📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.6 - রাজসূযানুব্রাহ্মণং - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণ পাঠঃ - অনুমত্যৈ পুরোডাশম্
1.6 - Rajasuyanubrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Anumatyai Purodasham
Krishna Vedic Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে প্রথমাষ্টকে ষষ্ঠঃ প্রপাঠকঃ - রাজসূযানুব্রাহ্মণং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
অনুবাকং 1 - অনুমত্যাদ্যা ইষ্টযঃ
অনু॑মত্যৈ পুরো॒ডাশ॑-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির্ব॑পতি । যে প্র॒ত্যঞ্চ॒-শ্শম্যা॑যা অব॒শীয॑ন্তে । তন্নৈর্॑​ঋ॒ত-মেক॑কপালম্ । ই॒যং-বাঁ অনু॑মতিঃ । ই॒য-ন্নির্-ঋ॑তিঃ । নৈ॒র্॒ঋ॒তেন॒ পূর্বে॑ণ॒ প্রচ॑রতি । পা॒প্মান॑মে॒ব নির্-ঋ॑তি॒-ম্পূর্বা᳚-ন্নি॒রব॑দযতে । এক॑ কপালো ভবতি । এ॒ক॒ধৈব নির্-ঋ॑তি-ন্নি॒রব॑দযতে । যদহু॑ত্বা॒ গার্​হ॑পত্য ঈ॒যুঃ ॥ 1 ॥
রু॒দ্রো ভূ॒ত্বা-ঽগ্নির॑নূ॒ত্থায॑ । অ॒দ্ধ্ব॒র্যু-ঞ্চ॒ যজ॑মান-ঞ্চ হন্যাত্ । বীহি॒ স্বাহা ঽঽহু॑তি-ঞ্জুষা॒ণ ইত্যা॑হ । আহু॑ত্যৈ॒বৈনগ্ং॑ শমযতি । নার্তি॒মার্চ্ছ॑-ত্যদ্ধ্ব॒র্যুর্ন যজ॑মানঃ । এ॒কো॒ল্মু॒কেন॑ যন্তি । তদ্ধি নির্-ঋ॑ত্যৈ ভাগ॒ধেয᳚ম্ । ই॒মা-ন্দিশং॑-যঁন্তি । এ॒ষা বৈ নির্-ঋ॑ত্যৈ॒ দিক্ । স্বাযা॑মে॒ব দি॒শি নির্-ঋ॑তি-ন্নি॒রব॑দযতে ॥ 2 ॥
স্বকৃ॑ত॒ ইরি॑ণে জুহোতি প্রদ॒রে বা᳚ । এ॒তদ্বৈ নির্-ঋ॑ত্যা আ॒যত॑নম্ । স্ব এ॒বাযত॑নে॒ নির্-ঋ॑তি-ন্নি॒রব॑দযতে । এ॒ষ তে॑ নির্-ঋতে ভা॒গ ইত্যা॑হ । নির্দি॑শত্যে॒বৈনা᳚ম্ । ভূতে॑ হ॒বিষ্ম॑ত্য॒সীত্যা॑হ । ভূতি॑মে॒বোপাব॑র্ততে । মু॒ঞ্চেমমগ্ংহ॑স॒ ইত্যা॑হ । অগ্ংহ॑স এ॒বৈন॑-ম্মুঞ্চতি । অ॒ঙ্গু॒ষ্ঠাভ্যা᳚-ঞ্জুহোতি ॥ 3 ॥
অ॒ন্ত॒ত এ॒ব নির্-ঋ॑তি-ন্নি॒রব॑দযতে । কৃ॒ষ্ণং-বাঁসঃ॑ কৃ॒ষ্ণতূ॑ষ॒-ন্দক্ষি॑ণা । এ॒ত-দ্বৈ নির্-ঋ॑ত্যৈ রূ॒পম্ । রূ॒পেণৈ॒ব নির্-ঋ॑তি-ন্নি॒রব॑দযতে । অপ্র॑তীক্ষ॒মায॑ন্তি । নির্-ঋ॑ত্যা অ॒ন্তর্​হি॑ত্যৈ । স্বাহা॒ নমো॒ য ই॒দ-ঞ্চ॒কারেতি॒ পুন॒রেত্য॒ গার্​হ॑পত্যে জুহোতি । আহু॑ত্যৈ॒ব ন॑ম॒স্যন্তো॒ গার্​হ॑পত্য-মু॒পাব॑র্তন্তে । আ॒নু॒ম॒তেন॒ প্রচ॑রতি । ই॒যং-বাঁ অনু॑মতিঃ ॥ 4 ॥
ই॒যমে॒বাস্মৈ॑ রা॒জ্যমনু॑মন্যতে । ধে॒নু-র্দক্ষি॑ণা । ই॒মামে॒ব ধে॒নু-ঙ্কু॑রুতে । আ॒দি॒ত্য-ঞ্চ॒রু-ন্নির্ব॑পতি । উ॒ভযী᳚ষ্বে॒ব প্র॒জাস্ব॒ভিষি॑চ্যতে । দৈবী॑ষু চ॒ মানু॑ষীষু চ । বরো॒ দক্ষি॑ণা । বরো॒ হি রা॒জ্যগ্ং সমৃ॑দ্ধ্যৈ । আ॒গ্না॒বৈ॒ষ্ণ॒ব-মেকা॑দশকপাল॒-ন্নির্ব॑পতি । অ॒গ্নি-স্সর্বা॑ দে॒বতাঃ᳚ ॥ 5 ॥
বিষ্ণু॑র্য॒জ্ঞঃ । দে॒বতা᳚শ্চৈ॒ব য॒জ্ঞ-ঞ্চাব॑ রুন্ধে । বা॒ম॒নো ব॒হী দক্ষি॑ণা । য-দ্ব॒হী । তেনা᳚গ্নে॒যঃ । য-দ্বা॑ম॒নঃ । তেন॑ বৈষ্ণ॒ব-স্সমৃ॑দ্ধ্যৈ । অ॒গ্নী॒ষো॒মীয॒-মেকা॑দশকপাল॒-ন্নির্ব॑পতি । অ॒গ্নীষোমা᳚ভ্যাং॒-বাঁ ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রম॑হ॒ন্নিতি॑ । যদ॑গ্নীষো॒মীয॒-মেকা॑দশকপাল-ন্নি॒র্বপ॑তি ॥ 6 ॥
বার্ত্র॑ঘ্নমে॒ব বিজি॑ত্যৈ । হির॑ণ্য॒-ন্দক্ষি॑ণা॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ । ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রগ্ং হ॒ত্বা । দে॒বতা॑ভিশ্চেন্দ্রি॒যেণ॑ চ॒ ব্যা᳚র্ধ্যত । স এ॒তমৈ᳚ন্দ্রা॒গ্ন-মেকা॑দশকপাল-মপশ্যত্ । তন্নির॑বপত্ । তেন॒ বৈ স দে॒বতা᳚শ্চেন্দ্রি॒য-ঞ্চাবা॑রুন্ধ । যদৈ᳚ন্দ্রা॒গ্ন-মেকা॑দশকপাল-ন্নি॒র্বপ॑তি । দে॒বতা᳚শ্চৈ॒ব তেনে᳚ন্দ্রি॒য-ঞ্চ॒ যজ॑মা॒নো-ঽব॑ রুন্ধে । ঋ॒ষ॒ভো ব॒হী দক্ষি॑ণা ॥ 7 ॥
য-দ্ব॒হী । তেনা᳚গ্নে॒যঃ । যদৃ॑ষ॒ভঃ । তেনৈ॒ন্দ্র-স্সমৃ॑দ্ধ্যৈ । আ॒গ্নে॒যম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির্ব॑পতি । ঐ॒ন্দ্র-ন্দধি॑ । যদা᳚গ্নে॒যো ভব॑তি । অ॒গ্নির্বৈ য॑জ্ঞমু॒খম্ । য॒জ্ঞ॒মু॒খমে॒বর্ধি॑-ম্পু॒রাস্তা᳚দ্ধত্তে । যদৈ॒ন্দ্র-ন্দধি॑ ॥ 8 ॥
ই॒ন্দ্রি॒যমে॒বাব॑ রুন্ধে । ঋ॒ষ॒ভো ব॒হী দক্ষি॑ণা । যদ্ব॒হী । তেনা᳚গ্নে॒যঃ । যদৃ॑ষ॒ভঃ । তেনৈ॒ন্দ্র-স্সমৃ॑দ্ধ্যৈ । যাব॑তী॒র্বৈ প্র॒জা ওষ॑ধীনা॒-মহু॑তানা॒-মাশ্ঞন্ন্॑ । তাঃ পরা॑-ঽভবন্ন্ । আ॒গ্র॒য॒ণ-ম্ভ॑বতি হু॒তাদ্যা॑য । যজ॑মান॒স্যাপ॑রাভাবায ॥ 9 ॥
দে॒বা বা ওষ॑ধীষ্বা॒জিম॑যুঃ । তা ই॑ন্দ্রা॒গ্নী উদ॑জযতাম্ । তাবে॒তমৈ᳚ন্দ্রা॒গ্ন-ন্দ্বাদ॑শকপাল॒-ন্নির॑বৃণাতাম্ । যদৈ᳚ন্দ্রা॒গ্নো ভব॒ত্যুজ্জি॑ত্যৈ । দ্বাদ॑শকপালো ভবতি । দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সং​বঁথ্স॒রঃ । সং॒​বঁ॒থ্স॒রেণৈ॒বাস্মা॒ অন্ন॒মব॑রুন্ধে । বৈ॒শ্ব॒দে॒বশ্চ॒রু-র্ভ॑বতি । বৈ॒শ্ব॒দে॒বং-বাঁ অন্ন᳚ম্ । অন্ন॑মে॒বাস্মৈ᳚ স্বদযতি ॥ 10 ॥
প্র॒থ॒ম॒জো ব॒থ্সো দক্ষি॑ণা॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ । সৌ॒ম্যগ্গ্​ শ্যা॑মা॒ক-ঞ্চ॒রু-ন্নির্ব॑পতি । সোমো॒ বা অ॑কৃষ্টপ॒চ্যস্য॒ রাজা᳚ । অ॒কৃ॒ষ্ট॒প॒চ্যমে॒বাস্মৈ᳚ স্বদযতি । বাসো॒ দক্ষি॑ণা । সৌ॒ম্যগ্ংহি দে॒বত॑যা॒ বাস॒-স্সমৃ॑দ্ধ্যৈ । সর॑স্বত্যৈ চ॒রু-ন্নির্ব॑পতি । সর॑স্বতে চ॒রুম্ । মি॒থু॒নমে॒বাব॑ রুন্ধে । মি॒থু॒নৌ গাবৌ॒ দক্ষি॑ণা॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ । এতি॒ বা এ॒ষ য॑জ্ঞমু॒খাদৃদ্ধ্যাঃ᳚ । যো᳚-ঽগ্নের্দে॒বতা॑যা॒ এতি॑ । অ॒ষ্টাবে॒তানি॑ হ॒বীগ্ংষি॑ ভবন্তি । অ॒ষ্টাক্ষ॑রা গায॒ত্রী । গা॒য॒ত্রো᳚-ঽগ্নিঃ । তেনৈ॒ব য॑জ্ঞমু॒খাদৃদ্ধ্যা॑ অ॒গ্নের্দে॒বতা॑যৈ॒ নৈতি॑ ॥ 11 ॥
(ঈ॒যু--র্ নি॒রব॑দযতে - ঽঙ্গু॒ষ্ঠাভ্যা᳚-ঞ্জুহো॒ - ত্যনু॑মতি--র্ দে॒বতা॑ - নি॒র্বপ॑তি - ব॒হী দক্ষি॑ণা॒ - যদৈ॒ন্দ্র-ন্দ - ধ্যপ॑রাভাবায - স্বদযতি॒ - গাবৌ॒ দক্ষি॑ণা॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ॒ ষট্চ॑) (অ. 1)
অনুবাকং 2 - চাতুর্মাস্যে বৈশ্বদেবহবীংষি
বৈ॒শ্ব॒দে॒বেন॒ বৈ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জা অ॑সৃজত । তা-স্সৃ॒ষ্টা ন প্রাজা॑যন্ত । সো᳚-ঽগ্নির॑কামযত । অ॒হমি॒মাঃ প্রজ॑নযেয॒মিতি॑ । স প্র॒জাপ॑তযে॒ শুচ॑মদধাত্ । সো॑-ঽশোচত্-প্র॒জামি॒চ্ছমা॑নঃ । তস্মা॒দ্য-ঞ্চ॑ প্র॒জা ভু॒নক্তি॒ য-ঞ্চ॒ ন । তাবু॒ভৌ শো॑চতঃ প্র॒জামি॒চ্ছমা॑নৌ । তাস্ব॒গ্নিমপ্য॑ সৃজত্ । তা অ॒গ্নিরদ্ধ্যৈ᳚ত্ ॥ 12 ॥
সোমো॒ রেতো॑-ঽদধাত্ । স॒বি॒তা প্রাজ॑নযত্ । সর॑স্বতী॒ বাচ॑মদধাত্ । পূ॒ষা ঽপো॑ষযত্ । তে বা এ॒তে ত্রি-স্সং॑​বঁথ্স॒রস্য॒ প্রযু॑জ্যন্তে । যে দে॒বাঃ পুষ্টি॑পতযঃ । সং॒​বঁ॒থ্স॒রো বৈ প্র॒জাপ॑তিঃ । সং॒​বঁ॒থ্স॒রেণৈ॒বাস্মৈ᳚ প্র॒জাঃ প্রাজ॑নযত্ । তাঃ প্র॒জা জা॒তা ম॒রুতো᳚ ঘ্নন্ন্ । অ॒স্মানপি॒ ন প্রাযু॑ক্ষ॒তেতি॑ ॥ 13 ॥
স এ॒ত-ম্প্র॒জাপ॑তির্মারু॒তগ্ং স॒প্তক॑পাল-মপশ্যত্ । ত-ন্নির॑বপত্ । ততো॒ বৈ প্র॒জাভ্যো॑কল্পত । যন্মা॑রু॒তো নি॑রু॒প্যতে᳚ । য॒জ্ঞস্য॒ ক্লৃপ্ত্যৈ᳚ । প্র॒জানা॒-মঘা॑তায । স॒প্তক॑পালো ভবতি । স॒প্তগ॑ণা॒ বৈ ম॒রুতঃ॑ । গ॒ণ॒শ এ॒বাস্মৈ॒ বিশ॑-ঙ্কল্পযতি । স প্র॒জাপ॑তি-রশোচত্ ॥ 14 ॥
যাঃ পূর্বাঃ᳚ প্র॒জা অসৃ॑ক্ষি । ম॒রুত॒স্তা অ॑বধিষুঃ । ক॒থমপ॑রা-স্সৃজে॒যেতি॑ । তস্য॒ শুষ্ম॑ আ॒ণ্ড-ম্ভূ॒ত-ন্নির॑বর্তত । তদ্ব্যুদ॑হরত্ । তদ॑পোষযত্ । ত-ত্প্রাজা॑যত । আ॒ণ্ডস্য॒ বা এ॒ত-দ্রূ॒পম্ । যদা॒মিক্ষা᳚ । যদ্ব্যু॒দ্ধর॑তি ॥ 15 ॥
প্র॒জা এ॒ব ত-দ্যজ॑মানঃ পোষযতি । বৈ॒শ্ব॒দে॒ব্যা॑মিক্ষা॑ ভবতি । বৈ॒শ্ব॒দে॒ব্যো॑ বৈ প্র॒জাঃ । প্র॒জা এ॒বাস্মৈ॒ প্রজ॑নযতি । বাজি॑ন॒মান॑যতি । প্র॒জাস্বে॒ব প্রজা॑তাসু॒ রেতো॑ দধাতি । দ্যা॒বা॒পৃ॒থি॒ব্য॑ এক॑কপালো ভবতি । প্র॒জা এ॒ব প্রজা॑তা॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বীভ্যা॑-মুভ॒যতঃ॒ পরি॑ গৃহ্ণাতি । দে॒বা॒সু॒রা-স্সং​যঁ॑ত্তা আসন্ন্ । সা᳚-ঽগ্নির॑ব্রবীত্ ॥ 16 ॥
মামগ্রে॑ যজত । মযা॒ মুখে॒নাসু॑রা-ঞ্জেষ্য॒থেতি॑ । মা-ন্দ্বি॒তীয॒মিতি॒ সোমো᳚-ঽব্রবীত্ । মযা॒ রাজ্ঞা॑ জেষ্য॒থেতি॑ । মা-ন্তৃ॒তীয॒মিতি॑ সবি॒তা । মযা॒ প্রসূ॑তা জেষ্য॒থেতি॑ । মা-ঞ্চ॑তু॒র্থীমিতি॒ সর॑স্বতী । ই॒ন্দ্রি॒যং-বোঁ॒-ঽহ-ন্ধা᳚স্যা॒মীতি॑ । মা-ম্প॑ঞ্চ॒মমিতি॑ পূ॒ষা । মযা᳚ প্রতি॒ষ্ঠযা॑ জেষ্য॒থেতি॑ ॥ 17 ॥
তে᳚-ঽগ্নিনা॒ মুখে॒নাসু॑রানজযন্ন্ । সোমে॑ন॒ রাজ্ঞা᳚ । স॒বি॒ত্রা প্রসূ॑তাঃ । সর॑স্বতীন্দ্রি॒য-ম॑দধাত্ । পূ॒ষা প্র॑তি॒ষ্ঠা ঽঽসী᳚ত্ । ততো॒ বৈ দে॒বা ব্য॑জযন্ত । যদে॒তানি॑ হ॒বীগ্ংষি॑ নিরু॒প্যন্তে॒ বিজি॑ত্যৈ । নোত্ত॑রবে॒দিমুপ॑- বপতি । প॒শবো॒ বা উ॑ত্তরবে॒দিঃ । অজা॑তা ইব॒ হ্যে॑তর্​হি॑ প॒শবঃ॑ ॥ 18 ॥
(ঐ॒-দ্- ইত্য॑ - শোচ-দ্- ব্যু॒দ্ধর॑ - ত্যব্রবীত্ - প্রতি॒ষ্ঠযা॑ জেষ্য॒থে ॒ ত্যে॒তরঃই॑ প॒শবঃ॑) (অ. 2)
অনুবাকং 3 - বৈশ্বদেবপর্গতানি বিশ্বেষাঙ্গানি
ত্রি॒বৃ-দ্ব॒র্॒হি-র্ভ॑বতি । মা॒তা পি॒তা পু॒ত্রঃ । তদে॒ব ত-ন্মি॑থু॒নম্ । উল্ব॒-ঙ্গর্ভো॑ জ॒রাযু॑ । তদে॒ব ত-ন্মি॑থু॒নম্ । ত্রে॒ধা ব॒র্॒হি-স্সন্ন॑দ্ধ-ম্ভবতি । ত্রয॑ ই॒মে লো॒কাঃ । এ॒ষ্বে॑ব লো॒কেষু॒ প্রতি॑ তিষ্ঠতি । এ॒ক॒ধা পুন॒-স্সন্ন॑দ্ধ-ম্ভবতি । এক॑ ইব॒ হ্য॑যং-লোঁ॒কঃ ॥ 19 ॥
অ॒স্মিন্নে॒ব তেন॑ লো॒কে প্রতি॑ তিষ্ঠতি । প্র॒সুবো॑ ভবন্তি । প্র॒থ॒ম॒জামে॒ব পুষ্টি॒মব॑ রুন্ধে । প্র॒থ॒ম॒জো ব॒থ্সো দক্ষি॑ণা॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ । পৃ॒ষ॒দা॒জ্য-ঙ্গৃ॑হ্ণাতি । প॒শবো॒ বৈ পৃ॑ষদা॒জ্যম্ । প॒শূনে॒বাব॑ রুন্ধে । প॒ঞ্চ॒গৃ॒হী॒ত-ম্ভ॑বতি । পাঙ্ক্তা॒ হি প॒শবঃ॑ । ব॒হু॒রূ॒প-ম্ভ॑বতি ॥ 20 ॥
