস্ত॒র-ঙ্গৃ॑হ্ণাতি । মুখ্য॑মে॒বৈন॑-ঙ্করোতি । ইয॑ন্ত-ঙ্গৃহ্ণাতি । প্র॒জাপ॑তিনা যজ্ঞমু॒খেন॒ সম্মি॑তম্ ।
ইয॑ন্ত-ঙ্গৃহ্ণাতি । য॒জ্ঞ॒প॒রুষা॒ সম্মি॑তম্ ।
ইয॑ন্ত-ঙ্গৃহ্ণাতি । এ॒তাব॒দ্বৈ পুরু॑ষে বী॒র্য᳚ম্ ।
বী॒র্য॑ সম্মিতম্ ॥ 32 ॥
অপ॑রিমিত-ঙ্গৃহ্ণাতি । অপ॑রিমিত॒স্যাব॑রুদ্ধ্যৈ ।
তস্মি॑-ন্প॒বিত্রে॒ অপি॑সৃজতি । যজ॑মানো॒ বৈ প্র॑স্ত॒রঃ ।
প্রা॒ণা॒পা॒নৌ প॒বিত্রে᳚ । যজ॑মান এ॒ব প্রা॑ণাপা॒নৌ দ॑ধাতি ॥ ঊর্ণা᳚ম্রদস-ন্ত্বা স্তৃণা॒মীত্যা॑হ । য॒থা॒য॒জুরে॒বৈ তত্ । স্বা॒স॒স্থ-ন্দে॒বেভ্য॒ ইত্যা॑হ । দে॒বেভ্য॑ এ॒বৈন॑-থ্স্বাস॒স্থ-ঙ্ক॑রোতি ॥ 33 ॥
ব॒র্॒॒হি-স্স্তৃ॑ণাতি । প্র॒জা বৈ ব॒র্॒হিঃ । পৃ॒থি॒বী বেদিঃ॑ । প্র॒জা এ॒ব পৃ॑থি॒ব্যা-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি ॥ অন॑তিদৃশ্নগ্গ্​ স্তৃণাতি । প্র॒জযৈ॒বৈন॑-ম্প॒শুভি॒রন॑তিদৃশ্ন-ঙ্করোতি । ধা॒রয॑-ন্প্রস্ত॒র-ম্প॑রি॒ধী-ন্পরি॑ দধাতি । যজ॑মানো॒ বৈ প্র॑স্ত॒রঃ ।
যজ॑মান এ॒ব ত-থ্স্ব॒য-ম্প॑রি॒ধী-ন্পরি॑ দধাতি ॥
গ॒ন্ধ॒র্বো॑-ঽসি বি॒শ্বাব॑সু॒রিত্যা॑হ ॥ 34 ॥
বিশ্ব॑মে॒বাযু॒-র্যজ॑মানে দধাতি । ইন্দ্র॑স্য বা॒হুর॑সি॒ দক্ষি॑ণ॒ ইত্যা॑হ । ই॒ন্দ্রি॒যমে॒ব যজ॑মানে দধাতি । মি॒ত্রাবরু॑ণৌ ত্বোত্তর॒তঃ পরি॑ধত্তা॒মিত্যা॑হ ।
প্রা॒ণা॒পা॒নৌ মি॒ত্রাবরু॑ণৌ । প্রা॒ণা॒পা॒না-বে॒বাস্মি॑-ন্দধাতি । সূর্য॑স্ত্বা পু॒রস্তা᳚-ত্পা॒ত্বিত্যা॑হ । রক্ষ॑সা॒-মপ॑হত্যৈ । কস্যা᳚শ্চিদ॒ভিশ॑স্ত্যা॒ ইত্যা॑হ । অপ॑রিমিতাদে॒বৈন॑-ম্পাতি ॥ 35 ॥
বী॒তিহো᳚ত্র-ন্ত্বা কব॒ ইত্যা॑হ । অ॒গ্নিমে॒ব হো॒ত্রেণ॒ সম॑র্ধযতি । দ্যু॒মন্ত॒গ্ং॒ সমি॑ধীম॒হীত্যা॑হ॒ সমি॑দ্ধ্যৈ । অগ্নে॑ বৃ॒হন্ত॑মদ্ধ্ব॒র ইত্যা॑হ॒ বৃদ্ধ্যৈ᳚ । বি॒শো য॒ন্ত্রে স্থ॒ ইত্যা॑হ । বি॒শাং-যঁত্যৈ᳚ ।
উ॒দী॒চীনা᳚গ্রে॒ নিদ॑ধাতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ।
বসূ॑নাগ্ং রু॒দ্রাণা॑-মাদি॒ত্যানা॒গ্ং॒ সদ॑সি সী॒দেত্যা॑হ । দে॒বতা॑নামে॒ব সদ॑নে প্রস্ত॒রগ্ং সা॑দযতি ॥ জু॒হূর॑সি ঘৃ॒তাচী॒ নাম্নেত্যা॑হ ॥ 36 ॥
অ॒সৌ বৈ জু॒হূঃ । অ॒ন্তরি॑ক্ষমুপ॒ভৃত্ । পৃ॒থি॒বী ধ্রু॒বা । তাসা॑মে॒তদে॒ব প্রি॒য-ন্নাম॑ । য-দ্ঘৃ॒তাচীতি॑ । য-দ্ঘৃ॒তাচীত্যাহ॑ । প্রি॒যেণৈ॒বৈনা॒ নাম্না॑ সাদযতি ॥
এ॒তা অ॑সদন্-থ্সুকৃ॒তস্য॑ লো॒ক ইত্যা॑হ ।
স॒ত্যং-বৈঁ সু॑কৃ॒তস্য॑ লো॒কঃ ।
স॒ত্য এ॒বৈনা᳚-স্সুকৃ॒তস্য॑ লো॒কে সা॑দযতি ।
তা বি॑ষ্ণো পা॒হীত্যা॑হ । য॒জ্ঞো বৈ বিষ্ণুঃ॑ । য॒জ্ঞস্য॒ ধৃত্যৈ᳚ । পা॒হি য॒জ্ঞ-ম্পা॒হি য॒জ্ঞপ॑তি-ম্পা॒হি মাং-যঁ॑জ্ঞ॒নিয॒মিত্যা॑হ । য॒জ্ঞায॒ যজ॑মানাযা॒ত্মনে᳚ । তেভ্য॑ এ॒বাশিষ॒মাশা॒স্তে-ঽনা᳚র্ত্যৈ ॥ 37 ॥
(স্থেত্যা॑হ - পৃথি॒বী বেদি॒--র্ যন্তি॑ - ক্রি॒যতে॒ - বিষ্ণু॑--র্ বী॒র্য॑সম্মিতং - করো - ত্যাহ - পাতি॒ - নাম্নেত্যা॑হ - লো॒কে সা॑দযতি॒ ষট্চ॑) (অ. 6)
অনুবাকং 7 - আঘারঃ
অ॒গ্নিনা॒ বৈ হোত্রা᳚ । দে॒বা অসু॑রা-ন॒ভ্য॑ভবন্ন্ ।
অ॒গ্নযে॑ সমি॒দ্ধ্যমা॑না॒যা-নু॑ব্রূ॒হীত্যা॑হ॒ ভ্রাতৃ॑ব্যাভিভূত্যৈ । এক॑বিগ্ংশতি-মিদ্ধ্মদা॒রূণি॑ ভবন্তি । এ॒ক॒বি॒গ্ং॒শো বৈ পুরু॑ষঃ ।
পুরু॑ষ॒স্যাপ্ত্যৈ᳚ ।
পঞ্চ॑দশেদ্ধ্মদা॒রূণ্য॒-ভ্যাদ॑ধাতি ।
পঞ্চ॑দশ॒ বা অ॑র্ধমা॒সস্য॒ রাত্র॑যঃ ।
অ॒র্ধ॒মা॒স॒শ-স্সং॑​বঁথ্স॒র আ᳚প্যতে ।
ত্রীন্-প॑রি॒ধীন্-পরি॑-দধাতি ॥ 38 ॥
ঊ॒র্ধ্বে স॒মিধা॒বাদ॑ধাতি । অ॒নূ॒যা॒জেভ্যঃ॑ স॒মিধ॒মতি॑শিনষ্টি । ষট্থ্স-ম্প॑দ্যন্তে । ষড্বা ঋ॒তবঃ॑ । ঋ॒তূনে॒ব প্রী॑ণাতি । বে॒দেনোপ॑বাজযতি ।
প্রা॒জা॒প॒ত্যো বৈ বে॒দঃ । প্রা॒জা॒প॒ত্যঃ প্রা॒ণঃ । যজ॑মান আহব॒নীযঃ॑ । যজ॑মান এ॒ব প্রা॒ণ-ন্দ॑ধাতি ॥ 39 ॥
ত্রিরুপ॑বাজযতি । ত্রযো॒ বৈ প্রা॒ণাঃ । প্রা॒ণানে॒বাস্মি॑-ন্দধাতি । বে॒দেনো॑প॒যত্য॑ স্রু॒বেণ॑ প্রাজাপ॒ত্য-মা॑ঘা॒র-মাঘা॑রযতি । য॒জ্ঞো বৈ প্র॒জাপ॑তিঃ । য॒জ্ঞমে॒ব প্র॒জাপ॑তি-ম্মুখ॒ত আর॑ভতে ।
অথো᳚ প্র॒জাপ॑তি॒-স্সর্বা॑ দে॒বতাঃ᳚ । সর্বা॑ এ॒ব দে॒বতাঃ᳚ প্রীণাতি ॥ অ॒গ্নিম॑গ্নী-ত্ত্রিস্ত্রি॒-স্সম্মৃ॒ড্ঢীত্যা॑হ । ত্র্যা॑বৃ॒দ্ধি য॒জ্ঞঃ ॥ 40 ॥
অথো॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ । প॒রি॒ধীন্-থ্সম্মা᳚র্​ষ্টি । পু॒নাত্যে॒বৈনান্॑ । ত্রিস্ত্রি॒-স্সম্মা᳚র্​ষ্টি । ত্র্যা॑বৃ॒দ্ধি য॒জ্ঞঃ । অথো॑ মেদ্ধ্য॒ত্বায॑ । অথো॑ এ॒তে বৈ দে॑বাশ্বাঃ । দে॒বা॒শ্বানে॒ব ত-থ্সম্মা᳚র্​ষ্টি ।
সু॒ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্ট্যৈ ।
আসী॑নো॒-ঽন্য-মা॑ঘা॒র-মাঘা॑রযতি ॥ 41 ॥
তিষ্ঠ॑ন্ন॒ন্যম্ । যথা-ঽনো॑ বা॒ রথং॑​বাঁ যু॒ঞ্জ্যাত্ ।
এ॒বমে॒ব তদ॑দ্ধ্ব॒র্যু-র্য॒জ্ঞং-যুঁ॑নক্তি ।
সু॒ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্যা॒ভ্যূ᳚ঢ্যৈ ।
বহ॑ন্ত্যেন-ঙ্গ্রা॒ম্যাঃ প॒শবঃ॑ ।
য এ॒বং-বেঁদ॑ ॥ ভুব॑নমসি॒ বিপ্র॑থ॒স্বেত্যা॑হ । য॒জ্ঞো বৈ ভুব॑নম্ । য॒জ্ঞ এ॒ব যজ॑মান-ম্প্র॒জযা॑ প॒শুভিঃ॑ প্রথযতি । অগ্নে॒ যষ্ট॑রি॒দ-ন্নম॒ ইত্যা॑হ ॥ 42 ॥
অ॒গ্নির্বৈ দে॒বানাং॒-যঁষ্টা᳚ । য এ॒ব দে॒বানাং॒-যঁষ্টা᳚ । তস্মা॑ এ॒ব নম॑স্করোতি ॥
জুহ্বেহ্য॒গ্নিস্ত্বা᳚ হ্বযতি দেবয॒জ্যাযা॒ উপ॑ভৃ॒দেহি॑ দে॒বস্ত্বা॑ সবি॒তা হ্ব॑যতি দেবয॒জ্যাযা॒ ইত্যা॑হ ।
আ॒গ্নে॒যী বৈ জু॒হূঃ । সা॒বি॒ত্র্যু॑প॒ভৃত্ । তাভ্যা॑মে॒বৈনে॒ প্রসূ॑ত॒ আদ॑ত্তে ॥ অগ্না॑বিষ্ণূ॒ মা বা॒মব॑ক্রমিষ॒মিত্যা॑হ ।
অ॒গ্নিঃ পু॒রস্তা᳚ত্ । বিষ্ণু॑র্য॒জ্ঞঃ প॒শ্চাত্ ॥ 43 ॥
তাভ্যা॑মে॒ব প্র॑তি॒ প্রোচ্যা॒ত্যাক্রা॑মতি ।
বিজি॑হাথা॒-ম্মা মা॒ সন্তা᳚প্ত॒মিত্যা॒হাহিগ্ং॑সাযৈ ।
লো॒ক-ম্মে॑ লোককৃতৌ কৃণুত॒মিত্যা॑হ ।
আ॒শিষ॑মে॒বৈতামাশা᳚স্তে ॥ বিষ্ণো॒-স্স্থান॑ম॒সীত্যা॑হ । য॒জ্ঞো বৈ বিষ্ণুঃ॑ । এ॒ত-ত্খলু॒ বৈ দে॒বানা॒-মপ॑রাজিত-মা॒যত॑নম্ । য-দ্য॒জ্ঞঃ ।
দে॒বানা॑মে॒বাপ॑রাজিত আ॒যত॑নে তিষ্ঠতি ॥
ই॒ত ইন্দ্রো॑ অকৃণো-দ্বী॒র্যা॑ণীত্যা॑হ ॥ 44 ॥
ই॒ন্দ্রি॒যমে॒ব যজ॑মানে দধাতি ।
স॒মা॒রভ্যো॒র্ধ্বো অ॑দ্ধ্ব॒রো দি॑বি॒স্পৃশ॒মিত্যা॑হ॒ বৃদ্ধ্যৈ᳚ । আ॒ঘা॒র-মা॑ঘা॒র্যমা॑ণ॒মনু॑ সমা॒রভ্য॑ । এ॒তস্মি॑ন্ কা॒লে দে॒বা-স্সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑যন্ন্ । সা॒ক্ষাদে॒ব যজ॑মান-স্সুব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি । অথো॒ সমৃ॑দ্ধেনৈ॒ব য॒জ্ঞেন॒ যজ॑মান-স্সুব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি ।
অহ্রু॑তো য॒জ্ঞো য॒জ্ঞপ॑তে॒রিত্যা॒হানা᳚র্ত্যৈ ।
ইন্দ্রা॑বা॒ন্-থ্স্বাহেত্যা॑হ । ই॒ন্দ্রি॒যমে॒ব যজ॑মানে দধাতি । বৃ॒হদ্ভা ইত্যা॑হ ॥ 45 ॥
সু॒ব॒র্গো বৈ লো॒কো বৃ॒হদ্ভাঃ । সু॒ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্ট্যৈ ॥ য॒জ॒মা॒ন॒দে॒ব॒ত্যা॑ বৈ জু॒হূঃ । ভ্রা॒তৃ॒ব্য॒দে॒ব॒ত্যো॑প॒ভৃত্ । প্রা॒ণ আ॑ঘা॒রঃ ।
য-থ্সগ্গ্॑স্প॒র্​শযে᳚ত্ । ভ্রাতৃ॑ব্যে-ঽস্য প্রা॒ণ-ন্দ॑দ্ধ্যাত্ । অসগ্গ্॑স্পর্​শযন্ন॒ত্যাক্রা॑মতি । যজ॑মান এ॒ব প্রা॒ণ-ন্দ॑ধাতি । পা॒হিমা᳚-ঽগ্নে॒ দুশ্চ॑রিতা॒দা মা॒ সুচ॑রিতে ভ॒জেত্যা॑হ ॥ 46 ॥
অ॒গ্নির্বাব প॒বিত্র᳚ম্ । বৃ॒জি॒নমনৃ॑ত॒-ন্দুশ্চ॑রিতম্ ।
ঋ॒জু॒ক॒র্মগ্ং স॒ত্যগ্ং সুচ॑রিতম্ ।
অ॒গ্নিরে॒বৈনং॑-বৃঁজি॒নাদ-নৃ॑তা॒-দ্দুশ্চ॑রিতাত্পাতি ।
ঋ॒জু॒ক॒র্মে স॒ত্যে সুচ॑রিতে ভজতি । তস্মা॑দে॒বমাশা᳚স্তে । আ॒ত্মনো॑ গোপী॒থায॑ ॥ শিরো॒ বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॑ । যদা॑ঘা॒রঃ । আ॒ত্মা ধ্রু॒বা ॥ 47 ॥
আ॒ঘা॒র-মা॒ঘার্য॑ ধ্রু॒বাগ্ং সম॑নক্তি ।
আ॒ত্মন্নে॒ব য॒জ্ঞস্য॒ শিরঃ॒ প্রতি॑দধাতি ।
দ্বি-স্সম॑নক্তি । দ্বৌ হি প্রা॑ণাপা॒নৌ । তদা॑হুঃ ।
ত্রিরে॒ব সম॑ঞ্জ্যাত্ । ত্রিধা॑তু॒ হি শির॒ ইতি॑ । শির॑ ইবৈ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॑ । অথো॒ ত্রযো॒ বৈ প্রা॒ণাঃ ।
প্রা॒ণানে॒বাস্মি॑-ন্দধাতি ॥
ম॒খস্য॒ শিরো॑-ঽসি॒ সঞ্জ্যোতি॑ষা॒ জ্যোতি॑রঙ্ক্তা॒মিত্যা॑হ ।
জ্যোতি॑রে॒বাস্মা॑ উ॒পরি॑ষ্টা-দ্দধাতি ।
সু॒ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্যানু॑খ্যাত্যৈ ॥ 48 ॥
(পরি॑দধাতি - প্রা॒ণ-ন্দ॑ধাতি॒ - হি য॒জ্ঞো - ঘা॑রযতি॒ - নম॒ ইত্যা॑হ - প॒শ্চা-দ্- বী॒র্যা॑ণীত্যা॑হ॒ - ভা ইত্যা॑হ - ভ॒জেত্যা॑হ - ধ্রু॒ - বৈবাস্মি॑-ন্দধাতি॒ ত্রীণি॑ চ) (অ. 7)
