📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
গীতগোবিন্দং সপ্তমঃ সর্গঃ - নাগর নারযণঃ
Gitagovindam Saptamah Sargah - Nagara Narayanah
Vishnu Gita Jayadeva Bengali
॥ সপ্তমঃ সর্গঃ ॥
॥ নাগরনারাযণঃ ॥
অত্রান্তরে চ কুলটাকুলবর্ত্মপাত-সঞ্জাতপাতক ইব স্ফুটলাঞ্ছনশ্রীঃ ।
বৃন্দাবনান্তরমদীপযদংশুজালৈ-র্দিক্সুন্দরীবদনচন্দনবিন্দুরিন্দুঃ ॥ 40 ॥
প্রসরতি শশধরবিম্বে বিহিতবিলম্বে চ মাধবে বিধুরা ।
বিরচিতবিবিধবিলাপং সা পরিতাপং চকারোচ্চৈঃ ॥ 41 ॥
॥ গীতং 13 ॥
কথিতসমযেঽপি হরিরহহ ন যযৌ বনম্ ।
মম বিফলমিদমমলরূপমপি যৌবনম্ ॥
যামি হে কমিহ শরণং সখীজনবচনবঞ্চিতা ॥ 1 ॥
যদনুগমনায নিশি গহনমপি শীলিতম্ ।
তেন মম হৃদযমিদমসমশরকীলিতম্ ॥ 2 ॥
মম মরণমেব বরমতিবিতথকেতনা ।
কিমিহ বিষহামি বিরহানলচেতনা ॥ 3 ॥
মামহহ বিধুরযতি মধুরমধুযামিনী ।
কাপি হরিমনুভবতি কৃতসুকৃতকামিনী ॥ 4 ॥
অহহ কলযামি বলযাদিমণীভূষণম্ ।
হরিবিরহদহনবহনেন বহুদূষণম্ ॥ 5 ॥
কুসুমসুকুমারতনুমতনুশরলীলযা ।
স্রগপি হৃদি হন্তি মামতিবিষমশীলযা ॥ 6 ॥
অহমিহ নিবসামি নগণিতবনবেতসা ।
স্মরতি মধুসূদনো মামপি ন চেতসা ॥ 7 ॥
হরিচরণশরণজযদেবকবিভারতী ।
বসতু হৃদি যুবতিরিব কোমলকলাবতী ॥ 8 ॥
তত্কিং কামপি কামিনীমভিসৃতঃ কিং বা কলাকেলিভি-র্বদ্ধো বন্ধুভিরন্ধকারিণি বনোপান্তে কিমু ভ্রাম্যতি ।
কান্তঃ ক্লান্তমনা মনাগপি পথি প্রস্থাতুমেবাক্ষমঃ সঙ্কেতীকৃতমঞ্জুবঞ্জুললতাকুঞ্জেঽপি যন্নাগতঃ ॥ 42 ॥
অথাগতাং মাধবমন্তরেণ সখীমিযং বীক্ষ্য বিষাদমূকাম্ ।
বিশঙ্ক্মানা রমিতং কযাপি জনার্দনং দৃষ্টবদেতদাহ ॥ 43 ॥
॥ গীতং 14 ॥
স্মরসমরোচিতবিরচিতবেশা ।
গলিতকুসুমদরবিলুলিতকেশা ॥
কাপি মধুরিপুণা বিলসতি যুবতিরধিকগুণা ॥ 1 ॥
হরিপরিরম্ভণবলিতবিকারা ।
কুচকলশোপরি তরলিতহারা ॥ 2 ॥
বিচলদলকললিতাননচন্দ্রা ।
তদধরপানরভসকৃততন্দ্রা ॥ 3 ॥
চঞ্চলকুণ্ডলদলিতকপোলা ।
মুখরিতরসনজঘনগলিতলোলা ॥ 4 ॥
দযিতবিলোকিতলজ্জিতহসিতা ।
বহুবিধকূজিতরতিরসরসিতা ॥ 5 ॥
বিপুলপুলকপৃথুবেপথুভঙ্গা ।
শ্বসিতনিমীলিতবিকসদনঙ্গা ॥ 6 ॥
শ্রমজলকণভরসুভগশরীরা ।
পরিপতিতোরসি রতিরণধীরা ॥ 7 ॥
শ্রীজযদেবভণিতহরিরমিতম্ ।
কলিকলুষং জনযতু পরিশমিতম্ ॥ 8 ॥
বিরহপাণ্ডুমুরারিমুখাম্বুজ-দ্যুতিরিযং তিরযন্নপি চেতনাম্ ।
বিধুরতীব তনোতি মনোভুবঃ সহৃদযে হৃদযে মদনব্যথাম্ ॥ 44 ॥
॥ গীতং 15 ॥
সমুদিতমদনে রমণীবদনে চুম্বনবলিতাধরে ।
মৃগমদতিলকং লিখতি সপুলকং মৃগমিব রজনীকরে ॥
রমতে যমুনাপুলিনবনে বিজযী মুরারিরধুনা ॥ 1 ॥
ঘনচযরুচিরে রচযতি চিকুরে তরলিততরুণাননে ।
কুরবককুসুমং চপলাসুষমং রতিপতিমৃগকাননে ॥ 2 ॥
ঘটযতি সুঘনে কুচযুগগগনে মৃগমদরুচিরূষিতে ।
মণিসরমমলং তারকপটলং নখপদশশিভূষিতে ॥ 3 ॥