ব॒হু॒রূ॒পা হি প॒শব॒-স্সমৃ॑দ্ধ্যৈ । অ॒গ্নি-ম্ম॑ন্থন্তি । অ॒গ্নিমু॑খা॒ বৈ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জা অ॑সৃজত । যদ॒গ্নি-ম্মন্থ॑ন্তি । অ॒গ্নিমু॑খা এ॒ব ত-ত্প্র॒জা যজ॑মান-স্সৃজতে । নব॑ প্রযা॒জা ই॑জ্যন্তে । নবা॑নূযা॒জাঃ । অ॒ষ্টৌ হ॒বীগ্ংষি॑ । দ্বাবা॑ঘা॒রৌ । দ্বাবাজ্য॑ভাগৌ ॥ 21 ॥
ত্রি॒গ্ং॒শ-থ্সম্প॑দ্যন্তে । ত্রি॒গ্ং॒শদ॑ক্ষরা বি॒রাট্ । অন্নং॑-বিঁ॒রাট্ । বি॒রাজৈ॒বান্নাদ্য॒মব॑ রুন্ধে । যজ॑মানো॒ বা এক॑কপালঃ । তেজ॒ আজ্য᳚ম্ । যদেক॑কপাল॒ আজ্য॑মা॒নয॑তি । যজ॑মানমে॒ব তেজ॑সা॒ সম॑র্ধযতি । যজ॑মানো॒ বা এক॑কপালঃ । প॒শব॒ আজ্য᳚ম্ ॥ 22 ॥
যদেক॑কপাল॒ আজ্য॑মা॒নয॑তি । যজ॑মানমে॒ব প॒শুভি॒-স্সম॑র্ধযতি । যদল্প॑মা॒নযে᳚ত্ । অল্পা॑ এন-ম্প॒শবো॑ ভু॒ঞ্জন্ত॒ উপ॑তিষ্ঠেরন্ন্ । য-দ্ব॒হ্বা॑নযে᳚ত্ । ব॒হব॑ এন-ম্প॒শবো ভু॑ঞ্জন্ত॒ উপ॑তিষ্ঠেরন্ন্ । ব॒হ্বা॑নীযা॒বিঃ পৃ॑ষ্ঠ-ঙ্কুর্যাত্ । ব॒হব॑ এ॒বৈন॑-ম্প॒শবো॑ ভু॒ঞ্জন্ত॒ উপ॑তিষ্ঠন্তে । যজ॑মানো॒ বা এক॑কপালঃ । যদেক॑কপালস্যাব॒দ্যেত্ ॥ 23 ॥
যজ॑মান॒স্যাব॑দ্যেত্ । উদ্বা॒ মাদ্যে॒-দ্যজ॑মানঃ । প্র বা॑ মীযেত । স॒কৃদে॒ব হো॑ত॒ব্যঃ॑ । স॒কৃদি॑ব॒ হি সু॑ব॒র্গো লো॒কঃ । হু॒ত্বা-ঽভি জু॑হোতি । যজ॑মানমে॒ব সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযি॒ত্বা । তেজ॑সা॒ সম॑র্ধযতি । যজ॑মানো॒ বা এক॑কপালঃ । সু॒ব॒র্গো লো॒ক আ॑হব॒নীযঃ॑ ॥ 24 ॥
যদেক॑কপাল-মাহব॒নীযে॑ জু॒হোতি॑ । যজ॑মানমে॒ব সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি । যদ্ধস্তে॑ন জুহু॒যাত্ । সু॒ব॒র্গা-ল্লো॒কা-দ্যজ॑মান॒-মব॑বিদ্ধ্যেত্ । স্রু॒চা জু॑হোতি । সু॒ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্ট্যৈ । য-ত্প্রাম্পদ্যে॑ত । দে॒ব॒লো॒কম॒ভি জ॑যেত্ । য-দ্দ॑ক্ষি॒ণা পি॑তৃলো॒কম্ । য-ত্প্র॒ত্যক্ ॥ 25 ॥
রক্ষাগ্ং॑সি য॒জ্ঞগ্ং হ॑ন্যুঃ । যদুদঙ্ঙ্॑ । ম॒নু॒ষ্য॒লো॒ক-ম॒ভিজ॑যেত্ । প্রতি॑ষ্ঠিতো হোত॒ব্যঃ॑ । এক॑কপালং॒-বৈঁ প্র॑তি॒তিষ্ঠ॑ন্ত॒-ন্দ্যাবা॑পৃথি॒বী অনু॒ প্রতি॑তিষ্ঠতঃ । দ্যাবা॑পৃথি॒বী ঋ॒তবঃ॑ । ঋ॒তূন্. য॒জ্ঞঃ । য॒জ্ঞং-যঁজ॑মানঃ । যজ॑মান-ম্প্র॒জাঃ । তস্মা॒ত্-প্রতি॑ষ্ঠিতো হোত॒ব্যঃ॑ ॥ 26 ॥
বা॒জিনো॑ যজতি । অ॒গ্নির্বা॒যু-স্সূর্যঃ॑ । তে বৈ বা॒জিনঃ॑ । তানে॒ব ত-দ্য॑জতি । অথো॒ খল্বা॑হুঃ । ছন্দাগ্ং॑সি॒ বৈ বা॒জিন॒ ইতি॑ । তান্যে॒ব ত-দ্য॑জতি । ঋ॒খ্সা॒মে বা ইন্দ্র॑স্য॒ হরী॑ সোম॒পানৌ᳚ । তযোঃ᳚ পরি॒ধয॑ আ॒ধান᳚ম্ । বাজি॑ন-ম্ভাগ॒ধেয᳚ম্ ॥ 27 ॥
যদপ্র॑হৃত্য পরি॒ধীঞ্জু॑হু॒যাত্ । অ॒ন্তরা॑ধানাভ্যা-ঙ্ঘা॒স-ম্প্রয॑চ্ছেত্ । প্র॒হৃত্য॑ পরি॒ধীঞ্জু॑হোতি । নিরা॑ধানাভ্যামে॒ব ঘা॒স-ম্প্রয॑চ্ছতি । ব॒র্॒হিষি॑ বিষি॒ঞ্চন্বাজি॑ন॒-মান॑যতি । প্র॒জা বৈ ব॒র॒ঃইঃ । রেতো॒ বাজি॑নম্ । প্র॒জাস্বে॒ব রেতো॑ দধাতি । স॒মু॒প॒হূয॑ ভক্ষযন্তি । এ॒ত-থ্সো॑মপীথা॒ হ্যে॑তে । অথো॑ আ॒ত্মন্নে॒ব রেতো॑ দধতে । যজ॑মান উত্ত॒মো ভ॑ক্ষযতি । প॒শবো॒ বৈ বাজি॑নম্ । যজ॑মান এ॒ব প॒শূ-ন্প্রতি॑ষ্ঠাপযন্তি ॥ 28 ॥
(লো॒কো - ব॑হুরূ॒প-ম্ভ॑ব॒ - ত্যাজ্য॑ভাগৌ - প॒শব॒ আজ্য॑ - মব॒দ্যে - দা॑হব॒নীযঃ॑ - প্র॒ত্যক্ - তস্মা॒-ত্প্রতি॑ষ্ঠিতো হোত॒ব্যো॑ - ভাগ॒ধেয॑ - মে॒তে চ॒ত্বারি॑ চ) (অ. 3)
অনুবাকং 4 - বরুণপ্রঘাসাঃ
প্র॒জাপ॑তি-স্সবি॒তা ভূ॒ত্বা প্র॒জা অ॑সৃজত । তা এ॑ন॒মত্য॑মন্যন্ত । তা অ॑স্মা॒দপা᳚ক্রামন্ন্ । তা বরু॑ণো ভূ॒ত্বা প্র॒জা বরু॑ণেনাগ্রাহযত্ । তাঃ প্র॒জা বরু॑ণগৃহীতাঃ । প্র॒জাপ॑তি॒-ম্পুন॒রুপা॑ধাবন্না॒থ-মি॒চ্ছমা॑নাঃ । স এ॒তান্-প্র॒জাপ॑তি-র্বরুণ প্রঘা॒সান॑পশ্যত্ । তান্নির॑বপত্ । তৈর্বৈ স প্র॒জা ব॑রুণ-পা॒শাদ॑মুঞ্চত্ । য-দ্ব॑রুণ-প্রঘা॒সা নি॑রু॒প্যন্তে᳚ ॥ 29 ॥
প্র॒জানা॒মব॑রুণগ্রাহায । তাসা॒-ন্দক্ষি॑ণো বা॒হু-র্ন্য॑ক্ন॒ আসী᳚ত্ । স॒ব্যঃ প্রসৃ॑তঃ । স এ॒তা-ন্দ্বি॒তীযা᳚-ন্দক্ষিণ॒তো বেদি॒মুদ॑হন্ন্ । ততো॒ বৈ স প্র॒জানা॒-ন্দক্ষি॑ণ-ম্বা॒হু-ম্প্রাসা॑রযত্ । য-দ্দ্বি॒তীযা᳚-ন্দক্ষিণ॒তো বেদি॑মু॒দ্ধন্তি॑ । প্র॒জানা॑মে॒ব ত-দ্যজ॑মানো॒ দক্ষি॑ণ-ম্বা॒হু-ম্প্রসা॑রযতি । তস্মা᳚চ্চাতুর্মাস্যযা॒জ্য॑মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒ক উ॑ভ॒যাবা॑হুঃ । য॒জ্ঞাভি॑জিত॒গ্গ্॒ হ্য॑স্য । পৃ॒থ॒মা॒ত্রা-দ্বেদী॒ অস॑ভিন্ন্নে ভবতঃ ॥ 30 ॥
তস্মা᳚ত্-পৃথমা॒ত্রং-ব্যঁগ্ংসৌ᳚ । উত্ত॑রস্যাং॒-বেঁদ্যা॑মুত্তরবে॒দিমুপ॑ বপতি । প॒শবো॒ বা উ॑ত্তরবে॒দিঃ । প॒শূনে॒বাব॑ রুন্ধে । অথো॑ যজ্ঞপ॒রুষো-ঽন॑ন্তরিত্যৈ । এ॒ত-দ্ব্রা᳚হ্মণান্যে॒ব পঞ্চ॑ হ॒বীগ্ংষি॑ । অথৈ॒ষ ঐ᳚ন্দ্রা॒গ্নো ভ॑বতি । প্রা॒ণা॒পা॒নৌ বা এ॒তৌ দে॒বানা᳚ম্ । যদি॑ন্দ্রা॒গ্নী । যদৈ᳚ন্দ্রা॒গ্নো ভব॑তি ॥ 31 ॥
প্রা॒ণা॒পা॒নাবে॒বাব॑ রুন্ধে । ওজো॒ বলং॒-বাঁ এ॒তৌ দে॒বানা᳚ম্ । যদি॑ন্দ্রা॒গ্নী । যদৈ᳚ন্দ্রা॒গ্নো ভব॑তি । ওজো॒ বল॑মে॒বাব॑ রুন্ধে । মা॒রু॒ত্যা॑মিক্ষা॑ ভবতি । বা॒রু॒ণ্যা॑মিক্ষা᳚ । মে॒ষী চ॑ মে॒ষশ্চ॑ ভবতঃ । মি॒থু॒না এ॒ব প্র॒জা ব॑রুণপা॒শা-ন্মু॑ঞ্চতি । লো॒ম॒শৌ ভ॑বতো মেদ্ধ্য॒ত্বায॑ ॥ 32 ॥
শ॒মী॒প॒র্ণান্যুপ॑ বপতি । ঘা॒সমে॒বাভ্যা॒মপি॑ যচ্ছতি । প্র॒জাপ॑তিম॒ন্নাদ্য॒-ন্নোপা॑নমত্ । স এ॒তেন॑ শ॒তেদ্ধ্মে॑ন হ॒বিষা॒ ঽন্নাদ্য॒ম-বা॑রুন্ধ । য-ত্প॑র-শ্শ॒তানি॑ শমীপ॒র্ণানি॒ ভব॑ন্তি । অ॒ন্নাদ্য॒স্যাব॑-রুদ্ধ্যৈ । সৌ॒ম্যানি॒ বৈ ক॒রীরা॑ণি । সৌ॒ম্যা খলু॒ বা আহু॑তি-র্দি॒বো বৃষ্টি॑-ঞ্চ্যাবযতি । যত্-ক॒রীরা॑ণি॒ ভব॑ন্তি । সৌ॒ম্যযৈ॒বাহু॑ত্যা দি॒বো বৃষ্টি॒মব॑ রুন্ধে । কা॒য এক॑কপালো ভবতি । প্র॒জানা᳚-ঙ্ক॒ত্বাং​যঁ॑ । প্র॒তি॒পূ॒রু॒ষ-ঙ্ক॑রম্ভ পা॒ত্রাণি॑ ভবন্তি । জা॒তা এ॒ব প্র॒জা ব॑রুণপা॒শা-ন্মু॑ঞ্চতি । এক॒-মতি॑রিক্তম্ । জ॒নি॒ষ্যমা॑ণা এ॒ব প্র॒জা ব॑রুণপা॒শা-ন্মু॑ঞ্চতি ॥ 33 ॥
(নি॒রু॒প্যন্তে॑- ভবতো॒ - ভব॑তি - মেদ্ধ্য॒ত্বায॑ - রুন্ধে॒ ষট্চ॑) (অ. 4)
অনুবাকং 5 - তচ্ছেষঃ
উত্ত॑রস্যাং॒-বেঁদ্যা॑ম॒ন্যানি॑ হ॒বীগ্ংষি॑ সাদযতি । দক্ষি॑ণাযা-ম্মারু॒তীম্ । অ॒প॒ধু॒রমে॒বৈনা॑ যুনক্তি । অথো॒ ওজ॑ এ॒বাসা॒মব॑হরতি । তস্মা॒-দ্ব্রহ্ম॑ণশ্চ ক্ষ॒ত্রাচ্চ॒ বিশো᳚-ঽন্যতো-ঽপক্র॒মিণীঃ᳚ । মা॒রু॒ত্যা পূর্ব॑যা॒ প্রচ॑রতি । অনৃ॑তমে॒বাব॑ যজতে । বা॒রু॒ণ্যোত্ত॑রযা । অ॒ন্ত॒ত এ॒ব বরু॑ণ॒মব॑-যজতে । যদে॒বাদ্ধ্ব॒র্যুঃ ক॒রোতি॑ ॥ 34 ॥
ত-ত্প্র॑তিপ্রস্থা॒তা ক॑রোতি । তস্মা॒-দ্যচ্ছ্রেযা᳚ন্-ক॒রোতি॑ । ত-ত্পাপী॑যান্-করোতি । পত্নীং᳚ ঁবাচযতি । মেদ্ধ্যা॑মে॒বৈনা᳚-ঙ্করোতি । অথো॒ তপ॑ এ॒বৈনা॒মুপ॑ নযতি । যজ্জা॒রগ্ং সন্ত॒-ন্ন প্র॑ব্রূ॒যাত্ । প্রি॒য-ঞ্জ্ঞা॒তিগ্ং রু॑ন্ধ্যাত্ । অ॒সৌ মে॑ জা॒র ইতি॒ নির্দি॑শেত্ । নি॒র্দিশ্যৈ॒বৈনং॑-বঁরুণপা॒শেন॑ গ্রাহযতি ॥ 35 ॥
প্র॒ঘা॒স্যান্॑. হবামহ॒ ইতি॒ পত্নী॑-মু॒দান॑যতি । অহ্ব॑তৈ॒বৈনা᳚ম্ । যত্-পত্নী॑ পুরোনুবা॒ক্যা॑মনু ব্রূ॒যাত্ । নির্বী᳚র্যো॒ যজ॑মান-স্স্যাত্ । যজ॑মা॒নো ঽন্বা॑হ । আ॒ত্মন্নে॒ব বী॒র্য॑-ন্ধত্তে । উ॒ভৌ যা॒জ্যাগ্ং॑ সবীর্য॒ত্বায॑ । যদ্গ্রামে॒ যদর॑ণ্য॒ ইত্যা॑হ । য॒থো॒দি॒তমে॒ব বরু॑ণ॒মব॑ যজতে । য॒জ॒মা॒ন॒দে॒ব॒ত্যো॑ বা আ॑হব॒নীযঃ॑ ॥ 36 ॥
ভ্রা॒তৃ॒ব্য॒ দে॒ব॒ত্যো॑ দক্ষি॑ণঃ । যদা॑হব॒নীযে॑ জুহু॒যাত্ । যজ॑মানং-বঁরুণপা॒শেন॑ গ্রাহযেত্ । দক্ষি॑ণে॒ ঽগ্নৌ জু॑হোতি । ভ্রাতৃ॑ব্যমে॒ব ব॑রুণপা॒শেন॑ গ্রাহযতি । শূর্পে॑ণ জুহোতি । অন্য॑মে॒ব বরু॑ণ॒মব॑যজতে । শী॒র্॒ষন্ন॑ধি নি॒ধায॑ জুহোতি । শী॒র্॒ষ॒ত এ॒ব বরু॑ণ॒মব॑ যজতে । প্র॒ত্যন্তিষ্ঠ॑ঞ্জুহোতি ॥ 37 ॥
প্র॒ত্যঙ্ঙে॒ব বরু॑ণপা॒শা-ন্নির্মু॑চ্যতে । অক্র॒ন্কর্ম॑ কর্ম॒কৃত॒ ইত্যা॑হ । দে॒বানৃ॒ণ-ন্নি॑রব॒দায॑ । অ॒নৃ॒ণা গৃ॒হানুপ॒-প্রেতেতি॒ বাবৈতদা॑হ । বরু॑ণ গৃহীতং॒-বাঁ এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॑ । য-দ্যজু॑ষা গৃহী॒তস্যা॑তি॒রিচ্য॑তে । তুষা᳚শ্চ নিষ্কা॒সশ্চ॑ । তুষৈ᳚শ্চ নিষ্কা॒সেন॑ চাবভৃ॒থমবৈ॑তি । বরু॑ণ-গৃহীতেনৈ॒ব বরু॑ণ॒মব॑যজতে । অ॒পো॑-ঽবভৃ॒থমবৈ॑তি ॥ 38 ॥
অ॒ফ্সু বৈ বরু॑ণঃ । সা॒ক্ষাদে॒ব বরু॑ণ॒মব॑ যজতে । প্রতি॑যুতো॒ বরু॑ণস্য॒ পাশ॒ ইত্যা॑হ । ব॒রু॒ণ॒পা॒শাদে॒ব নির্মু॑চ্যতে । অপ্র॑তীক্ষ॒-মায॑ন্তি । বরু॑ণস্যা॒ন্তর্​হি॑ত্যৈ । এধো᳚-ঽস্যেধিষী॒মহীত্যা॑হ । স॒মিধৈ॒বাগ্নি-ন্ন॑ম॒স্যন্ত॑ উ॒পায॑ন্তি । তেজো॑-ঽসি॒ তেজো॒ মযি॑ ধে॒হীত্যা॑হ । তেজ॑ এ॒বাত্মন্ধ॑ত্তে ॥ 39 ॥
(ক॒রোতি॑ - গ্রাহয - ত্যাহব॒নীয॒ - স্তিষ্ঠ॑ঞ্জুহো - ত্য॒পো॑-ঽবভৃ॒থমবৈ॑তি - ধত্তে) (অ. 5)
অনুবাকং 6 - সাকমেধাঃ
দে॒বা॒সু॒রা-স্সং​যঁ॑ত্তা আসন্ন্ । সো᳚-ঽগ্নির॑ব্রবীত্ । মমে॒য-মনী॑কবতী ত॒নূঃ । তা-ম্প্রী॑ণীত । অথাসু॑রান॒ভি ভ॑বিষ্য॒থেতি॑ । তে দে॒বা অ॒গ্নযে-ঽনী॑কবতে পুরো॒ডাশ॑ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপন্ন্ । সো᳚-ঽগ্নিরনী॑কবা॒ন্-থ্স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॑ন প্রী॒তঃ । চ॒তু॒র্ধা ঽনী॑কা-ন্যজনযত । ততো॑ দে॒বা অভ॑বন্ন্ । পরা ঽসু॑রাঃ ॥ 40 ॥
যদ॒গ্নযে-ঽনী॑কবতে পুরো॒ডাশ॑ম॒ষ্টাক॑পাল-ন্নি॒র্বপ॑তি । অ॒গ্নিমে॒বানী॑কবন্ত॒গ্গ্॒ স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॑ন প্রীণাতি । সো᳚-ঽগ্নিরনী॑কবা॒ন্-থ্স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॑ন প্রী॒তঃ । চ॒তু॒র্ধা ঽনী॑কানি জনযতে । অ॒সৌ বা আ॑দি॒ত্যো᳚-ঽগ্নি-রনী॑কবান্ । তস্য॑ র॒শ্মযো-ঽনী॑কানি । সা॒কগ্ং সূর্যে॑ণোদ্য॒তা নির্ব॑পতি । সা॒ক্ষাদে॒বাস্মা॒ অনী॑কানি জনযতি । তে-ঽসু॑রাঃ॒ পরা॑জিতা॒ যন্তঃ॑ । দ্যাবা॑পৃথি॒বী উপা᳚শ্রযন্ন্ ॥ 41 ॥