অনুবাকং 8 - ইডাভক্ষণম্
ধিষ্ণি॑যা॒ বা এ॒তে ন্যু॑প্যন্তে । যদ্ব্র॒হ্মা । যদ্ধোতা᳚ । যদ॑দ্ধ্ব॒র্যুঃ । যদ॒গ্নীত্ । য-দ্যজ॑মানঃ । তান্. যদ॑ন্তরে॒যাত্ । যজ॑মানস্য প্রা॒ণান্-থ্সঙ্ক॑র্​ষেত্ । প্র॒মাযু॑ক-স্স্যাত্ । পু॒রো॒ডাশ॑মপ॒গৃহ্য॒ সঞ্চ॑রত্যদ্ধ্ব॒র্যুঃ ॥ 49 ॥
যজ॑মানাযৈ॒ব তল্লো॒কগ্ং শিগ্ং॑ষতি ।
নাস্য॑ প্রা॒ণান্-থ্সঙ্ক॑র্​ষতি । ন প্র॒মাযু॑কো ভবতি । পু॒রস্তা᳚-ত্প্র॒ত্যঙ্ঙাসী॑নঃ । ইডা॑যা॒ ইডা॒মাদ॑ধাতি ।
হস্ত্যা॒গ্ং॒ হোত্রে᳚ । প॒শবো॒ বা ইডা᳚ । প॒শবঃ॒ পুরু॑ষঃ । প॒শুষ্বে॒ব প॒শূ-ন্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি । ইডা॑যৈ॒ বা এ॒ষা প্রজা॑তিঃ ॥ 50 ॥
তা-ম্প্রজা॑তিং॒-যঁজ॑মা॒নো-ঽনু॒ প্রজা॑যতে । দ্বির॒ঙ্গুলা॑বনক্তি॒ পর্ব॑ণোঃ ।
দ্বি॒পা-দ্যজ॑মানঃ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ । স॒কৃদুপ॑স্তৃণাতি । দ্বিরাদ॑ধাতি । স॒কৃদ॒ভিঘা॑রযতি । চ॒তু-স্সম্প॑দ্যতে । চ॒ত্বারি॒ বৈ প॒শোঃ প্র॑তি॒ষ্ঠানা॑নি ।
যাবা॑নে॒ব প॒শুঃ । তমুপ॑হ্বযতে ॥ 51 ॥
মুখ॑মিব॒ প্রত্যুপ॑হ্বযেত । স॒মু॒ঙ্খানে॒ব প॒শূনুপ॑হ্বযতে । প॒শবো॒ বা ইডা᳚ ।
তস্মা॒-থ্সা-ঽন্বা॒রভ্যা᳚ । অ॒দ্ধ্ব॒র্যুণা॑ চ॒ যজ॑মানেন চ । উপ॑হূতঃ পশু॒মান॑সা॒নীত্যা॑হ ।
উপ॒ হ্যে॑নৌ॒ হ্বয॑তে॒ হোতা᳚ । ইডা॑যৈ দে॒বতা॑না-মুপহ॒বে । উপ॑হূতঃ পশু॒মা-ন্ভ॑বতি ।
য এ॒বং-বেঁদ॑ ॥ 52 ॥
যাং-বৈঁ হস্ত্যা॒মিডা॑মা॒দধা॑তি । বা॒চ-স্সা ভা॑গ॒ধেয᳚ম্ । যামু॑প॒হ্বয॑তে । প্রা॒ণানা॒গ্ং॒ সা । বাচ॑-ঞ্চৈ॒ব প্রা॒ণাগ্​শ্চাব॑রুন্ধে ॥
অথ॒ বা এ॒তর্​হ্যুপ॑হূতাযা॒মিডা॑যাম্ ।
পু॒রো॒ডাশ॑স্যৈ॒ব ব॑র্​হি॒ষদো॑ মীমা॒গ্ং॒সা । যজ॑মান-ন্দে॒বা অ॑ব্রুবন্ন্ । হ॒বির্নো॒ নির্ব॒পেতি॑ । নাহম॑ভা॒গো নির্ব॑ফ্স্যা॒মীত্য॑ব্রবীত্ ॥ 53 ॥
ন মযা॑-ঽভা॒গযা ঽনু॑বক্ষ্য॒থেতি॒ বাগ॑ব্রবীত্ ।
নাহম॑ভা॒গা পু॑রো-ঽনুবা॒ক্যা॑ ভবিষ্যা॒মীতি॑ পুরো-ঽনুবা॒ক্যা᳚ । নাহম॑ভা॒গা যা॒জ্যা॑ ভবিষ্যা॒মীতি॑
যা॒জ্যা᳚ । ন মযা॑-ঽভা॒গেন॒ বষ॑ট্করিষ্য॒থেতি॑ বষট্কা॒রঃ । য-দ্য॑জমানভা॒গ-ন্নি॒ধায॑ পুরো॒ডাশ॑-ম্বর্​হি॒ষদ॑-ঙ্ক॒রোতি॑ ।
তানে॒ব ত-দ্ভা॒গিনঃ॑ করোতি । চ॒তু॒র্ধা ক॑রোতি । চত॑স্রো॒ দিশঃ॑ । দি॒ক্ষ্বে॑ব প্রতি॑তিষ্ঠতি । ব॒র্॒হি॒ষদ॑-ঙ্করোতি ॥ 54 ॥
যজ॑মানো॒ বৈ পু॑রো॒ডাশঃ॑ । প্র॒জা ব॒র্॒হিঃ ।
যজ॑মানমে॒ব প্র॒জাসু॒ প্রতি॑ষ্ঠাপযতি ।
তস্মা॑দ॒স্থ্না-ঽন্যাঃ প্র॒জাঃ প্র॑তি॒তিষ্ঠ॑ন্তি । মা॒গ্ং॒সেনা॒ন্যাঃ । অথো॒ খল্বা॑হুঃ । দক্ষি॑ণা॒ বা এ॒তা হ॑বি-র্য॒জ্ঞস্যা᳚ন্তর্বে॒দ্যব॑রুদ্ধ্যন্তে ।
য-ত্পু॑রো॒ডাশ॑-ম্বর্​হি॒ষদ॑-ঙ্ক॒রোতীতি॑ । চ॒তু॒র্ধা ক॑রোতি । চ॒ত্বারো॒ হ্যে॑তে হ॑বি-র্য॒জ্ঞস্য॒র্ত্বিজঃ॑ ॥ 55 ॥
ব্র॒হ্মা হোতা᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যুর॒গ্নীত্ । তম॒ভিমৃ॑শেত্ । ই॒দ-ম্ব্র॒হ্মণঃ॑ । ই॒দগ্ং হোতুঃ॑ । ই॒দম॑দ্ধ্ব॒র্যোঃ । ই॒দম॒গ্নীধ॒ ইতি॑ । যথৈ॒বাদ-স্সৌ॒ম্যে᳚-ঽদ্ধ্ব॒রে ।
আ॒দেশ॑মৃ॒ত্বিগ্ভ্যো॒ দক্ষি॑ণা নী॒যন্তে᳚ । তা॒দৃগে॒ব তত্ । অ॒গ্নীধে᳚ প্রথ॒মাযাদ॑ধাতি ॥ 56 ॥
অ॒গ্নিমু॑খা॒ হ্যৃদ্ধিঃ॑ । অ॒গ্নিমু॑খামে॒বর্ধিং॒-যঁজ॑মান ঋদ্ধ্নোতি ॥ স॒কৃদু॑প॒স্তীর্য॒ দ্বিরা॒দধ॑ত্ । উ॒প॒স্তীর্য॒ দ্বির॒ভিঘা॑রযতি ।
ষট্-থ্সম্প॑দ্যন্তে । ষড্বা ঋ॒তবঃ॑ । ঋ॒তূনে॒ব প্রী॑ণাতি । বে॒দেন॑ ব্র॒হ্মণে᳚ ব্রহ্মভা॒গ-ম্পরি॑হরতি । প্রা॒জা॒প॒ত্যো বৈ বে॒দঃ । প্রা॒জা॒প॒ত্যো ব্র॒হ্মা ॥ 57 ॥
স॒বি॒তা য॒জ্ঞস্য॒ প্রসূ᳚ত্যৈ । অথ॒ কাম॑ম॒ন্যেন॑ । ততো॒ হোত্রে᳚ । মদ্ধ্যং॒-বাঁ এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॑ । যদ্ধোতা᳚ । ম॒দ্ধ্য॒ত এ॒ব য॒জ্ঞ-ম্প্রী॑ণাতি ।
অথা᳚দ্ধ্ব॒র্যবে᳚ । প্র॒তি॒ষ্ঠা বা এ॒ষা য॒জ্ঞস্য॑ । যদ॑দ্ধ্ব॒র্যুঃ ।
তস্মা᳚দ্ধবি-র্য॒জ্ঞস্যৈ॒তামে॒বাবৃত॒মনু॑ ॥ 58 ॥
অ॒ন্যা দক্ষি॑ণা নীযন্তে । য॒জ্ঞস্য॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ।
অ॒গ্নিম॑গ্নী-থ্স॒কৃ-থ্স॑কৃ॒-থ্সম্মৃ॒ড্ঢীত্যা॑হ ।
পরাং॑ইব॒ হ্যে॑তর্​হি॑ য॒জ্ঞঃ ॥ ই॒ষি॒তা দৈব্যা॒ হোতা॑র॒ ইত্যা॑হ । ই॒ষি॒তগ্ং হি কর্ম॑ ক্রি॒যতে᳚ ।
ভ॒দ্র॒বাচ্যা॑য॒ প্রেষি॑তো॒ মানু॑ষ-স্সূক্তবা॒কায॑ সূ॒ক্তা ব্রূ॒হীত্যা॑হ । আ॒শিষ॑মে॒বৈতামাশা᳚স্তে ।
স্ব॒গা দৈব্যা॒ হোতৃ॑ভ্য॒ ইত্যা॑হ । য॒জ্ঞমে॒ব তথ্স্ব॒গা ক॑রোতি । স্ব॒স্তি-র্মানু॑ষেভ্য॒ ইত্যা॑হ ।
আ॒শিষ॑মে॒বৈতামাশা᳚স্তে । শং॒​যোঁ-র্ব্রূ॒হীত্যা॑হ ।
শং॒​যুঁমে॒ব বা॑র্​হস্প॒ত্য-ম্ভা॑গ॒ধেযে॑ন॒ সম॑র্ধযতি ॥ 59 ॥
(চ॒র॒ত্য॒দ্ধ্ব॒র্যুঃ - প্রজা॑তি--র্ হ্বযতে॒ - বেদা᳚ - ব্রবী-দ্- বর্​হি॒ষদ॑-ঙ্করো-ত্যৃ॒ত্বিজো॑-দধাতি-ব্র॒হ্মা-ঽনু॑-করোতি চ॒ত্বারি॑ চ) (অ. 8)
অনুবাকং 9 - প্রস্তরপ্রহারাদিকম্
অথ॒ স্রুচা॑বনু॒ষ্টুগ্ভ্যাং॒-বাঁজ॑বতীভ্যাং॒-ব্যূঁ॑হতি । প্র॒তি॒ষ্ঠা বা অ॑নু॒ষ্টুক্ । অন্নং॒-বাঁজঃ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ । অ॒ন্নাদ্য॒স্যাব॑রুদ্ধ্যৈ । প্রাচী᳚-ঞ্জু॒হূমূ॑হতি । জা॒তানে॒ব ভ্রাতৃ॑ব্যা॒-ন্প্রণু॑দতে । প্র॒তীচী॑মুপ॒ভৃত᳚ম্ ।
জ॒নি॒ষ্যমা॑ণানে॒ব প্রতি॑নুদতে ।
স বিষূ॑চ এ॒বাপোহ্য॑ স॒পত্না॒ন্॒. যজ॑মানঃ ।
অ॒স্মিন্ ঁলো॒কে প্রতি॑তিষ্ঠতি ॥ 60 ॥
দ্বাভ্যা᳚ম্ । দ্বিপ্র॑তিষ্ঠো॒ হি ॥ বসু॑ভ্যস্ত্বা রু॒দ্রেভ্য॑স্ত্বা-ঽঽদি॒ত্যেভ্য॒স্ত্বেত্যা॑হ ।
য॒থা॒য॒জুরে॒বৈ তত্ । স্রু॒ক্ষু প্র॑স্ত॒রম॑নক্তি ।
ই॒মে বৈ লো॒কা-স্স্রুচঃ॑ । যজ॑মানঃ প্রস্ত॒রঃ । যজ॑মানমে॒ব তেজ॑সা-ঽনক্তি । ত্রে॒ধা-ঽন॑ক্তি ।
ত্রয॑ ই॒মে লো॒কাঃ ॥ 61 ॥
এ॒ভ্য এ॒বৈনং॑-লোঁ॒কেভ্যো॑-ঽনক্তি ।
অ॒ভি॒পূ॒র্বম॑নক্তি । অ॒ভি॒পূ॒র্বমে॒ব যজ॑মান॒-ন্তেজ॑সা-ঽনক্তি ॥ অ॒ক্তগ্ং রিহা॑ণা॒ ইত্যা॑হ ।
তেজো॒ বা আজ্য᳚ম্ । যজ॑মানঃ প্রস্ত॒রঃ ।
যজ॑মানমে॒ব তেজ॑সা-ঽনক্তি । বি॒যন্তু॒ বয॒ ইত্যা॑হ । বয॑ এ॒বৈন॑-ঙ্কৃ॒ত্বা ।
সু॒ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি ॥ 62 ॥
প্র॒জাং-যোঁনি॒-ম্মা নির্মৃ॑ক্ষ॒মিত্যা॑হ । প্র॒জাযৈ॑ গোপী॒থায॑ ॥ আপ্যা॑যন্তা॒মাপ॒ ওষ॑ধয॒ ইত্যা॑হ । আপ॑ এ॒বৌষ॑ধী॒রাপ্যা॑যযতি । ম॒রুতা॒-ম্পৃষ॑তয॒-স্স্থেত্যা॑হ । ম॒রুতো॒ বৈ বৃষ্ট্যা॑ ঈশতে ।
বৃষ্টি॑মে॒বাব॑রুন্ধে । দিব॑-ঙ্গচ্ছ॒ ততো॑ নো॒ বৃষ্টি॒মের॒যেত্যা॑হ । বৃষ্টি॒র্বৈ দ্যৌঃ । বৃষ্টি॑মে॒বাব॑রুন্ধে ॥ 63 ॥
যাব॒দ্বা অ॑দ্ধ্ব॒র্যুঃ প্র॑স্ত॒র-ম্প্র॒হর॑তি । তাব॑দ॒স্যাযু॑র্মীযতে । আ॒যু॒ষ্পা অ॑গ্নে॒-ঽস্যাযু॑র্মে পা॒হীত্যা॑হ । আযু॑রে॒বাত্মন্-ধ॑ত্তে ।
যাব॒দ্বা অ॑দ্ধ্ব॒র্যুঃ প্র॑স্ত॒র-ম্প্র॒হর॑তি । তাব॑দস্য॒ চক্ষু॑র্মীযতে । চ॒ক্ষু॒ষ্পা অ॑গ্নে-ঽসি॒ চক্ষু॑র্মে পা॒হীত্যা॑হ । চক্ষু॑রে॒বাত্মন্-ধ॑ত্তে ॥
ধ্রু॒বা-ঽসীত্যা॑হ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ॥
য-ম্প॑রি॒ধি-ম্প॒র্যধ॑ত্থা॒ ইত্যা॑হ ॥ 64 ॥
য॒থা॒য॒জুরে॒বৈতত্ । অগ্নে॑ দেব প॒ণিভি॑-র্বী॒যমা॑ণ॒ ইত্যা॑হ । অ॒গ্নয॑ এ॒বৈন॒-ঞ্জুষ্ট॑-ঙ্করোতি ।
ত-ন্ত॑ এ॒তমনু॒ জোষ॑-ম্ভরা॒মীত্যা॑হ ।
স॒জা॒তানে॒বাস্মা॒ অনু॑কান্করোতি ।
নেদে॒ষ ত্বদ॑পচে॒তযা॑তা॒ ইত্যা॒হানু॑খ্যাত্যৈ ॥ য॒জ্ঞস্য॒ পাথ॒ উপ॒ সমি॑ত॒মিত্যা॑হ ।
ভূ॒মান॑মে॒বোপৈ॑তি । প॒রি॒ধীন্-প্রহ॑রতি ।
য॒জ্ঞস্য॒ সমি॑ষ্ট্যৈ ॥ 65 ॥
স্রুচৌ॒ স-ম্প্রস্রা॑বযতি । যদে॒ব তত্র॑ ক্রূ॒রম্ ।
তত্-তেন॑ শমযতি । জু॒হ্বামু॑প॒ভৃত᳚ম্ । য॒জ॒মা॒ন॒দে॒ব॒ত্যা॑ বৈ জু॒হূঃ ।
ভ্রা॒তৃ॒ব্য॒দে॒ব॒ত্যো॑প॒ভৃত্ ।
যজ॑মানাযৈ॒ব ভ্রাতৃ॑ব্য॒মুপ॑স্তি-ঙ্করোতি ॥
স॒গ্গ্॒স্রা॒বভা॑গা॒-স্স্থেত্যা॑হ ।
বস॑বো॒ বৈ রু॒দ্রা আ॑দি॒ত্যা-স্সগ্গ্॑স্রা॒বভা॑গাঃ ।
তেষা॒-ন্ত-দ্ভা॑গ॒ধেয᳚ম্ ॥ 66 ॥
তানে॒ব তেন॑ প্রীণাতি । বৈ॒শ্ব॒দে॒ব্যর্চা । এ॒তে হি বিশ্বে॑ দে॒বাঃ । ত্রি॒ষ্টুগ্-ভ॑বতি । ই॒ন্দ্রি॒যং-বৈঁ ত্রি॒ষ্টুক্ । ই॒ন্দ্রি॒যমে॒ব যজ॑মানে দধাতি ॥ অ॒গ্নের্বা॒মপ॑ন্নগৃহস্য॒ সদ॑সি সাদযা॒মীত্যা॑হ ।
ই॒যং-বাঁ অ॒গ্নিরপ॑ন্নগৃহঃ । অ॒স্যা এ॒বৈনে॒ সদ॑নে সাদযতি । সু॒ম্নায॑ সুম্নিনী সু॒ম্নে মা॑ ধত্ত॒মিত্যা॑হ ॥ 67 ॥