জিতবিসশকলে মৃদুভুজযুগলে করতলনলিনীদলে ।
মরকতবলযং মধুকরনিচযং বিতরতি হিমশীতলে ॥ 4 ॥
রতিগৃহজঘনে বিপুলাপঘনে মনসিজকনকাসনে ।
মণিমযরসনং তোরণহসনং বিকিরতি কৃতবাসনে ॥ 5 ॥
চরণকিসলযে কমলানিলযে নখমণিগণপূজিতে ।
বহিরপবরণং যাবকভরণং জনযতি হৃদি যোজিতে ॥ 6 ॥
রমযতি সদৃশং কামপি সুভৃশং খলহলধরসোদরে ।
কিমফলমবসং চিরমিহ বিরসং বদ সখি বিটপোদরে ॥ 7 ॥
ইহ রসভণনে কৃতহরিগুণনে মধুরিপুপদসেবকে ।
কলিযুগচরিতং ন বসতু দুরিতং কবিনৃপজযদেবকে ॥ 8 ॥
নাযাতঃ সখি নির্দযো যদি শঠস্ত্বং দূতি কিং দূযসে স্বচ্ছন্দং বহুবল্লভঃ স রমতে কিং তত্র তে দূষণম্ ।
পশ্যাদ্য প্রিযসম্গমায দযিতস্যাকৃষ্যমাণং গণৈ-রুত্কণ্ঠার্তিভরাদিব স্ফুটদিদং চেতঃ স্বযং যাস্যতি ॥ 45 ॥
॥ গীতং 16 ॥
অনিলতরলকুবলযনযনেন ।
তপতি ন সা কিসলযশযনেন ॥
সখি যা রমিতা বনমালিনা ॥ 1 ॥
বিকসিতসরসিজললিতমুখেন ।
স্ফুটতি ন সা মনসিজবিশিখেন ॥ 2 ॥
অমৃতমধুরমৃদুতরবচনেন ।
জ্বলতি ন সা মলযজপবনেন ॥ 3 ॥
স্থলজলরুহরুচিকরচরণেন ।
লুঠতি ন সা হিমকরকিরণেন ॥ 4 ॥
সজলজলদসমুদযরুচিরেণ ।
দলতি ন সা হৃদি চিরবিরহেণ ॥ 5 ॥
কনকনিকষরুচিশুচিবসনেন ।
শ্বসতি ন সা পরিজনহসনেন ॥ 6 ॥
সকলভুবনজনবরতরুণেন ।
বহতি ন সা রুজমতিকরুণেন ॥ 7 ॥
শ্রীজযদেবভণিতবচনেন ।
প্রবিশতু হরিরপি হৃদযমনেন ॥ 8 ॥
মনোভবানন্দন চন্দনানিল প্রসীদ রে দক্ষিণ মুঞ্চ বামতাম্ ।
ক্ষণং জগত্প্রাণ বিধায মাধবং পুরো মম প্রাণহরো ভবিষ্যসি ॥ 46 ॥
রিপুরিব সখীসংবাসোঽযং শিখীব হিমানিলো বিষমিব সুধারশ্মির্যস্মিন্দুনোতি মনোগতে ।
হৃদযমদযে তস্মিন্নেবং পুনর্বলতে বলাত্ কুবলযদৃশাং বামঃ কামো নিকামনিরঙ্কুশঃ ॥ 47 ॥
বাধাং বিধেহি মলযানিল পঞ্চবাণ প্রাণান্গৃহাণ ন গৃহং পুনরাশ্রযিষ্যে ।
কিং তে কৃতান্তভগিনি ক্ষমযা তরঙ্গৈ-রঙ্গানি সিঞ্চ মম শাম্যতু দেহদাহঃ ॥ 48 ॥
প্রাতর্নীলনিচোলমচ্যুতমুরস্সংবীতপীতাম্বরম্
রধাযাশ্কিতং বিলোক্য হসতি স্বৈরং সখীমণ্ডলে ।
ব্রীডাচঞ্চলমঞ্চলং নযনযোরাধায রাধাননে
স্বাদুস্মেরমুখোঽযমস্তু জগদানন্দায নন্দাত্মজঃ॥ (কস্মিংশ্চন পাঠান্তরে ইদং পদ্যং বিদ্যতে)
॥ ইতি গীতগোবিন্দে বিপ্রলব্ধাবর্ণনে নাগনারাযণো নাম সপ্তমঃ সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| saptamaḥ sargaḥ ||
|| nāgaranārāyaṇaḥ ||
atrāntare ca kulaṭākulavartmapāta-sañjātapātaka iva sphuṭalāñchanaśrīḥ |
vṛndāvanāntaramadīpayadaṃśujālai-rdiksundarīvadanacandanabindurinduḥ || 40 ||
prasarati śaśadharabimbe vihitavilambe ca mādhave vidhurā |
viracitavividhavilāpaṃ sā paritāpaṃ cakāroccaiḥ || 41 ||
|| gītaṃ 13 ||
kathitasamaye'pi harirahaha na yayau vanam |