তে দে॒বা ম॒রুদ্ভ্যঃ॑ সান্তপ॒নেভ্য॑শ্চ॒রু-ন্নির॑বপন্ন্ । তা-ন্দ্যাবা॑পৃথি॒বীভ্যা॑-মে॒বোভ॒যত॒-স্সম॑তপন্ন্ । যন্ম॒রুদ্ভ্যঃ॑ সান্তপ॒নেভ্য॑শ্চ॒রু-ন্নি॒র্বপ॑তি । দ্যাবা॑পৃথি॒বীভ্যা॑মে॒ব তদু॑ভ॒যতো॒ যজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যা॒ন্-থ্সন্ত॑পতি । ম॒দ্ধ্যন্দি॑নে॒ নির্ব॑পতি । তর্​হি॒ হি তে-ঽক্ষ্ণি॑ষ্ঠ॒-ন্তপ॑তি । চ॒রুর্ভ॑বতি । স॒র্বত॑ এ॒বৈনা॒ন্-থ্সন্ত॑পতি । তে দে॒বা-শ্শ্বো॑ বিজ॒যিন॒-স্সন্তঃ॑ । সর্বা॑সা-ন্দু॒গ্ধে গৃ॑হমে॒ধীয॑-ঞ্চ॒রু-ন্নির॑বপন্ন্ ॥ 42 ॥
আশি॑তা এ॒বাদ্যোপ॑বসাম । কস্য॒ বা-ঽহে॒দম্ । কস্য॑ বা॒ শ্বো ভ॑বি॒তেতি॑ । স শৃ॒তো॑-ঽভবত্ । তস্যাহু॑তস্য॒ নাশ্ঞন্ন্॑ । ন হি দে॒বা অহু॑তস্যা॒শ্ঞন্তি॑ । তে᳚-ঽব্রুবন্ন্ । কস্মা॑ ই॒মগ্ং হো᳚ষ্যাম॒ ইতি॑ । ম॒রুদ্ভ্যো॑ গৃহমে॒ধিভ্য॒ ইত্য॑ব্রুবন্ন্ । ত-ম্ম॒রুদ্ভ্যো॑ গৃহমে॒ধিভ্যো॑-ঽজুহবুঃ ॥ 43 ॥
ততো॑ দে॒বা অভ॑বন্ন্ । পরা-ঽসু॑রাঃ । যস্যৈ॒বং-বিঁ॒দুষো॑ ম॒রুদ্ভ্যো॑ গৃহমে॒ধিভ্যো॑ গৃ॒হে জুহ্ব॑তি । ভব॑ত্যা॒ত্মনা᳚ । পরা᳚-ঽস্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো ভবতি । যদ্বৈ য॒জ্ঞস্য॑ পাক॒ত্রা ক্রি॒যতে᳚ । প॒শ॒ব্য॑-ন্তত্ । পা॒ক॒ত্রা বা এ॒তত্ক্রি॑যতে । যন্নেদ্ধ্মাব॒র্॒হি-র্ভব॑তি । ন সা॑মিধে॒নী-র॒ন্বাহ॑ ॥ 44 ॥
ন প্র॑যা॒জা ই॒জ্যন্তে᳚ । নানূ॑যা॒জাঃ । য এ॒বং-বেঁদ॑ । প॒শু॒মা-ন্ভ॑বতি । আজ্য॑ভাগৌ যজতি । য॒জ্ঞস্যৈ॒ব চক্ষু॑ষী॒ নান্তরে॑তি । ম॒রুতো॑ গৃহমে॒ধিনো॑ যজতি । ভা॒গ॒ধেযে॑-নৈ॒বৈনা॒ন্-থ্সম॑র্ধযতি । অ॒গ্নিগ্গ্​ স্বি॑ষ্ট॒কৃতং॑-যঁজতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ । ইডা᳚ন্তো ভবতি । প॒শবো॒ বা ইডা᳚ । প॒শুষ্বে॒বোপরি॑ষ্টা॒-ত্প্রতি॑ তিষ্ঠতি ॥ 45 ॥
(অসু॑রা - অশ্রযন্ - গৃহমে॒ধীযং॑ চ॒রু-ন্নির॑বপন্ - নজুহবু - র॒ন্বা - হেডা᳚ন্তো ভবতি॒ দ্বে চ॑) (অ. 6)
অনুবাকং 7 - তচ্ছেষঃ
যত্পত্নী॑ গৃহমে॒ধীয॑-স্যাশ্ঞী॒যাত্ । গৃ॒হ॒মে॒দ্ধ্যে॑ব স্যা᳚ত্ । বি ত্ব॑স্য য॒জ্ঞ ঋ॑ধ্যেত । যন্নাশ্ঞী॒যাত্ । অগৃ॑হমেধী স্যাত্ । নাস্য॑ য॒জ্ঞো ব্যৃ॑দ্ধ্যেত । প্রতি॑বেশ-ম্পচেযুঃ । তস্যা᳚শ্ঞীযাত্ । গৃ॒হ॒মে॒দ্ধ্যে॑ব ভ॑বতি । নাস্য॑ য॒জ্ঞো ব্যৃ॑দ্ধ্যতে ॥ 46 ॥
তে দে॒বা গৃ॑হমে॒ধীযে॑নে॒ষ্ট্বা । আশি॑তা অভবন্ন্ । আঞ্জ॑তা॒ভ্য॑ঞ্জত । অনু॑ ব॒থ্সা-ন॑বাসযন্ন্ । তেভ্যো-ঽসু॑রাঃ॒, ক্ষুধ॒-ম্প্রাহি॑ণ্বন্ন্ । সা দে॒বেষু॑ লো॒কমবি॑ত্ত্বা । অসু॑রা॒ন্-পুন॑রগচ্ছত্ । গৃ॒হ॒মে॒ধীযে॑নে॒ষ্ট্বা । আশি॑তা ভবন্তি । আঞ্জ॑তে॒-ঽভ্য॑ঞ্জতে ॥ 47 ॥
অনু॑ ব॒থ্সান্. বা॑সযন্তি । ভ্রাতৃ॑ব্যাযৈ॒ব ত-দ্যজ॑মানঃ॒, ক্ষুধ॒-ম্প্রহি॑ণোতি । তে দে॒বা গৃ॑হমে॒ধীযে॑নে॒ষ্ট্বা । ইন্দ্রা॑য নিষ্কা॒স-ন্ন্য॑দধুঃ । অ॒স্মানে॒ব শ্ব ইন্দ্রো॒ নিহি॑তভাগ উপাবর্তি॒তেতি॑ । তানিন্দ্রো॒ নিহি॑তভাগ উ॒পাব॑র্তত । গৃ॒হ॒মে॒ধীযে॑নে॒ষ্ট্বা । ইন্দ্রা॑য নিষ্কা॒স-ন্নিদ॑দ্ধ্যাত্ । ইন্দ্র॑ এ॒বৈন॒-ন্নিহি॑তভাগ উ॒পাব॑র্ততে । গার্​হ॑পত্যে জুহোতি ॥ 48 ॥
ভা॒গ॒ধেযে॑নে॒বৈন॒গ্ং॒ সম॑র্ধযতি । ঋ॒ষ॒ভমাহ্ব॑যতি । ব॒ষ॒ট্কা॒র এ॒বাস্য॒ সঃ । অথো॑ ইন্দ্রি॒যমে॒ব ত-দ্বী॒র্যং॑-যঁজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যস্য বৃঙ্ক্তে । ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রগ্ং হ॒ত্বা । পরা᳚-ম্পরা॒বত॑-মগচ্ছত্ । অপা॑রাধ॒মিতি॒ মন্য॑মানঃ । সো᳚-ঽব্রবীত্ । ক ই॒দং-বেঁ॑দিষ্য॒তীতি॑ । তে᳚-ঽব্রুব-ন্ম॒রুতো॒ বরং॑-বৃঁণামহৈ ॥ 49 ॥
অথ॑ ব॒যং-বেঁ॑দাম । অ॒স্মভ্য॑মে॒ব প্র॑থ॒মগ্ং হ॒বির্নিরু॑প্যাতা॒ ইতি॑ । ত এ॑ন॒মদ্ধ্য॑-ক্রীডন্ন্ । তত্ক্রী॒ডিনা᳚-ঙ্ক্রীডি॒ত্বম্ । য-ন্ম॒রুদ্ভ্যঃ॑ ক্রী॒ডিভ্যঃ॑ প্রথ॒মগ্ং হ॒বির্নি॑রু॒প্যতে॒ বিজি॑ত্যৈ । সা॒কগ্ং সূর্যে॑ণোদ্য॒তা নির্ব॑পতি । এ॒তস্মি॒ন্ বৈ লো॒ক ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রম॑হ॒ন্-থ্সমৃ॑দ্ধ্যৈ । এ॒ত-দ্ব্রা᳚হ্মণান্যে॒ব পঞ্চ॑ হ॒বীগ্ংষি॑ । এ॒ত-দ্ব্রা᳚হ্মণ ঐন্দ্রা॒গ্নঃ । অথৈ॒ষ ঐ॒ন্দ্রশ্চ॒রু-র্ভ॑বতি ॥ 50 ॥
উ॒দ্ধা॒রং-বাঁ এ॒তমিন্দ্র॒ উদ॑হরত । বৃ॒ত্রগ্ং হ॒ত্বা । অ॒ন্যাসু॑ দে॒বতা॒স্বধি॑ । যদে॒ষ ঐ॒ন্দ্র-শ্চ॒রু-র্ভব॑তি । উ॒দ্ধা॒রমে॒ব তং-যঁজ॑মান॒ উদ্ধ॑রতে । অ॒ন্যাসু॑ প্র॒জাস্বধি॑ । বৈ॒শ্ব॒ক॒র্ম॒ণ এক॑কপালো ভবতি । বিশ্বা᳚ন্যে॒ব তেন॒ কর্মা॑ণি॒ যজ॑মা॒নো ঽব॑রুন্ধে ॥ 51 ॥
(ঋ॒দ্ধ্য॒তে॒-ঽ-ভ্য॑ঞ্জতে-জুহোতি-বৃণামহৈ-ভবত্য॒- +ষ্টৌ চ॑) (অ. 7)
অনুবাকং 8 - পিতৃযজ্ঞঃ
বৈ॒শ্ব॒দে॒বেন॒ বৈ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জা অ॑সৃজত । তা ব॑রুণ-প্রঘা॒সৈ-র্ব॑রুণপা॒শাদ॑মুঞ্চত্ । সা॒ক॒মে॒ধৈঃ প্রত্য॑স্থাপযত্ । ত্র্য॑ম্বকৈ রু॒দ্র-ন্নি॒রবা॑দযত । পি॒তৃ॒য॒জ্ঞেন॑ সুব॒র্গং-লোঁ॒কম॑গমযত্ । য-দ্বৈ᳚শ্বদে॒বেন॒ যজ॑তে । প্র॒জা এ॒ব ত-দ্যজ॑মান-স্সৃজতে । তা ব॑রুণ-প্রঘা॒সৈ-র্ব॑রুণপা॒শা-ন্মু॑ঞ্চতি । সা॒ক॒মে॒ধৈঃ প্রতি॑ষ্ঠাপযতি । ত্র্য॑ম্বকৈরু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে ॥ 52 ॥
পি॒তৃ॒য॒জ্ঞেন॑ সুব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি । দ॒ক্ষি॒ণ॒তঃ প্রা॑চীনাবী॒তী নির্ব॑পতি । দ॒ক্ষি॒ণাবৃ॒দ্ধি পি॑তৃ॒ণাম্ । অনা॑দৃত্য॒ তত্ । উ॒ত্ত॒র॒ত এ॒বোপ॒বীয॒ নির্ব॑পেত্ । উ॒ভযে॒ হি দে॒বাশ্চ॑ পি॒তর॑শ্চে॒জ্যন্তে᳚ । অথো॒ যদে॒ব দ॑ক্ষিণা॒র্ধে॑-ঽধি॒ শ্রয॑তি । তেন॑ দক্ষি॒ণাবৃ॑ত্ । সোমা॑য পিতৃ॒মতে॑ পুরো॒ডাশ॒গ্ং॒ ষট্ক॑পাল॒-ন্নির্ব॑পতি । সং॒​বঁ॒থ্স॒রো বৈ সোমঃ॑ পিতৃ॒মান্ ॥ 53 ॥
সং॒​বঁ॒থ্স॒রমে॒ব প্রী॑ণাতি । পি॒তৃভ্যো॑ বর্​হি॒ষদ্ভ্যো॑ ধা॒নাঃ । মাসা॒ বৈ পি॒তরো॑ বর্​হি॒ষদঃ॑ । মাসা॑নে॒ব প্রী॑ণাতি । যস্মি॒ন্ বা ঋ॒তৌ পুরু॑ষঃ প্র॒মীয॑তে । সো᳚-ঽস্যা॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে ভ॑বতি । ব॒হু॒রূ॒পা ধা॒না ভ॑বন্তি । অ॒হো॒রা॒ত্রাণা॑-ম॒ভিজি॑ত্যৈ । পি॒তৃভ্যো᳚ ঽগ্নিষ্বা॒ত্তেভ্যো॑ ম॒ন্থম্ । অ॒র্ধ॒মা॒সা বৈ পি॒তরো᳚-ঽগ্নিষ্বা॒ত্তাঃ ॥ 54 ॥
অ॒র্ধ॒মা॒সানে॒ব প্রী॑ণাতি । অ॒ভি॒বা॒ন্যা॑যৈ দু॒গ্ধে ভ॑বতি । সা হি পি॑তৃদেব॒ত্য॑-ন্দু॒হে । য-ত্পূ॒র্ণম্ । ত-ন্ম॑নু॒ষ্যা॑ণাম্ । উ॒প॒র্য॒র্ধো দে॒বানা᳚ম্ । অ॒র্ধঃ পি॑তৃ॒ণাম্ । অ॒র্ধ উপ॑মন্থতি । অ॒র্ধো হি পি॑তৃ॒ণাম্ । এক॒যোপ॑মন্থতি ॥ 55 ॥
একা॒ হি পি॑তৃ॒ণাম্ । দ॒ক্ষি॒ণোপ॑মন্থতি । দ॒ক্ষি॒ণা বৃ॒দ্ধি পি॑তৃ॒ণাম্ । অনা॑র॒ভ্যোপ॑মন্থতি । তদ্ধি পি॒তৄন্-গচ্ছ॑তি । ই॒মা-ন্দিশং॒-বেঁদি॒মুদ্ধ॑ন্তি । উ॒ভযে॒ হি দে॒বাশ্চ॑ পি॒তর॑শ্চে॒জ্যন্তে᳚ । চতুঃ॑ স্রক্তির্ভবতি । সর্বা॒ হ্যনু॒ দিশঃ॑ পি॒তরঃ॑ । অখা॑তা ভবতি ॥ 56 ॥
খা॒তা হি দে॒বানা᳚ম্ । ম॒দ্ধ্য॒তো᳚ ঽগ্নিরাধী॑যতে । অ॒ন্ত॒তো হি দে॒বানা॑-মাধী॒যতে᳚ । বর্​ষী॑যানি॒দ্ধ্ম ই॒দ্ধ্মা-দ্ভ॑বতি॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ । পরি॑ শ্রযতি । অ॒ন্তর্​হি॑তো॒ হি পি॑তৃলো॒কো ম॑নুষ্যলো॒কাত্ । যত্-পরু॑ষি দি॒নম্ । ত-দ্দে॒বানা᳚ম্ । যদ॑ন্ত॒রা । ত-ন্ম॑নু॒ষ্যা॑ণাম্ ॥ 57 ॥
য-থ্সমূ॑লম্ । ত-ত্পি॑তৃ॒ণাম্ । সমূ॑ল-ম্ব॒র্॒হি-র্ভ॑বতি॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ । দ॒ক্ষি॒ণা স্তৃ॑ণাতি । দ॒ক্ষি॒ণা বৃ॒দ্ধি পি॑তৃ॒ণাম্ । ত্রিঃ পর্যে॑তি । তৃ॒তীযে॒ বা ই॒তো লো॒কে পি॒তরঃ॑ । তানে॒ব প্রী॑ণাতি । ত্রিঃ পুনঃ॒ পর্যে॑তি । ষট্থ্সম্প॑দ্যন্তে ॥ 58 ॥
ষড্বা ঋ॒তবঃ॑ । ঋ॒তূনে॒ব প্রী॑ণাতি । য-ত্প্র॑স্ত॒রং-যঁজু॑ষা গৃহ্ণী॒যাত্ । প্র॒মাযু॑কো॒ যজ॑মান-স্স্যাত্ । যন্ন গৃ॑হ্ণী॒যাত্ । অ॒না॒য॒ত॒ন-স্স্যা᳚ত্ । তূ॒ষ্ণীমে॒ব ন্য॑স্যেত্ । ন প্র॒মাযু॑কো॒ ভব॑তি । নানা॑যত॒নঃ । যত্-ত্রীন্-প॑রি॒ধী-ন্প॑রিদ॒দ্ধ্যাত্ ॥ 59 ॥
মৃ॒ত্যুনা॒ যজ॑মান॒-ম্পরি॑ গৃহ্ণীযাত্ । যন্ন প॑রি-দ॒দ্ধ্যাত্ । রক্ষাগ্ং॑সি য॒জ্ঞগ্ং হ॑ন্যুঃ । দ্বৌ প॑রি॒ধী পরি॑দধাতি । রক্ষ॑সা॒-মপ॑হত্যৈ । অথো॑ মৃ॒ত্যোরে॒ব যজ॑মান॒-মুথ্সৃ॑জতি । য-ত্ত্রীণি॑ ত্রীণি হ॒বীগ্​ষ্যু॑দা॒হরে॑যুঃ । ত্রয॑স্ত্রয এষাগ্ং সা॒ক-ম্প্রমী॑যেরন্ন্ । একৈ॑ক-মনূ॒চীনা᳚-ন্যু॒দাহ॑রন্তি । একৈ॑ক এ॒বৈষা॑ম॒ন্বঞ্চঃ॒ প্রমী॑যতে । ক॒শিপু॑ কশিপ॒ব্যা॑য । উ॒প॒বর্​হ॑ণ-মুপবর্​হ॒ণ্যা॑য । আঞ্জ॑ন-মাঞ্জ॒ন্যা॑য । অ॒ভ্যঞ্জ॑ন-মভ্যঞ্জ॒ন্যা॑য । য॒থা॒ভা॒গমে॒বৈনা᳚-ন্প্রীণাতি ॥ 60 ॥
(নি॒রব॑দযতে - পিতৃ॒মা - ন॑গ্নিষ্বা॒ত্তা - এক॒যোপ॑ মন্থ॒ - ত্যখা॑তা ভবতি-মনু॒ষ্যা॑ণাং - পদ্যন্তে - পরিদ॒দ্ধ্যান্ - মী॑যতে॒ পঞ্চ॑ চ) (অ. 8)
অনুবাকং 9 - তচ্ছেষঃ
অ॒গ্নযে॑ দে॒বেভ্যঃ॑ পি॒তৃভ্যঃ॑ সমি॒দ্ধ্যমা॑না॒যানু॑ব্রূ॒হীত্যা॑হ ।
উ॒ভযে॒ হি দে॒বাশ্চ॑ পি॒তর॑শ্চে॒জ্যন্তে᳚ । একা॒মন্বা॑হ । একা॒ হি পি॑তৃ॒ণাম্ । ত্রিরন্বা॑হ । ত্রির্​হি দে॒বানা᳚ম্ । আ॒ঘা॒রাবাঘা॑রযতি । য॒জ্ঞ॒ প॒রুষো॒রন॑ন্তরিত্যৈ । নার্​ষে॒যং-বৃঁ॑ণীতে । ন হোতা॑রম্ ॥ 61 ॥
যদা॑র্​ষে॒যং-বৃঁ॑ণী॒ত । যদ্ধোতা॑রম্ । প্র॒মাযু॑কো॒ যজ॑মান-স্স্যাত্ । প্র॒মাযু॑কো॒ হোতা᳚ । তস্মা॒ন্ন বৃ॑ণীতে । যজ॑মানস্য॒ হোতু॑-র্গোপী॒থায॑ । অপ॑বর্​হিষঃ প্রযা॒জান্.-য॑জতি । প্র॒জা বৈ ব॒র্॒হিঃ । প্র॒জা এ॒ব মৃ॒ত্যোরুথ্সৃ॑জতি । আজ্য॑ভাগৌ যজতি ॥ 62 ॥