প্র॒জা বৈ প॒শবঃ॑ সু॒ম্নম্ । প্র॒জামে॒ব প॒শূনা॒ত্মন্ধ॑ত্তে । ধু॒রি ধু॒র্যৌ॑ পাত॒মিত্যা॑হ । জা॒যা॒প॒ত্যো-র্গো॑পী॒থায॑ ॥ অগ্নে॑-ঽদব্ধাযো-ঽশীততনো॒ ইত্যা॑হ । য॒থা॒য॒জুরে॒বৈতত্ । পা॒হি মা॒-ঽদ্য দি॒বঃ পা॒হি প্রসি॑ত্যৈ পা॒হি দুরি॑ষ্ট্যৈ পা॒হি দু॑রদ্ম॒ন্যৈ পা॒হি দুশ্চ॑রিতা॒দিত্যা॑হ । আ॒শিষ॑মে॒বৈতামাশা᳚স্তে ।
অবি॑ষ-ন্নঃ পি॒তু-ঙ্কৃ॑ণু সু॒ষদা॒ যোনি॒গ্গ্॒ স্বাহেতী᳚দ্ধ্ম-সং॒​বৃঁশ্চ॑নান্যন্বাহার্য॒পচ॑নে ঽভ্যা॒ধায॑ ফলীকরণহো॒ম-ঞ্জু॑হোতি ।
অতি॑রিক্তানি॒ বা ই॑দ্ধ্ম সং॒​বৃঁশ্চ॑নানি ॥ 68 ॥
অতি॑রিক্তাঃ ফলী॒কর॑ণাঃ । অতি॑রিক্তমাজ্যোচ্ছেষ॒ণম্ ।
অতি॑রিক্ত এ॒বাতি॑রিক্ত-ন্দধাতি । অথো॒ অতি॑রিক্তে-নৈ॒বাতি॑রিক্ত-মা॒প্ত্বা-ঽব॑রুন্ধে ॥ বেদি॑-র্দে॒বেভ্যো॒ নিলা॑যত । তাং-বেঁ॒দেনান্ব॑বিন্দন্ন্ । বে॒দেন॒ বেদিং॑-বিঁবিদুঃ পৃথি॒বীম্ । সা প॑প্রথে পৃথি॒বী পার্থি॑বানি ।
গর্ভ॑-ম্বিভর্তি॒ ভুব॑নেষ্ব॒ন্তঃ ।
ততো॑ য॒জ্ঞো জা॑যতে বিশ্ব॒দানি॒রিতি॑ পু॒রস্তা᳚-থ্স্তম্বয॒জুষো॑ বে॒দেন॒ বেদি॒গ্ং॒ সম্মা॒ষ্ট্র্যনু॑বিত্ত্যৈ ॥ 69 ॥
অথো॒ য-দ্বে॒দশ্চ॒ বেদি॑শ্চ॒ ভব॑তঃ । মি॒থু॒ন॒ত্বায॒ প্রজা᳚ত্যৈ । প্র॒জাপ॑তে॒র্বা এ॒তানি॒ শ্মশ্রূ॑ণি । য-দ্বে॒দঃ । পত্নি॑যা উ॒পস্থ॒ আস্য॑তি ।
মি॒থু॒নমে॒ব ক॑রোতি । বি॒ন্দতে᳚ প্র॒জাম্ ।
বে॒দগ্ং হোতা-ঽঽহ॑ব॒নীযা᳚-থ্স্তৃ॒ণন্নে॑তি ।
য॒জ্ঞমে॒ব ত-থ্সন্ত॑নো॒ত্যোত্ত॑রস্মা-দর্ধমা॒সাত্ ।
তগ্ং সন্ত॑ত॒মুত্ত॑রে-ঽর্ধমা॒স আল॑ভতে ॥ 70 ॥
ত-ঙ্কা॒লেকা॑ল॒ আগ॑তে যজতে ॥ ব্র॒হ্ম॒বা॒দিনো॑ বদন্তি ।
স ত্বা অ॑দ্ধ্ব॒র্যু-স্স্যা᳚ত্ । যো যতো॑ য॒জ্ঞ-ম্প্র॑যু॒ঙ্ক্তে ।
তদে॑ন-ম্প্রতিষ্ঠা॒পয॒তীতি॑ ।
বাতা॒দ্বা অ॑দ্ধ্ব॒র্যুর্য॒জ্ঞ-ম্প্রযু॑ঙ্ক্তে ।
দেবা॑ গাতুবিদো গা॒তুং-বিঁ॒ত্বা গা॒তুমি॒তেত্যা॑হ ।
যত॑ এ॒ব য॒জ্ঞ-ম্প্র॑যু॒ঙ্ক্তে ।
তদে॑ন॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি ।
প্রতি॑তিষ্ঠতি প্র॒জযা॑ প॒শুভি॒-র্যজ॑মানঃ ॥ 71 ॥
(তি॒ষ্ঠ॒তী॒ - মে লো॒কা - গ॑মযতি॒ - দ্যৌ-র্বৃষ্টি॑মে॒বাব॑রুন্ধে - প॒র্যধ॑ত্থা॒ ইত্যা॑হ॒ - সমি॑ষ্ট্যৈ - ভাগ॒ধেযং॑ - ধত্ত॒মিত্যা॑হ॒ - বা ই॑দ্ধ্ম সং॒​বৃঁশ্চ॑না॒ - ন্যনু॑বিত্ত্যৈ - লভতে॒ - যজ॑মানঃ) (অ. 9)
অনুবাকং 10 - পত্নীযোক্রবিমোকঃ
যো বা অয॑থাদেবতং-যঁ॒জ্ঞমু॑প॒চর॑তি ।
আ দে॒বতা᳚ভ্যো বৃশ্চ্যতে । পাপী॑যা-ন্ভবতি । যো য॑থাদেব॒তম্ । ন দে॒বতা᳚ভ্য॒ আবৃ॑শ্চ্যতে ।
বসী॑যা-ন্ভবতি । বা॒রু॒ণো বৈ পাশঃ॑ ।
ই॒মং-বিঁষ্যা॑মি॒ বরু॑ণস্য॒ পাশ॒মিত্যা॑হ ।
ব॒রু॒ণ॒পা॒শাদে॒বৈনা᳚-ম্মুঞ্চতি ।
স॒বি॒তৃপ্র॑সূতো যথাদেব॒তম্ ॥ 72 ॥
ন দে॒বতা᳚ভ্য॒ আবৃ॑শ্চ্যতে । বসী॑যা-ন্ভবতি ।
ধা॒তুশ্চ॒ যোনৌ॑ সুকৃ॒তস্য॑ লো॒ক ইত্যা॑হ । অ॒গ্নির্বৈ ধা॒তা । পুণ্য॒-ঙ্কর্ম॑ সুকৃ॒তস্য॑ লো॒কঃ । অ॒গ্নিরে॒বৈনা᳚-ন্ধা॒তা । পুণ্যে॒ কর্ম॑ণি সুকৃ॒তস্য॑ লো॒কে দ॑ধাতি । স্যো॒ন-ম্মে॑ স॒হ পত্যা॑ করো॒মীত্যা॑হ ।
আ॒ত্মন॑শ্চ॒ যজ॑মানস্য॒ চানা᳚ত্যৈ স॒ত্বাং​যঁ॑ ॥
সমাযু॑ষা॒ সম্প্র॒জযেত্যা॑হ ॥ 73 ॥
আ॒শিষ॑মে॒বৈতামাশা᳚স্তে পূর্ণপা॒ত্রে । অ॒ন্ত॒তো॑-ঽনু॒ষ্টুভা᳚ । চতু॑ষ্প॒দ্বা এ॒তচ্ছন্দঃ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত॒-ম্পত্নি॑যৈ পূর্ণপা॒ত্রে ভ॑বতি ।
অ॒স্মিন্ ঁলো॒কে প্রতি॑তিষ্ঠা॒নীতি॑ ।
অ॒স্মিন্নে॒ব লো॒কে প্রতি॑তিষ্ঠতি । অথো॒ বাগ্বা অ॑নু॒ষ্টুক্ । বাম্মি॑থু॒নম্ । আপো॒ রেতঃ॑ প্র॒জন॑নম্ ।
এ॒তস্মা॒দ্বৈ মি॑থু॒নাদ্বি॒দ্যোত॑মান-স্স্ত॒নয॑ন্বর্​ষতি । রেতঃ॑ সি॒ঞ্চন্ন্ ॥ 74 ॥
প্র॒জাঃ প্র॑জ॒নযন্ন্॑ ॥ যদ্বৈ য॒জ্ঞস্য॒ ব্রহ্ম॑ণা যু॒জ্যতে᳚ । ব্রহ্ম॑ণা॒ বৈ তস্য॑ বিমো॒কঃ । অ॒দ্ভি-শ্শান্তিঃ॑ । বিমু॑ক্তং॒-বাঁ এ॒তর্​হি॒ যোক্ত্র॒-ম্ব্রহ্ম॑ণা ।
আ॒দাযৈ॑ন॒ত্পত্নী॑ স॒হাপ উপ॑গৃহ্ণীতে॒ শান্ত্যৈ᳚ ।
অ॒ঞ্জ॒লৌ পূ᳚র্ণপা॒ত্রমান॑যতি । রেত॑ এ॒বাস্যা᳚-ম্প্র॒জা-ন্দ॑ধাতি । প্র॒জযা॒ হি ম॑নু॒ষ্যঃ॑ পূ॒র্ণঃ ।
মুখং॒-বিঁমৃ॑ষ্টে । অ॒ব॒ভৃ॒থস্যৈ॒ব রূ॒প-ঙ্কৃ॒ত্বোত্তি॑ষ্ঠতি ॥ 75 ॥
(স॒বি॒তৃপ্র॑সূতো যথাদেব॒তং-প্র॒জযেত্যা॑হ-সি॒ঞ্চ-ন্মৃ॑ষ্ট॒ এক॑-ঞ্চ) (অ. 10)
অনুবাকং 11 - উপবেষোপগূহনম্
প॒রি॒বে॒ষো বা এ॒ষ বন॒স্পতী॑নাম্ । যদু॑পবে॒ষঃ । য এ॒বং-বেঁদ॑ । বি॒ন্দতে॑ পরিবে॒ষ্টার᳚ম্ । তমু॑ত্ক॒রে ॥ য-ন্দে॒বা ম॑নু॒ষ্যে॑ষু ।
উ॒প॒বে॒ষমধা॑রযন্ন্ । যে অ॒স্মদপ॑চেতসঃ । তান॒স্মভ্য॑-মি॒হাকু॑রু । উপ॑বে॒ষোপ॑বিড্ঢি নঃ ॥ 76 ॥
প্র॒জা-ম্পুষ্টি॒মথো॒ ধন᳚ম্ ।
দ্বি॒পদো॑ ন॒শ্চতু॑ষ্পদঃ । ধ্রু॒বান-ন॑পগান্-কু॒র্বিতি॑ পু॒রস্তা᳚-ত্প্র॒ত্যঞ্চ॒মুপ॑গূহতি ।
তস্মা᳚-ত্পু॒রস্তা᳚-ত্প্র॒ত্যঞ্চঃ॑ শূ॒দ্রা অব॑স্যন্তি । স্থ॒বি॒ম॒ত উপ॑গূহতি । অপ্র॑তিবাদিন এ॒বৈনা᳚ন্ কুরুতে ॥
ধৃষ্টি॒র্বা উ॑পবে॒ষঃ ।
শু॒চার্তো বজ্রো॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ সগ্ংশি॑তঃ ।
যোপ॑বে॒ষে শুক্ । সা-ঽমুমৃ॑চ্ছতু॒ য-ন্দ্বি॒ষ্ম ইতি॑ ॥ 77 ॥
অথা᳚স্মৈ নাম॒ গৃহ্য॒ প্রহ॑রতি । নির॒মু-ন্নু॑দ॒ ওক॑সঃ । স॒পত্নো॒ যঃ পৃ॑ত॒ন্যতি॑ । নি॒র্বা॒দ্ধ্যে॑ন হ॒বিষা᳚ । ইন্দ্র॑ এণ॒-ম্পরা॑শরীত্ ।
ই॒হি তি॒স্রঃ প॑রা॒বতঃ॑ । ই॒হি পঞ্চ॒জনা॒গ্ং॒ অতি॑ ।
ই॒হি তি॒স্রো-ঽতি॑ রোচ॒না যাব॑ত্ । সূর্যো॒ অস॑-দ্দি॒বি ।
প॒র॒মা-ন্ত্বা॑ পরা॒বত᳚ম্ ॥ 78 ॥
ইন্দ্রো॑ নযতু বৃত্র॒হা । যতো॒ ন পুন॒রায॑সি ।
শ॒শ্ব॒তীভ্য॒-স্সমা᳚ভ্য॒ ইতি॑ । ত্রি॒বৃদ্বা এ॒ষ বজ্রো॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ সগ্ংশি॑তঃ । শু॒চৈবৈনং॑-বিঁ॒দ্ধ্বা ।
এ॒ভ্যো লো॒কেভ্যো॑ নি॒র্ণুদ্য॑ । বজ্রে॑ণ॒ ব্রহ্ম॑ণা স্তৃণুতে । হ॒তো॑ ঽসাবব॑ধিষ্মা॒-মুমিত্যা॑হ॒
স্তৃত্যৈ᳚ । য-ন্দ্বি॒ষ্যাত্ত-ন্ধ্যা॑যেত্ ।
শু॒চৈবৈন॑-মর্পযতি ॥ 79 ॥
(নো॒-দ্বি॒ষ্ম ইতি॑-পরা॒বত॑-মর্পযতি) (অ. 11)
(প্রত্যু॑ষ্টং - দি॒ব-শ্শিল্প॒ - ময॑জ্ঞো - ধৃ॒ত-ঞ্চ॑ - দেবাসু॒রা-স্স এ॒তমিন্দ্র॒ - আপো॑ দেবী - র॒গ্নিনা॒ - ধিষ্ণি॑যা॒ - অথ॒ স্রুচৌ॒ - যো বা অয॑থাদেবতং - পরিবে॒ষো বা একা॑দশ)
(প্রত্যু॑ষ্ট॒ - ময॑জ্ঞ - এ॒ষা হি বিশ্বে॑ষা-ন্দে॒বানা॑ - মূ॒র্জা পৃ॑থি॒বী - মথো॒ রক্ষ॑সাং॒ - তা-ম্প্রজা॑তিং॒ - দ্বাভ্যাং॒ - ত-ঙ্কা॒লেকা॑লে॒ নব॑সপ্ততিঃ)
(প্রত্যু॑ষ্টগ্ং - শু॒চৈবৈন॑মর্পযতি)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে তৃতীয প্রপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ
pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒gnerva॒steji̭ṣṭhena॒ teja̭sā॒ niṣṭa̭pā॒mītyā̭ha meddhya॒tvāya̭ |
sruca॒-ssammā᳚r​ṣṭi | sru॒vamagre᳚ | pumāgṃ̭ same॒vābhya॒-ssagg​śya̭ti mithuna॒tvāya̭ | atha̭ ju॒hūm | atho̭pa॒bhṛta᳚m | atha̭ dhru॒vām | a॒sau vai ju॒hūḥ || 1 ||
a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ sa॒māṃrja̭nāni | vṛṣṭi॒rvā i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ṅka̭lpayati |
te tataḥ̭ klṛ॒ptā-ssamḙdhante |
samḙdhante-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kā॒mayḙta॒ var​ṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒diti̭ | a॒gra॒ta-ssammṛ̭jyāt || 2 ||
vṛṣṭi̭me॒va niya̭cchati | a॒vā॒cīnā᳚grā॒ hi vṛṣṭiḥ̭ |
yadi̭ kā॒maye॒tāva̭r​ṣuka-ssyā॒diti̭ | mū॒la॒ta-ssammṛ̭jyāt | vṛṣṭi̭me॒vodya̭cchati | tadu॒ vā ā̭huḥ | a॒gra॒ta e॒vopari̭ṣṭā॒-thsammṛ̭jyāt |
mū॒la॒to̭-'dhastā᳚t | tada̭nupū॒rva-ṅka̭lpate |
var​ṣṷko bhava॒tīti̭ || 3 ||
prācī̭mabhyā॒kāra᳚m | agrai̭rantara॒taḥ | e॒vami̭va॒ hyanna̭ma॒dyate᳚ | atho॒ agrā॒dvā oṣa̭dhīnā॒mūrja̭-mpra॒jā upa̭jīvanti | ū॒rja e॒vā-nnādya॒syāva̭ruddhyai | a॒dhastā᳚-tpra॒tīcī᳚m | da॒ṇḍamṷttama॒taḥ |
mūlḙna॒ mūla॒-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭dara॒tnau prāñcyu॒pari̭ṣṭā॒-llomā̭ni | pra॒tyañcya॒dhastā᳚t || 4 ||
srugghyḙṣā || prā॒ṇo vai sru॒vaḥ | ju॒hūrdakṣi̭ṇo॒ hastaḥ̭ | u॒pa॒bhṛthsa॒vyaḥ | ā॒tmā dhru॒vā | annagṃ̭ sa॒māṃrja̭nāni | mu॒kha॒to vai prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-mpra॒viśya̭ | bā॒hya॒tasta॒nuvagṃ̭ śubhayati | tasmā᳚-thsru॒vame॒vāgre॒ sammā᳚r​ṣṭi || mu॒kha॒to hi prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-māvi॒śati̭ | tau prā̭ṇāpā॒nau |
