📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা পারাযণ - সপ্তদশোঽধ্যাযঃ
Shrimadbhagavadgita Parayana - Saptadasho'dhyayah
Gita Vyasa Bengali
ওঁ শ্রী পরমাত্মনে নমঃ
অথ সপ্তদশোঽধ্যাযঃ
শ্রদ্ধাত্রযবিভাগযোগঃ
অর্জুন উবাচ
যে শাস্ত্রবিধিমুত্সৃজ্য যজন্তে শ্রদ্ধযান্বিতাঃ ।
তেষাং নিষ্ঠা তু কা কৃষ্ণ সত্ত্বমাহো রজস্তমঃ ॥1॥
শ্রী ভগবানুবাচ
ত্রিবিধা ভবতি শ্রদ্ধা দেহিনাং সা স্বভাবজা ।
সাত্ত্বিকী রাজসী চৈব তামসী চেতি তাং শৃণু ॥2॥
সত্ত্বানুরূপা সর্বস্য শ্রদ্ধা ভবতি ভারত ।
শ্রদ্ধামযোঽযং পুরুষঃ যো যচ্ছ্রদ্ধঃ স এব সঃ ॥3॥
যজন্তে সাত্ত্বিকা দেবান্ যক্ষরক্ষাংসি রাজসাঃ ।
প্রেতান্ভূতগণাংশ্চান্যে যজন্তে তামসা জনাঃ ॥4॥
অশাস্ত্রবিহিতং ঘোরং তপ্যন্তে যে তপো জনাঃ ।
দম্ভাহঙ্কারসংযুক্তাঃ কামরাগবলান্বিতাঃ ॥5॥
কর্শযন্তঃ শরীরস্থং ভূতগ্রামমচেতসঃ ।
মাং চৈবান্তঃ শরীরস্থং তান্বিদ্ধ্যাসুরনিশ্চযান্ ॥6॥
আহারস্ত্বপি সর্বস্য ত্রিবিধো ভবতি প্রিযঃ ।
যজ্ঞস্তপস্তথা দানং তেষাং ভেদমিমং শৃণু ॥7॥
আযুঃসত্ত্ববলারোগ্য-সুখপ্রীতিবিবর্ধনাঃ ।
রস্যাঃ স্নিগ্ধাঃ স্থিরা হৃদ্যাঃ আহারাঃ সাত্ত্বিকপ্রিযাঃ ॥8॥
কট্বম্ললবণাত্যুষ্ণ-তীক্ষ্ণরূক্ষবিদাহিনঃ ।
আহারা রাজসস্যেষ্টাঃ দুঃখশোকামযপ্রদাঃ ॥9॥
যাতযামং গতরসং পূতি পর্যুষিতং চ যত্ ।
উচ্ছিষ্টমপি চামেধ্যং ভোজনং তামসপ্রিযম্ ॥10॥
অফলাকাঙ্ক্ষিভির্যজ্ঞঃ বিধিদৃষ্টো য ইজ্যতে ।
যষ্টব্যমেবেতি মনঃ সমাধায স সাত্ত্বিকঃ ॥11॥
অভিসন্ধায তু ফলং দম্ভার্থমপি চৈব যত্ ।
ইজ্যতে ভরতশ্রেষ্ঠ তং যজ্ঞং বিদ্ধি রাজসম্ ॥12॥
বিধিহীনমসৃষ্টান্নং মন্ত্রহীনমদক্ষিণম্ ।
শ্রদ্ধাবিরহিতং যজ্ঞং তামসং পরিচক্ষতে ॥13॥
দেবদ্বিজগুরুপ্রাজ্ঞ-পূজনং শৌচমার্জবম্ ।
ব্রহ্মচর্যমহিংসা চ শারীরং তপ উচ্যতে ॥14॥
অনুদ্বেগকরং বাক্যং সত্যং প্রিযহিতং চ যত্ ।
স্বাধ্যাযাভ্যসনং চৈব বাঙ্মযং তপ উচ্যতে ॥15॥
মনঃ প্রসাদঃ সৌম্যত্বং মৌনমাত্মবিনিগ্রহঃ ।
ভাবসংশুদ্ধিরিত্যেতত্ তপো মানসমুচ্যতে ॥16॥
শ্রদ্ধযা পরযা তপ্তং তপস্তত্ত্রিবিধং নরৈঃ ।
অফলাকাঙ্ক্ষিভির্যুক্তৈঃ সাত্ত্বিকং পরিচক্ষতে ॥17॥
সত্কারমানপূজার্থং তপো দম্ভেন চৈব যত্ ।
ক্রিযতে তদিহ প্রোক্তং রাজসং চলমধ্রুবম্ ॥18॥
মূঢগ্রাহেণাত্মনো যত্ পীডযা ক্রিযতে তপঃ ।
পরস্যোত্সাদনার্থং বা তত্তামসমুদাহৃতম্ ॥19॥
দাতব্যমিতি যদ্দানং দীযতেঽনুপকারিণে ।
দেশে কালে চ পাত্রে চ তদ্দানং সাত্ত্বিকং স্মৃতম্ ॥20॥
যত্তু প্রত্যুপকারার্থং ফলমুদ্দিশ্য বা পুনঃ ।
দীযতে চ পরিক্লিষ্টং তদ্দানং রাজসং স্মৃতম্ ॥21॥
অদেশকালে যদ্দানম্ অপাত্রেভ্যশ্চ দীযতে ।
অসত্কৃতমবজ্ঞাতং তত্তামসমুদাহৃতম্ ॥22॥
ওঁ তত্সদিতি নির্দেশঃ ব্রহ্মণস্ত্রিবিধঃ স্মৃতঃ ।
ব্রাহ্মণাস্তেন বেদাশ্চ যজ্ঞাশ্চ বিহিতাঃ পুরা ॥23॥
তস্মাদোমিত্যুদাহৃত্য যজ্ঞদানতপঃক্রিযাঃ ।
প্রবর্তন্তে বিধানোক্তাঃ সততং ব্রহ্মবাদিনাম্ ॥24॥
তদিত্যনভিসন্ধায ফলং যজ্ঞতপঃক্রিযাঃ ।
দানক্রিযাশ্চ বিবিধাঃ ক্রিযন্তে মোক্ষকাঙ্ক্ষিভিঃ ॥25॥
সদ্ভাবে সাধুভাবে চ সদিত্যেতত্প্রযুজ্যতে ।
প্রশস্তে কর্মণি তথা সচ্ছব্দঃ পার্থ যুজ্যতে ॥26॥
যজ্ঞে তপসি দানে চ স্থিতিঃ সদিতি চোচ্যতে ।
কর্ম চৈব তদর্থীযং সদিত্যেবাভিধীযতে ॥27॥
অশ্রদ্ধযা হুতং দত্তং তপস্তপ্তং কৃতং চ যত্ ।
অসদিত্যুচ্যতে পার্থ ন চ তত্প্রেত্য নো ইহ ॥28॥
॥ ওঁ তত্সদিতি শ্রীমদ্ভগবদ্গীতাসু উপনিষত্সু ব্রহ্মবিদ্যাযাং
যোগশাস্ত্রে শ্রীকৃষ্ণার্জুনসংবাদে শ্রদ্ধাত্রযবিভাগযোগো নাম সপ্তদশোঽধ্যাযঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha saptadaśo'dhyāyaḥ
śraddhātrayavibhāgayogaḥ
arjuna uvāca
ye śāstravidhimutsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ |
teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāho rajastamaḥ ||1||
śrī bhagavānuvāca
trividhā bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā |
sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śṛṇu ||2||
sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata |
śraddhāmayo'yaṃ puruṣaḥ yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ ||3||
yajante sāttvikā devān yakṣarakṣāṃsi rājasāḥ |
pretānbhūtagaṇāṃścānye yajante tāmasā janāḥ ||4||
aśāstravihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ |
dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ ||5||
karśayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagrāmamacetasaḥ |
māṃ caivāntaḥ śarīrasthaṃ tānviddhyāsuraniścayān ||6||
āhārastvapi sarvasya trividho bhavati priyaḥ |
yajñastapastathā dānaṃ teṣāṃ bhedamimaṃ śṛṇu ||7||
āyuḥsattvabalārogya-sukhaprītivivardhanāḥ |
rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyāḥ āhārāḥ sāttvikapriyāḥ ||8||
kaṭvamlalavaṇātyuṣṇa-tīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ |
āhārā rājasasyeṣṭāḥ duḥkhaśokāmayapradāḥ ||9||
yātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat |
ucchiṣṭamapi cāmedhyaṃ bhojanaṃ tāmasapriyam ||10||
aphalākāṅkṣibhiryajñaḥ vidhidṛṣṭo ya ijyate |
yaṣṭavyameveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ ||11||
abhisandhāya tu phalaṃ dambhārthamapi caiva yat |
ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam ||12||
vidhihīnamasṛṣṭānnaṃ mantrahīnamadakṣiṇam |
śraddhāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate ||13||
devadvijaguruprājña-pūjanaṃ śaucamārjavam |
brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate ||14||
anudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat |
svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate ||15||
manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ |
bhāvasaṃśuddhirityetat tapo mānasamucyate ||16||
śraddhayā parayā taptaṃ tapastattrividhaṃ naraiḥ |
aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate ||17||
satkāramānapūjārthaṃ tapo dambhena caiva yat |
kriyate tadiha proktaṃ rājasaṃ calamadhruvam ||18||
mūḍhagrāheṇātmano yat pīḍayā kriyate tapaḥ |
parasyotsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam ||19||
dātavyamiti yaddānaṃ dīyate'nupakāriṇe |
deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam ||20||
yattu pratyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ |
dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam ||21||
adeśakāle yaddānam apātrebhyaśca dīyate |
asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam ||22||
oṃ tatsaditi nirdeśaḥ brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ |
brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā ||23||
tasmādomityudāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥ |
pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām ||24||
tadityanabhisandhāya phalaṃ yajñatapaḥkriyāḥ |
dānakriyāśca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ ||25||
sadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyate |
praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate ||26||
yajñe tapasi dāne ca sthitiḥ saditi cocyate |
karma caiva tadarthīyaṃ sadityevābhidhīyate ||27||
aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat |
asadityucyate pārtha na ca tatpretya no iha ||28||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde śraddhātrayavibhāgayogo nāma saptadaśo'dhyāyaḥ ||