য॒জ্ঞস্যৈ॒ব চক্ষু॑ষী॒ নান্তরে॑তি । প্রা॒চী॒না॒বী॒তী সোমং॑-যঁজতি । পি॒তৃ॒দে॒ব॒ত্যা॑ হি । এ॒ষা ঽঽহু॑তিঃ । পঞ্চ॒ কৃত্বো-ঽব॑দ্যতি । পঞ্চ॒ হ্যে॑তা দে॒বতাঃ᳚ । দ্বে পু॑রো-ঽনুবা॒ক্যে᳚ । যা॒জ্যা॑ দে॒বতা॑ বষট্কা॒রঃ । তা এ॒ব প্রী॑ণাতি । সন্ত॑ত॒মব॑ দ্যতি ॥ 63 ॥
ঋ॒তূ॒নাগ্ং সন্ত॑ত্যৈ । প্রৈবৈভ্যঃ॒ পূর্ব॑যা পুরো-ঽনুবা॒ক্য॑যা ঽঽহ । প্রণ॑যতি দ্বি॒তীয॑যা । গ॒ময॑তি যা॒জ্য॑যা । তৃ॒তীযে॒ বা ই॒তো লো॒কে পি॒তরঃ॑ । অহ্ন॑ এ॒বৈনা॒-ন্পূর্ব॑যা পুরো-ঽনুবা॒ক্য॑যা॒ ঽত্যান॑যতি । রাত্রি॑যৈ দ্বি॒তীয॑যা । ঐবৈনান্॑. যা॒জ্য॑যা গমযতি । দ॒ক্ষি॒ণ॒তো॑-ঽব॒দায॑ । উদ॒ঙ্ঙতি॑ ক্রামতি॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ ॥ 64 ॥
আ স্ব॒ধেত্যা-শ্রা॑বযতি । অস্তু॑ স্ব॒ধেতি॑ প্র॒ত্যাশ্রা॑বযতি । স্ব॒ধা নম॒ ইতি॒ বষ॑ট্করোতি । স্ব॒ধা॒কা॒রো হি পি॑তৃ॒ণাম্ । সোম॒মগ্রে॑ যজতি । সোম॑ প্রযাজা॒ হি পি॒তরঃ॑ । সোম॑-ম্পিতৃ॒মন্তং॑-যঁজতি । সং॒​বঁ॒থ্স॒রো বৈ সোমঃ॑ পিতৃ॒মান্ । সং॒​বঁ॒থ্স॒রমে॒ব ত-দ্য॑জতি । পি॒তৄন্-ব॑র্​হি॒ষদো॑ যজতি ॥ 65 ॥
যে বৈ যজ্বা॑নঃ । তে পি॒তরো॑ বর্​হি॒ষদঃ॑ । তানে॒ব ত-দ্য॑জতি । পি॒তৄন॑গ্নিষ্বা॒ত্তান্. য॑জতি । যে বা অয॑জ্বানো গৃহমে॒ধিনঃ॑ । তে পি॒তরো᳚-ঽগ্নিষ্বা॒ত্তাঃ । তানে॒ব ত-দ্য॑জতি । অ॒গ্নি-ঙ্ক॑ব্য॒বাহ॑নং-যঁজতি । য এ॒ব পি॑তৃ॒ণাম॒গ্নিঃ । তমে॒ব ত-দ্য॑জতি ॥ 66 ॥
অথো॒ যথা॒-ঽগ্নিগ্গ্​ স্বি॑ষ্ট॒কৃতং॒-যঁজ॑তি । তা॒দৃগে॒ব তত্ । এ॒তত্তে॑ তত॒ যে চ॒ ত্বামন্বিতি॑ তি॒সৃষু॑ স্র॒ক্তীষু॒ নিদ॑ধাতি । তস্মা॒দা তৃ॒তীযা॒-ত্পুরু॑ষা॒ন্নাম॒ ন গৃ॑হ্ণন্তি । এ॒তাব॑ন্তো॒ হীজ্যন্তে᳚ । অত্র॑ পিতরো যথাভা॒গ-ম্ম॑ন্দদ্ধ্ব॒মিত্যা॑হ । হ্লীকা॒ হি পি॒তরঃ॑ । উদ॑ঞ্চো॒ নিষ্ক্রা॑মন্তি । এ॒ষা বৈ ম॑নু॒ষ্যা॑ণা॒-ন্দিক্ । স্বামে॒ব ত-দ্দিশ॒মনু॒ নিষ্ক্রা॑মন্তি ॥ 67 ॥
আ॒হ॒ব॒নীয॒-মুপ॑তিষ্ঠন্তে । ন্যে॑বাস্মৈ॒ তদ্ধ্নু॑বতে । যথ্স॒ত্যা॑হব॒নীযে᳚ । অথা॒ন্যত্র॒ চর॑ন্তি । আতমি॑তো॒রুপ॑তিষ্ঠন্তে । অ॒গ্নিমে॒বোপ॑দ্র॒ষ্টার॑-ঙ্কৃ॒ত্বা । পি॒তৄ-ন্নি॒রব॑দযন্তে । অন্তং॒-বাঁ এ॒তে প্রা॒ণানা᳚-ঙ্গচ্ছন্তি । য আতমি॑তোরুপ॒তিষ্ঠ॑ন্তে । সু॒স॒ন্দৃশ॑-ন্ত্বা ব॒যমিত্যা॑হ ॥ 68 ॥
প্রা॒ণো বৈ সু॑স॒ন্দৃক্ । প্রা॒ণমে॒বাত্মন্-দ॑ধতে । যোজা॒ ন্বি॑ন্দ্র তে॒ হরী॒ ইত্যা॑হ । প্রা॒ণমে॒ব পুন॑রযুক্ত । অক্ষ॒ন্নমী॑মদন্ত॒ হীতি॒ গার্​হ॑পত্য॒-মুপ॑তিষ্ঠন্তে । অক্ষ॒ন্নমী॑মদ॒ন্তাথ॒ ত্বোপ॑তিষ্ঠামহ॒ ইতি॒ বাবৈতদা॑হ । অমী॑মদন্ত পি॒তরঃ॑ সো॒ম্যা ইত্য॒ভি প্রপ॑দ্যন্তে । অমী॑মদন্ত পি॒তরো-ঽথ॑ ত্বা॒-ঽভি প্রপ॑দ্যামহ॒ ইতি॒ বাবৈতদা॑হ । অ॒পঃ পরি॑ষিঞ্চতি । মা॒র্জয॑ত্যে॒বৈনান্॑ ॥ 69 ॥
অথো॑ ত॒র্পয॑ত্যে॒ব । তৃপ্য॑তি প্র॒জযা॑ প॒শুভিঃ॑ । য এ॒বং-বেঁদ॑ । অপ॑ বর্​হিষাবনূযা॒জৌ য॑জতি । প্র॒জা বৈ ব॒র্॒হিঃ । প্র॒জা এ॒ব মৃ॒ত্যোরুথ্সৃ॑জতি । চ॒তুরঃ॑ প্রযা॒জান্. য॑জতি । দ্বাব॑নূযা॒জৌ । ষট্থ্সম্প॑দ্যন্তে । ষড্বা ঋ॒তবঃ॑ ॥ 70 ॥
ঋ॒তূনে॒ব প্রী॑ণাতি । ন পত্ন্যন্বা᳚স্তে । ন সং​যাঁ॑জযন্তি । যত্পত্ন্য॒ন্বাসী॑ত । যথ্সং॑​যাঁ॒জযে॑যুঃ । প্র॒মাযু॑কা স্যাত্ । তস্মা॒ন্নান্বা᳚স্তে । ন সং​যাঁ॑জযন্তি । পত্নি॑যৈ গোপী॒থায॑ ॥ 71 ॥
(হোতা॑র॒ - মাজ্য॑ভাগৌ যজতি॒ - সন্ত॑ত॒মব॑দ্যতি॒ - ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ - বর্​হি॒ষদো॑ যজতি॒ - তমে॒ব ত-দ্য॑জ॒- ত্যনু॒ নিষ্ক্রা॑মন্ত্যা - হৈ - নান্ - ঋ॒তবো॒ - +নব॑ চ) (অ. 9)
অনুবাকং 10 - ত্র্যম্বকহবীংষি
প্র॒তি॒পূ॒রু॒ষমেক॑কপালা॒-ন্নির্ব॑পতি । জা॒তা এ॒ব প্র॒জা রু॒দ্রান্নি॒রব॑দযতে । এক॒মতি॑রিক্তম্ । জ॒নি॒ষ্যমা॑ণা এ॒ব প্র॒জা রু॒দ্রান্নি॒রব॑দযতে । এক॑কপালা ভবন্তি । এ॒ক॒ধৈব রু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে । নাভিঘা॑রযতি । যদ॑ভিঘা॒রযে᳚ত্ । অ॒ন্ত॒র॒ব॒চা॒রিণগ্ং॑ রু॒দ্র-ঙ্কু॑র্যাত্ । এ॒কো॒ল্মু॒কেন॑ যন্তি ॥ 72 ॥
তদ্ধি রু॒দ্রস্য॑ ভাগ॒ধেয᳚ম্ । ই॒মা-ন্দিশং॑-যঁন্তি । এ॒ষা বৈ রু॒দ্রস্য॒ দিক্ । স্বাযা॑মে॒ব দি॒শি রু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে । রু॒দ্রো বা অ॑প॒শুকা॑যা॒ আহু॑ত্যৈ॒ নাতি॑ষ্ঠত । অ॒সৌ তে॑ প॒শুরিতি॒ নির্দি॑শে॒দ্য-ন্দ্বি॒ষ্যাত্ । যমে॒ব দ্বেষ্টি॑ । তম॑স্মৈ প॒শু-ন্নির্দি॑শতি । যদি॒ ন দ্বি॒ষ্যাত্ । আ॒খুস্তে॑ প॒শুরিতি॑ ব্রূযাত্ ॥ 73 ॥
ন গ্রা॒ম্যা-ন্প॒শূন্. হি॒নস্তি॑ । নার॒ণ্যান্ । চ॒তু॒ষ্প॒থে জু॑হোতি । এ॒ষ বা অ॑গ্নী॒না-ম্পড্বী॑শো॒ নাম॑ । অ॒গ্নি॒বত্যে॒ব জু॑হোতি । ম॒দ্ধ্য॒মেন॑ প॒র্ণেন॑ জুহোতি । স্রুগ্ঘ্যে॑ষা । অথো॒ খলু॑ । অ॒ন্ত॒মেনৈ॒ব হো॑ত॒ব্য᳚ম্ । অ॒ন্ত॒ত এ॒ব রু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে ॥ 74 ॥
এ॒ষ তে॑ রুদ্র ভা॒গ-স্স॒হ স্বস্রা-ঽম্বি॑ক॒যেত্যা॑হ । শ॒রদ্বা অ॒স্যাম্বি॑কা॒ স্বসা᳚ । তযা॒ বা এ॒ষ হি॑নস্তি । যগ্ং হি॒নস্তি॑ । তযৈ॒বৈনগ্ং॑ স॒হ শ॑মযতি । ভে॒ষ॒জ-ঙ্গব॒ ইত্যা॑হ । যাব॑ন্ত এ॒ব গ্রা॒ম্যাঃ প॒শবঃ॑ । তেভ্যো॑ ভেষ॒জ-ঙ্ক॑রোতি । অবা᳚ম্ব রু॒দ্রম॑দিম॒হীত্যা॑হ । আ॒শিষ॑মে॒বৈতামাশা᳚স্তে ॥ 75 ॥
ত্র্য॑ম্বকং-যঁজামহ॒ ইত্যা॑হ । মৃ॒ত্যো-র্মু॑ক্ষীয॒ মা ঽমৃতা॒দিতি॒ বাবৈতদা॑হ । উত্কি॑রন্তি । ভগ॑স্য লীফ্সন্তে । মূতে॑ কৃ॒ত্বা-ঽঽস॑জন্তি । যথা॒ জনং॑-যঁ॒তে॑-ঽব॒স-ঙ্ক॒রোতি॑ । তা॒দৃগে॒বতত্ । এ॒ষ তে॑ রুদ্র ভা॒গ ইত্যা॑হ নি॒রব॑ত্ত্যৈ । অপ্র॑তীক্ষ॒মায॑ন্তি । অ॒পঃ পরি॑ষিঞ্চতি । রু॒দ্রস্যা॒ন্তর্​হি॑ত্যৈ । প্র বা এ॒তে᳚-ঽস্মা-ল্লো॒কাচ্চ্য॑বন্তে । যে ত্র্য॑ম্বকৈ॒শ্চর॑ন্তি । আ॒দি॒ত্য-ঞ্চ॒রু-ম্পুন॒রেত্য॒ নির্ব॑পতি । ই॒যং-বাঁ অদি॑তিঃ । অ॒স্যামে॒ব প্রতি॑ তিষ্ঠন্তি ॥ 76 ॥
(য॒ন্তি॒ - ব্রূ॒যা॒ন্ - নি॒রব॑দযতে - শাস্তে - সিঞ্চতি॒ ষট্চ॑) (অ. 10)
(অনু॑মত্যৈ - বৈশ্বদে॒বেন॒ তা-স্সৃ॒ষ্টা - স্ত্রি॒বৃত্ - প্র॒জাপ॑তি-স্সবি॒ - তোত্ত॑রস্যাং - দেবাসু॒রা-স্সো᳚-ঽগ্নি--র্ য-ত্পত্নী॑ -বৈশ্বদে॒বেন॒ তা ব॑রুণপ্রঘা॒সৈ - র॒গ্নযে॑ দে॒বেভ্যঃ॑ - প্রতিপূরু॒ষ-ন্দশ॑)
(অনু॑মত্যৈ - প্রথম॒জো ব॒থ্সো - ব॑হুরূ॒পা হি প॒শব॒ - স্তস্মা᳚-ত্পৃথমা॒ত্রং - ঁযদ॒গ্নযে-ঽনী॑কবত - উদ্ধা॒রং-বাঁ - অ॒গ্নযে॑ দে॒বেভ্য॑ - ঋ॒তূনে॒ব ষট্থ্স॑প্ততিঃ)
(অনু॑মত্যৈ॒ - প্রতি॑ তিষ্ঠন্তি)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে প্রথমাষ্টকে ষষ্ঠঃ প্রপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - rājasūyānubrāhmaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - anumatyādyā iṣṭayaḥ
anṷmatyai puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ye pra॒tyañca॒-śśamyā̭yā ava॒śīya̭nte | tannair̭​ṛ॒ta-meka̭kapālam | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ | i॒ya-nnir-ṛ̭tiḥ | nai॒r॒ṛ॒tena॒ pūrvḙṇa॒ praca̭rati | pā॒pmāna̭me॒va nir-ṛ̭ti॒-mpūrvā᳚-nni॒rava̭dayate | eka̭ kapālo bhavati | e॒ka॒dhaiva nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | yadahṷtvā॒ gār​ha̭patya ī॒yuḥ || 1 ||
ru॒dro bhū॒tvā-'gnira̭nū॒tthāya̭ | a॒ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca hanyāt | vīhi॒ svāhā ''hṷti-ñjuṣā॒ṇa ityā̭ha | āhṷtyai॒vainagṃ̭ śamayati | nārti॒mārccha̭-tyaddhva॒ryurna yaja̭mānaḥ | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | taddhi nir-ṛ̭tyai bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai nir-ṛ̭tyai॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate || 2 ||
svakṛ̭ta॒ iri̭ṇe juhoti prada॒re vā᳚ | e॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭nam | sva e॒vāyata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | e॒ṣa tḙ nir-ṛte bhā॒ga ityā̭ha | nirdi̭śatye॒vainā᳚m | bhūtḙ ha॒viṣma̭tya॒sītyā̭ha | bhūti̭me॒vopāva̭rtate | mu॒ñcemamagṃha̭sa॒ ityā̭ha | agṃha̭sa e॒vaina̭-mmuñcati | a॒ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuhoti || 3 ||
a॒nta॒ta e॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | kṛ॒ṣṇaṃ-vā~saḥ̭ kṛ॒ṣṇatṷ̄ṣa॒-ndakṣi̭ṇā | e॒ta-dvai nir-ṛ̭tyai rū॒pam | rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | nir-ṛ̭tyā a॒ntar​hi̭tyai | svāhā॒ namo॒ ya i॒da-ñca॒kāreti॒ puna॒retya॒ gār​ha̭patye juhoti | āhṷtyai॒va na̭ma॒syanto॒ gār​ha̭patya-mu॒pāva̭rtante | ā॒nu॒ma॒tena॒ praca̭rati | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ || 4 ||
i॒yame॒vāsmai̭ rā॒jyamanṷmanyate | dhe॒nu-rdakṣi̭ṇā | i॒māme॒va dhe॒nu-ṅkṷrute | ā॒di॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pati | u॒bhayī᳚ṣve॒va pra॒jāsva॒bhiṣi̭cyate | daivī̭ṣu ca॒ mānṷṣīṣu ca | varo॒ dakṣi̭ṇā | varo॒ hi rā॒jyagṃ samṛ̭ddhyai | ā॒gnā॒vai॒ṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 5 ||
viṣṇṷrya॒jñaḥ | de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jña-ñcāva̭ rundhe | vā॒ma॒no va॒hī dakṣi̭ṇā | ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | ya-dvā̭ma॒naḥ | tena̭ vaiṣṇa॒va-ssamṛ̭ddhyai | a॒gnī॒ṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gnīṣomā᳚bhyāṃ॒-vā~ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒nniti̭ | yada̭gnīṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti || 6 ||