avya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 5 ||
(ju॒hu--r mṛ̭jyā-d- bhava॒tīti̭ - pra॒tyañcya॒dhastā᳚n - mār​ṣṭi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
di॒va-śśilpa॒mava̭tatam | pṛ॒thi॒vyāḥ ka॒kubhi̭ śri॒tam |
tena̭ va॒yagṃ sa॒hasra̭val​śena |
sa॒patna̭-nnāśayāmasi॒ svāheti̭ srukhsa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati |
āpo॒ vai da॒rbhāḥ | rū॒pame॒vaiṣā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || a॒nu॒ṣṭubha॒rcā | ānṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | prā॒jā॒pa॒tyo ve॒daḥ |
ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni || 6 ||
svenai॒vainā̭ni॒ chanda̭sā | svayā̭ de॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati | atho॒ ṛgvāva yoṣā᳚ | da॒rbho
vṛṣā᳚ | tanmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || tānyeke॒ vṛthai॒vāpā᳚syanti |
tattathā॒ na kā᳚ryam | āra̭bdhasya ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇa॒-ssa vi̭do॒haḥ || 7 ||
yadyḙnāni pa॒śavo̭-'bhi॒tiṣṭhḙyuḥ |
na ta-tpa॒śubhyaḥ॒ kam | a॒dbhirmā᳚-rjayi॒tvotka॒re nya̭syet |
yadvai ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇo॒-'nyatrāhṷtībhya-ssa॒ntiṣṭha̭te | u॒tka॒ro vāva tasya̭ prati॒ṣṭhā | e॒tāgṃ hi tasmai᳚ prati॒ṣṭhā-nde॒vā-ssa॒mabha̭rann |
yada॒dbhirmā॒rjaya̭ti | tena̭ śā॒ntam | yadṷtka॒re nya॒syati̭ | pra॒ti॒ṣṭhāme॒vainā̭ni॒ ta-dga̭mayati || 8 ||
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ ||
atho᳚ sta॒mbasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | ya-thsrṷkhsa॒māṃrja̭nāni | sta॒mba॒śo vā oṣa̭dhayaḥ |
tāsā᳚-ñjaratka॒kṣe pa॒śavo॒ na ra̭mante | apri̭yo॒ hyḙṣā-ñjaratka॒kṣaḥ | yāva̭dapriyo ha॒ vai ja̭ratka॒kṣaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭dapriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒nyatrā॒gne-rdadha̭ti |
na॒va॒dāvyā̭su॒ vā oṣa̭dhīṣu pa॒śavo̭ ramante || 9 ||
na॒va॒dā॒vo hyḙṣā-mpri॒yaḥ | yāva̭tpriyo ha॒ vai na̭vadā॒vaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭tpriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒gnau pra॒hara̭nti | tasmā̭de॒tānya॒gnāve॒va praha̭ret | ya॒ta॒rasmin᳚-thsammṛ॒jyāt |
pa॒śū॒nā-ndhṛtyai᳚ || yo bhū॒tānā॒madhi̭patiḥ | ru॒drasta̭ntica॒ro vṛṣā᳚ | pa॒śūna॒smāka॒-mmā higṃ̭sīḥ | e॒tada̭stu hu॒ta-ntava॒ svāhetya̭gni sa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati | e॒ṣā vā e॒teṣāṃ॒-yo~niḥ̭ | e॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā | svāme॒vainā̭ni॒ yoni᳚m |
svā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ || 10 ||
(ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni - vido॒ho - ga̭mayati - pa॒śavo̭ ramante - higṃsī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ prajā̭yerann | patnyanvā᳚ste | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya | ya-ttiṣṭha̭ntī sa॒naṃhyḙta |
pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā॒ sanna̭hyate |
āsī̭nā॒ hyḙṣā vī॒rya̭-ṅka॒roti̭ || 11 ||
ya-tpa॒ścāt-prācya॒nvāsī̭ta | a॒nayā̭ sa॒mada̭-ndadhīta |
de॒vānā॒-mpatni̭yā sa॒mada̭-ndadhīta | deśā᳚-ddakṣiṇa॒ta udī॒cyanvā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || ā॒śāsā̭nā saumana॒samityā̭ha | meddhyā̭me॒vainā॒-ṅkeva̭lī-ṅkṛ॒tvā | ā॒śiṣā॒ sama̭rdhayati |
a॒gneranṷvratā bhū॒tvā sanna̭hye sukṛ॒tāya॒ kamityā̭ha | e॒tadvai patni̭yai vratopa॒naya̭nam || 12 ||
tenai॒vaināṃ᳚-vra~॒tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |
yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒na | yoktra̭me॒va yṷte | yama॒nvāste᳚ | tasyā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭va॒tīti॒ yoktrḙṇa | ya-dyoktra᳚m | sa yogaḥ̭ | yadāste᳚ | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||
yo॒ga॒kṣe॒masya॒ klṛptyai᳚ || yu॒kta-ṅkri̭yātā ā॒śīḥ kāmḙ yujyātā॒ iti̭ | ā॒śiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | gra॒nthi-ṅgra̭thnāti | ā॒śiṣa̭ e॒vāsyā॒-mpari̭gṛhṇāti |
pumā॒n॒. vai gra॒nthiḥ | strī patnī᳚ | ta-nmi̭thu॒nam |
mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya |
prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 14 ||
atho̭ a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmanaḥ̭ | ya-tpatnī᳚ |
ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ aśi̭thilambhāvāya ||
su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭sedi॒metyā̭ha |
ya॒jñame॒va ta-nmi̭thu॒nī ka̭roti | ū॒ne-'ti̭rikta-ndhīyātā॒ iti॒ prajā᳚tyai || ma॒hī॒nā-mpayo॒-'syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasa॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | tasya॒ te-'kṣī̭yamāṇasya॒ nirva̭pāmi devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 15 ||
(ka॒roti̭ - vratopa॒naya̭naṃ॒ - kṣemo॒ - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam
ghṛ॒ta-ñca॒ vai madhṷ ca pra॒jāpa̭tirāsīt | yato॒ maddhvā̭sīt | tataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata |
tasmā॒-nmadhṷṣi pra॒jana̭namivāsti |
tasmā॒-nmadhṷṣā॒ na praca̭ranti | yā॒tayā̭ma॒ hi | ājyḙna॒ praca̭ranti | ya॒jño vā ājya᳚m | ya॒jñenai॒va ya॒jña-mpraca̭ra॒ntyayā̭tayāmatvāya |
patnyave᳚kṣate || 16 ||
mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ | mi॒thu॒na-ntat | atho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒mbho-'na̭vacchittyai ||
a॒me॒ddhyaṃ-vā~ e॒ta-tka̭roti | ya-tpatnya॒vekṣa̭te |
gār​ha̭pa॒tye 'dhi̭śrayati meddhya॒tvāya̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-ma॒bhyuddra̭vati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | tejo̭-'si॒ tejo-'nu॒ prehītyā̭ha || 17 ||
tejo॒ vā a॒gniḥ | teja॒ ājya᳚m | teja̭sai॒va teja॒-ssama̭rdhayati | a॒gniste॒ tejo॒ mā vinai॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai | sphyasya॒ vartman᳚th
sādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | a॒gnerji॒hvā-'si̭ su॒bhūrde॒vānā॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat | dhāmnḙdhāmne de॒vebhyo॒ yajṷṣeyajuṣe bha॒vetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 18 ||
tadvā ataḥ̭ pa॒vitrā᳚bhyāme॒vo-tpṷnāti | yaja̭māno॒ vā ājya᳚m | prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti | pu॒na॒rā॒hāra᳚m |
e॒vami̭va॒ hi prā̭ṇāpā॒nau sa॒caṃra̭taḥ |
śu॒krama̭si॒ jyoti̭rasi॒ tejo॒-'sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 19 ||
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | triḥ | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ |
atho̭ meddhya॒tvāya̭ | athājya̭vatībhyāma॒paḥ | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-dvarṇa̭-ndadhāti |
