📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ভাবনোপনিষদ্
Bhavanopanishad
Bengali
শ্রীগুরু-স্সর্বকারণভূতা শক্তিঃ ॥1॥
কেন নবরন্ধ্ররূপো দেহঃ।
নবশক্তিরূপং শ্রীচক্রম।
বারাহী পিতৃরূপা।
কুরুকুল্লা বলিদেবতা মাতা।
পুরুষার্থা-স্সাগরাঃ।
দেহো নবরত্নদ্বীপঃ।
আধারনবকমুদ্রা: শক্তযঃ।
ত্বগাদিসপ্তধাতুভির-নেকৈ-স্সং​যুঁক্তা-স্সঙ্কল্পাঃ কল্পতরবঃ।
তেজ: কল্পকোদ্যানম্।রসনযা ভাব্যমানা মধুরাম্লতিক্ত-কটুকষাযলবণভেদা-ষ্ষড্রসা-ষ্ষডৃতবঃ ।
ক্রিযাশক্তিঃ পীঠম্।
কুণ্ডলিনী জ্ঞানশক্তির্গৃহম্। ইচ্ছাশক্তির্মহাত্রিপুরসুন্দরী।
জ্ঞাতা হোতা জ্ঞানমগ্নিঃ জ্ঞেযং হবিঃ। জ্ঞাতৃজ্ঞানজ্ঞেযানামভেদভাবনং শ্রীচক্রপূজনম্। নিযতিসহিতা-শ্শ্র্-ঋঙ্গারাদযো নব রসা অণিমাদযঃ। কামক্রোধলোভমোহমদ-মাত্সর্যপুণ্যপাপমযা ব্রাহ্মযাদ্যষ্টশক্তযঃ । পৃথিব্যপ্তেজোবায্বাকাশশ্রোত্রত্বক্চক্ষুর্জিহ্বাঘ্রাণবা-ক্পাণিপাদপাযূপস্থমনোবিকারা-ষ্ষোডশ শক্তযঃ ।
বচনাদানগমনবিসর্গানন্দহানোপেক্ষাবুদ্ধযো-ঽনঙ্গকুসুমাদিশক্তযো-ঽষ্টৌ।
অলম্বুসা কুহূর্বিশ্বোদরী বরুণা হস্তিজিহ্বা যশস্বত্যশ্বিনী গান্ধারী পূষা শঙ্খিনী সরস্বতীডা পিঙ্গলা সুষুম্না চেতি চতুর্দশ নাড্যঃ। সর্বসঙ্ক্ষোভিণ্যাদিচতুর্দশারগা দেবতাঃ। প্রাণাপানব্যানোদানসমাননাগকূর্মকৃকরদেবদত্তধনঞ্জযা ইতি দশ বাযবঃ ।
সর্বসিদ্ধি-প্রদা দেব্যো বহির্দশারগা দেবতাঃ। এতদ্বাযুদশকসংসর্গোপাথিভেদেন রেচকপূরকশোষকদাহক-প্লাবকা অমৃতমিতি প্রাণমুখ্যত্বেন পঞ্চবিধো-ঽস্তি ।
ক্ষারকো দারকঃ, ক্ষোভকো মোহকো জৃম্ভক ইত্যপালনমুখ্যত্বেন পঞ্চবিধো-ঽস্তি ।
তেন মনুষ্যাণা-ম্মোহকো দাহকো ভক্ষ্যভোজ্যলেহ্যচোষ্যপেযা-ত্মক-ঞ্চতুর্বিধমন্ন-ম্পাচযতি।
এতা দশ বহ্নিকলা-স্সর্বাত্বাদ্যন্তর্দশারগা দেবতাঃ। শীতোষ্ণসুখদুঃখেচ্ছাসত্ত্বরজস্তমোগুণা বশিন্যাদিশক্তযো-ঽষ্টৌ।
শব্দস্পর্​শরূপরসগন্ধাঃ পঞ্চতন্মাত্রাঃ পঞ্চ পুষ্পবাণা মন ইক্ষুধনুঃ।
বশ্যো বাণো রাগঃ পাশঃ।
দ্বেষো-ঽঙ্কুশঃ।
অব্যক্তমহত্তত্ত্বমহদহঙ্কার ইতি কামেশ্বরীবজ্নেশ্বরীভগমালিন্যো-ঽন্তস্ত্রিকোণাগ্নগা দেবতাঃ ।
পঞ্চদশতিথিরূপেণ কালস্য পরিণামাবলোকনস্থিতিঃ পঞ্চদশ নিত্যা শ্রদ্ধানুরূপাধিদেবতা।
তযোঃ কামেশ্বরী সদানন্দঘনা পরিপূর্ণস্বাত্মৈক্যরূপা দেবতা ॥2॥
সলিলমিতি সৌহিত্যকারণং সত্ত্বম্ । কর্তব্যমকর্তব্যমিতি ভাবনাযুক্ত উপচারঃ।
অস্তি নাস্তীতি কর্তব্যতা উপচারঃ। বাহ্যাভ্যন্ত:করণানাং রূপগ্রহণযোগ্যতা-ঽস্ত্বিত্যাবাহনম্।
তস্য বাহ্যাভ্যন্তঃকরণানামেকরূপবিষযগ্রহণমাসনম্।
রক্তশুক্লপদৈকীকরণ-ম্পাদ্যম্।