vārtra̭ghname॒va viji̭tyai | hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | de॒vatā̭bhiścendri॒yeṇa̭ ca॒ vyā᳚rdhyata | sa e॒tamai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-mapaśyat | tannira̭vapat | tena॒ vai sa de॒vatā᳚ścendri॒ya-ñcāvā̭rundha | yadai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti | de॒vatā᳚ścai॒va tene᳚ndri॒ya-ñca॒ yaja̭mā॒no-'va̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā || 7 ||
ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | ā॒gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ai॒ndra-ndadhi̭ | yadā᳚gne॒yo bhava̭ti | a॒gnirvai ya̭jñamu॒kham | ya॒jña॒mu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rāstā᳚ddhatte | yadai॒ndra-ndadhi̭ || 8 ||
i॒ndri॒yame॒vāva̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā | yadva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | yāva̭tī॒rvai pra॒jā oṣa̭dhīnā॒-mahṷtānā॒-māśñanṋ | tāḥ parā̭-'bhavann | ā॒gra॒ya॒ṇa-mbha̭vati hu॒tādyā̭ya | yaja̭māna॒syāpa̭rābhāvāya || 9 ||
de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā i̭ndrā॒gnī uda̭jayatām | tāve॒tamai᳚ndrā॒gna-ndvāda̭śakapāla॒-nnira̭vṛṇātām | yadai᳚ndrā॒gno bhava॒tyujji̭tyai | dvāda̭śakapālo bhavati | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒raḥ | saṃ॒​va~॒thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭rundhe | vai॒śva॒de॒vaśca॒ru-rbha̭vati | vai॒śva॒de॒vaṃ-vā~ anna᳚m | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || 10 ||
pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | sau॒myagg​ śyā̭mā॒ka-ñca॒ru-nnirva̭pati | somo॒ vā a̭kṛṣṭapa॒cyasya॒ rājā᳚ | a॒kṛ॒ṣṭa॒pa॒cyame॒vāsmai᳚ svadayati | vāso॒ dakṣi̭ṇā | sau॒myagṃhi de॒vata̭yā॒ vāsa॒-ssamṛ̭ddhyai | sara̭svatyai ca॒ru-nnirva̭pati | sara̭svate ca॒rum | mi॒thu॒name॒vāva̭ rundhe | mi॒thu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | eti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khādṛddhyāḥ᳚ | yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ eti̭ | a॒ṣṭāve॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavanti | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | tenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naiti̭ || 11 ||
(ī॒yu--r ni॒rava̭dayate - 'ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuho॒ - tyanṷmati--r de॒vatā̭ - ni॒rvapa̭ti - va॒hī dakṣi̭ṇā॒ - yadai॒ndra-nda - dhyapa̭rābhāvāya - svadayati॒ - gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai॒ ṣaṭca̭) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - cāturmāsye vaiśvadevahavīṃṣi
vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā-ssṛ॒ṣṭā na prājā̭yanta | so᳚-'gnira̭kāmayata | a॒hami॒māḥ praja̭nayeya॒miti̭ | sa pra॒jāpa̭taye॒ śuca̭madadhāt | so̭-'śocat-pra॒jāmi॒cchamā̭naḥ | tasmā॒dya-ñca̭ pra॒jā bhu॒nakti॒ ya-ñca॒ na | tāvu॒bhau śo̭cataḥ pra॒jāmi॒cchamā̭nau | tāsva॒gnimapya̭ sṛjat | tā a॒gniraddhyai᳚t || 12 ||
somo॒ reto̭-'dadhāt | sa॒vi॒tā prāja̭nayat | sara̭svatī॒ vāca̭madadhāt | pū॒ṣā 'po̭ṣayat | te vā e॒te tri-ssaṃ̭​va~thsa॒rasya॒ prayṷjyante | ye de॒vāḥ puṣṭi̭patayaḥ | saṃ॒​va~॒thsa॒ro vai pra॒jāpa̭tiḥ | saṃ॒​va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ prāja̭nayat | tāḥ pra॒jā jā॒tā ma॒ruto᳚ ghnann | a॒smānapi॒ na prāyṷkṣa॒teti̭ || 13 ||
sa e॒ta-mpra॒jāpa̭tirmāru॒tagṃ sa॒ptaka̭pāla-mapaśyat | ta-nnira̭vapat | tato॒ vai pra॒jābhyo̭kalpata | yanmā̭ru॒to ni̭ru॒pyate᳚ | ya॒jñasya॒ klṛptyai᳚ | pra॒jānā॒-maghā̭tāya | sa॒ptaka̭pālo bhavati | sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒rutaḥ̭ | ga॒ṇa॒śa e॒vāsmai॒ viśa̭-ṅkalpayati | sa pra॒jāpa̭ti-raśocat || 14 ||
yāḥ pūrvāḥ᳚ pra॒jā asṛ̭kṣi | ma॒ruta॒stā a̭vadhiṣuḥ | ka॒thamapa̭rā-ssṛje॒yeti̭ | tasya॒ śuṣma̭ ā॒ṇḍa-mbhū॒ta-nnira̭vartata | tadvyuda̭harat | tada̭poṣayat | ta-tprājā̭yata | ā॒ṇḍasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | yadā॒mikṣā᳚ | yadvyu॒ddhara̭ti || 15 ||
pra॒jā e॒va ta-dyaja̭mānaḥ poṣayati | vai॒śva॒de॒vyā̭mikṣā̭ bhavati | vai॒śva॒de॒vyo̭ vai pra॒jāḥ | pra॒jā e॒vāsmai॒ praja̭nayati | vāji̭na॒māna̭yati | pra॒jāsve॒va prajā̭tāsu॒ reto̭ dadhāti | dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vya̭ eka̭kapālo bhavati | pra॒jā e॒va prajā̭tā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇāti | de॒vā॒su॒rā-ssaṃ​ya~̭ttā āsann | sā᳚-'gnira̭bravīt || 16 ||
māmagrḙ yajata | mayā॒ mukhe॒nāsṷrā-ñjeṣya॒theti̭ | mā-ndvi॒tīya॒miti॒ somo᳚-'bravīt | mayā॒ rājñā̭ jeṣya॒theti̭ | mā-ntṛ॒tīya॒miti̭ savi॒tā | mayā॒ prasṷ̄tā jeṣya॒theti̭ | mā-ñca̭tu॒rthīmiti॒ sara̭svatī | i॒ndri॒yaṃ-vo~॒-'ha-ndhā᳚syā॒mīti̭ | mā-mpa̭ñca॒mamiti̭ pū॒ṣā | mayā᳚ prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒theti̭ || 17 ||
te᳚-'gninā॒ mukhe॒nāsṷrānajayann | somḙna॒ rājñā᳚ | sa॒vi॒trā prasṷ̄tāḥ | sara̭svatīndri॒ya-ma̭dadhāt | pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā ''sī᳚t | tato॒ vai de॒vā vya̭jayanta | yade॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ niru॒pyante॒ viji̭tyai | notta̭rave॒dimupa̭- vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | ajā̭tā iva॒ hyḙtar​hi̭ pa॒śavaḥ̭ || 18 ||
(ai॒-d- itya̭ - śoca-d- vyu॒ddhara̭ - tyabravīt - prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒the ॒ tye॒taraḥi̭ pa॒śavaḥ̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - vaiśvadevapargatāni viśveṣāṅgāni
tri॒vṛ-dba॒r॒hi-rbha̭vati | mā॒tā pi॒tā pu॒traḥ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | ulba॒-ṅgarbho̭ ja॒rāyṷ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | tre॒dhā ba॒r॒hi-ssanna̭ddha-mbhavati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭ tiṣṭhati | e॒ka॒dhā puna॒-ssanna̭ddha-mbhavati | eka̭ iva॒ hya̭yaṃ-lo~॒kaḥ || 19 ||
a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | pra॒suvo̭ bhavanti | pra॒tha॒ma॒jāme॒va puṣṭi॒mava̭ rundhe | pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | pṛ॒ṣa॒dā॒jya-ṅgṛ̭hṇāti | pa॒śavo॒ vai pṛ̭ṣadā॒jyam | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | pa॒ñca॒gṛ॒hī॒ta-mbha̭vati | pāṅktā॒ hi pa॒śavaḥ̭ | ba॒hu॒rū॒pa-mbha̭vati || 20 ||
ba॒hu॒rū॒pā hi pa॒śava॒-ssamṛ̭ddhyai | a॒gni-mma̭nthanti | a॒gnimṷkhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | yada॒gni-mmantha̭nti | a॒gnimṷkhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate | nava̭ prayā॒jā i̭jyante | navā̭nūyā॒jāḥ | a॒ṣṭau ha॒vīgṃṣi̭ | dvāvā̭ghā॒rau | dvāvājya̭bhāgau || 21 ||
tri॒gṃ॒śa-thsampa̭dyante | tri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | teja॒ ājya᳚m | yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | pa॒śava॒ ājya᳚m || 22 ||
yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va pa॒śubhi॒-ssama̭rdhayati | yadalpa̭mā॒naye᳚t | alpā̭ ena-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ya-dba॒hvā̭naye᳚t | ba॒hava̭ ena-mpa॒śavo bhṷñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ba॒hvā̭nīyā॒viḥ pṛ̭ṣṭha-ṅkuryāt | ba॒hava̭ e॒vaina̭-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭhante | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | yadeka̭kapālasyāva॒dyet || 23 ||
yaja̭māna॒syāva̭dyet | udvā॒ mādye॒-dyaja̭mānaḥ | pra vā̭ mīyeta | sa॒kṛde॒va ho̭ta॒vyaḥ̭ | sa॒kṛdi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | hu॒tvā-'bhi jṷhoti | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā | teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | su॒va॒rgo lo॒ka ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 24 ||