api॒ vā u॒tāhuḥ̭ | yathā̭ ha॒ vai yoṣā̭ su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mpeśa॒la-mbibhra̭tī rū॒pāṇyāste᳚ |
e॒vame॒tā e॒tar​hīti̭ | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||
e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-nta॒nūḥ | yadājya᳚m || tatro॒bhayo᳚rmīmā॒gṃ॒sā | jā॒mi syāt | ya-dyaju॒ṣā-''jyaṃ॒-ya~jṷṣā॒-'pa ṷtpunī॒yāt |
chanda̭sā॒-'pa utpṷnā॒tyajā̭mitvāya | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | sā॒vi॒tri॒yarcā | sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati | pa॒ccho gā̭yatri॒yā triḥ̭ ṣamṛddha॒tvāya̭ | a॒dbhire॒vauṣa̭dhī॒-ssanna̭yati | oṣa̭dhībhiḥ pa॒śūn | pa॒śubhi॒ryaja̭mānam | śu॒kra-ntvā̭ śu॒krāyā॒-ñjyoti̭stvā॒ jyoti̭ṣya॒rcistvā॒ 'rciṣītyā̭ha
sarva॒tvāya̭ | paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya || 21 ||
(ī॒kṣa॒ta॒- ā॒ha॒-śā॒ste॒-lo॒kā - de॒vatā̭ - bhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
de॒vā॒su॒rā-ssaṃ​ya~̭ttā āsann |
sa e॒tamindra॒ ājya̭syāvakā॒śa-ma̭paśyat |
tenāvai᳚kṣata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |
ya e॒vaṃ-vi~॒dvānājya̭-ma॒vekṣa̭te |
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
yadājyḙnā॒nyāni̭ ha॒vīg​ṣya̭-bhighā॒raya̭ti || 22 ||
atha॒ kenājya॒miti̭ | sa॒tyeneti̭ brūyāt | cakṣu॒rvai sa॒tyam | sa॒tyenai॒vaina̭da॒-bhighā̭rayati | ī॒śva॒ro vā e॒ṣo᳚-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣu॒ṣā ''jya̭ma॒vekṣa̭te | ni॒mīlyāve᳚kṣeta | dā॒dhārā॒tmañcakṣuḥ̭ | a॒bhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||
chandāgṃ̭si॒ vā ājya᳚m | chandāg̭sye॒va prī̭ṇāti | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ |
a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒traḥ prā॒ṇaḥ | prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti |
ca॒turdhru॒vāyā᳚m || 24 ||
catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒-vopari̭ṣṭā॒t-prati̭tiṣṭhati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
ca॒turju॒hvā-ṅgṛ॒hṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ gṛ॒hṇan kanī̭yaḥ |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
gaurvai srucaḥ̭ | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmā॒ccatṷṣpadī || 25 ||
a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ | tasmā̭da॒ṣṭāśa̭phā | ca॒turdhru॒vāyā᳚m | tasmā॒ccatuḥ̭ stanā |
gāme॒va ta-thsagg​ska̭roti | sā-'smai॒ sagg​skṛ॒teṣa॒mūrja̭-nduhe |
yajju॒hvā-ṅgṛ॒hṇāti̭ | pra॒yā॒jebhya॒stat |
yadṷpa॒bhṛti̭ | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jebhya॒stat | sarva̭smai॒ vā e॒ta-dya॒jñāya̭ gṛhyate |
yaddhru॒vāyā॒mājya᳚m || 26 ||
(a॒bhi॒ghā॒raya̭ti - gṛhṇāti - dhru॒vāyāṃ॒ - catṷṣpadī॒ - prayājānūyā॒jebhya॒sta-ddve॒ ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agra̭ e॒va ya॒jña-nna̭yanti | agrḙ ya॒jñapa̭tim |
yu॒ṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtra॒tūryḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre | āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭-me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha || 27 ||
tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gni-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa vana॒spatī॒-nprāvi̭śat | kṛṣṇo᳚-'syākhare॒ṣṭho᳚-'gnaye᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ a॒gnere॒va medha॒mava̭rundhe || vedi̭rasi ba॒r॒hiṣe᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ || 28 ||
pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati |
ba॒r॒hira̭si sru॒gbhyastvā॒ svāhetyā̭ha |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yaja̭māna॒-ssrucaḥ̭ | yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati ||
di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hirā॒sādya॒ prokṣa̭ti | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti | atha॒ tataḥ̭ sa॒ha sru॒cā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ṅgra॒nthi-mpratyṷkṣati |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yathā॒ sūtyai̭ kā॒la āpaḥ̭
pu॒rastā॒-dyanti̭ || 29 ||
tā॒dṛge॒va tat || sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | ūrgbha̭va bar​hi॒ṣadbhya॒ iti॒ dakṣi̭ṇāyai॒ śroṇe॒rotta̭rasyai॒ nina̭yati॒ santa̭tyai |
māsā॒ vai pi॒taro̭ bar​hi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti |
māsā॒ vā oṣa̭dhī-rva॒rdhaya̭nti | māsāḥ᳚ pacanti॒ samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha pa॒rjanyo̭ var​ṣati | yatrai॒tade॒va-ṅkri॒yate᳚ || 30 ||
ū॒rjā pṛ̭thi॒vī-ṅga̭ccha॒tetyā̭ha | pṛ॒thi॒vyāme॒vorja̭-ndadhāti |
tasmā᳚-tpṛthi॒vyā ū॒rjā bhṷñjate | gra॒nthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatye॒va tat | ū॒rdhva-mprāñca॒mudgṷ̄ḍha-mpra॒tyañca॒māya̭cchati |
tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate | pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante || viṣṇo॒-sstūpo॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti | mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaroti | iya̭nta-ṅgṛhṇāti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m |
vī॒rya̭ sammitam || 32 ||
apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimita॒syāva̭ruddhyai |
tasmi̭-npa॒vitre॒ api̭sṛjati | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti || ūrṇā᳚mradasa-ntvā stṛṇā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | svā॒sa॒stha-nde॒vebhya॒ ityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-thsvāsa॒stha-ṅka̭roti || 33 ||
ba॒r॒॒hi-sstṛ̭ṇāti | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ | pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛśnagg​ stṛṇāti | pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rana̭tidṛśna-ṅkaroti | dhā॒raya̭-nprasta॒ra-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
yaja̭māna e॒va ta-thsva॒ya-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti ||
ga॒ndha॒rvo̭-'si vi॒śvāva̭su॒rityā̭ha || 34 ||
viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | mi॒trāvarṷṇau tvottara॒taḥ pari̭dhattā॒mityā̭ha |
prā॒ṇā॒pā॒nau mi॒trāvarṷṇau | prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ ityā̭ha | apa̭rimitāde॒vaina̭-mpāti || 35 ||
vī॒tiho᳚tra-ntvā kava॒ ityā̭ha | a॒gnime॒va ho॒treṇa॒ sama̭rdhayati | dyu॒manta॒gṃ॒ sami̭dhīma॒hītyā̭ha॒ sami̭ddhyai | agnḙ bṛ॒hanta̭maddhva॒ra ityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | vi॒śo ya॒ntre stha॒ ityā̭ha | vi॒śāṃ-ya~tyai᳚ |
u॒dī॒cīnā᳚gre॒ nida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai |
vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭-mādi॒tyānā॒gṃ॒ sada̭si sī॒detyā̭ha | de॒vatā̭nāme॒va sada̭ne prasta॒ragṃ sā̭dayati || ju॒hūra̭si ghṛ॒tācī॒ nāmnetyā̭ha || 36 ||
