📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা পারাযণ - পঞ্চমোঽধ্যাযঃ
Shrimadbhagavadgita Parayana - Panchamo'dhyayah
Gita Vyasa Bengali
ওঁ শ্রী পরমাত্মনে নমঃ
অথ পঞ্চমোঽধ্যাযঃ
কর্মসন্ন্যাসযোগঃ
অর্জুন উবাচ
সন্ন্যাসং কর্মণাং কৃষ্ণ পুনর্যোগং চ শংসসি ।
যচ্ছ্রেয এতযোরেকং তন্মে ব্রূহি সুনিশ্চিতম্ ॥1॥
শ্রী ভগবানুবাচ
সন্ন্যাসঃ কর্মযোগশ্চ নিশ্শ্রেযসকরাবুভৌ ।
তযোস্তু কর্মসন্ন্যাসাত্ কর্মযোগো বিশিষ্যতে ॥2॥
জ্ঞেযঃ স নিত্যসন্ন্যাসী যো ন দ্বেষ্টি ন কাঙ্ক্ষতি ।
নির্দ্বন্দ্বো হি মহাবাহো সুখং বন্ধাত্প্রমুচ্যতে ॥3॥
সাঙ্খ্যযোগৌ পৃথগ্বালাঃ প্রবদন্তি ন পণ্ডিতাঃ ।
একমপ্যাস্থিতঃ সম্যক্ উভযোর্বিন্দতে ফলম্ ॥4॥
যত্সাঙ্খ্যৈঃ প্রাপ্যতে স্থানং তদ্যোগৈরপি গম্যতে ।
একং সাঙ্খ্যং চ যোগং চ যঃ পশ্যতি স পশ্যতি ॥5॥
সন্ন্যাসস্তু মহাবাহো দুঃখমাপ্তুমযোগতঃ ।
যোগযুক্তো মুনির্ব্রহ্ম নচিরেণাধিগচ্ছতি ॥6॥
যোগযুক্তো বিশুদ্ধাত্মা বিজিতাত্মা জিতেন্দ্রিযঃ ।
সর্বভূতাত্মভূতাত্মা কুর্বন্নপি ন লিপ্যতে ॥7॥
নৈব কিঞ্চিত্করোমীতি যুক্তো মন্যেত তত্ত্ববিত্ ।
পশ্যন্শৃণ্বন্স্পৃশঞ্জিঘ্রন্ অশ্নন্গচ্ছন্স্বপন্শ্বসন্ ॥8॥
প্রলপন্বিসৃজন্গৃহ্ণন্ উন্মিষন্নিমিষন্নপি ।
ইন্দ্রিযাণীন্দ্রিযার্থেষু বর্তন্ত ইতি ধারযন্ ॥9॥
ব্রহ্মণ্যাধায কর্মাণি সঙ্গং ত্যক্ত্বা করোতি যঃ ।
লিপ্যতে ন স পাপেন পদ্মপত্রমিবাম্ভসা ॥10॥
কাযেন মনসা বুদ্ধ্যা কেবলৈরিন্দ্রিযৈরপি ।
যোগিনঃ কর্ম কুর্বন্তি সঙ্গং ত্যক্ত্বাত্মশুদ্ধযে ॥11॥
যুক্তঃ কর্মফলং ত্যক্ত্বা শান্তিমাপ্নোতি নৈষ্ঠিকীম্ ।
অযুক্তঃ কামকারেণ ফলে সক্তো নিবধ্যতে ॥12॥
সর্বকর্মাণি মনসা সন্ন্যস্যাস্তে সুখং বশী ।
নবদ্বারে পুরে দেহী নৈব কুর্বন্ন কারযন্ ॥13॥
ন কর্তৃত্বং ন কর্মাণি লোকস্য সৃজতি প্রভুঃ ।
ন কর্মফলসংযোগং স্বভাবস্তু প্রবর্ততে ॥14॥
নাদত্তে কস্যচিত্পাপং ন চৈব সুকৃতং বিভুঃ ।
অজ্ঞানেনাবৃতং জ্ঞানং তেন মুহ্যন্তি জন্তবঃ ॥15॥
জ্ঞানেন তু তদজ্ঞানং যেষাং নাশিতমাত্মনঃ ।
তেষামাদিত্যবজ্জ্ঞানং প্রকাশযতি তত্পরম্ ॥16॥
তদ্বুদ্ধযস্তদাত্মানঃ তন্নিষ্ঠাস্তত্পরাযণাঃ ।
গচ্ছন্ত্যপুনরাবৃত্তিং জ্ঞাননির্ধূতকল্মষাঃ ॥17॥
বিদ্যাবিনযসম্পন্নে ব্রাহ্মণে গবি হস্তিনি ।
শুনি চৈব শ্বপাকে চ পণ্ডিতাঃ সমদর্শিনঃ ॥18॥
ইহৈব তৈর্জিতঃ সর্গঃ যেষাং সাম্যে স্থিতং মনঃ ।
নির্দোষং হি সমং ব্রহ্ম তস্মাত্ ব্রহ্মণি তে স্থিতাঃ ॥19॥
ন প্রহৃষ্যেত্প্রিযং প্রাপ্য নোদ্বিজেত্প্রাপ্য চাপ্রিযম্ ।
স্থিরবুদ্ধিরসম্মূঢঃ ব্রহ্মবিত্ ব্রহ্মণি স্থিতঃ ॥20॥
বাহ্যস্পর্শেষ্বসক্তাত্মা বিন্দত্যাত্মনি যত্সুখম্ ।
স ব্রহ্মযোগযুক্তাত্মা সুখমক্ষযমশ্নুতে ॥21॥
যে হি সংস্পর্শজা ভোগাঃ দুঃখযোনয এব তে ।
আদ্যন্তবন্তঃ কৌন্তেয ন তেষু রমতে বুধঃ ॥22॥
শক্নোতীহৈব যঃ সোঢুং প্রাক্শরীরবিমোক্ষণাত্ ।
কামক্রোধোদ্ভবং বেগং স যুক্তঃ স সুখী নরঃ ॥23॥
যোঽন্তঃসুখোঽন্তরারামঃ তথান্তর্জ্যোতিরেব যঃ ।
স যোগী ব্রহ্মনির্বাণং ব্রহ্মভূতোঽধিগচ্ছতি ॥24॥
লভন্তে ব্রহ্মনির্বাণম্ ঋষযঃ ক্ষীণকল্মষাঃ ।
ছিন্নদ্বৈধা যতাত্মানঃ সর্বভূতহিতে রতাঃ ॥25॥
কামক্রোধবিযুক্তানাং যতীনাং যতচেতসাম্ ।
অভিতো ব্রহ্মনির্বাণং বর্ততে বিদিতাত্মনাম্ ॥26॥
স্পর্শান্কৃত্বা বহির্বাহ্যান্ চক্ষুশ্চৈবান্তরে ভ্রুবোঃ
প্রাণাপানৌ সমৌ কৃত্বা নাসাভ্যন্তরচারিণৌ ॥27॥
যতেন্দ্রিযমনোবুদ্ধিঃ মুনির্মোক্ষপরাযণঃ ।
বিগতেচ্ছাভযক্রোধঃ যঃ সদা মুক্ত এব সঃ ॥28॥
ভোক্তারং যজ্ঞতপসাং সর্বলোকমহেশ্বরম্ ।
সুহৃদং সর্বভূতানাং জ্ঞাত্বা মাং শান্তিমৃচ্ছতি ॥29॥
॥ ওঁ তত্সদিতি শ্রীমদ্ভগবদ্গীতাসু উপনিষত্সু ব্রহ্মবিদ্যাযাং
যোগশাস্ত্রে শ্রীকৃষ্ণার্জুনসংবাদে কর্মসন্ন্যাসযোগো নাম পঞ্চমোঽধ্যাযঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha pañcamo'dhyāyaḥ
karmasannyāsayogaḥ
arjuna uvāca
sannyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaryogaṃ ca śaṃsasi |
yacchreya etayorekaṃ tanme brūhi suniścitam ||1||
śrī bhagavānuvāca
sannyāsaḥ karmayogaśca niśśreyasakarāvubhau |
tayostu karmasannyāsāt karmayogo viśiṣyate ||2||
jñeyaḥ sa nityasannyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati |
nirdvandvo hi mahābāho sukhaṃ bandhātpramucyate ||3||
sāṅkhyayogau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ |
ekamapyāsthitaḥ samyak ubhayorvindate phalam ||4||
yatsāṅkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tadyogairapi gamyate |
ekaṃ sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati ||5||
sannyāsastu mahābāho duḥkhamāptumayogataḥ |
yogayukto munirbrahma nacireṇādhigacchati ||6||
yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ |
sarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na lipyate ||7||
naiva kiñcitkaromīti yukto manyeta tattvavit |
paśyanśṛṇvanspṛśañjighran aśnangacchansvapanśvasan ||8||
pralapanvisṛjangṛhṇan unmiṣannimiṣannapi |
indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan ||9||
brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karoti yaḥ |
lipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā ||10||
kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi |
yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhaye ||11||
yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm |
ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate ||12||
sarvakarmāṇi manasā sannyasyāste sukhaṃ vaśī |
navadvāre pure dehī naiva kurvanna kārayan ||13||
na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ |
na karmaphalasaṃyogaṃ svabhāvastu pravartate ||14||
nādatte kasyacitpāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ |
ajñānenāvṛtaṃ jñānaṃ tena muhyanti jantavaḥ ||15||
jñānena tu tadajñānaṃ yeṣāṃ nāśitamātmanaḥ |
teṣāmādityavajjñānaṃ prakāśayati tatparam ||16||
tadbuddhayastadātmānaḥ tanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ |
gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ ||17||
vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini |
śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ ||18||
ihaiva tairjitaḥ sargaḥ yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥ |
nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmāt brahmaṇi te sthitāḥ ||19||
na prahṛṣyetpriyaṃ prāpya nodvijetprāpya cāpriyam |
sthirabuddhirasammūḍhaḥ brahmavit brahmaṇi sthitaḥ ||20||
bāhyasparśeṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukham |
sa brahmayogayuktātmā sukhamakṣayamaśnute ||21||
ye hi saṃsparśajā bhogāḥ duḥkhayonaya eva te |
ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ ||22||
śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṃ prākśarīravimokṣaṇāt |
kāmakrodhodbhavaṃ vegaṃ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ ||23||
yo'ntaḥsukho'ntarārāmaḥ tathāntarjyotireva yaḥ |
sa yogī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūto'dhigacchati ||24||
labhante brahmanirvāṇam ṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ |
chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ ||25||
kāmakrodhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacetasām |
abhito brahmanirvāṇaṃ vartate viditātmanām ||26||
sparśānkṛtvā bahirbāhyān cakṣuścaivāntare bhruvoḥ
prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau ||27||
yatendriyamanobuddhiḥ munirmokṣaparāyaṇaḥ |
vigatecchābhayakrodhaḥ yaḥ sadā mukta eva saḥ ||28||
bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvaram |
suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntimṛcchati ||29||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde karmasannyāsayogo nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||