yadeka̭kapāla-māhava॒nīyḙ ju॒hoti̭ | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | yaddhastḙna juhu॒yāt | su॒va॒rgā-llo॒kā-dyaja̭māna॒-mava̭viddhyet | sru॒cā jṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai | ya-tprāmpadyḙta | de॒va॒lo॒kama॒bhi ja̭yet | ya-dda̭kṣi॒ṇā pi̭tṛlo॒kam | ya-tpra॒tyak || 25 ||
rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | yadudaṅṋ̇ | ma॒nu॒ṣya॒lo॒ka-ma॒bhija̭yet | prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ | eka̭kapālaṃ॒-vai~ pra̭ti॒tiṣṭha̭nta॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī anu॒ prati̭tiṣṭhataḥ | dyāvā̭pṛthi॒vī ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūn. ya॒jñaḥ | ya॒jñaṃ-ya~ja̭mānaḥ | yaja̭māna-mpra॒jāḥ | tasmā॒t-prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ || 26 ||
vā॒jino̭ yajati | a॒gnirvā॒yu-ssūryaḥ̭ | te vai vā॒jinaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | atho॒ khalvā̭huḥ | chandāgṃ̭si॒ vai vā॒jina॒ iti̭ | tānye॒va ta-dya̭jati | ṛ॒khsā॒me vā indra̭sya॒ harī̭ soma॒pānau᳚ | tayoḥ᳚ pari॒dhaya̭ ā॒dhāna᳚m | vāji̭na-mbhāga॒dheya᳚m || 27 ||
yadapra̭hṛtya pari॒dhīñjṷhu॒yāt | a॒ntarā̭dhānābhyā-ṅghā॒sa-mpraya̭cchet | pra॒hṛtya̭ pari॒dhīñjṷhoti | nirā̭dhānābhyāme॒va ghā॒sa-mpraya̭cchati | ba॒r॒hiṣi̭ viṣi॒ñcanvāji̭na॒-māna̭yati | pra॒jā vai ba॒ra॒ḥiḥ | reto॒ vāji̭nam | pra॒jāsve॒va reto̭ dadhāti | sa॒mu॒pa॒hūya̭ bhakṣayanti | e॒ta-thso̭mapīthā॒ hyḙte | atho̭ ā॒tmanne॒va reto̭ dadhate | yaja̭māna utta॒mo bha̭kṣayati | pa॒śavo॒ vai vāji̭nam | yaja̭māna e॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayanti || 28 ||
(lo॒ko - ba̭hurū॒pa-mbha̭va॒ - tyājya̭bhāgau - pa॒śava॒ ājya̭ - mava॒dye - dā̭hava॒nīyaḥ̭ - pra॒tyak - tasmā॒-tprati̭ṣṭhito hota॒vyo̭ - bhāga॒dheya̭ - me॒te ca॒tvāri̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - varuṇapraghāsāḥ
pra॒jāpa̭ti-ssavi॒tā bhū॒tvā pra॒jā a̭sṛjata | tā ḙna॒matya̭manyanta | tā a̭smā॒dapā᳚krāmann | tā varṷṇo bhū॒tvā pra॒jā varṷṇenāgrāhayat | tāḥ pra॒jā varṷṇagṛhītāḥ | pra॒jāpa̭ti॒-mpuna॒rupā̭dhāvannā॒tha-mi॒cchamā̭nāḥ | sa e॒tān-pra॒jāpa̭ti-rvaruṇa praghā॒sāna̭paśyat | tānnira̭vapat | tairvai sa pra॒jā va̭ruṇa-pā॒śāda̭muñcat | ya-dva̭ruṇa-praghā॒sā ni̭ru॒pyante᳚ || 29 ||
pra॒jānā॒mava̭ruṇagrāhāya | tāsā॒-ndakṣi̭ṇo bā॒hu-rnya̭kna॒ āsī᳚t | sa॒vyaḥ prasṛ̭taḥ | sa e॒tā-ndvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi॒muda̭hann | tato॒ vai sa pra॒jānā॒-ndakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprāsā̭rayat | ya-ddvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi̭mu॒ddhanti̭ | pra॒jānā̭me॒va ta-dyaja̭māno॒ dakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprasā̭rayati | tasmā᳚ccāturmāsyayā॒jya̭muṣmi̭n ~lo॒ka ṷbha॒yābā̭huḥ | ya॒jñābhi̭jita॒gg॒ hya̭sya | pṛ॒tha॒mā॒trā-dvedī॒ asa̭bhinnne bhavataḥ || 30 ||
tasmā᳚t-pṛthamā॒traṃ-vya~gṃsau᳚ | utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭muttarave॒dimupa̭ vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | atho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | athai॒ṣa ai᳚ndrā॒gno bha̭vati | prā॒ṇā॒pā॒nau vā e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti || 31 ||
prā॒ṇā॒pā॒nāve॒vāva̭ rundhe | ojo॒ balaṃ॒-vā~ e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti | ojo॒ bala̭me॒vāva̭ rundhe | mā॒ru॒tyā̭mikṣā̭ bhavati | vā॒ru॒ṇyā̭mikṣā᳚ | me॒ṣī ca̭ me॒ṣaśca̭ bhavataḥ | mi॒thu॒nā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | lo॒ma॒śau bha̭vato meddhya॒tvāya̭ || 32 ||
śa॒mī॒pa॒rṇānyupa̭ vapati | ghā॒same॒vābhyā॒mapi̭ yacchati | pra॒jāpa̭tima॒nnādya॒-nnopā̭namat | sa e॒tena̭ śa॒teddhmḙna ha॒viṣā॒ 'nnādya॒ma-vā̭rundha | ya-tpa̭ra-śśa॒tāni̭ śamīpa॒rṇāni॒ bhava̭nti | a॒nnādya॒syāva̭-ruddhyai | sau॒myāni॒ vai ka॒rīrā̭ṇi | sau॒myā khalu॒ vā āhṷti-rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvayati | yat-ka॒rīrā̭ṇi॒ bhava̭nti | sau॒myayai॒vāhṷtyā di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe | kā॒ya eka̭kapālo bhavati | pra॒jānā᳚-ṅka॒tvāṃ​ya~̭ | pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa-ṅka̭rambha pā॒trāṇi̭ bhavanti | jā॒tā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | eka॒-mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati || 33 ||
(ni॒ru॒pyantḙ- bhavato॒ - bhava̭ti - meddhya॒tvāya̭ - rundhe॒ ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - taccheṣaḥ
utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭ma॒nyāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ sādayati | dakṣi̭ṇāyā-mmāru॒tīm | a॒pa॒dhu॒rame॒vainā̭ yunakti | atho॒ oja̭ e॒vāsā॒mava̭harati | tasmā॒-dbrahma̭ṇaśca kṣa॒trācca॒ viśo᳚-'nyato-'pakra॒miṇīḥ᳚ | mā॒ru॒tyā pūrva̭yā॒ praca̭rati | anṛ̭tame॒vāva̭ yajate | vā॒ru॒ṇyotta̭rayā | a॒nta॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭-yajate | yade॒vāddhva॒ryuḥ ka॒roti̭ || 34 ||
ta-tpra̭tiprasthā॒tā ka̭roti | tasmā॒-dyacchreyā᳚n-ka॒roti̭ | ta-tpāpī̭yān-karoti | patnīṃ᳚ ~vācayati | meddhyā̭me॒vainā᳚-ṅkaroti | atho॒ tapa̭ e॒vainā॒mupa̭ nayati | yajjā॒ragṃ santa॒-nna pra̭brū॒yāt | pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | a॒sau mḙ jā॒ra iti॒ nirdi̭śet | ni॒rdiśyai॒vainaṃ̭-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayati || 35 ||
pra॒ghā॒syāṋ. havāmaha॒ iti॒ patnī̭-mu॒dāna̭yati | ahva̭tai॒vainā᳚m | yat-patnī̭ puronuvā॒kyā̭manu brū॒yāt | nirvī᳚ryo॒ yaja̭māna-ssyāt | yaja̭mā॒no 'nvā̭ha | ā॒tmanne॒va vī॒rya̭-ndhatte | u॒bhau yā॒jyāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ | yadgrāme॒ yadara̭ṇya॒ ityā̭ha | ya॒tho॒di॒tame॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyo̭ vā ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 36 ||
bhrā॒tṛ॒vya॒ de॒va॒tyo̭ dakṣi̭ṇaḥ | yadā̭hava॒nīyḙ juhu॒yāt | yaja̭mānaṃ-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayet | dakṣi̭ṇe॒ 'gnau jṷhoti | bhrātṛ̭vyame॒va va̭ruṇapā॒śena̭ grāhayati | śūrpḙṇa juhoti | anya̭me॒va varṷṇa॒mava̭yajate | śī॒r॒ṣanna̭dhi ni॒dhāya̭ juhoti | śī॒r॒ṣa॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | pra॒tyantiṣṭha̭ñjuhoti || 37 ||
pra॒tyaṅṅe॒va varṷṇapā॒śā-nnirmṷcyate | akra॒nkarma̭ karma॒kṛta॒ ityā̭ha | de॒vānṛ॒ṇa-nni̭rava॒dāya̭ | a॒nṛ॒ṇā gṛ॒hānupa॒-preteti॒ vāvaitadā̭ha | varṷṇa gṛhītaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | ya-dyajṷṣā gṛhī॒tasyā̭ti॒ricya̭te | tuṣā᳚śca niṣkā॒saśca̭ | tuṣai᳚śca niṣkā॒sena̭ cāvabhṛ॒thamavai̭ti | varṷṇa-gṛhītenai॒va varṷṇa॒mava̭yajate | a॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti || 38 ||
a॒phsu vai varṷṇaḥ | sā॒kṣāde॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | prati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha | va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒va nirmṷcyate | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | varṷṇasyā॒ntar​hi̭tyai | edho᳚-'syedhiṣī॒mahītyā̭ha | sa॒midhai॒vāgni-nna̭ma॒syanta̭ u॒pāya̭nti | tejo̭-'si॒ tejo॒ mayi̭ dhe॒hītyā̭ha | teja̭ e॒vātmandha̭tte || 39 ||
(ka॒roti̭ - grāhaya - tyāhava॒nīya॒ - stiṣṭha̭ñjuho - tya॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti - dhatte) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - sākamedhāḥ
de॒vā॒su॒rā-ssaṃ​ya~̭ttā āsann | so᳚-'gnira̭bravīt | mame॒ya-manī̭kavatī ta॒nūḥ | tā-mprī̭ṇīta | athāsṷrāna॒bhi bha̭viṣya॒theti̭ | te de॒vā a॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kā-nyajanayata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā 'sṷrāḥ || 40 ||