a॒sau vai ju॒hūḥ | a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā | tāsā̭me॒tade॒va pri॒ya-nnāma̭ | ya-dghṛ॒tācīti̭ | ya-dghṛ॒tācītyāha̭ | pri॒yeṇai॒vainā॒ nāmnā̭ sādayati ||
e॒tā a̭sadan-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha |
sa॒tyaṃ-vai~ sṷkṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ |
sa॒tya e॒vainā᳚-ssukṛ॒tasya̭ lo॒ke sā̭dayati |
tā vi̭ṣṇo pā॒hītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pā॒hi ya॒jña-mpā॒hi ya॒jñapa̭ti-mpā॒hi māṃ-ya~̭jña॒niya॒mityā̭ha | ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒tmane᳚ | tebhya̭ e॒vāśiṣa॒māśā॒ste-'nā᳚rtyai || 37 ||
(sthetyā̭ha - pṛthi॒vī vedi॒--r yanti̭ - kri॒yate॒ - viṣṇṷ--r vī॒rya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti॒ - nāmnetyā̭ha - lo॒ke sā̭dayati॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
a॒gninā॒ vai hotrā᳚ | de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhavann |
a॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yā-nṷbrū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadā॒rūṇi̭ bhavanti | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ |
purṷṣa॒syāptyai᳚ |
pañca̭daśeddhmadā॒rūṇya॒-bhyāda̭dhāti |
pañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒rdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭​va~thsa॒ra ā᳚pyate |
trīn-pa̭ri॒dhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||
ū॒rdhve sa॒midhā॒vāda̭dhāti | a॒nū॒yā॒jebhyaḥ̭ sa॒midha॒mati̭śinaṣṭi | ṣaṭthsa-mpa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒denopa̭vājayati |
prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyaḥ prā॒ṇaḥ | yaja̭māna āhava॒nīyaḥ̭ | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti || 39 ||
trirupa̭vājayati | trayo॒ vai prā॒ṇāḥ | prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti | ve॒deno̭pa॒yatya̭ sru॒veṇa̭ prājāpa॒tya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti-mmukha॒ta āra̭bhate |
atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || a॒gnima̭gnī-ttristri॒-ssammṛ॒ḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 40 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | pa॒ri॒dhīn-thsammā᳚r​ṣṭi | pu॒nātye॒vaināṋ | tristri॒-ssammā᳚r​ṣṭi | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | atho̭ e॒te vai dḙvāśvāḥ | de॒vā॒śvāne॒va ta-thsammā᳚r​ṣṭi |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai |
āsī̭no॒-'nya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati || 41 ||
tiṣṭha̭nna॒nyam | yathā-'no̭ vā॒ rathaṃ̭​vā~ yu॒ñjyāt |
e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rya॒jñaṃ-yu~̭nakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhyū᳚ḍhyai |
vaha̭ntyena-ṅgrā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi॒ vipra̭tha॒svetyā̭ha | ya॒jño vai bhuva̭nam | ya॒jña e॒va yaja̭māna-mpra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | agne॒ yaṣṭa̭ri॒da-nnama॒ ityā̭ha || 42 ||
a॒gnirvai de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | ya e॒va de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | tasmā̭ e॒va nama̭skaroti ||
juhvehya॒gnistvā᳚ hvayati devaya॒jyāyā॒ upa̭bhṛ॒dehi̭ de॒vastvā̭ savi॒tā hva̭yati devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
ā॒gne॒yī vai ju॒hūḥ | sā॒vi॒tryṷpa॒bhṛt | tābhyā̭me॒vaine॒ prasṷ̄ta॒ āda̭tte || agnā̭viṣṇū॒ mā vā॒mava̭kramiṣa॒mityā̭ha |
a॒gniḥ pu॒rastā᳚t | viṣṇṷrya॒jñaḥ pa॒ścāt || 43 ||
tābhyā̭me॒va pra̭ti॒ procyā॒tyākrā̭mati |
viji̭hāthā॒-mmā mā॒ santā᳚pta॒mityā॒hāhigṃ̭sāyai |
lo॒ka-mmḙ lokakṛtau kṛṇuta॒mityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || viṣṇo॒-ssthāna̭ma॒sītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | ya-dya॒jñaḥ |
de॒vānā̭me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne tiṣṭhati ||
i॒ta indro̭ akṛṇo-dvī॒ryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||
i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti |
sa॒mā॒rabhyo॒rdhvo a̭ddhva॒ro di̭vi॒spṛśa॒mityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | ā॒ghā॒ra-mā̭ghā॒ryamā̭ṇa॒manṷ samā॒rabhya̭ | e॒tasmi̭n kā॒le de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | atho॒ samṛ̭ddhenai॒va ya॒jñena॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti |
ahrṷto ya॒jño ya॒jñapa̭te॒rityā॒hānā᳚rtyai |
indrā̭vā॒n-thsvāhetyā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | bṛ॒hadbhā ityā̭ha || 45 ||
su॒va॒rgo vai lo॒ko bṛ॒hadbhāḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt | prā॒ṇa ā̭ghā॒raḥ |
ya-thsagg̭spa॒r​śaye᳚t | bhrātṛ̭vye-'sya prā॒ṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭spar​śayanna॒tyākrā̭mati | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti | pā॒himā᳚-'gne॒ duśca̭ritā॒dā mā॒ suca̭rite bha॒jetyā̭ha || 46 ||
a॒gnirvāva pa॒vitra᳚m | vṛ॒ji॒namanṛ̭ta॒-nduśca̭ritam |
ṛ॒ju॒ka॒rmagṃ sa॒tyagṃ suca̭ritam |
a॒gnire॒vainaṃ̭-vṛ~ji॒nāda-nṛ̭tā॒-dduśca̭ritātpāti |
ṛ॒ju॒ka॒rme sa॒tye suca̭rite bhajati | tasmā̭de॒vamāśā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya̭ | yadā̭ghā॒raḥ | ā॒tmā dhru॒vā || 47 ||
ā॒ghā॒ra-mā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭nakti |
ā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭dadhāti |
dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpā॒nau | tadā̭huḥ |
trire॒va sama̭ñjyāt | tridhā̭tu॒ hi śira॒ iti̭ | śira̭ ivai॒ta-dya॒jñasya̭ | atho॒ trayo॒ vai prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti ||
ma॒khasya॒ śiro̭-'si॒ sañjyoti̭ṣā॒ jyoti̭raṅktā॒mityā̭ha |
jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 48 ||
(pari̭dadhāti - prā॒ṇa-nda̭dhāti॒ - hi ya॒jño - ghā̭rayati॒ - nama॒ ityā̭ha - pa॒ścā-d- vī॒ryā̭ṇītyā̭ha॒ - bhā ityā̭ha - bha॒jetyā̭ha - dhru॒ - vaivāsmi̭-ndadhāti॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̭yā॒ vā e॒te nyṷpyante | yadbra॒hmā | yaddhotā᳚ | yada̭ddhva॒ryuḥ | yada॒gnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntare॒yāt | yaja̭mānasya prā॒ṇān-thsaṅka̭r​ṣet | pra॒māyṷka-ssyāt | pu॒ro॒ḍāśa̭mapa॒gṛhya॒ sañca̭ratyaddhva॒ryuḥ || 49 ||
yaja̭mānāyai॒va tallo॒kagṃ śigṃ̭ṣati |
nāsya̭ prā॒ṇān-thsaṅka̭r​ṣati | na pra॒māyṷko bhavati | pu॒rastā᳚-tpra॒tyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā॒ iḍā॒māda̭dhāti |
hastyā॒gṃ॒ hotre᳚ | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śavaḥ॒ purṷṣaḥ | pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai॒ vā e॒ṣā prajā̭tiḥ || 50 ||
tā-mprajā̭tiṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prajā̭yate | dvira॒ṅgulā̭vanakti॒ parva̭ṇoḥ |
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | sa॒kṛdupa̭stṛṇāti | dvirāda̭dhāti | sa॒kṛda॒bhighā̭rayati | ca॒tu-ssampa̭dyate | ca॒tvāri॒ vai pa॒śoḥ pra̭ti॒ṣṭhānā̭ni |