উজ্জ্বলদা-মোদানন্দাসনদানমর্ঘ্যম্।
স্বচ্ছং স্বত:সিদ্ধমিত্যাচমনীযম্। চিচ্চন্দ্রমযীতি সর্বাঙ্গস্ত্রবণং স্নানম্। চিদগ্নিস্বরূপপরমানন্দশক্তিস্ফুরণং-বঁস্ত্রম্। প্রত্যেকং সপ্তবিংশতিধা ভিন্নত্বেনেচ্ছাজ্ঞান-ক্রিযাত্মকব্রহ্মগ্রন্থিমদ্রসতন্তুব্রহ্মনাডী ব্রহ্মসূত্রম্।
স্বব্যতিরিক্তবস্তুসঙ্গরহিতস্মরণং-বিঁভূষণম্। স্বচ্ছস্বপরিপূর্ণতাস্মরণ-ঙ্গন্ধঃ ।
সমস্তবিষযাণা-ম্মনস-স্স্থৈর্যেণানুসন্ধান-ঙ্কুসুমম্ । তেষামেব সর্বদা স্বীকরণ-ন্ধূপঃ । পবনাবচ্ছিন্নোর্ধ্বগ্বলনসচ্চিদুল্কাকাশদেহো দীপঃ । সমস্তযাতাযা-তবর্জ্য-ন্নৈবেদ্যম্ । অবস্থাত্রযাণামেকীকরণ-ন্তাম্বূলম্। মূলাধারাদাব্রহ্মরন্ধ্রপর্যন্ত-ম্ব্রহ্মরন্ধ্রাদা-মূলাধারপর্যন্ত-ঙ্গতাগতরূপেণ প্রাদক্ষিণ্যম্। তুর্যাবস্থা নমস্কারঃ ।
দেহশূন্যপ্রমাতৃতানিমজ্জন-ম্বলিহরণম্।
সত্যমস্তি কর্তব্যমকর্তব্যমৌদাসীন্যনিত্যাত্মবিলাপনং হোমঃ।
স্বয-ন্তত্পাদুকা-নিমজ্জন-ম্পরিপূর্ণধ্যানম্॥3॥
এব-ম্মুহূর্তত্রয-ম্ভাবনাপরো জীবন্মুক্তো ভবতি।
তস্য দেবতাত্মৈক্যসিদ্ধিঃ।
চিন্তিতকার্যাণ্য-যত্নেন সিদ্ধযন্তি।
স এব শিবযোগীতি কথ্যতে ॥4॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīguru-ssarvakāraṇabhūtā śaktiḥ ||1||
kena navarandhrarūpo dehaḥ|
navaśaktirūpaṃ śrīcakrama|
vārāhī pitṛrūpā|
kurukullā balidevatā mātā|
puruṣārthā-ssāgarāḥ|
deho navaratnadvīpaḥ|
ādhāranavakamudrā: śaktayaḥ|
tvagādisaptadhātubhira-nekai-ssaṃ​yu~ktā-ssaṅkalpāḥ kalpataravaḥ|
teja: kalpakodyānam|rasanayā bhāvyamānā madhurāmlatikta-kaṭukaṣāyalavaṇabhedā-ṣṣaḍrasā-ṣṣaḍṛtavaḥ |
kriyāśaktiḥ pīṭham|
kuṇḍalinī jñānaśaktirgṛham| icchāśaktirmahātripurasundarī|
jñātā hotā jñānamagniḥ jñeyaṃ haviḥ| jñātṛjñānajñeyānāmabhedabhāvanaṃ śrīcakrapūjanam| niyatisahitā-śśr-ṛṅgārādayo nava rasā aṇimādayaḥ| kāmakrodhalobhamohamada-mātsaryapuṇyapāpamayā brāhmayādyaṣṭaśaktayaḥ | pṛthivyaptejovāyvākāśaśrotratvakcakṣurjihvāghrāṇavā-kpāṇipādapāyūpasthamanovikārā-ṣṣoḍaśa śaktayaḥ |
vacanādānagamanavisargānandahānopekṣābuddhayo-'naṅgakusumādiśaktayo-'ṣṭau|
alambusā kuhūrviśvodarī varuṇā hastijihvā yaśasvatyaśvinī gāndhārī pūṣā śaṅkhinī sarasvatīḍā piṅgalā suṣumnā ceti caturdaśa nāḍyaḥ| sarvasaṅkṣobhiṇyādicaturdaśāragā devatāḥ| prāṇāpānavyānodānasamānanāgakūrmakṛkaradevadattadhanañjayā iti daśa vāyavaḥ |