yada॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla-nni॒rvapa̭ti | a॒gnime॒vānī̭kavanta॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheyḙna prīṇāti | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kāni janayate | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-ranī̭kavān | tasya̭ ra॒śmayo-'nī̭kāni | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | sā॒kṣāde॒vāsmā॒ anī̭kāni janayati | te-'sṷrāḥ॒ parā̭jitā॒ yantaḥ̭ | dyāvā̭pṛthi॒vī upā᳚śrayann || 41 ||
te de॒vā ma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nnira̭vapann | tā-ndyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-me॒vobha॒yata॒-ssama̭tapann | yanma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nni॒rvapa̭ti | dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va tadṷbha॒yato॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒n-thsanta̭pati | ma॒ddhyandi̭ne॒ nirva̭pati | tar​hi॒ hi te-'kṣṇi̭ṣṭha॒-ntapa̭ti | ca॒rurbha̭vati | sa॒rvata̭ e॒vainā॒n-thsanta̭pati | te de॒vā-śśvo̭ vija॒yina॒-ssantaḥ̭ | sarvā̭sā-ndu॒gdhe gṛ̭hame॒dhīya̭-ñca॒ru-nnira̭vapann || 42 ||
āśi̭tā e॒vādyopa̭vasāma | kasya॒ vā-'he॒dam | kasya̭ vā॒ śvo bha̭vi॒teti̭ | sa śṛ॒to̭-'bhavat | tasyāhṷtasya॒ nāśñanṋ | na hi de॒vā ahṷtasyā॒śñanti̭ | te᳚-'bruvann | kasmā̭ i॒magṃ ho᳚ṣyāma॒ iti̭ | ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhya॒ itya̭bruvann | ta-mma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭-'juhavuḥ || 43 ||
tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭ gṛ॒he juhva̭ti | bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | yadvai ya॒jñasya̭ pāka॒trā kri॒yate᳚ | pa॒śa॒vya̭-ntat | pā॒ka॒trā vā e॒tatkri̭yate | yanneddhmāba॒r॒hi-rbhava̭ti | na sā̭midhe॒nī-ra॒nvāha̭ || 44 ||
na pra̭yā॒jā i॒jyante᳚ | nānṷ̄yā॒jāḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ājya̭bhāgau yajati | ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | ma॒ruto̭ gṛhame॒dhino̭ yajati | bhā॒ga॒dheyḙ-nai॒vainā॒n-thsama̭rdhayati | a॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ̭-ya~jati॒ prati̭ṣṭhityai | iḍā᳚nto bhavati | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭ tiṣṭhati || 45 ||
(asṷrā - aśrayan - gṛhame॒dhīyaṃ̭ ca॒ru-nnira̭vapan - najuhavu - ra॒nvā - heḍā᳚nto bhavati॒ dve ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - taccheṣaḥ
yatpatnī̭ gṛhame॒dhīya̭-syāśñī॒yāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva syā᳚t | vi tva̭sya ya॒jña ṛ̭dhyeta | yannāśñī॒yāt | agṛ̭hamedhī syāt | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyeta | prati̭veśa-mpaceyuḥ | tasyā᳚śñīyāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva bha̭vati | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyate || 46 ||
te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā abhavann | āñja̭tā॒bhya̭ñjata | anṷ va॒thsā-na̭vāsayann | tebhyo-'sṷrāḥ॒, kṣudha॒-mprāhi̭ṇvann | sā de॒veṣṷ lo॒kamavi̭ttvā | asṷrā॒n-puna̭ragacchat | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā bhavanti | āñja̭te॒-'bhya̭ñjate || 47 ||
anṷ va॒thsān. vā̭sayanti | bhrātṛ̭vyāyai॒va ta-dyaja̭mānaḥ॒, kṣudha॒-mprahi̭ṇoti | te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnya̭dadhuḥ | a॒smāne॒va śva indro॒ nihi̭tabhāga upāvarti॒teti̭ | tānindro॒ nihi̭tabhāga u॒pāva̭rtata | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnida̭ddhyāt | indra̭ e॒vaina॒-nnihi̭tabhāga u॒pāva̭rtate | gār​ha̭patye juhoti || 48 ||
bhā॒ga॒dheyḙne॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | ṛ॒ṣa॒bhamāhva̭yati | va॒ṣa॒ṭkā॒ra e॒vāsya॒ saḥ | atho̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | parā᳚-mparā॒vata̭-magacchat | apā̭rādha॒miti॒ manya̭mānaḥ | so᳚-'bravīt | ka i॒daṃ-ve~̭diṣya॒tīti̭ | te᳚-'bruva-nma॒ruto॒ varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai || 49 ||
atha̭ va॒yaṃ-ve~̭dāma | a॒smabhya̭me॒va pra̭tha॒magṃ ha॒virnirṷpyātā॒ iti̭ | ta ḙna॒maddhya̭-krīḍann | tatkrī॒ḍinā᳚-ṅkrīḍi॒tvam | ya-nma॒rudbhyaḥ̭ krī॒ḍibhyaḥ̭ pratha॒magṃ ha॒virni̭ru॒pyate॒ viji̭tyai | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | e॒tasmi॒n vai lo॒ka indro̭ vṛ॒trama̭ha॒n-thsamṛ̭ddhyai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ta-dbrā᳚hmaṇa aindrā॒gnaḥ | athai॒ṣa ai॒ndraśca॒ru-rbha̭vati || 50 ||
u॒ddhā॒raṃ-vā~ e॒tamindra॒ uda̭harata | vṛ॒tragṃ ha॒tvā | a॒nyāsṷ de॒vatā॒svadhi̭ | yade॒ṣa ai॒ndra-śca॒ru-rbhava̭ti | u॒ddhā॒rame॒va taṃ-ya~ja̭māna॒ uddha̭rate | a॒nyāsṷ pra॒jāsvadhi̭ | vai॒śva॒ka॒rma॒ṇa eka̭kapālo bhavati | viśvā᳚nye॒va tena॒ karmā̭ṇi॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || 51 ||
(ṛ॒ddhya॒te॒-'-bhya̭ñjate-juhoti-vṛṇāmahai-bhavatya॒- +ṣṭau ca̭) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - pitṛyajñaḥ
vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śāda̭muñcat | sā॒ka॒me॒dhaiḥ pratya̭sthāpayat | trya̭mbakai ru॒dra-nni॒ravā̭dayata | pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kama̭gamayat | ya-dvai᳚śvade॒vena॒ yaja̭te | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | sā॒ka॒me॒dhaiḥ prati̭ṣṭhāpayati | trya̭mbakairu॒dra-nni॒rava̭dayate || 52 ||
pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ prā̭cīnāvī॒tī nirva̭pati | da॒kṣi॒ṇāvṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭dṛtya॒ tat | u॒tta॒ra॒ta e॒vopa॒vīya॒ nirva̭pet | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | atho॒ yade॒va da̭kṣiṇā॒rdhḙ-'dhi॒ śraya̭ti | tena̭ dakṣi॒ṇāvṛ̭t | somā̭ya pitṛ॒matḙ puro॒ḍāśa॒gṃ॒ ṣaṭka̭pāla॒-nnirva̭pati | saṃ॒​va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān || 53 ||
saṃ॒​va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | pi॒tṛbhyo̭ bar​hi॒ṣadbhyo̭ dhā॒nāḥ | māsā॒ vai pi॒taro̭ bar​hi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti | yasmi॒n vā ṛ॒tau purṷṣaḥ pra॒mīya̭te | so᳚-'syā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati | ba॒hu॒rū॒pā dhā॒nā bha̭vanti | a॒ho॒rā॒trāṇā̭-ma॒bhiji̭tyai | pi॒tṛbhyo᳚ 'gniṣvā॒ttebhyo̭ ma॒ntham | a॒rdha॒mā॒sā vai pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ || 54 ||
a॒rdha॒mā॒sāne॒va prī̭ṇāti | a॒bhi॒vā॒nyā̭yai du॒gdhe bha̭vati | sā hi pi̭tṛdeva॒tya̭-ndu॒he | ya-tpū॒rṇam | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | u॒pa॒rya॒rdho de॒vānā᳚m | a॒rdhaḥ pi̭tṛ॒ṇām | a॒rdha upa̭manthati | a॒rdho hi pi̭tṛ॒ṇām | eka॒yopa̭manthati || 55 ||
ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | da॒kṣi॒ṇopa̭manthati | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭ra॒bhyopa̭manthati | taddhi pi॒tṝn-gaccha̭ti | i॒mā-ndiśaṃ॒-ve~di॒muddha̭nti | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | catuḥ̭ sraktirbhavati | sarvā॒ hyanu॒ diśaḥ̭ pi॒taraḥ̭ | akhā̭tā bhavati || 56 ||
khā॒tā hi de॒vānā᳚m | ma॒ddhya॒to᳚ 'gnirādhī̭yate | a॒nta॒to hi de॒vānā̭-mādhī॒yate᳚ | var​ṣī̭yāni॒ddhma i॒ddhmā-dbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | pari̭ śrayati | a॒ntar​hi̭to॒ hi pi̭tṛlo॒ko ma̭nuṣyalo॒kāt | yat-parṷṣi di॒nam | ta-dde॒vānā᳚m | yada̭nta॒rā | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām || 57 ||
ya-thsamṷ̄lam | ta-tpi̭tṛ॒ṇām | samṷ̄la-mba॒r॒hi-rbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | da॒kṣi॒ṇā stṛ̭ṇāti | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | triḥ paryḙti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti | triḥ punaḥ॒ paryḙti | ṣaṭthsampa̭dyante || 58 ||
ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ya-tpra̭sta॒raṃ-ya~jṷṣā gṛhṇī॒yāt | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | yanna gṛ̭hṇī॒yāt | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t | tū॒ṣṇīme॒va nya̭syet | na pra॒māyṷko॒ bhava̭ti | nānā̭yata॒naḥ | yat-trīn-pa̭ri॒dhī-npa̭rida॒ddhyāt || 59 ||