yāvā̭ne॒va pa॒śuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||
mukha̭miva॒ pratyupa̭hvayeta | sa॒mu॒ṅkhāne॒va pa॒śūnupa̭hvayate | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ |
tasmā॒-thsā-'nvā॒rabhyā᳚ | a॒ddhva॒ryuṇā̭ ca॒ yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśu॒māna̭sā॒nītyā̭ha |
upa॒ hyḙnau॒ hvaya̭te॒ hotā᳚ | iḍā̭yai de॒vatā̭nā-mupaha॒ve | upa̭hūtaḥ paśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 52 ||
yāṃ-vai~ hastyā॒miḍā̭mā॒dadhā̭ti | vā॒ca-ssā bhā̭ga॒dheya᳚m | yāmṷpa॒hvaya̭te | prā॒ṇānā॒gṃ॒ sā | vāca̭-ñcai॒va prā॒ṇāg​ścāva̭rundhe ||
atha॒ vā e॒tar​hyupa̭hūtāyā॒miḍā̭yām |
pu॒ro॒ḍāśa̭syai॒va ba̭r​hi॒ṣado̭ mīmā॒gṃ॒sā | yaja̭māna-nde॒vā a̭bruvann | ha॒virno॒ nirva॒peti̭ | nāhama̭bhā॒go nirva̭phsyā॒mītya̭bravīt || 53 ||
na mayā̭-'bhā॒gayā 'nṷvakṣya॒theti॒ vāga̭bravīt |
nāhama̭bhā॒gā pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭ puro-'nuvā॒kyā᳚ | nāhama̭bhā॒gā yā॒jyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭
yā॒jyā᳚ | na mayā̭-'bhā॒gena॒ vaṣa̭ṭkariṣya॒theti̭ vaṣaṭkā॒raḥ | ya-dya̭jamānabhā॒ga-nni॒dhāya̭ puro॒ḍāśa̭-mbar​hi॒ṣada̭-ṅka॒roti̭ |
tāne॒va ta-dbhā॒ginaḥ̭ karoti | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati | ba॒r॒hi॒ṣada̭-ṅkaroti || 54 ||
yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā ba॒r॒hiḥ |
yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati |
tasmā̭da॒sthnā-'nyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti | mā॒gṃ॒senā॒nyāḥ | atho॒ khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā॒ vā e॒tā ha̭vi-rya॒jñasyā᳚ntarve॒dyava̭ruddhyante |
ya-tpṷro॒ḍāśa̭-mbar​hi॒ṣada̭-ṅka॒rotīti̭ | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | ca॒tvāro॒ hyḙte ha̭vi-rya॒jñasya॒rtvijaḥ̭ || 55 ||
bra॒hmā hotā᳚-'ddhva॒ryura॒gnīt | tama॒bhimṛ̭śet | i॒da-mbra॒hmaṇaḥ̭ | i॒dagṃ hotuḥ̭ | i॒dama̭ddhva॒ryoḥ | i॒dama॒gnīdha॒ iti̭ | yathai॒vāda-ssau॒mye᳚-'ddhva॒re |
ā॒deśa̭mṛ॒tvigbhyo॒ dakṣi̭ṇā nī॒yante᳚ | tā॒dṛge॒va tat | a॒gnīdhe᳚ pratha॒māyāda̭dhāti || 56 ||
a॒gnimṷkhā॒ hyṛddhiḥ̭ | a॒gnimṷkhāme॒vardhiṃ॒-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sa॒kṛdṷpa॒stīrya॒ dvirā॒dadha̭t | u॒pa॒stīrya॒ dvira॒bhighā̭rayati |
ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒dena̭ bra॒hmaṇe᳚ brahmabhā॒ga-mpari̭harati | prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyo bra॒hmā || 57 ||
sa॒vi॒tā ya॒jñasya॒ prasū᳚tyai | atha॒ kāma̭ma॒nyena̭ | tato॒ hotre᳚ | maddhyaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | yaddhotā᳚ | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jña-mprī̭ṇāti |
athā᳚ddhva॒ryave᳚ | pra॒ti॒ṣṭhā vā e॒ṣā ya॒jñasya̭ | yada̭ddhva॒ryuḥ |
tasmā᳚ddhavi-rya॒jñasyai॒tāme॒vāvṛta॒manṷ || 58 ||
a॒nyā dakṣi̭ṇā nīyante | ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai |
a॒gnima̭gnī-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsammṛ॒ḍḍhītyā̭ha |
parāṃ̭iva॒ hyḙtar​hi̭ ya॒jñaḥ || i॒ṣi॒tā daivyā॒ hotā̭ra॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ |
bha॒dra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brū॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
sva॒gā daivyā॒ hotṛ̭bhya॒ ityā̭ha | ya॒jñame॒va tathsva॒gā ka̭roti | sva॒sti-rmānṷṣebhya॒ ityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste | śaṃ॒​yo~-rbrū॒hītyā̭ha |
śaṃ॒​yu~me॒va bā̭r​haspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati || 59 ||
(ca॒ra॒tya॒ddhva॒ryuḥ - prajā̭ti--r hvayate॒ - vedā᳚ - bravī-d- bar​hi॒ṣada̭-ṅkaro-tyṛ॒tvijo̭-dadhāti-bra॒hmā-'nṷ-karoti ca॒tvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha॒ srucā̭vanu॒ṣṭugbhyāṃ॒-vā~ja̭vatībhyāṃ॒-vyū~̭hati | pra॒ti॒ṣṭhā vā a̭nu॒ṣṭuk | annaṃ॒-vā~jaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai | prācī᳚-ñju॒hūmṷ̄hati | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate | pra॒tīcī̭mupa॒bhṛta᳚m |
ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate |
sa viṣṷ̄ca e॒vāpohya̭ sa॒patnā॒n॒. yaja̭mānaḥ |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhati || 60 ||
dvābhyā᳚m | dvipra̭tiṣṭho॒ hi || vasṷbhyastvā ru॒drebhya̭stvā-''di॒tyebhya॒stvetyā̭ha |
ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | sru॒kṣu pra̭sta॒rama̭nakti |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ | yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | tre॒dhā-'na̭kti |
traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 61 ||
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti |
a॒bhi॒pū॒rvama̭nakti | a॒bhi॒pū॒rvame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-'nakti || a॒ktagṃ rihā̭ṇā॒ ityā̭ha |
tejo॒ vā ājya᳚m | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ |
yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | vi॒yantu॒ vaya॒ ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 62 ||
pra॒jāṃ-yo~ni॒-mmā nirmṛ̭kṣa॒mityā̭ha | pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || āpyā̭yantā॒māpa॒ oṣa̭dhaya॒ ityā̭ha | āpa̭ e॒vauṣa̭dhī॒rāpyā̭yayati | ma॒rutā॒-mpṛṣa̭taya॒-ssthetyā̭ha | ma॒ruto॒ vai vṛṣṭyā̭ īśate |
vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha॒ tato̭ no॒ vṛṣṭi॒mera॒yetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe || 63 ||
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭da॒syāyṷrmīyate | ā॒yu॒ṣpā a̭gne॒-'syāyṷrme pā॒hītyā̭ha | āyṷre॒vātman-dha̭tte |
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭dasya॒ cakṣṷrmīyate | ca॒kṣu॒ṣpā a̭gne-'si॒ cakṣṷrme pā॒hītyā̭ha | cakṣṷre॒vātman-dha̭tte ||
dhru॒vā-'sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ya-mpa̭ri॒dhi-mpa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha || 64 ||
ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | agnḙ deva pa॒ṇibhi̭-rvī॒yamā̭ṇa॒ ityā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |
ta-nta̭ e॒tamanu॒ joṣa̭-mbharā॒mītyā̭ha |
sa॒jā॒tāne॒vāsmā॒ anṷkānkaroti |
nede॒ṣa tvada̭pace॒tayā̭tā॒ ityā॒hānṷkhyātyai || ya॒jñasya॒ pātha॒ upa॒ sami̭ta॒mityā̭ha |
bhū॒māna̭me॒vopai̭ti | pa॒ri॒dhīn-praha̭rati |
ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai || 65 ||
srucau॒ sa-mprasrā̭vayati | yade॒va tatra̭ krū॒ram |
tat-tena̭ śamayati | ju॒hvāmṷpa॒bhṛta᳚m | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ |
bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
sa॒gg॒srā॒vabhā̭gā॒-ssthetyā̭ha |
vasa̭vo॒ vai ru॒drā ā̭di॒tyā-ssagg̭srā॒vabhā̭gāḥ |
teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya᳚m || 66 ||