mama viphalamidamamalarūpamapi yauvanam ||
yāmi he kamiha śaraṇaṃ sakhījanavacanavañcitā || 1 ||
yadanugamanāya niśi gahanamapi śīlitam |
tena mama hṛdayamidamasamaśarakīlitam || 2 ||
mama maraṇameva varamativitathaketanā |
kimiha viṣahāmi virahānalacetanā || 3 ||
māmahaha vidhurayati madhuramadhuyāminī |
kāpi harimanubhavati kṛtasukṛtakāminī || 4 ||
ahaha kalayāmi valayādimaṇībhūṣaṇam |
harivirahadahanavahanena bahudūṣaṇam || 5 ||
kusumasukumāratanumatanuśaralīlayā |
sragapi hṛdi hanti māmativiṣamaśīlayā || 6 ||
ahamiha nivasāmi nagaṇitavanavetasā |
smarati madhusūdano māmapi na cetasā || 7 ||
haricaraṇaśaraṇajayadevakavibhāratī |
vasatu hṛdi yuvatiriva komalakalāvatī || 8 ||
tatkiṃ kāmapi kāminīmabhisṛtaḥ kiṃ vā kalākelibhi-rbaddho bandhubhirandhakāriṇi vanopānte kimu bhrāmyati |
kāntaḥ klāntamanā manāgapi pathi prasthātumevākṣamaḥ saṅketīkṛtamañjuvañjulalatākuñje'pi yannāgataḥ || 42 ||
athāgatāṃ mādhavamantareṇa sakhīmiyaṃ vīkṣya viṣādamūkām |
viśaṅkmānā ramitaṃ kayāpi janārdanaṃ dṛṣṭavadetadāha || 43 ||
|| gītaṃ 14 ||
smarasamarocitaviracitaveśā |
galitakusumadaravilulitakeśā ||
kāpi madhuripuṇā vilasati yuvatiradhikaguṇā || 1 ||
hariparirambhaṇavalitavikārā |
kucakalaśopari taralitahārā || 2 ||
vicaladalakalalitānanacandrā |
tadadharapānarabhasakṛtatandrā || 3 ||
cañcalakuṇḍaladalitakapolā |
mukharitarasanajaghanagalitalolā || 4 ||
dayitavilokitalajjitahasitā |
bahuvidhakūjitaratirasarasitā || 5 ||
vipulapulakapṛthuvepathubhaṅgā |
śvasitanimīlitavikasadanaṅgā || 6 ||
śramajalakaṇabharasubhagaśarīrā |
paripatitorasi ratiraṇadhīrā || 7 ||
śrījayadevabhaṇitahariramitam |
kalikaluṣaṃ janayatu pariśamitam || 8 ||
virahapāṇḍumurārimukhāmbuja-dyutiriyaṃ tirayannapi cetanām |
vidhuratīva tanoti manobhuvaḥ sahṛdaye hṛdaye madanavyathām || 44 ||
|| gītaṃ 15 ||
samuditamadane ramaṇīvadane cumbanavalitādhare |
mṛgamadatilakaṃ likhati sapulakaṃ mṛgamiva rajanīkare ||
ramate yamunāpulinavane vijayī murāriradhunā || 1 ||
ghanacayarucire racayati cikure taralitataruṇānane |
kurabakakusumaṃ capalāsuṣamaṃ ratipatimṛgakānane || 2 ||
ghaṭayati sughane kucayugagagane mṛgamadarucirūṣite |
maṇisaramamalaṃ tārakapaṭalaṃ nakhapadaśaśibhūṣite || 3 ||