sarvasiddhi-pradā devyo bahirdaśāragā devatāḥ| etadvāyudaśakasaṃsargopāthibhedena recakapūrakaśoṣakadāhaka-plāvakā amṛtamiti prāṇamukhyatvena pañcavidho-'sti |
kṣārako dārakaḥ, kṣobhako mohako jṛmbhaka ityapālanamukhyatvena pañcavidho-'sti |
tena manuṣyāṇā-mmohako dāhako bhakṣyabhojyalehyacoṣyapeyā-tmaka-ñcaturvidhamanna-mpācayati|
etā daśa vahnikalā-ssarvātvādyantardaśāragā devatāḥ| śītoṣṇasukhaduḥkhecchāsattvarajastamoguṇā vaśinyādiśaktayo-'ṣṭau|
śabdaspar​śarūparasagandhāḥ pañcatanmātrāḥ pañca puṣpabāṇā mana ikṣudhanuḥ|
vaśyo bāṇo rāgaḥ pāśaḥ|
dveṣo-'ṅkuśaḥ|
avyaktamahattattvamahadahaṅkāra iti kāmeśvarīvajneśvarībhagamālinyo-'ntastrikoṇāgnagā devatāḥ |
pañcadaśatithirūpeṇa kālasya pariṇāmāvalokanasthitiḥ pañcadaśa nityā śraddhānurūpādhidevatā|
tayoḥ kāmeśvarī sadānandaghanā paripūrṇasvātmaikyarūpā devatā ||2||
salilamiti sauhityakāraṇaṃ sattvam | kartavyamakartavyamiti bhāvanāyukta upacāraḥ|
asti nāstīti kartavyatā upacāraḥ| bāhyābhyanta:karaṇānāṃ rūpagrahaṇayogyatā-'stvityāvāhanam|
tasya vāhyābhyantaḥkaraṇānāmekarūpaviṣayagrahaṇamāsanam|
raktaśuklapadaikīkaraṇa-mpādyam|
ujjvaladā-modānandāsanadānamarghyam|
svacchaṃ svata:siddhamityācamanīyam| ciccandramayīti sarvāṅgastravaṇaṃ snānam| cidagnisvarūpaparamānandaśaktisphuraṇaṃ-va~stram| pratyekaṃ saptaviṃśatidhā bhinnatvenecchājñāna-kriyātmakabrahmagranthimadrasatantubrahmanāḍī brahmasūtram|
svavyatiriktavastusaṅgarahitasmaraṇaṃ-vi~bhūṣaṇam| svacchasvaparipūrṇatāsmaraṇa-ṅgandhaḥ |
samastaviṣayāṇā-mmanasa-ssthairyeṇānusandhāna-ṅkusumam | teṣāmeva sarvadā svīkaraṇa-ndhūpaḥ | pavanāvacchinnordhvagvalanasaccidulkākāśadeho dīpaḥ | samastayātāyā-tavarjya-nnaivedyam | avasthātrayāṇāmekīkaraṇa-ntāmbūlam| mūlādhārādābrahmarandhraparyanta-mbrahmarandhrādā-mūlādhāraparyanta-ṅgatāgatarūpeṇa prādakṣiṇyam| turyāvasthā namaskāraḥ |
dehaśūnyapramātṛtānimajjana-mbaliharaṇam|
satyamasti kartavyamakartavyamaudāsīnyanityātmavilāpanaṃ homaḥ|
svaya-ntatpādukā-nimajjana-mparipūrṇadhyānam||3||
eva-mmuhūrtatraya-mbhāvanāparo jīvanmukto bhavati|
tasya devatātmaikyasiddhiḥ|
cintitakāryāṇya-yatnena siddhayanti|
sa eva śivayogīti kathyate ||4||