mṛ॒tyunā॒ yaja̭māna॒-mpari̭ gṛhṇīyāt | yanna pa̭ri-da॒ddhyāt | rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | dvau pa̭ri॒dhī pari̭dadhāti | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | atho̭ mṛ॒tyore॒va yaja̭māna॒-muthsṛ̭jati | ya-ttrīṇi̭ trīṇi ha॒vīg​ṣyṷdā॒harḙyuḥ | traya̭straya eṣāgṃ sā॒ka-mpramī̭yerann | ekai̭ka-manū॒cīnā᳚-nyu॒dāha̭ranti | ekai̭ka e॒vaiṣā̭ma॒nvañcaḥ॒ pramī̭yate | ka॒śipṷ kaśipa॒vyā̭ya | u॒pa॒bar​ha̭ṇa-mupabar​ha॒ṇyā̭ya | āñja̭na-māñja॒nyā̭ya | a॒bhyañja̭na-mabhyañja॒nyā̭ya | ya॒thā॒bhā॒game॒vainā᳚-nprīṇāti || 60 ||
(ni॒rava̭dayate - pitṛ॒mā - na̭gniṣvā॒ttā - eka॒yopa̭ mantha॒ - tyakhā̭tā bhavati-manu॒ṣyā̭ṇāṃ - padyante - parida॒ddhyān - mī̭yate॒ pañca̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - taccheṣaḥ
a॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhyaḥ̭ sami॒ddhyamā̭nā॒yānṷbrū॒hītyā̭ha |
u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | ekā॒manvā̭ha | ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | triranvā̭ha | trir​hi de॒vānā᳚m | ā॒ghā॒rāvāghā̭rayati | ya॒jña॒ pa॒ruṣo॒rana̭ntarityai | nār​ṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇīte | na hotā̭ram || 61 ||
yadā̭r​ṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇī॒ta | yaddhotā̭ram | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | pra॒māyṷko॒ hotā᳚ | tasmā॒nna vṛ̭ṇīte | yaja̭mānasya॒ hotṷ-rgopī॒thāya̭ | apa̭bar​hiṣaḥ prayā॒jān.-ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ājya̭bhāgau yajati || 62 ||
ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | prā॒cī॒nā॒vī॒tī somaṃ̭-ya~jati | pi॒tṛ॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒ṣā ''hṷtiḥ | pañca॒ kṛtvo-'va̭dyati | pañca॒ hyḙtā de॒vatāḥ᳚ | dve pṷro-'nuvā॒kye᳚ | yā॒jyā̭ de॒vatā̭ vaṣaṭkā॒raḥ | tā e॒va prī̭ṇāti | santa̭ta॒mava̭ dyati || 63 ||
ṛ॒tū॒nāgṃ santa̭tyai | praivaibhyaḥ॒ pūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā ''ha | praṇa̭yati dvi॒tīya̭yā | ga॒maya̭ti yā॒jya̭yā | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | ahna̭ e॒vainā॒-npūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā॒ 'tyāna̭yati | rātri̭yai dvi॒tīya̭yā | aivaināṋ. yā॒jya̭yā gamayati | da॒kṣi॒ṇa॒to̭-'va॒dāya̭ | uda॒ṅṅati̭ krāmati॒ vyāvṛ̭ttyai || 64 ||
ā sva॒dhetyā-śrā̭vayati | astṷ sva॒dheti̭ pra॒tyāśrā̭vayati | sva॒dhā nama॒ iti॒ vaṣa̭ṭkaroti | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | soma॒magrḙ yajati | soma̭ prayājā॒ hi pi॒taraḥ̭ | soma̭-mpitṛ॒mantaṃ̭-ya~jati | saṃ॒​va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān | saṃ॒​va~॒thsa॒rame॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝn-ba̭r​hi॒ṣado̭ yajati || 65 ||
ye vai yajvā̭naḥ | te pi॒taro̭ bar​hi॒ṣadaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝna̭gniṣvā॒ttān. ya̭jati | ye vā aya̭jvāno gṛhame॒dhinaḥ̭ | te pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ | tāne॒va ta-dya̭jati | a॒gni-ṅka̭vya॒vāha̭naṃ-ya~jati | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | tame॒va ta-dya̭jati || 66 ||
atho॒ yathā॒-'gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ॒-ya~ja̭ti | tā॒dṛge॒va tat | e॒tattḙ tata॒ ye ca॒ tvāmanviti̭ ti॒sṛṣṷ sra॒ktīṣu॒ nida̭dhāti | tasmā॒dā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒nnāma॒ na gṛ̭hṇanti | e॒tāva̭nto॒ hījyante᳚ | atra̭ pitaro yathābhā॒ga-mma̭ndaddhva॒mityā̭ha | hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ | uda̭ñco॒ niṣkrā̭manti | e॒ṣā vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ndik | svāme॒va ta-ddiśa॒manu॒ niṣkrā̭manti || 67 ||
ā॒ha॒va॒nīya॒-mupa̭tiṣṭhante | nyḙvāsmai॒ taddhnṷvate | yathsa॒tyā̭hava॒nīye᳚ | athā॒nyatra॒ cara̭nti | ātami̭to॒rupa̭tiṣṭhante | a॒gnime॒vopa̭dra॒ṣṭāra̭-ṅkṛ॒tvā | pi॒tṝ-nni॒rava̭dayante | antaṃ॒-vā~ e॒te prā॒ṇānā᳚-ṅgacchanti | ya ātami̭torupa॒tiṣṭha̭nte | su॒sa॒ndṛśa̭-ntvā va॒yamityā̭ha || 68 ||
prā॒ṇo vai sṷsa॒ndṛk | prā॒ṇame॒vātman-da̭dhate | yojā॒ nvi̭ndra te॒ harī॒ ityā̭ha | prā॒ṇame॒va puna̭rayukta | akṣa॒nnamī̭madanta॒ hīti॒ gār​ha̭patya॒-mupa̭tiṣṭhante | akṣa॒nnamī̭mada॒ntātha॒ tvopa̭tiṣṭhāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | amī̭madanta pi॒taraḥ̭ so॒myā itya॒bhi prapa̭dyante | amī̭madanta pi॒taro-'tha̭ tvā॒-'bhi prapa̭dyāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | mā॒rjaya̭tye॒vaināṋ || 69 ||
atho̭ ta॒rpaya̭tye॒va | tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | apa̭ bar​hiṣāvanūyā॒jau ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ca॒turaḥ̭ prayā॒jān. ya̭jati | dvāva̭nūyā॒jau | ṣaṭthsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 70 ||
ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | na patnyanvā᳚ste | na saṃ​yā~̭jayanti | yatpatnya॒nvāsī̭ta | yathsaṃ̭​yā~॒jayḙyuḥ | pra॒māyṷkā syāt | tasmā॒nnānvā᳚ste | na saṃ​yā~̭jayanti | patni̭yai gopī॒thāya̭ || 71 ||
(hotā̭ra॒ - mājya̭bhāgau yajati॒ - santa̭ta॒mava̭dyati॒ - vyāvṛ̭ttyai - bar​hi॒ṣado̭ yajati॒ - tame॒va ta-dya̭ja॒- tyanu॒ niṣkrā̭mantyā - hai - nān - ṛ॒tavo॒ - +nava̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - tryambakahavīṃṣi
pra॒ti॒pū॒ru॒ṣameka̭kapālā॒-nnirva̭pati | jā॒tā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka॒mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka̭kapālā bhavanti | e॒ka॒dhaiva ru॒dra-nni॒rava̭dayate | nābhighā̭rayati | yada̭bhighā॒raye᳚t | a॒nta॒ra॒va॒cā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryāt | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti || 72 ||
taddhi ru॒drasya̭ bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai ru॒drasya॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate | ru॒dro vā a̭pa॒śukā̭yā॒ āhṷtyai॒ nāti̭ṣṭhata | a॒sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyāt | yame॒va dveṣṭi̭ | tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt | ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt || 73 ||
na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti̭ | nāra॒ṇyān | ca॒tu॒ṣpa॒the jṷhoti | e॒ṣa vā a̭gnī॒nā-mpaḍbī̭śo॒ nāma̭ | a॒gni॒vatye॒va jṷhoti | ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ juhoti | srugghyḙṣā | atho॒ khalṷ | a॒nta॒menai॒va ho̭ta॒vya᳚m | a॒nta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate || 74 ||
e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrā-'mbi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ | tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati | bhe॒ṣa॒ja-ṅgava॒ ityā̭ha | yāva̭nta e॒va grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ | tebhyo̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti | avā᳚mba ru॒drama̭dima॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 75 ||
trya̭mbakaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā 'mṛtā॒diti॒ vāvaitadā̭ha | utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā-''sa̭janti | yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒vatat | e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭ttyai | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒ntar​hi̭tyai | pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kāccya̭vante | ye trya̭mbakai॒ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti || 76 ||
(ya॒nti॒ - brū॒yā॒n - ni॒rava̭dayate - śāste - siñcati॒ ṣaṭca̭) (a. 10)
(anṷmatyai - vaiśvade॒vena॒ tā-ssṛ॒ṣṭā - stri॒vṛt - pra॒jāpa̭ti-ssavi॒ - totta̭rasyāṃ - devāsu॒rā-sso᳚-'gni--r ya-tpatnī̭ -vaiśvade॒vena॒ tā va̭ruṇapraghā॒sai - ra॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ - pratipūru॒ṣa-ndaśa̭)
(anṷmatyai - prathama॒jo va॒thso - ba̭hurū॒pā hi pa॒śava॒ - stasmā᳚-tpṛthamā॒traṃ - ~yada॒gnaye-'nī̭kavata - uddhā॒raṃ-vā~ - a॒gnayḙ de॒vebhya̭ - ṛ॒tūne॒va ṣaṭthsa̭ptatiḥ)
(anṷmatyai॒ - prati̭ tiṣṭhanti)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||