jitabisaśakale mṛdubhujayugale karatalanalinīdale |
marakatavalayaṃ madhukaranicayaṃ vitarati himaśītale || 4 ||
ratigṛhajaghane vipulāpaghane manasijakanakāsane |
maṇimayarasanaṃ toraṇahasanaṃ vikirati kṛtavāsane || 5 ||
caraṇakisalaye kamalānilaye nakhamaṇigaṇapūjite |
bahirapavaraṇaṃ yāvakabharaṇaṃ janayati hṛdi yojite || 6 ||
ramayati sadṛśaṃ kāmapi subhṛśaṃ khalahaladharasodare |
kimaphalamavasaṃ ciramiha virasaṃ vada sakhi viṭapodare || 7 ||
iha rasabhaṇane kṛtahariguṇane madhuripupadasevake |
kaliyugacaritaṃ na vasatu duritaṃ kavinṛpajayadevake || 8 ||
nāyātaḥ sakhi nirdayo yadi śaṭhastvaṃ dūti kiṃ dūyase svacchandaṃ bahuvallabhaḥ sa ramate kiṃ tatra te dūṣaṇam |
paśyādya priyasamgamāya dayitasyākṛṣyamāṇaṃ gaṇai-rutkaṇṭhārtibharādiva sphuṭadidaṃ cetaḥ svayaṃ yāsyati || 45 ||
|| gītaṃ 16 ||
anilataralakuvalayanayanena |
tapati na sā kisalayaśayanena ||
sakhi yā ramitā vanamālinā || 1 ||
vikasitasarasijalalitamukhena |
sphuṭati na sā manasijaviśikhena || 2 ||
amṛtamadhuramṛdutaravacanena |
jvalati na sā malayajapavanena || 3 ||
sthalajalaruharucikaracaraṇena |
luṭhati na sā himakarakiraṇena || 4 ||
sajalajaladasamudayarucireṇa |
dalati na sā hṛdi ciraviraheṇa || 5 ||
kanakanikaṣaruciśucivasanena |
śvasati na sā parijanahasanena || 6 ||
sakalabhuvanajanavarataruṇena |
vahati na sā rujamatikaruṇena || 7 ||
śrījayadevabhaṇitavacanena |
praviśatu harirapi hṛdayamanena || 8 ||
manobhavānandana candanānila prasīda re dakṣiṇa muñca vāmatām |
kṣaṇaṃ jagatprāṇa vidhāya mādhavaṃ puro mama prāṇaharo bhaviṣyasi || 46 ||
ripuriva sakhīsaṃvāso'yaṃ śikhīva himānilo viṣamiva sudhāraśmiryasmindunoti manogate |
hṛdayamadaye tasminnevaṃ punarvalate balāt kuvalayadṛśāṃ vāmaḥ kāmo nikāmaniraṅkuśaḥ || 47 ||
bādhāṃ vidhehi malayānila pañcabāṇa prāṇāngṛhāṇa na gṛhaṃ punarāśrayiṣye |
kiṃ te kṛtāntabhagini kṣamayā taraṅgai-raṅgāni siñca mama śāmyatu dehadāhaḥ || 48 ||
prātarnīlanicolamacyutamurassaṃvītapītāmbaram
radhāyāśkitaṃ vilokya hasati svairaṃ sakhīmaṇḍale |
vrīḍācañcalamañcalaṃ nayanayorādhāya rādhānane
svādusmeramukho'yamastu jagadānandāya nandātmajaḥ|| (kasmiṃścana pāṭhāntare idaṃ padyaṃ vidyate)
|| iti gītagovinde vipralabdhāvarṇane nāganārāyaṇo nāma saptamaḥ sargaḥ ||