tāne॒va tena̭ prīṇāti | vai॒śva॒de॒vyarcā | e॒te hi viśvḙ de॒vāḥ | tri॒ṣṭug-bha̭vati | i॒ndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭuk | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti || a॒gnervā॒mapa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayā॒mītyā̭ha |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirapa̭nnagṛhaḥ | a॒syā e॒vaine॒ sada̭ne sādayati | su॒mnāya̭ sumninī su॒mne mā̭ dhatta॒mityā̭ha || 67 ||
pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mnam | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte | dhu॒ri dhu॒ryaṷ pāta॒mityā̭ha | jā॒yā॒pa॒tyo-rgo̭pī॒thāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano॒ ityā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | pā॒hi mā॒-'dya di॒vaḥ pā॒hi prasi̭tyai pā॒hi duri̭ṣṭyai pā॒hi dṷradma॒nyai pā॒hi duśca̭ritā॒dityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu su॒ṣadā॒ yoni॒gg॒ svāhetī᳚ddhma-saṃ॒​vṛ~śca̭nānyanvāhārya॒paca̭ne 'bhyā॒dhāya̭ phalīkaraṇaho॒ma-ñjṷhoti |
ati̭riktāni॒ vā i̭ddhma saṃ॒​vṛ~śca̭nāni || 68 ||
ati̭riktāḥ phalī॒kara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣa॒ṇam |
ati̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhāti | atho॒ ati̭rikte-nai॒vāti̭rikta-mā॒ptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tāṃ-ve~॒denānva̭vindann | ve॒dena॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | sā pa̭prathe pṛthi॒vī pārthi̭vāni |
garbha̭-mbibharti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ |
tato̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāni॒riti̭ pu॒rastā᳚-thstambaya॒juṣo̭ ve॒dena॒ vedi॒gṃ॒ sammā॒ṣṭryanṷvittyai || 69 ||
atho॒ ya-dve॒daśca॒ vedi̭śca॒ bhava̭taḥ | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ śmaśrṷ̄ṇi | ya-dve॒daḥ | patni̭yā u॒pastha॒ āsya̭ti |
mi॒thu॒name॒va ka̭roti | vi॒ndate᳚ pra॒jām |
ve॒dagṃ hotā-''ha̭va॒nīyā᳚-thstṛ॒ṇannḙti |
ya॒jñame॒va ta-thsanta̭no॒tyotta̭rasmā-dardhamā॒sāt |
tagṃ santa̭ta॒mutta̭re-'rdhamā॒sa āla̭bhate || 70 ||
ta-ṅkā॒lekā̭la॒ āga̭te yajate || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā᳚t | yo yato̭ ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna-mpratiṣṭhā॒paya॒tīti̭ |
vātā॒dvā a̭ddhva॒ryurya॒jña-mprayṷṅkte |
devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒tvā gā॒tumi॒tetyā̭ha |
yata̭ e॒va ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna॒-mprati̭ṣṭhāpayati |
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 71 ||
(ti॒ṣṭha॒tī॒ - me lo॒kā - ga̭mayati॒ - dyau-rvṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe - pa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha॒ - sami̭ṣṭyai - bhāga॒dheyaṃ̭ - dhatta॒mityā̭ha॒ - vā i̭ddhma saṃ॒​vṛ~śca̭nā॒ - nyanṷvittyai - labhate॒ - yaja̭mānaḥ) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara̭ti |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādeva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate |
vasī̭yā-nbhavati | vā॒ru॒ṇo vai pāśaḥ̭ |
i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśa॒mityā̭ha |
va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒vainā᳚-mmuñcati |
sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒tam || 72 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |
dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha | a॒gnirvai dhā॒tā | puṇya॒-ṅkarma̭ sukṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ | a॒gnire॒vainā᳚-ndhā॒tā | puṇye॒ karma̭ṇi sukṛ॒tasya̭ lo॒ke da̭dhāti | syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karo॒mītyā̭ha |
ā॒tmana̭śca॒ yaja̭mānasya॒ cānā᳚tyai sa॒tvāṃ​ya~̭ ||
samāyṷṣā॒ sampra॒jayetyā̭ha || 73 ||
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste pūrṇapā॒tre | a॒nta॒to̭-'nu॒ṣṭubhā᳚ | catṷṣpa॒dvā e॒tacchandaḥ॒ prati̭ṣṭhita॒-mpatni̭yai pūrṇapā॒tre bha̭vati |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhā॒nīti̭ |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | atho॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vāmmi̭thu॒nam | āpo॒ retaḥ̭ pra॒jana̭nam |
e॒tasmā॒dvai mi̭thu॒nādvi॒dyota̭māna-ssta॒naya̭nvar​ṣati | retaḥ̭ si॒ñcann || 74 ||
pra॒jāḥ pra̭ja॒nayanṋ || yadvai ya॒jñasya॒ brahma̭ṇā yu॒jyate᳚ | brahma̭ṇā॒ vai tasya̭ vimo॒kaḥ | a॒dbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ॒-vā~ e॒tar​hi॒ yoktra॒-mbrahma̭ṇā |
ā॒dāyai̭na॒tpatnī̭ sa॒hāpa upa̭gṛhṇīte॒ śāntyai᳚ |
a॒ñja॒lau pū᳚rṇapā॒tramāna̭yati | reta̭ e॒vāsyā᳚-mpra॒jā-nda̭dhāti | pra॒jayā॒ hi ma̭nu॒ṣyaḥ̭ pū॒rṇaḥ |
mukhaṃ॒-vi~mṛ̭ṣṭe | a॒va॒bhṛ॒thasyai॒va rū॒pa-ṅkṛ॒tvotti̭ṣṭhati || 75 ||
(sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒taṃ-pra॒jayetyā̭ha-si॒ñca-nmṛ̭ṣṭa॒ eka̭-ñca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam
pa॒ri॒ve॒ṣo vā e॒ṣa vana॒spatī̭nām | yadṷpave॒ṣaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vi॒ndatḙ parive॒ṣṭāra᳚m | tamṷtka॒re || ya-nde॒vā ma̭nu॒ṣyḙṣu |
u॒pa॒ve॒ṣamadhā̭rayann | ye a॒smadapa̭cetasaḥ | tāna॒smabhya̭-mi॒hākṷru | upa̭ve॒ṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||
pra॒jā-mpuṣṭi॒matho॒ dhana᳚m |
dvi॒pado̭ na॒ścatṷṣpadaḥ | dhru॒vāna-na̭pagān-ku॒rviti̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭gūhati |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ śū॒drā ava̭syanti | stha॒vi॒ma॒ta upa̭gūhati | apra̭tivādina e॒vainā᳚n kurute ||
dhṛṣṭi॒rvā ṷpave॒ṣaḥ |
śu॒cārto vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ |
yopa̭ve॒ṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma iti̭ || 77 ||
athā᳚smai nāma॒ gṛhya॒ praha̭rati | nira॒mu-nnṷda॒ oka̭saḥ | sa॒patno॒ yaḥ pṛ̭ta॒nyati̭ | ni॒rbā॒ddhyḙna ha॒viṣā᳚ | indra̭ eṇa॒-mparā̭śarīt |
i॒hi ti॒sraḥ pa̭rā॒vataḥ̭ | i॒hi pañca॒janā॒gṃ॒ ati̭ |
i॒hi ti॒sro-'ti̭ roca॒nā yāva̭t | sūryo॒ asa̭-ddi॒vi |
pa॒ra॒mā-ntvā̭ parā॒vata᳚m || 78 ||
indro̭ nayatu vṛtra॒hā | yato॒ na puna॒rāya̭si |
śa॒śva॒tībhya॒-ssamā᳚bhya॒ iti̭ | tri॒vṛdvā e॒ṣa vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ | śu॒caivainaṃ̭-vi~॒ddhvā |
e॒bhyo lo॒kebhyo̭ ni॒rṇudya̭ | vajrḙṇa॒ brahma̭ṇā stṛṇute | ha॒to̭ 'sāvava̭dhiṣmā॒-mumityā̭ha॒
stṛtyai᳚ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet |
śu॒caivaina̭-marpayati || 79 ||
(no॒-dvi॒ṣma iti̭-parā॒vata̭-marpayati) (a. 11)
(pratyṷṣṭaṃ - di॒va-śśilpa॒ - maya̭jño - dhṛ॒ta-ñca̭ - devāsu॒rā-ssa e॒tamindra॒ - āpo̭ devī - ra॒gninā॒ - dhiṣṇi̭yā॒ - atha॒ srucau॒ - yo vā aya̭thādevataṃ - parive॒ṣo vā ekā̭daśa)
(pratyṷṣṭa॒ - maya̭jña - e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā̭ - mū॒rjā pṛ̭thi॒vī - matho॒ rakṣa̭sāṃ॒ - tā-mprajā̭tiṃ॒ - dvābhyāṃ॒ - ta-ṅkā॒lekā̭le॒ nava̭saptatiḥ)
(pratyṷṣṭagṃ - śu॒caivaina̭marpayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||